საქმე №ას-68-68-2018 3 აპრილი, 2018 წელი,

ბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ქ.ფ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „თ.ბ.“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვის მიზნით სააპელაციო სასამართლოსთვის დაბრუნება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სააქციო საზოგადოება ”თ.ბ–სა” (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, კრედიტის მიმცემი, მოწინააღმდეგე მხარე, ბანკი, კრედიტორი ან მოგირავნე) და ქ.ფ–ძეს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, კრედიტის ამღები ან მსესხებელი) შორის 2008 წლის 14 მაისს დაიდო საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, საკრედიტო ხელშეკრულება ან ხელშეკრულება). ბანკმა მსესხებელს საკუთრებაში გადასცა 6 600 აშშ დოლარი. წლიური საპროცენტო სარგებელი 21% იყო. მსეხებელს კრედიტი 2013 წლის 23 მაისამდე უნდა დაეფარა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 867-ე, 868-ე და 623-ე მუხლები).

2. ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის დამატებითი საშუალება - პირგასამტეხლო ერთჯერადად 10 აშშ დოლარი, ხოლო ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,5% იყო (სსკ-ის 417-ე-418-ე მუხლები).

3. კრედიტის დაბრუნებას ასევე უზრუნველყოფდა მსესხებლის საკუთრებაში არსებულ ავტომანქანაზე (კრაისლერ პტ, კრუიზერი, გამოშვების წელი: 2001, ფერი: შავი, ტრანსპორტის საიდენტიფიკაციო # 3 C4FY4BB61T275191, შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ავტომანქანა ან გირავნობის საგანი) ბანკის სასარგებლოდ დადგენილი გირავნობა (სსკ-ის 254-ე და 258-ე მუხლების პირველი ნაწილები).

4. საკრედიტო პროდუქტებით მომსახურების ხელშეკრულების მიხედვით, თუ უზრუნველყოფის საგნის რეალიზაციიდან მიღებული ამონაგები თანხა საკმარისი არ იქნებოდა საკრედიტო პროდუქტებით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებითა და მის საფუძველზე გაფორებული ნებისმიერი დამატებითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების მთლიანად შესასრულებლად, მსესხებელს დაეკისრებოდა პასუხისმგებლობა ყოველგვარ ნაშთზე, რომელიც გავრცელდებოდა იმ ხარჯებსა და დანახარჯებზე, რაც შეიძლება ამ ქონების რეალიზაციის პროცესში წარმოშობილიყო.

5. საკრედიტო ხელშეკრულებით კრედიტის მოქმედების პერიოდში გათვალისწინებულ იქნა მსესხებლის სიცოცხლის სავალდებულო დაზღვევაც და მოპასუხის სახელზე გაიცა სადაზღვევო პოლისი. მსესხებლის მიერ კრედიტისა და დაზღვევის პრემიის დაფარვა უნდა განხორციელებულიყო ყოველი თვის 23 რიცხვში, წინასწარ შეთანხმებული გრაფიკის მიხედვით.

6. მსესხებელმა ნაკისრი ვალდებულება ნაწილობრივ შეასრულა. მან 2012 წლის 23 მარტიდან შეწყვიტა გადახდა.

7. ნოტარიუსის სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, მოსარჩელემ მოპასუხისგან გამოითხოვა დაგირავებული ავტომანქანა და 2012 წლის 6 თებერვალს მისი რეალიზაცია მოახდინა. ამონაგები თანხა 3700 ლარი, 2012 წლის 15 თებერვალს აღსრულების ხარჯების გამოკლებით დაკონვერტირდა სესხის ვალუტაში და 1915,03 აშშ დოლარი დავალიანების (სესხის ძირითადი თანხის) დასაფარად წარიმართა (იხ. ამონაწერი სასესხო ანგარიშიდან, აღმასრულებლის განკარგულება, სააღსრულებო ფურცელი).

8. სარჩელის აღძვრის დროისათვის, ბანკის მიმართ მოპასუხის ფულადი დავალიანება შემდეგი იყო: დასაბრუნებელი კრედიტი - 4462.97 აშშ დოლარი, სარგებელი - 4491,93 აშშ დოლარი, გადაუხდელი სადაზღვევო პრემია - 167,59 აშშ დოლარი და პირგასამტეხლო -1000 აშშ დოლარი (იხ. დავალიანების შესახებ ცნობა, ს.ფ. 25).

9. 2015 წლის 2 თებერვალს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების 10122,44 აშშ დოლარის ანაზღაურება. მისი მტკიცებით, მსესხებელმა საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ნაწილობრივ შეასრულა, კერძოდ, მან 2012 წლის 23 მარტიდან სესხის გადახდა შეწყვიტა.

10. მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ვალდებულების დარღვევის შემდეგ მოპასუხემ მას ავტომანქანაზე (გირავნობის საგანი) მფლობელობა ჩამოართვა, რომლის რეალიზაციით მან მოთხოვნა დაიკმაყოფილა. მოპასუხემ მიუთითა სსკ-ის 282-ე და 285.1 მუხლებზე და განმარტა, რომ მოსარჩელეს მისთვის წერილობით არც გირავნობის საგნის რეალიზაციის შესახებ უცნობებია და არც ანგარიში წარუდგენია მისთვის რეალიზაციის ხარჯების, რეალიზაციიდან ამონაგები თანხისა და ამ თანხის გამოყენების თაობაზე. მისი მოსაზრებით, ბანკის მიერ მოთხოვნილი პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ მაღალი იყო, იმის გათვალისწინებით, რომ ბანკს დავალიანების დაფარვა არ მოუთხოვია.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად სსკ-ის 867-ე, 623-ე, 625-ე, 417-ე და 276-ე მუხლები გამოიყენა.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით :

12.1. ვალდებულების დარღვევის შემდეგ ბანკმა მას გირავნობის საგანი (ავტომანქანა) ჩამოართვა და მისთვის დამატებით თანხის გადახდა აღარ მოუთხოვია, ამდენად, ნაკისრი ვალდებულება მას სრულად აქვს შესრულებული;

12.2. სასამართლომ არ შეაფასა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეს არც გირავნობის საგნის რეალიზაციის შესახებ უცნობებია და არც რაიმე ანგარიში წარუდგენია მისთვის, რეალიზაციის ხარჯების, რეალიზაციიდან ამონაგები თანხისა და ამ თანხის გამოყენების თაობაზე;

12.3. სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო, გამომდინარე იქიდან, რომ ბანკმა სარჩელი 2015 წლის 2 თებერვალს აღძრა, საქმეში წარმოდგენილი სააღსრულებო ფურცლის მიხედვით კი, გირავნობის საგანი 2012 წლის 6 თებერვალს გაიყიდა, შესაბამისად, გასული იყო სამ წლიანი ხანდაზმულობის ვადა და მოთხოვნა გამხორციელებადი არ იყო;

12.4. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, მე-4, მე-5 და 83.1 მუხლებზე მითითებით აპელანტმა აღნიშნა, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლო მიკერძოებული იყო, მან საქმის განხილვის დროს დაარღვია მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპი, ამასთან, ისე დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა, რომ არ გამოიკვლია და სათანადოდ არ შეაფასა მხარეთა მიერ წარდგენილი ყველა მტკიცებულება.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, 7363,56 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრა.

13.1. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებით, საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ ყოფილა იმ გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდნენ მოსარჩელის მიერ ავტომანქანის რეალურ ღირებულებაზე მნიშვნელოვნად დაბალ ფასად რეალიზების ფაქტს, ამასთან, ავტომანქანის რეალიზაცია ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, არა უშუალოდ მოსარჩელის მიერ, არამედ იძულებითი აუქციონის გზით განხორციელდა, შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ ავტომანქანის დაბალ ფასად რეალიზაციის თაობაზე პრეტენზია დაუსაბუთებელი იყო;

13.2. პალატამ არც მოპასუხის სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით პრეტენზია გაიზიარა და განმარტა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი კრედიტის დაფარვის გრაფიკის შესაბამისად, სესხის დაფარვის უკანასკნელ თარიღად 2013 წლის 23 მაისი იყო განსაზღვრული (ს/ფ 23), აუქციონზე ავტომანქანის რეალიზაცია 2012 წლის 6 თებერვალს განხორციელდა, ბანკმა კი, სარჩელი 2015 წლის 2 თებერვალს, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის დაცვით აღძრა;

13.3. ბანკმა 2012 წლის 6 თებერვალს გირავნობის საგნის რეალიზაციით სადავო ხელშეკრულება შეწყვიტა, კერძოდ კი, 2012 წლის 29 თებერვალს გირავნობის საგნის რეალიზებით მიღებული თანხა 1915.03 აშშ დოლარი, მოსარჩელის ანგარიშზე ბანკსა და მსესხებელს შორის არსებული საკრედიტო ხელშეკრულების ფარგლებში გადაირიცხა, შესაბამისად, ამის შემდგომ, მხარეებს შორის კრედიტის დაფარვის გრაფიკი იმ სახით აღარ არსებობდა, რა სახითაც ის ხელშეკრულების გაფორმების დროს განისაზღვრა. პალატის დასკვნებით, დადგენილი იყო, რომ გირავნობის საგნის რეალიზაციის შემდეგ მოგირავნეს დამგირავებლისათვის რაიმე ანგარიში რეალიზაციის ხარჯების, რეალიზაციიდან ამონაგები თანხისა და ამ თანხის გამოყენების თაობაზე (საქართველოს სკ-ის 285¹-ე მუხლი) არ წარუდგენია, ამასთან, ბანკის მიერ სარჩელის აღძვრამდე, მოპასუხისთვის უცნობი იყო, თუ რა ნაწილი და რა ოდენობით დაიფარა და რა ოდენობის დავალიანება რჩებოდა გადასახდელი მას. ამრიგად, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი გადახდების ისტორიით უდავო იყო, რომ გირავნობის საგნის რეალიზაციის შემდგომ სესხის ნაშთი 4462,97 აშშ დოლარი იყო (იხ. ს.ფ 24), ამასთან, მოსარჩელის მიერ დავალიანების ცნობაში მითითებული საპროცენტო ვალი 4491,93 აშშ დოლარის ოდენობით საქმის მასალებში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დადასტურებულა, პალატამ მიიჩნია, რომ ზიანის ანაზღაურების სახით პროცენტის ოდენობა მხარეებს შორის გირავნობის რეალიზაციამდე არსებული ხელშეკრულების პირობის შესაბამისად დარჩენილ ნაშთზე (4462,97 აშშ დოლარი) წლიური 21%-ის დარიცხვით უნდა განსაზღვრულიყო, 2012 წლის თებერვლიდან 2015 წლის იანვრამდე (დავალიანების ცნობის გაცემის თარიღი) პერიოდზე, 2733 აშშ დოლარის ოდენობით.

13.4. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ რადგანაც გირავნობის საგნის რეალიზაციის შემდეგ დარჩენილი დავალიანების ახალი პირობები მსესხებელთან შეთანხმებული არ ყოფილა, არ არსებობდა ამ დავალიანების გადახდის ვადაგადაცილებისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველიც. შესაბამისად, პირგასამტეხლოს - 1000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში მოთხოვნა უარყოფილ იქნა.

14. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების მოთხოვნით, სააპელაციო საჩივრის ანალოგიურ საფუძვლებზე მითითებით (იხ. პ. 12).

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 იანვრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

17.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

17.2. განსახილველ შემთხვევაში, სესხის, სარგებლის, პირგასამტეხლოსა და სადაზღვევო პრემიის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 623-ე (სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს, დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი), 625.1 (მხარეთა შეთანხმებით სესხისათვის შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს პროცენტი. იპოთეკით უზრუნველყოფილი სესხის ხელშეკრულებაში უნდა მიეთითოს მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული ყოველთვიური საპროცენტო განაკვეთი), 417-ე-418-ე (პირგასამტეხლო – მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა – მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის; ხელშეკრულების მხარეებს შეუძლიათ თავისუფლად განსაზღვრონ პირგასამტეხლო, რომელიც შეიძლება აღემატებოდეს შესაძლო ზიანს, გარდა ამ კოდექსის 625-ე მუხლის მე-8 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; შეთანხმება პირგასამტეხლოს შესახებ მოითხოვს წერილობით ფორმას) და 799.2 (დამზღვევი ვალდებულია გადაიხადოს სადაზღვევო შესატანი (პრემია)) მუხლები.

17.3. კასატორის პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ რადგანაც გირავნობის საგნის რეალიზაციის შემდგომ ბანკს მისთვის სესხის დაფარვა აღარ მოუთხოვია, საკრედიტო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, შესრულების გამო, შეწყვეტილია (სსკ-ის 427-ე და 276.2 მუხლები). გარდა ამისა, მოთხოვნა რომც არ იყოს შეწყვეტილი, ის ხანდაზმულობის სამ წლიანი ვადის გასვლის გამო, განხორციელებადი არ არის.

17.4. საკასაციო სასამართლო კასატორის ამ მოსაზრებას დაუსაბუთებლად მიიჩნევს. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ გირავნობის საგნის რეალიზაციის მომენტისათვის ბანკის მიმართ მოპასუხის ფულადი დავალიანება 5978 აშშ დოლარი იყო (სესხის ძირითადი თანხა), გირავნობის საგნის რეალიზაციიდან ამონაგები თანხით დაიფარა 1915,03 აშშ დოლარის დავალიანება (სსკ-ის 276.1). კასატორი ამ შემთხვევაში, ვერ დაეყრდნობა სსკ-ის 276-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესს (მოთხოვნა დაკმაყოფილებულად ითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც გირავნობის საგნის რეალიზაციიდან ამონაგები თანხა საკმარისი არ არის გირავნობით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის დასაფარავად ან გირავნობის საგნის ღირებულება მთლიანად არ ფარავს ამ მოთხოვნის ოდენობას, თუ მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი), რადგანაც მხარეთა შეთანხმება სხვა რამეს ითვალისწინებდა, კერძოდ, თუ გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად ამოღებული თანხა არ იქნებოდა საკმარისი მთლიანი დავალიანების დასაფარად, მაშინ ვალდებულება არ წყდებოდა და მსესხებელს დარჩენილი თანხაც უნდა გადაეხადა. კონკრეტულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად ამოღებული თანხით ბანკის წინაშე არსებული ვალდებულება სრულად არ დაიფარა, ამდენად, მხარეთა შორის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა არ შეწყვეტილა და ბანკი უფლებამოსილი იყო კასატორისაგან დარჩენილი თანხის ანაზღაურებაც მოეთხოვა.

17.5. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებითაც. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი). სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (შდრ. სუსგ №ას-934-899-2016, 14.02.17).

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მას შემდეგ, რაც გირავნობის საგანი სარეალიზაციოდ კრედიტის დასაფარად მიექცა (2012 წლის 6 თებერვალი), მხარეთა შორის საკრედიტო ხელშეკრულება შეწყდა. შესაბამისად, კრედიტორს წარმოეშვა უფლება დარჩენილი დავალიანება იმ თანხის გამოქვითვით მოეთხოვა, რაც გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად გამოაკლდა სასესხო დავალიანებას. მოსარჩელის მოთხოვნა სახელშეკრულებო მოთხოვნას წარმოადგენს და მასზე სამ წლიანი ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება (სსკ-ის 129-ე მუხლი). ამდენად, ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ დარჩენილი დავალიანების მოთხოვნაზე ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა მოხდეს ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტიდან, საიდანაც სარჩელის აღძვრამდე (2015 წლის 2 თებერვალი) გასული არ არის ხანდაზმულობის სამ წლიანი ვადა.

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ №ას-934-899-2016, 14.02.17).

19. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ქ.ფ–ძეს (პ/ნ .....) დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 25 იანვრის განჩინებით (საქმე №ას-68-68-2018) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 368.178 აშშ დოლარის 30% - 110.453 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

3. სახელმწიფო ბაჟი გადახდილ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი