№ ას-132-124-2017 31 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ა-ი" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ- ჩ-ე (მოსარჩელე)

მოპასუხეები - იბა „ა-ი", ა- ო-ა, შპს „ვ-ა", შპს „ა- +"

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 7 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულებიდან გასვლა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თ. ჩ-მ (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში იმა „ა-ის“, ა. ო-ს, შპს „ვ-ს“, შპს „ა- +“-ისა (შემდგომში „მოპასუხეები“) და შპს „ა-ის“ (შემდგომში „მოპასუხე“, „აპელანტი“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვა 2006 წლის 27 სექტემბერს დადებული ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) სამმხრივი ხელშეკრულებიდან გასვლა, მოპასუხეებისათვის 84 713 აშშ დოლარის, პირგასამტეხლოს - 13 978 აშშ დოლარის, სარჩელის აღძვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად ძირითადი თანხის - 84 713 აშშ დოლარის 0.3%-ისა და ზიანის, 82 167 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. სარჩელის თანახმად, 2006 წლის 27 სექტემბერს იმა „ა-სს“, თ. ჩ-ესა და შპს „ა- +“-ს შორის დაიდო #1-159 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც თ. ჩ-ე გაერთიანდა იმა ,,ა-ში”, რომელიც შექმნილი იყო ქ. თბილისში, ---ში მრავალფუნქციური საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და აშენებული სახლის ექსპლოატაციაში შესვლის შემდგომ ამხანაგობის წევრებს შორის წილების განაწილების მიზნით. ხელშეკრულების თანახმად, წევრის წილი შეადგენდა 3 ოთახიან ბინას, რომელიც მდებარეობდა ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი სახლის მე-9 სადარბაზოში, მე-10 სართულზე (ბინის ნომერი 279, ფართობი - 106.8 კვ.მ., აივანი - 21.89 კვ.მ.).

3. ხელშეკრულების თანახმად, მშენებლობა უნდა დასრულებულიყო დაწყებიდან (2006 წლის 1 აგვისტოდან) 25 თვის განმავლობაში - 2008 წლის 1 სექტემბერს. მოსარჩელეს ბინა უნდა ჩაბარებოდა ხელშეკრულების დანართი #1-ით განსაზღვრულ მდგომარეობაში. ამასთანავე, ამხანაგობა ვალდებულებას იღებდა, უზრუნველეყო ელექტროენერგიის, გაზისა და რაიონული სატელეფონო სადგურის ცენტრალური მაგისტრალების სახლამდე მიყვანა. ამავე ხელშეკრულებით, წევრის შენატანის ოდენობა განისაზღვრა ბინის ღირებულებით, კერძოდ, 84 713 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარით, გადახდის მომენტისათვის ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით.

4. მოსარჩელის განცხადებით, საწევროს შეტანისთვის საჭირო თანხის მიღებას უზრუნველყოფდა შპს ,,ა-+”. 2006 წლის 27 სექტემბერს მოსარჩელესა და შპს ,,ა-+”-ს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, შპს ,,ა-+” მხარეებსა და იმა ,,ა-სს” შორის გაფორმებული საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შესახებ 2006 წლის 27 სექტემბრის #აპ-059 ხელშეკრულების 3.2 პუნქტის შესრულების შემდეგ, 7 სამუშაო დღის ვადაში გასცემდა სესხს მოსარჩელის სასარგებლოდ. სესხის ხელშეკრულების თანახმად, სესხის თანხა შეადგენდა 76 693 აშშ დოლარს, სესხი გაიცემოდა 12 თვის ვადით და წლიური საპროცენტო განაკვეთი შეადგენდა 18 პროცენტს. მსესხებელი კისრულობდა ვალდებულებას დაეფარა სესხი და სარგებელი ხელშეკრულებაზე თანდართული გრაფიკის მიხედვით, ეროვნულ ვალუტაში.

5. მოსარჩელის განცხადებით, მან ყველა ვალდებულება შეასრულა და შპს ,,ა-+”-ს ჯამში გადაუხადა 161 799 ლარი, ხოლო ამხანაგობის მხრიდან ვალდებულება დღემდე არ შესრულებულა, რაც სასამართლოში სარჩელის აღძვრის საფუძველი გახდა.

6. მოპასუხეებმა შპს „ა-მა“, იმა „ა-მა“, შპს „ა-+“-მა და ა. ო-ამ წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს. მოპასუხე შპს „ვ-ს“ სარჩელზე შესაგებელი არ წარუდგენია.

6.1. მოპასუხე შპს „ა-მა“ აღნიშნა, რომ მასსა და მოსარჩელეს შორის 2006 წლის 27 სექტემბერს დაიდო ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობისა და ამხანაგობაში წევრად მიღების შესახებ, რითაც მოსარჩელე გახდა იმა ,,ა-ის” წევრი, ხოლო შპს ,,ა-ი” ამ ხელშეკრულების მხარე არ ყოფილა. ამასთან, შპს ,,ა-ი“, ისევე როგორც მოსარჩელე, წარმოადგენდა ამხანაგობის ერთ-ერთ წევრს და მას არ ჰქონია მოსარჩელისაგან განსხვავებული ვალდებულება ამხანაგობის წინაშე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს ,,ა-ი” არის არასათანადო მხარე, რის გამოც მოსარჩელის მიერ სესხზე გადახდილი პროცენტის შპს „ა-საგან“ მოთხოვნა მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს.

6.2. მოპასუხე იმა „ა-მა“ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის განხორციელების ყველაზე გავრცელებულ მიზანს წარმოადგენს მშენებლობა, რომლის შესრულების შემდეგ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება წყდება. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ პირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე და ასეთ ვითარებაში იგი, როგორც ერთიანი ორგანიზაციული ფორმა, ვერ გახდება სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმა ,,ა-ი” არ წარმოადგენს სარჩელზე პასუხისმგებელ სუბიექტს. მოსარჩელე, მართალია, ითხოვს მოპასუხეთათვის თანხების დაკისრებას, თუმცა ბუნდოვანია კონკრეტულად რომელი მოპასუხის მიმართ არის ეს მოთხოვნა დაყენებული.

6.2.1. ამასთან, მოპასუხის განცხადებით, მშენებლობის გაჭიანურება გამოიწვია ფორსმაჟორულმა მდგომარეობამ (აგვისტოს ომმა, ქვეყანაში შექმნილმა პოლიტიკურმა პროცესებმა, მსოფლიო საფინანსო და ეკონომიკურმა კრიზისმა), რის გამოც ამხანაგობის საქმიანობა შეფერხებით მიმდინარეობდა. იმ შემთხვევაში, თუ ამხანაგობას დაეკისრება თანხების - პირგასამტეხლოსა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება, შესაძლოა მას გამოუსწორებელი ზიანი მიადგეს და მშენებლობაც გაურკვეველი დროით შეჩერდეს. ერთობლივი საქმიანობის მიზნის მისაღწევად (მშენებლობის დასრულებისთვის) აუცილებელია, რომ მთელი სახსრების მიმართვა მოხდეს სამშენებლო სამუშაოებისაკენ, ხოლო ამხანაგობიდან გამსვლელი წევრისთვის შენატანის დაბრუნება უნდა განხორციელდეს ამხანაგობის დებულების შესაბამისად.

6.3. მოპასუხე შპს „ა- +“-მა განმარტა, რომ იგი არ არის იმა ,,ა-ის” წევრი და 2006 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულების თანახმად, მის ვალდებულებას წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ სესხის გაცემა თ. ჩ-ზე. 2006 წლის 27 სექტემბერს იმა ,,ა-სს”, თ. ჩ-ეს და შპს ,,ა-+”-ს შორის გაფორმებული სამმხრივი ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელე თ. ჩ-ე გაწევრიანდა ამხანაგობაში, ხოლო შპს ,,ა-+” აღნიშნულ ხელშეკრულებაში მონაწილეობდა, როგორც მოსარჩელის კრედიტორი, მისთვის სესხის მიმცემი. მოსარჩელის საწევრო თანხა განისაზღვრა 84 713 აშშ დოლარით, ხოლო ვინაიდან მოსარჩელეს არ ჰქონდა მთლიანი თანხა საწევროს დაფარვისათვის (ჰქონდა მხოლოდ 8 020 აშშ დოლარი), ხელშეკრულებით განისაზღვრა სქემა, რომლითაც მოსარჩელის საწევრო შესატანი მთლიანად დაიფარებოდა შპს ,,ა-+”-ის მიერ, ნაწილი მისი კუთვნილი თანხით, ხოლო ნაწილი მასზე კომპანიის მიერ გაცემული სესხით. ამრიგად, მოსარჩლემ თავისი კუთვნილი 8 020 აშშ დოლარი შეიტანა შპს ,,ა-+”-ის ანგარიშზე, ხოლო შპს ,,ა-+”-მა ამ თანხას დაამატა საწევროს დარჩენილი ნაწილი - 76 693 აშშ დოლარი და საწევროს მთლიანი მოცულობა, 84 713 აშშ დოლარი შეიტანა შპს ,,ა-ში”, რითაც სრულად დაფარა თ. ჩ-ის საწევრო ამხანაგობაში. შპს ,,ა-+”-ის მიერ დამატებულ თანხაზე (76 693 აშშ დოლარი) მოსარჩელესა და შპს ,,ა-+”-ს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. შპს ,,ა-+”-მა სრულად და დროულად შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები - დათქმულ ვადაში გასცა სესხი თ. ჩ-ზე და სრულად დაფარა მისი საწევრო ამხანაგობაში, შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ სესხის ძირი თანხის, პროცენტისა და საწევროს პირველადი შენატანის შპს ,,ა-+”-სთვის მოთხოვნა მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. ამასთან, ვინაიდან შპს ,,ა-+” ამხანაგობის წევრი არ არის, მას როგორც მენარდეს, ვერ დაეკისრება პასუხისმგებლობა.

6.4. მოპასუხე ა. ო-ს განცხადებით, იგი საქმეში არასათანადო მოპასუხეა. 2004 წლის 4 ოქტომბრის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაერთიანებული იყო იმა ,,ს--”-ში და ხელშეკრულების საფუძველზე შენატანი უნდა განეხორციელებინა მომსახურების გაწევის სახით, თუმცა 2005 წლის 15 ივნისს გავიდა ამხანაგობიდან წილის დათმობის შესახებ შეთანხმების საფუძველზე და მის ნაცვლად ამხანაგობაში გაწევრიანდა შ. ბ-დ-ი. ამდენად, 2006 წლის 27 სექტემბერს იმა ,,ა-სსა” და თ. ჩ-ეს შორის ხელშეკრულების გაფორმებისას აღარ წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრს.

7. შპს „ა- +“-მა ასევე შეგებებული სარჩელი აღძრა თ. ჩ-ის მიმართ და მოითხოვა 2006 წლის 27 სექტემბერს სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული დავალიანების - სესხის ძირი თანხის - 2295.85 აშშ დოლარისა და სესხის პროცენტის - 260.19 აშშ დოლარის, ჯამში 2 556.04 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

8. თ. ჩ-ემ წარდგენილი შესაგებლით შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მან სრულად შეასრულა სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი ქვითრებით. ამასთან, მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, ვინაიდან სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა 2006 წელს 12 თვის ვადით, ხოლო შეგებებული სარჩელი სასამართლოში წარდგენილია 2015 წელს.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 იანვრის გადაწყვეტილებით თ. ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: შპს „ა-სა“ და შპს „ვ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ - 84 713 აშშ დოლარი და პირგასამტეხლო - 8 471 აშშ დოლარი; შპს ,,ა-+”-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ა-მა“, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 იანვრის გადაწყვეტილება.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

12.1. 2004 წლის 4 ოქტომბერს შპს ,,ა-სა’’ და ა. ო-ს შორის დაიდო ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება მრავალფუნქციური კორპუსის ასაშენებლად. ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობას ეწოდა „ს---“.

12.2. ხელშეკრულების თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგ არსებით პირობებზე:

· ხელშეკრულების მიზნის მისაღწევად შპს „ა-ი“ შეისყიდდა მიწის ნაკვეთს ქ. თბილისში, ვაკე-საბურთალოს რაიონის ტერიტორიაზე და მოახდენდა მშენებლობისათვის საჭირო ინვესტიციების მოზიდვას და მშენებლობის წარმოების ორგანიზებას;

· ა. ო-ა, როგორც საინიციატივო ჯგუფის წევრი, უზრუნველყოფდა ასაშენებელი კომპლექსის დაპროექტებისა და სათანადო ნებართვების მოპოვების ორგანიზებას, ერთობლივი მიზნის მიღწევისათვის სხვადასხვა სახის საქმიანობის თავმჯდომარის მითითებების შესაბამისად შესრულებას;

· ფინანსური ინვესტიციების მოზიდვა განხორციელდებოდა მშენებლობაში მონაწილეობის მიღების მსურველთაგან – ამხანაგობის ახალი წევრებისაგან, რომლებიც შესაბამისად განახორციელებდნენ შენატანებს;

· ამხანაგობა თავის საქმიანობას განახორციელებდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ს---“-ის დებულების შესაბამისად;

· ამხანაგობის თავმჯდომარეს სხვა უფლებემოსილებებთან ერთად მინიჭებული ექნებოდა უფლებამოსილება, ამხანაგობის ყოველდღიური მართვის განხორცილებისას მიეღო გადაწყვეტილები ამხანაგობის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხზე, მოახდენდა მრავალფუქციური საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობის შეუფერხებლად წარმოებისათვის საჭირო ფინანსური სახსრების მოზიდვის ორგანიზაციულ უზრუნველყოფას;

12.3. შპს ,,ა-მა” მრავალფუნქციური საცხოვრებელი კომპლექსის ასაშენებლად ამხანაგობისათვის შეისყიდა ს---ს ქ. N----ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, რომელიც საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა ამხანაგობის სახელზე;

12.4. 2005 წლის 15 ივნისის N4 კრების ოქმით იბა ამხანაგობა „ს---“-ს შეეცვალა სახელწოდება და დაერქვა იმა „ა-ი“. აღნიშნულ კრებას წევრის სტატუსით ასევე ესწრებოდა შპს „ვ-ა“;

12.5. 2005 წლის 15 ივნისიდან ა. ო-ს ამხანაგობაში ჩაენაცვლა შ. ბ-დ-ი;

12.6. 2006 წლის 27 სექტემბერს იმა ,,ა-სს”, თ. ჩ-ეს და შპს ,,ა-+”-ს შორის გაფორმდა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ N1-159 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე:

· წევრი ერთიანდება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ა-ში“;

· ამხანაგობა შეიქმნა ქ. თბილისში ს-ს ქ. N--ში მრავალფუნქციური საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და სახლის ექსპლუატაციაში შესვლის შემდეგ ამხანაგობის წევრებს შორის წილების განაწილების მიზნით;

· იგი თავის საქმიანობას ახორციელებს ამხანაგობის დებულების შესაბამისად;

· მხარეებს შორის ურთიერთობა დარეგულირდა ამხანაგობის დებულებისა და ხელშეკრულების მიხედვით;

· ერთობლივი საქმიანობის მართვა დაეკისრა თავმჯდომარეს, რომელიც მოქმედებს დებულებით და წინამდებარე ხელშეკრულებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში;

· ბინის მშენებლობის დასრულების ვადად განისაზღვრა სახლის მე-9 სადარბაზოს მშენებლობის ვადა, რომელიც, დამტკიცებული პროექტის მიხედვით, უნდა დასრულებულიყო მშენებლობის დაწყებიდან (01.08.2006-01.09.08) 25 თვის განმავლობაში;

· წევრის შენატანის ოდენობა განისაზღვრა ბინის ღირებულებით - 84 713 აშშ დოლარის ექვივალენტით ლარში;

· ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 4 სამუშაო დღის განმავლობაში წევრს კომპანიისთვის უნდა გადაეხადა საწევროს 9.44%, კერძოდ, 8020 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში;

· წევრის მიერ პირველადი შენატანის განხორციელებიდან 7 სამუშაო დღის ვადაში კომპანია უზრუნველყოფდა წევრისათვის საწევროს დანარჩენი ნაწილის - 76 713 აშშ დოლარის სესხის სახით გამოყოფასა და საწევროს მთლიანი თანხის ამხანაგობისათვის გადახდას;

· იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ დასრულდებოდა სახლის მშენებლობა, ვადაგადაცილება შეადგენდა 3 თვეზე მეტს და წევრი არ დაარღვევდა ხელშეკრულების რომელიმე პუნქტს, წევრის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე იგი უფლებამოსილი იქნებოდა მიეღო პირგასამტეხლო მის მიერ განხორციელებული პირველადი შენატანისა და კომპანიასთან მიმდინარე მომენტისთვის გადახდილი სესხის ძირი თანხის 0.3% ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე;

12.7. მოსარჩელემ შპს „ა-სს“ საერთო ჯამში გადაუხადა 84 713 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში - 161 798.69 ლარი;

12.8. მოპასუხე შპს „ა-მა“ მოსარჩელის წინაშე ვერ შეასრულა ვალდებულება ბინის აშენებისა და საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, ვადაგადაცილება შეადგენს 8 წელზე მეტს;

12.9. 2005 წლის 15 ივნისიდან ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეებს წარმოადგენენ შპს ,,ა-ი”, შპს ,,ვ-ა” და შ. ბ-დ-ი. სწორედ ისინი წარმოადგენენ ამხანაგობის წევრებს მოსარჩელესთან 2006 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულების დადებისას;

13. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 327-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ 2006 წლის 27 სექტემბერს იმა ,,ა-ი პალასს”, თ. ჩ-ესა და შპს ,,ა-+”-ს შორის დადებული N1-159 ხელშეკრულებით წარმოიშვა ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობა.

14. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ამ ნორმის შესაბამისად შექმნილი ამხანაგობა, უპირველეს ყოვლისა, არის მოგებაზე ორიენტირებული ამხანაგობა. პირი, რომელსაც ეს მიზანი არ ამოძრავებს, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას ამხანაგობის წევრად. მოცემულ შემთხვევაში კი, ერთადერთი ვალდებულება, რაც მოსარჩელეს ეკისრებოდა, იყო თანხის გადახდის ვალდებულება - მოსარჩელე უშუალოდ არ იყო ერთობლივი საქმიანობის მთელი პროცესის მონაწილე. მას ფულადი სახით განხორციელებული შენატანის სანაცვლოდ, მრავალბინიანი სახლის აშენების შემდგომ უნდა მიეღო ზუსტად განხორციელებული გადახდის შესაბამისი ეკვივალენტური ფართი.

15. ამდენად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ შპს „ა-ის“ პრეტენზიები იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრს.

16. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე, 316-317-ე მუხლებზე, დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 12.6, 12.7, 12.8 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები და აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადა წარმოადგენდა ვალდებულების შესრულებისათვის საჭირო გონივრულ ვადას. მოცემულ შემთხვევაში კი, მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებით ვალდებულების შესრულებისათვის განსაზღვრული მომენტიდან რვა წელზე მეტია გასული, საცხოვრებელი ბინა აშენებული არ არის, შესაბამისად, მოსარჩელეს უძრავი ნივთი არ გადასცემია და მოპასუხე მოსარჩელისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი სახლის დასრულების გონივრულ ვადასაც ვერ ასახელებს. ამდენად სახეზეა ვალდებულების არსებითი დარღვევა, რის გამოც შემკვეთის მიერ მოვალისათვის ვალდებულების შესასრულებლად დამატებითი ვადის მიცემას არავითარი შედეგი არ მოჰყვება.

17. სააპელაციო პალატამ ასევე იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ გადაიხადა ბინის აშენებისთვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა, ხოლო მენარდემ დადგენილ ვადაში არ ააშენა ბინა, მოსარჩელეს ამავე კოდექსის 405-ე მუხლიდან გამომდინარე უფლება ჰქონდა უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე და მოეთხოვა გადახდილი თანხის უკან დაბრუნება.

18. რაც შეეხება მოსარჩელისათვის თანხის დაბრუნებაზე ვალდებულ სუბიექტს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულ პირებად საქალაქო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოპასუხეები - შპს „ა-ი“ და შპს „ვ-ა“.

19. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 15 ივნისის N4 კრების ოქმით იბა ამხანაგობა ,,ს---”-ს შეეცვალა სახელწოდება და დაერქვა იმა ,,ა-ი”. 2004 წლის 4 ოქტომბრის სადამფუძნებლო კრების ოქმით იბა ამხანაგობა „ს---“-ის დამფუძნებლებს წარმოადგენდნენ შპს „ა-ი“ და ა. ო-ა. ხოლო 2005 წლის 15 ივნისიდან ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეებს წარმოადგენენ შპს „ა-ი“, შპს ,,ვ-ა” და შ. ბ-დ-ი.

20. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან წინამდებარე საქმეზე ა. ო-ა იყო არასათანადო მოპასუხე, ხოლო მოსარჩელემ უარი განაცხადა მისი სათანადო მოპასუხით შეცვლაზე, სარჩელი ა. ო-ს მიმართ არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, მოცემულ საქმეში მოსარჩელის მიმართ პასუხისმგებელ პირებს წარმოადგენდნენ შპს „ა-ი“ და შპს „ვ-ა“.

21. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა ამხანაგობაში წევრების სტატუსზეც და აღნიშნა, რომ ამხანაგობაში უნდა გაიმიჯნონ წევრები, რომელთაც ამხანაგობა დააფუძნეს და ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისთვის პასუხისმგებლობა იკისრეს, ისეთი წევრებისგან, რომლებიც ამხანაგობაში მხოლოდ იმ მიზნით გაწევრიანდნენ, რომ ამხანაგობისგან ბინა შეეძინათ ან ამხანაგობას მათთვის ბინა აეშენებინა. სასამართლოს მოსაზრებით, ამხანაგობის ჩვეულებრივი წევრის მოთხოვნაზე, დაუბრუნოს მას ამხანაგობამ გადახდილი თანხა ან/და აუნაზღაუროს მიყენებული ზიანი, პასუხისმგებელი სუბიექტები არიან არა ამხანაგობის ის წევრები, რომელთა მიზანი მხოლოდ ბინის შეძენა იყო, არამედ ამხანაგობის ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობის სახელით ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრეს. აღნიშნული წევრები პასუხისმგებელნი არიან ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის და მათი მიზანი ამხანაგობაში არა მხოლოდ შენატანის პროპორციული უძრავი ქონების მიღებაა, არამედ ამხანაგობის შემოსავლებში მონაწილეობაც.

22. სააპელაციო პალატამ მიუთითა ზემოაღნიშნულ საკითხზე უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზეც (საქმე #ას-1677-1573-2012) და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან ამხანაგობა „ა-ს“ დამფუძნებელ წევრებს წარმოადგენდნენ შპს „ა-ი“, შპს „ვ-ა“ და შ. ბ-დ-ი, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის შესაბამისად, ხელშეკრულების მონაწილენი ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელის მიმართ ვალდებულ პირებად მართებულად მიიჩნია ამხანაგობის დამფუძნებლები.

23. ამასთან, სასამართლომ მტკიცებულებების არარსებობის გამო არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ მშნებლობის დადგენილ ვადაში დაუსრულებლობა გამოიწვია ობიექტურმა გარემოებებმა და ფორსმაჟორულმა ვითარებამ.

24. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა საჩივრის ავტორის პრეტენზია, რომ 2006 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულებაზე მოსარჩელის მხრიდან უარის თქმის შემთხვევაში უნდა მოხდეს მისი წილის გასხვისება შესაბამისი ახალი წევრის მოძიებით და სწორედ ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებული შენატანის მეშვეობით უნდა აუნაზღაურდეს მოსარჩელეს ამხანაგობაში შეტანილი თანხა. სასამართლომ განმარტა, რომ ვინაიდან 2006 წლის სადავო ხელშეკრულება წარმოადგენს არა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის), არამედ ნარდობის ხელშეკრულებას, მასზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 352-ე, 405-ე მუხლებით განსაზღვრული, ხელშეკრულებაზე უარის თმის დანაწესები.

25. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა შპს „ა-მა“, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

26. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია მხარეთა შორის გაფორმებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება ნარდობის ხელშეკრულებად. სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შესაბამისად, ამხანაგობა წარმოადგენს საერთო მიზნით გაერთიანებულ პირთა წევრებს, რომლებიც ერთობლივად ახორციელებენ საქმიანობას ამ მიზნის მისაღწევად. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ მართალია აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული იყო ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება და მოსარჩელე გაწევრიანდა ამხანაგობა „ა-ში“, მაგრამ ამავე დროს, მოსარჩელე არ მიიჩნია ამხანაგობის წევრად და გამორიცხა მისი პასუხისმგებლობა მაშინ, როდესაც კანონის მიხედვით, ამხანაგობის ყველა წევრი სოლიდარულად აგებს პასუხს.

27. დადგენილია, რომ პირები გაერთიანდნენ იმა „ა-ში“ მრავალფუნქციური საცხოვრებელი კომპლექსის ასაშენებლად. ამდენად, არა მხოლოდ ამხანაგობის დამფუძნებელი პირები ერთიანდებიან ამ მიზნით, არამედ ყველა წევრი. შესაბამისად, მოსარჩელეც ამ მიზნის მისაღწევად გაწევრიანდა ამხანაგობაში. სამოქალაქო კანონმდებლობა (930-940-ე მუხლები) არ იცნობს ამხანაგობის „დამფუძნებელ წევრებად “ და „წევრებად“ დაყოფას. ამიტომ შპს „ა-ა“ და მოსარჩელეს გააჩნდათ იდენტური მოვალეობები. იმისათვის კი, რომ საბოლოოდ მიღწეულ იქნას ერთობლივი საქმიანობის მიზანი და დასრულდეს მშენებლობა, აუცილებელია, მთელი რიგი სახსრების მიმართვა სამშენებლო სამუშაოებისაკენ, რაც ერთადერთი გზაა ამხანაგობის წევრების ინტერესების თანაზომიერი დაცვის უზრუნველსაყოფად და ამის გამო ამხანაგობიდან გამსვლელი წევრისათვის შენატანის დაბრუნება უნდა განხორციელდეს ამხანაგობის დებულებით გათვალისწინებული წესით.

28. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, მოცემულ სადავო ურთიერთობაში შპს „ა-ი“ არასათანადო მოპასუხეა, სათანადო ადრესატს კი წარმოადგენს ამხანაგობა „ა-ი“, რომლიც სასამართლოს სათანადო წესით არ მოუწვევია საქმეში. თუ იგი კანონის შესაბამისად იქნებოდა მოწვეული, სასამართლო შეძლებდა დაედგინა, რომელმა წევრმა შეასრულა ვალდებულება და შეიტანა შენატანი და რომელმა - არა. შესაბამისად, დაადგენდა, რომ ვალდებულების შესრულების ვადის დაუცველობისათვის პასუხისმგებელი არ შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი ან ორი პირი.

29. ამასთან, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ფორსმაჟორული გარემოებები, რომლებიც მხარის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლებს ქმნიდა.

30. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლიც, რომლის შესაბამისად, ქონებრივი პასუხისმგებლობის მოპასუხეზე დასაკისრებლად საჭიროა სახეზე იყოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი მათ შორის, რადგან ანაზღაურდება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. მოცემულ შემთხვევაში, გაურკვეველია, რა გარემოებებზე დაყრდნობით მიიღო სასამართლომ გადაწყვეტილება მოპასუხისათვის თანხის დაკისრების შესახებ, რაში გამოიხატება შპს „ა-ს“ ბრალეულობა (განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედება). ამხანაგობის ნებისმიერ წევრს ის მიზანი ჰქონდა, რომ თავისი შენატანის სანაცვლოდ მიეღო შენატანის შესაბამისი ფართი მრავალბინიანი კორპუსიდან, რომლის აშენებასაც უზრუნველყოფდა ამხანაგობის თავმჯდომარე და არა ე.წ „დამფუძნებელი წევრები“. ამასთან, აღსანიშნავია კასატორის საგადასახადო ორგანოს წინაშე არსებული დავალიანება, რომელიც ცხადყოფს, რომ მას არანაირი მოგება არ მიუღია.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

32. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

33. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

34. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

35. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

36. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის შედავებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოებმა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების (ამხანაგობის ხელშეკრულების) ნაცვლად არასწორად მიიჩნიეს ნარდობის ხელშეკრულებად და, შესაბამისად, არასწორად განსაზღვრეს ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელი სუბიექტი.

37. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემული დავის მსგავსი სამართლებრივი ურთიერთობა არაერთ საქმეში უზენაესი სასამართლოს მიერ სწორედ ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობად არის შეფასებული.

38. იმისათვის, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება გაიმიჯნოს ნარდობის ხელშეკრულებისგან, აუცილებელია, უპირველეს ყოვლისა, აღიწეროს ამხანაგობის ხელშეკრულების ის მხარეები, რომლითაც იგი ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებას. ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისაგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომელთაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ., ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს. თუმცა ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასითებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით (იხ. სუსგ №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი).

39. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ინსტიტუტის თავისებურებები ვლინდება ერთ შემთხვევაში, ორი ან რამდენიმე პირის ერთობლივად განსახორციელებელ მოქმედებებში და, მეორე შემთხვევაში ამ მოქმედებათა განხორციელებისას პასუხისმგებლობის განსაზღვრაში, სადაც საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მესამე პირებთან ურთიერთობას.

40. ამდენად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების სამართლებრივი შეფასებისათვის საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა აქვს იმის გარკვევას, გააჩნიათ თუ არა საერთო უფლებები და ვალდებულებები მხარეებს (მონაწილეებს), ანუ საერთო მიზნისკენ მიმართული უფლება-ვალდებულებები და ერთიანად აგებენ თუ არა პასუხს მესამე პირებთან. ამისგან უნდა გაიმიჯნოს უფლებები და ვალდებულებები, რომლებიც ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეებს შეიძლება გააჩნდეთ ერთმანეთთან.

41. როგორც წესი, ერთობლივი საქმიანობის მონაწილენი ერთმანეთთან არ გამოდიან, როგორც კრედიტორი და მოვალე. ყოველ წევრს აქვს უფლება, მეორისგან მოითხოვოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულება მხოლოდ მთლიანად ამხანაგობის სასარგებლოდ, მაგრამ ერთობლივი საქმიანობის შიდა სახელშეკრულებო ურთიერთობას შეიძლება ახასიათებდეს ინდივიდუალურად განმსაზღვრელი ელემენტები, რა დროსაც ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის ამხანაგობაში გაწევრიანების ვალდებულებას წარმოადგენდეს არა მხოლოდ სხვა მონაწილეებთან ერთობლივად საერთო მიზნის მიღწევასთან დაკავშირებული მოქმედებების განხორციელება, არამედ - ასევე ინდივიდუალურად ამხანაგობის მონაწილეებთან ცალ-ცალკე დადებული ხელშეკრულებების საფუძველზე დამატებით ამ პირების სასარგებლოდ კონკრეტული ვალდებულებების განხორციელება (იხ. სუსგ №ას-523-497-2013, 4 აპრილი, 2014 წელი).

42. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ 2006 წლის 27 სექტემბერის N1-159 ხელშეკრულებით შპს „ა-მა“, როგორც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების ერთ-ერთმა წევრმა, იკისრა ქ. თბილისში ს-ს ქ. N---ში მრავალფუნქციური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობასთან დაკავშირებული ვალდებულებები და, ამავე დროს, აღნიშნული საცხოვრებელი სახლის მე-9 სადარბაზოში, მე-10 სართულზე მდებარე ბინის (ბინის ნომერი 279, ფართობი - 106.8 კვ.მ. აივანი - 21.89 კვ.მ.) ხელშეკრულებით განსაზღვრულ შესაბამის მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემა. ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს „ა-ი“, როგორც ერთობლივი საქმინობის წევრი, ურთიერთობებში მონაწილეობს, როგორც მენარდე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 930-ე და 932 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად მითითებულ ტერმინში „ერთობლივ მონაწილეობაში“ უნდა ვიგულისხმოთ სხვადასხვა სახის მონაწილეობა: ქონებრივი, ინტელექტუალური და ა.შ.), ვინაიდან ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება მიუთითებს საქმიანობაზე და ეს საქმიანობა შეიძლება გამოიხატოს სხვადასხვა სახის ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი შინაარსით (ნასყიდობით, გადაზიდვით, ნარდობით და ა.შ.).

43. დადგენილია ასევე და არც კასატორი ხდის სადავოდ იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელის მიერ ნაკისრი ვალდებულება შენატანის შეტანის შესახებ სრულად შესრულებულია, ხოლო ბინის მშენებლობა დღემდე არ დასრულებულა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე და 352-ე მუხლების საფუძველზე წარმოეშვა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ამხანაგობისათვის გადაცემული თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნის უფლება. შესაბამისად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სადავო სამართალურთიერთობა მართებულად დაკვალიფიცირეს ნარდობად და არა ერთობლივ საქმიანობად და ამ გამიჯვნას საფუძვლად მართებულად დაუდეს, როგორც მხარეთა ნება, ისე შესრულების შედეგის მიმართ მათი დამოკიდებულება და ხელშეკრულებით ნაკისრი უფლება-მოვალეობები, ვინაიდან ამხანაგობის წევრთა შიდა ურთიერთობაში მოსარჩელის მიზანს წარმოადგენდა ფართის საკუთრებაში მიღება ანაზღაურების სანაცვლოდ (სკ-ის 629-ე მუხლი), კასატორის ფუნქცია-მოვალეობები, ასევე, ხელშეკრულების შესრულებით წარმოშობილი სიკეთის მიმართ ინტერესი კი სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შემადგენლობას შეესაბამება, რაც მისი სათანადო მოპასუხედ მიჩნევის წინაპირობას ქმნიდა.

44. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ მის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოწვეული იყო ფორსმაჟორული გარემოებებით, რაც მოსარჩელის მიმართ პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლებს ქმნის. დადგენილია, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები კასატორს უნდა შეესრულებინა მშენებლობის დაწყებიდან (2006 წლის 1 აგვისტო) 25 თვის ვადაში, თუმცა მშენებლობა ამჟამადაც არ დასრულებულა და მოსარჩელეს არ გადასცემია ბინა ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. ამდენად, სასამართლო მიიჩნევს, რომ თუნდაც დასტურდებოდეს კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები, მოცემულ შემთხვევაში იგი გავლენას ვერ მოახდენდა ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე.

45. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, სახელმწიფო ბიუჯეტში რჩება საკასაციო საჩივარზე გადახდილი ბაჟის 30%.

48. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 თებერვლის განჩინებით კასატორის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის შესაბამისად, ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

49. წინამდებარე განჩინებით ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, კასატორს უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის 30%-ის - 2 400 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს შპს „ა-სს“ (ს/კ: ---) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150) დაეკისროს საკასაციო სასამართლოს 2017 წლის 6 თებერვლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარის) 30% – 2400 ლარის გადახდა;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე