საქმე №ას-111-111-2018 11 მაისი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ჰ-ი“ (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - რ-ა–ი (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – არასწორი მკურნალობით მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. რ- ა–ის (შემდეგში: პაციენტი ან მოსარჩელე) ჯანმრთელობის მდგომარეობა აღწერილია რამდენიმე სამედიცინო დოკუმენტში მათგან უახლესი ინფორმაციის შემცველია 2013 წლის 04 მარტის და 2013 წლის 07 აგვისტოს „სამედიცინო ცნობა”. ამავე დოკუმენტის შესაბამისად პაციენტს კლინიკა „ჰ-ში“ (შემდეგში: სამედიცინო დაწესებულება ან კლინიკა ან მოპასუხე ან კასატორი) ჩატარებული აქვს რამდენიმე გამოკვლევა და სამედიცინო მანიპულაცია, კერძოდ დისტანციური ლითოტრიფსიის ორი სეანსი. მოსარჩელეს 2013 წლის 30 აპრილს კლინიკაში გაუკეთდა მარცხენა შარდსაწვეთის სტენდირება.

2. შპს „ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის“ 2015 წლის 25 თებერვლის პასუხის შესაბამისად ირკვეა, რომ შარდსაწვეთი სტენტი ამოღებული იქნა 2013 წლის 01 ოქტომბერს.

3. საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს სამედიცინო დეპარტამენტის უფროსის 2013 წლის 21 მაისის მიმართვით ირკვევა, რომ მოსარჩელეს საჭიროებისამებრ უტარდება სათანადო მკურნალობა სხვადასხვა პროფილის სამედიცინო დაწესებულებებში.

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ არაკვალიფიციური, არაკომპეტენტური მკურნალობით, მოსარჩელის მიმართ გამოჩენილი გულგრილობით გამოწვეული მატერიალური და მორალური ზიანის - 100 000 ლარის ოდენობით დაკისრების მოთხოვნით.

5. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველ შედავებაში მიუთითა მკურნალობის პროცესში მოქმედი სამედიცინო სტანდარტების დაცულობაზე.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი მოპასუხისათვის 100 000 ლარის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

7. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ: 1-3 ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

8. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე არაკვალიფიციური, არაკომპეტენტური მკურნალობის შედეგად პაციენტის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის განმაპირობებელ სამართლებრივ სტანდარტად პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია დელიქტურ ვალდებულებებში მოცემული წინაპირობები, როგორიცაა: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი [საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 992-ე მუხლი].

9. იმავდროულად, მიუთითა სსკ-ის 1007-ე მუხლზე, რომლის დანაწესით სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილების თვალსაზრისით აღნიშნა შემდეგი:

11. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. ნორმის მიზნიდან გამომდინარე, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად მიიჩნევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ არასწორად განხორციელებული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, რამაც გამოიწვია ზიანი. ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის აუცილებელია, დადგინდეს საექიმო შეცდომა.

12. ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ო” ქვეპუნქტით, მცდარ სამედიცინო ქმედებად განმარტებულია ექიმის მიერ უნებლიედ, პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა.

13. პაციენტის უფლებების შესახებ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს: კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომლებიც გამოწვეულია: პაციენტის უფლებების დარღვევით; მცდარი სამედიცინო ქმედებით. სამედიცინო დაწესებულების პასუხისმგებლობისთვის ექიმის მიერ ჩატარებული სადიაგნოზო, თუ სამკურნალო ღონისძიება პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო, მიუღებელი უნდა იყოს; ექიმი პასუხისმგებელია მხოლოდ მცდარ სამედიცინო მოქმედებაზე და მისი საქმიანობის მიმართ ბრალეულობის ვარაუდი (პრეზუმფცია) არ მოქმედებს; სამედიცინო პერსონალის ქმედებით ან უმოქმედობით გამოწვეული პაციენტის ფიზიკური ან ფსიქიკური მდგომარეობის გაუარესების ან სიკვდილის შემთხვევაში პაციენტს, მის ნათესავს ან კანონიერ წარმომადგენელს შეუძლია, მოითხოვოს პაციენტისათვის მიყენებული როგორც მორალური, ასევე მატერიალური ზიანის ანაზღაურება.

14. მატერიალური ზიანი მოიცავს იმ ხარჯებს, რომლებიც უკვე გაწეულია პაციენტის მიერ და ასევე იმ ხარჯებს, რომლებსაც სამომავლოდ საჭიროებს პირი.

15. მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურება გათვალისწინებულია სსკ-ის 413-ე მუხლით. ანაზღაურებას ექვემდებარება ზიანი, რომელიც მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით.

16. სამედიცინო მუშაკის ქცევის, როგორც მართლსაწინააღმდეგო ქცევის კვალიფიკაციისას, აუცილებელია არასათანადო სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის ფაქტის დადგენა. ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მოიცავს არა მარტო მის აქტიურ მოქმედებებს, არამედ უმოქმედობასაც. არასათანადო სამედიცინო მომსახურება ხასიათდება არა მხოლოდ დიაგნოსტიკური და სამკურნალო ჩარევების მეთოდურად და ტექნიკურად განხორციელებით, არამედ სამედიცინო დანიშნულებით დიაგნოსტიკური და სამკურნალო ღონისძიებების სავალდებულო მოცულობის შეუსრულებლობით, რომელიც ავადმყოფის სათანადო დაკვირვებითა და მოვლით უზრუნველყოფილი არ არის. მკურნალობის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაკმაყოფილდეს, თუკი პირისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეულია უშუალოდ მცდარი სამედიცინო მოქმედებით, ანუ გამოკვეთილია მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ის გარემოება, რომ ზიანი გამოიწვია სამედიცინო პერსონალის ქმედებამ, უტყუარად უნდა დადგინდეს. უშედეგო მკურნალობა ან მკურნალობის უარყოფითი შედეგი თავისთავად (უალტერნატივოდ) არ იწვევს სამედიცინო პერსონალის პასუხისმგებლობას. ზიანი გამოწვეული უნდა იყოს მკურნალობისას დაშვებული შეცდომებით, ანუ, თუ მკურნალობა სწორადაა ჩატარებული, თუნდაც მას უარყოფითი შედეგი მოჰყვეს, არ იწვევს ექიმის პასუხისმგებლობას.

17. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა არაკომპეტენტურად და არაკვალიფიციურად ჩატარებული მკურნალობის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც გამორიცხავდა მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურებას.

18. გადაწყვეტილების გაუქმების და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სახით 3000 ლარი. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი უარყოფილი იქნა.

19. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2013 წლის 04 მარტის N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულების ქირურგიული განყოფილების უფროსის სამედიცინო ცნობაზე (იხ., ს.ფ. 17, ტ.1.), რომლის შინაარსიდან გამომდინარე ირკვეოდა შემდეგი: პაციენტი N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულებაში შემოვიდა 2012 წლის 27 დეკემბერს N-- დაწესებულებიდან. პაციენტს დაწესებულებაში და ასევე მოპასუხე კლინიკაში 2013 წლის 29 იანვარს და 2013 წლის 01 თებერვალს ჩატარებული აქვს კვლევა: გულმკერდის რენტგენოსკოპია, სისხლის საერთო ანალიზი და ბიოქიმიური ანალიზები, შარდის კვლევა, თირკლების ექოსკოპია, გასტროფიბროსკოპია. ღუდუშაურის სახელობის კლინიკაში ჩატარებულია მუხლის და ხერხემლის კტ კვლევა, უროლოგის გასტროენეტეროლოგის, თერაპევტის ფსიქიატრის და პროქტოლოგის კონსულტაციები. დადგენილია დიაგნოზი: მარცხენა ერთადერთი თირკმლის კონკრემეტები, მარჯვენამხრივი ნეფრექტომიის შემდგომი მდგომარეობა, ქრონიკული კალკულოზური პიელონეფრიტი, ქრ შეგუბებითი პროსტატიტი, ოლიგურია, ზომიერად გამოხატული დისტალური ეზოფაგიტი, ეროზიული გასტროდუოდენიტი, ქრ. ქოლეცისტიტი ქრონიკული ცე ვიუსული ჰეპატიტი. ჰემოროიდული დაავდება მე-2 სტ, წელის მასალების ოსტეოქონდროზი, პოლიდისკოპათია, გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი, დეპრესიული მდგომარეობა. ჩამოთვლილი დაავადებებისგან სრული განკურნება პრაქტიკულად შესაძლებელია ხანგრძლივი მკურნალობით, შესაბამისი სპეციალისტების მეთვალყურეობით. რაც შეეხება თირკმელ -კენჭოვან დაავადებას 2013 წლის 01 თებერვალს და 2013 წლის 05 თებერვალს მოპასუხე კლინიკაში ჩატარდა დისტანციური ლითოტრიფსიის 2 სეანსი უშედეგოდ. პაციენტი კონსულტირებულია უროლგიის ეროვნულ ცენტრში, სადაც მკურნალობის მეთოდად კვლავ არჩეულ იქნა დისტანციური ლითოტრიფსიის წარმოება - რაც პაციენტისათვის შეთავაზებულ იქნა. ლითოტრიფსიის უეფექტობის შემთხვევაში, შესაძლებელია დაისვას პერკუტანეული ან ღია ნეფროლითოტომიის უეფექტობის საკითხი სპეციალიზებულ უროლოგიურ კლინიკაში. გასათვალისწინებლია ერთი თირკმლის არსებობა და ინვაზიური ოპერაციული ჩარევის საკითხი უნდა გადაწყდეს პაციენტის ინფორმირებული თანხმობით. ზემოაღნიშნული დახმარების გაწევა N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულებაში არ ხდება. 2013 წლის 05 აგვისტოს წერილით მოსარჩელემ/N-- დაწესებულების მსჯავრდებულმა მიმართა ამავე დაწესებულების მთავარ ექიმს და მიუთითა,რომ 2013 წლის 04 მაისს მოპასუხე კლინიკაში გაუკეთდა შარდასაწვეთი სტენტირება, რაზეც მას კლინიკის უროლოგიის განყოფილების უფროსმა და მკურნალმა ექიმმა განუმარტა, რომ სტენტი არის 3 თვიანი და სამი თვის შემდეგ არის ამოსაღები, ასევე ესაჭიროება მუდმივი ანალიზის კონტროლი კრეატინინის და შარდის. ამავე წერილით პაციენტმა მოითხოვა მისთვის ეცნობებინათ ამოსაღები იყო თუ არა სტენტი და თუ შეიცავდა ჯანმრთელობისათვის საშიშროებას მისი დაგვიანებით ამოუღებლობა (იხ ტ.1 ს.ფ. 18).

20. 2013 წლის 07 აგვისტოს N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულების ქირურგიული განყოფილების უფროსის მიერ გაცემულ სამედიცინო ცნობაში მითითებულია, რომ 2013 წლის 10 მაისის მდგომარეობით პაციენტი დაბრუნდა N-- დაწესებულებაში მდგომარეობის გაუმჯობესების გამო. პაციენტის მდგომარეობა დადებითია ჩატარებული მკურნალობის ფონზე დინამიკაში. 2013 წლის 13 ივნისს პაციენტი კონტროლის მიზნით გაიყვანეს მოპასუხე კლინიკაში, ჩატარებული გამოკვლევების საფუძველზე პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა ჩაითვალა დამაკმაყოფილებლად. შესაბამისი მითითებით. შემოიყვანეს სამკურნალო დაწესებულებაში ობიექტური ლაბორატორიული და ჰემოდინამიკური მაჩვენებლები ნორმის ფარგლებში. აქვე მიეთითა, რომ პაციენტს 2013 წლის 30 აპრილს მოპასუხე კლინიკაში გაუკეთდა ოპერაცია მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება, მკურნალი ექიმის მითითებით. სტენტი ჩადგმულია მუდმივად და პაციენტისათვის რაიმე საფრთხეს არ წარმოადგენს (იხ. ს.ფ.ტ.1 ს.ფ. 19-20).

21. საქართველოს სასჯელაღსულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს 2013 წლის 21 მაისის წერილიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელე 2013 წლის 06 აპრილს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო N-- დაწესებულებიდან გადაიყვანეს ქ. თბილისის უროლოგიის ეროვნულ ცენტრში, ჩაუტარდა შესაბამისი სამედიცინო გამოკვლევები და დაესვა დიაგნოზი: შარდ-კენჭოვანი დაავადება მარჯვენამხრივი ნეფრექტომიის შემდგომი პერიოდი, ერთადერთი მარცხენა თირკმლის და შარდსაწვეთის ქვემო მესამედის კენჭები, ზემო საშარდე გზების ობსტრუქცია, რის გამოც სასწრაფოდ ჩაუტარდა ოპერაციული მკურნალობა. მარცხენამხრივი ურეთერორენოსკოპია. 2013 წლის 07 აპრილს გადაყვანილ იქნა N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულების ქირურგიულ განყოფილებაში, ჩაუტარდა შესაბამისი სამედიცინო გამოკვლევები და დაეწყო მკურნალობა. მიუხედავად ამისა, მისი მდგომარეობა დამძიმდა დაესვა დიაგნოზი მაკროჰემატურია, ქროტეინურია, თირკმლის უკმარისობა. 2013 წლის 11 აპრილს ის გადაყვანილ იქნა აკდ. ნ. ყ-ის სახელობის ც- ს-ო კლინიკაში. ჩაუტარდა შესაბამისი სამედიცინო გამოკვლევები, ექიმ უროლოგის კონსულტაცია: დაესვა დიაგნოზი: მარცხენა ერთდერთი თირკმლის რეტროგრადული კათეტერიზაციის შემდგომი პერიოდი, შარდ-კენჭოვანი დაავდება, მარცხენა ერთდერთი თირკმლის ობსრუქციული ჰიდრონეფროზი. 2013 წლის 20 აპრილს პაციენტი დააბრუნეს N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულებაში. თუმცა, 2013 წლის 30 აპრილს იგი კვლავ გადაიყვანეს აკად. ნ.ყ-ის სახელობის ც- ს-ო კლინიკაში, სადაც გაუკეთდა მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება და ჩაუტარდა ადეკვატური კონსერვატიული მკურნალობა. მისი ზოგადი მდგომარეობა გაუმჯობესდა. 2013 წლის 10 მაისს პაციენტი დააბრუნეს დაწესებულებაში, სადაც სამედიცინო პერსონალის და სტაციონარის პირობებში უტარდებოდა შესაბამისი მკურნალობა, ასევე მიმდინარეობდა კლინიკო-ლაბორატორიული მონიტორინგი (იხ. ტ.1 ს.ფ. 24-28). სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატის 2014 წლის 05 თებერვლის წერილში ასახულ მოპასუხის შეხვედრის დროს მსჯავრდებულის ჩივილებზე, სადაც, იგი აღწერდა, რომ 2013 წელს ორჯერ ჩაუტარდა ოპერაცია თირკმელზე, თუმცა მისი მდგომარეობა ამჟამად არის მძიმე, რის გამოც ითხოვს უროლოგის მუდმივ მეთვალყურეობას. 2014 წლის იანვარში ორჯერ იყო გადაყვანილი საერთო პროფილის საავადმყოფოში, რის შემდეგაც დაენიშნა მკურნალობა. მას დანიშნული აქვს დიეტური კვება. მსჯავრდებულის განმარტებით ამჟამად არ ეძლევა დანიშნული მედიკამენტები და არ არის უზრუნველყოფილი დიეტური საკვებით (ტ.1 ს.ფ. 28).

22. დადგენილია, რომ საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატს მოპასუხე კლინიკამ აცნობა, რომ პაციენტს კლინიკაში 2013 წლის 04 მაისს არ გაწევია არანაირი ექიმის კონსულტაცია ან სამედიცინო დახმარება (ტ.1 ს.ფ. 30).

23. 2014 წლის 14 ნოემბრის წერილით მოსარჩელემ მიმართა ქ. თბილისის შპს ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის ხელმძღვანელს რათა მისთვის ეცნობებინათ, იყო თუ არა მის ორგანიზმში ჩადგმული სტენტი მუდმივი და წარმოადგენდა თუ არა საფრთხეს სიცოცხლისათვის ან ჯანმრთელობისათვის მისი სტენტის ჩატოვება. ასევე რატომ გახდა სტენტის ამოღება აუცილებელი (იხ ტ.1 ს.ფ.34).

24. ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის 2015 წლის 25 თებერვლის წერილით პაციენტს 2014 წლის 14 ნოემბრის წერილის საპასუხოდ ეცნობა, რომ მას ჩაედგა შარდსაწვეთო სტენტი, ხანგრძლივი (6 თვე), ვინაიდან მუდმივი შარდსაწვეთის სტენტი არ არსებობს. შარდსაწვეთის სტენტმა შეიძლება განიცადოს ინკრუსტაცია, მიგრაცია, რაც შეიძლება შემდგომ გახდეს ობსტრუქციის მიზეზი, რის შემდეგაც იცვლება მკურნალობის ტაქტიკა. შარდსაწვეთის სტენტის კონტროლი ხდება ამბოლატორიულად ექოსკოპიური და რენდგენოლოგიური კვლევების საშუალებით. იგი იმყოფება უროლოგის მეთვალყურეობის ქვეშ ამბოლატორიულად უტარდება კლინიკო-ლაბორატორიული კველევები, რის საფუძველზეც 2013 წლის 01 ოქტომბერს ამოღებულ იქნა შარდსაწვეთი სტენტი (იხ. ტ.1 ს.ფ. 36). განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ მას კლინიკაში ჯეროვანი მკურნალობა არ ჩაუტარდა, კერძოდ, ავადმყოფობის სტენტირების მეთოდით მკურნალობისას, მიუხედავად თხოვნისა, ექიმმა ოფიციალურ დოკუმენტში არ დააფიქსირა სტენტის სხეულში ყოფნის გონივრული ვადა და მაშინ როცა მკურნალი ექიმის ზეპირი განმარტებით ასეთი ვადა 3 თვე იყო, სტენტი ამოიღეს 3 თვეზე მეტი ვადის შემდეგ.

25. მოსარჩელის მითითებით მის ჯანმრთელობას ასეთი ქმედებით მიადგა ზიანი, რადგან სხეულში სტენტის არსებობის პერიოდში მას ჰქონდა გაუსაძლისი ტკივილები.

26. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პაციენტი იყო მსჯავრდებული პირი. საქმეში წარმოდგენილი მასალების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების და მოწმეთა ჩვენებების თანახმად, პაციენტისთვის ზოგადი ხასიათის ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ იყო დადებითი, მას დასმული ჰქონდა სხვადასხვა დიაგნოზი. უდავი იყო, რომ სარჩელის აღძვრამდე პაციენტს შარდ-კენჭოვანი დაავადების გამოვლინების გამო კლინიკაში პირველ ჯერზე გაუკეთდა მარცხენამხრივი რეტროგრადული კათეტერიზაცია და დაეწყო მკურნალობა, შედეგის მიუღებლობის გამო კვლავ მოხდა მისი კლინიკაში გადაყვანა, სადაც განხორციელდა მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება.

27. სხდომაზე დაკითხული N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულებათა ქირურგიული განყოფილების ყოფილი უფროსის განმარტებით პაციენტს ნამდვილად ჰქონდა ძლიერი ტკივილები და იგი ხშირად ითხოვდა დახმარებას, რის გამოც ხდებოდა მისი გადაყვანა შესაბამის სამედიცინო დაწესებულებაში. მან არ უარყო, რომ პაციენტმა გაუსაძლისი ტკივილების გამო თვითდაზიანებასაც მიმართა.

28. საქმეზე ასევე დაიკითხა მოპასუხე კლინიკაში მომუშავე პაციენტის მკურნალი ექმი, რომელმაც უარყო, რომ პაციენტს სტენტირების ვადა 3 თვე განუსაზღვრა. მან განმარტა, რომ სტენტირების ვადა იყო 6 თვე, რომელსაც ეწოდება ხანგრძლივი ვადა, ხოლო 6 თვის გასვლამდე პაციენტს სტენტი ამოუღეს. მან უარყო, რომ სტენტირებას შეეძლო გამოეწვია გაუსაძლისი ტკივილები პაციენტისთვის, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ სტენტი არასწორად იქნებოდა ჩადგმული, ასეთ დროს კი, პაციენტი საერთოდ ვერ მოახერხებდა შარდის გამოყოფას.

29. პაციენტის განცხადებებით, სახალხო დამცველის, სასჯელაღსულების დაწესებულების და ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის წერილებით სააპელაციო სასამართლომ გამოარკვია, რომ პაციენტს ნამდვილად ჰქონდა ჩივილები სტენტირების პერიოდში და იგი აქტიურობდა მიეღო სრულყოფილი ინფორმაცია სტენტირებით მკურნალობის, მისი ვადის, სტენტის ამოღების ვადის გადაცილების გამო საფრთხეების შესახებ, აქვე აღწერილია, რომ მას აწუხებდა ტკივილები და იგი რამდენჯერმე გადაყვანილ იქნა კლინიკაში გამოკვლევების მიზნით, უტარდებოდა ამბულატორული მკურნალობა.

30. პაციენტის უფლებების შესახებ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია მოქალაქის უფლებების დაცვა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში, აგრეთვე მისი პატივისა და ღირსების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა, ხოლო 46-ე მუხლის თანახმად, პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პირი სარგებლობს ამ კანონით გათვალისწინებული ყველა უფლებით.

31. პატიმრობის კოდექსის მე-13.2 მუხლის თანახმად, ბრალდებულს პატიმრობის, ხოლო მსჯავრდებულს თავისუფლების აღკვეთის აღსრულებისას გარანტირებული აქვს საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით, ამ კოდექსით, სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით აღიარებული უფლებები და თავისუფლებები.

32. ამავე კოდექსის მე-14.1 მუხლის თანახმად, ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს: ა) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უზრუნველყოფილი იყოს: ა.ბ) სამედიცინო მომსახურებით, ხოლო 24.1 მუხლის თანახმად, ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს, ისარგებლოს საჭირო სამედიცინო მომსახურებით.

33. საჭიროების შემთხვევაში, ბრალდებულისათვის/მსჯავრდებულისათვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს პენიტენციურ დაწესებულებაში ნებადართული სამკურნალო საშუალებები. მოთხოვნის შემთხვევაში, ბრალდებულს/მსჯავრდებულს აქვს პენიტენციური დაწესებულების მიერ შეძენილზე მეტი ღირებულების ან ანალოგიური თვისებების მქონე სამკურნალო საშუალების საკუთარი სახსრებით შეძენის უფლება. დასაბუთებული მოთხოვნის შემთხვევაში, ბრალდებულს/მსჯავრდებულს უფლება აქვს, დეპარტამენტის დირექტორის ნებართვით, საკუთარი სახსრებით მოიწვიოს პირადი ექიმი ამავე კანონის მე-18.1 მუხლის თანახმად, პაციენტს უფლება აქვს სამედიცინო მომსახურების გამწევისაგან მიიღოს სრული, ობიექტური, დროული და გასაგები ინფორმაცია: გ) განზრახული პროფილაქტიკური, დიაგნოსტიკური, სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურების, მათი თანმხლები რისკისა და შესაძლო ეფექტიანობის შესახებ; დ) სამედიცინო გამოკვლევების შედეგების შესახებ; ზ) დიაგნოზისა და სავარაუდო პროგნოზის, აგრეთვე მკურნალობის მიმდინარეობის შესახებ.

34. მოსარჩელის პერეტენზიები უკავშირდება სწორედ იმ ფაქტს, რომ არაჯეროვნად ინფორმირდა მკურნალობის მეთოდის და მიმდინარეობის შესახებ, მკურნალი ექიმის დაუდევრობით სტენტი ამოღებულ იქნა არა სამ, არამედ მეტი ვადის გასვლის შემდეგ, რის გამოც მას აწუხებდა გაუსაძლისი ტკივილები. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების მიზნისათვის სახეზე უნდა ყოფილიყო ზიანი (სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას იგივე ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.

35. ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის 41-ე მუხლის თანახმად, ექიმი ვალდებულია პაციენტს სრული ინფორმაცია მიაწოდოს მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ. გამონაკლის შემთხვევაში, პაციენტისათვის ინფორმაციის მიწოდების საკითხი რეგულირდება საქართველოს კანონით „საექიმო საქმიანობის შესახებ. 43.1-ე მუხლის ა) პუნქტის თანახმად, ექიმი და ჯანმრთელობის დაცვის სხვა პერსონალი ვალდებული არიან: ა) დადგენილი წესით აწარმოონ ჩანაწერები სამედიცინო დოკუმენტაციაში. მე-2 ნაწილის თანახმად, სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოების წესს ამტკიცებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. უნდა აღინიშნოს, რომ სამედიცინო დოკუმენტაციის შესწავლას ასეთ შემთხვევაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა აქვს, რადგანაც ასეთი დოკუმენტაციის სავალდებულო ჯეროვანი გაფორმება და თანმიმდევრული წარმოება განაპირობებს ვითარების ნათლად და გარკვევით წარმოჩენის და აღქმის შესაძლებლობას. სამედიცინო დოკუმენტაციაში ასახულია მკურნალობის მიზნით სამედიცინო ქმედებათა დაწყების, განვითარების და დასრულების პროცესები, მათი თანმდევი შედეგებით, რომელშიც გამოიკვეთება მნიშვნელოვანი ფაქტორები პაციენტის მდგომარეობის შესახებ. ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოების მარეგულირებელი დანაწესებიდან გამომდინარე მტკიცების ტვირთი ამ შემთხვევაში სამედიცინო მომსახურების გამწევ სუბიექტზეა, რომელმაც ზიანის უარყოფა ან მისი ქმედების კანონიერება, ბრალეულობის გამორიცხვა უნდა ამტკიცოს სწორედ ნაწარმოები ასეთი სავალდებულო დოკუმენტაციის მეშვეობით. იმ პირობებში, როცა პაციენტი/მოსარჩელე მკურნალობის დროს იყო მსჯავრდებული პირი, რის გამოც საკუთარი აქტივობით მისი კანონით დაცული ინტერესები ვერ იქნებოდა ისე მყისიერად რეალიზებული, როგორც სხვებისა, ამასთან, პაციენტის სამედიცინო ჩანაწერების სავალდებულოობა კანონით გაწერილია, მტკიცების ტვირთი, რომ კლინიკაში ჩატარებული სტენტირების გამო, სტენტის გონივრული ვადით სხეულში ყოფნის თუ დაყოვნების შემთხვევაში პაციენტს ვერ წარმოეშობოდა გაუსაძლისი ტკივილები, რაც პაციენტს დატანჯავდა და ამით მას არ მაიდგებოდა ზიანი იმ სამკურნალო დაწესებულებაზე მოდის, რომელიც პასუხისმგებელი იყო პაციენტის მკურნალობის უწყვეტობასა და თანმიმდევრულობაზე.

36. მოსარჩელე განმარტავდა, რომ იგი მკურნალობის შესახებ არ იყო სრულყოფილად ინფორმირებული. მას ზეპირსიტყვიერად განემარტა, რომ სტენტი იყო სამთვიანი და მისი ამოღების ორგანიზების დროულობას მკურნალი ექიმი უზრუნველყოფდა. სტენტი კი ამოღებულ იქნა 3 თვეზე მეტი ვადის შემდეგ. ამ ხნის განმავლობაში მოსარჩელე მხარეს აწუხებდა გაუსაძლისი ტკივილები, რაც მის სხეულში სტენტის არსებობას უკავშირდებოდა და ითხოვდა ტკივილის შემსუბუქებისათვის შესაბამისი სამედიცინო ქმედების განხორციელებას, მაშინ როცა მისთვის გაუგებარი დარჩა სამთვიანი სტენტირების პირობებში სტენტის 5 თვის თავზე ანუ დაგვიანებით ამოღებით შესაძლებელი იყო თუ არა მისი ჯანმრთელობისა თუ სიცოხლისათვის საფრთხის შექმნა.

37. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე კლინიკამ სასამართლოს არ წარმოუდგინა სავალდებულოდ ნაწარმოები სამედიცინო ჩანაწერები მოსარჩელის/პაციენტის მკურნალობის თანმიმდევრობის და შედეგების შესახებ. ამასთან, მოსარჩელის განმარტებების საწინააღმდეგოდ მას სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები, თუ რა სახის სტენტი იყო ჩადგმული მის ორგანიზმში და რა ვადით. და პირიქით კლინიკა შემოიფარგლა იმის განმარტებით, რომ აღნიშნული გარემოება წარმოადგენდა მოსარჩელის მტკიცების საგანს. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დამტკიცებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარეს სტენტირების მეთოდით მკურნალობის არაჯეროვნად წარმართული პროცესით მიადგა ზიანი, რის გამოც იძულებული იყო ეთმინა გაუსაძლისი ტკივილები. იქიდან გამომდინარე, რომ აღნიშნული ზიანის მატერიალური ოდენობის შეფასების ვალდებულება მოსარჩელის მხარესაა, ხოლო იგი არ უთითებს რაში გამოიხატა მისთვის მატერიალური ზიანი, იმ მოცემულობაში რა დროსაც მისი მკურნალობის პროცესს ფინანსურად უზრუნველყოფდა სახელმწიფო, ზიანის მატერიალური ფორმით ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა დაუსაბუთებელი იყო.

38. არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 413-ე მუხლზე, რომლის მიხედვითაც, ზიანის ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ხოლო მე-2 ნაწილის თანახმად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც.

39. მოცემულ დავაში არაქონებრივი, იგივე მორალური, ზიანის სწორი განმარტებისათვის უპირველესად, ყურადღება მიექცა კანონით დაცული სიკეთის სავარაუდო ხელყოფის ფაქტს, ბრალს, დამდგარ ზიანს და მიზეზობრივ კავშირს დამგარ ზიანსა და კანონით დაცული სიკეთის ხელყოფით მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას შორის, დაზარალებული პირის სოციალურ მდგომარეობას და მისგან გამომდინარე მტკიცების ტვირთის სამართლიან გადანაწილებას.

40. ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის თანახმად, ჯანმრთელობის დაცვის პერსონალი მოწოდებულია ინდივიდის, ოჯახის და მთლიანად საზოგადოების ჯანმრთელობის დასაცავად. სამედიცინო საქმიანობის მიზანია ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვა, შენარჩუნება და აღდგენა, მისთვის ტანჯვის შემსუბუქება. პაციენტის უფლებების შესახებ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის თანახმად, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს: ა) კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომლებიც გამოწვეულია: ა.ა) პაციენტის უფლებების დარღვევით; როგორც ზემოთ იქნა მოპასუხე კლინიკამ სასამართლოს არ წარმოუდგინა სავალდებულოდ ნაწარმოები სამედიცინო ჩანაწერები პაციენტის მკურნალობის თანმიმდევრობის და შედეგების შესახებ ან სხვა სახის მტკიცებულებები. შესაბამისად, მოსარჩელე მხარის განმარტებები იმის შესახებ, რომ არასწორი მკურნალობით გამოწვეული ტკივილებით და პაციენტისათვის სავალდებულო ინფორმაციის მიწოდების არაჯეროვანების გამო მორალურად დაზიანდა დამტკიცებულად იქნა მიჩნეული. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოთხოვნა არამატერიალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე საფუძვლიანად იქნა მიჩნეული, რადაგანც პაციენტის უფლება სათანადო მკურნალობის მიმდინარეობისას მომეტებული ტანჯვისა და ტკივილის აცილების თაობაზე, კლინიკაში შეზღუდილი იქნა.

41. არამატერიალური (მორალური) ზიანის ანაზღაურების გამო 3000 ლარის დაკისრება სააპელაციო პალატამ გონივრულ და მართლზომიერ ოდენობად მიიჩნია.

42. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და სარჩელის უარყოფა.

43. კასატორს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას. იგი ასევე მიუთითებს გადაწყვეტილების იურიდიულ დაუსაბუთებლობასა და მოპასუხის, მოწინააღმდეგე მხარისათვის შეჯიბრებითობისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების დაუსაბუთებელ შეზღუდვაზე. უფრო კონკრეტულად საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ დარღვევებასა და მოსაზრებებს:

44. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, თითქოს მოპასუხე კლინიკის უროლოგიის განყოფილების უფროსმა და ასევე, პაციენტის/ მსჯავრდებულის მკურნალმა ექიმმა განუმარტა პაციენტს, რომ სტენტი, რომელიც მის ორგანიზმში იქნა ჩადგმული იყო სამ თვიანი და სამი თვის გასვლის შემდეგ აუცილებელი იყო მისი ამოღება.

45. საქმეში არ მოიძებნება არცერთი მტკიცებულება გარდა მოსარჩელის განმარტებისა, სადაც იგი მიუთითებს სტენტის ორგანიზმში ყოფნის ვადის სამთვიან პერიოდზე.

46. წინამდებარე საქმის განხილვის დროს, დაიკითხა არაერთი ექიმი, გამოკვლეულ იქნა საქმის მასალების თითოეული ფურცელი და არსად მითითება იმაზე, რომ სტენტი მართლაც სამ თვიანი იყო არც მოწმეთა ჩვენებით დადასტურდა და არც საქმეში არსებული დოკუმენტებით. იმავდროულად, საქმეში არსებულ არცერთ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით დადგენილ გარემოებას ვხვდებით გადაწყვეტილების მე-8 გვერდზე, სადაც მოტანილია მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულების ქირურგიული განყოფილების უფროსის მიერ გაცემული სამედიცინო ცნობა, სადაც მითითებულია რომ თითქოსდა ლ- დ-ის განმარტებით სტენტი არის უვადო. აღნიშნული გარემოება გ- ხ--მა სააპელაციო სასამართლო მოწმედ დაკითხვის დროს ვერ დაადასტურა და მეტიც, მოწმემ ასევე ვერ დაადასტურა, თუ საიდან ჰქონდა ინფორმაცია სტენტის ვადასთან დაკავშირებით, ან საერთოდ ჰქონდა თუ არა ეს ინფორმაცია. შესაბამისად, გაუგებარია სააპელაციო სასამართლო რატომ დაეყრდნო ერთ შემთხვევაში იმ გარემოებას, რომ სტენტი სამთვიანი იყო და მეორე შემთხვევაში რატომ მიიჩნია, რომ სტენტი მუდმივი იყო, იმ პირობებში როდესაც საქმეში პირდაპირი დამადასტურებელი მტკიცებულება სტენტის ვადიანობასთან დაკავშირებით მოცემულია მხოლოდ და მხოლოდ ცნობაში (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მე-9 გვერდი), რომელიც გაცემულია შპს „ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის" (ანუ მესამე პირის და საქართველოში ერთ-ერთი წამყვანი სამედიცინო დაწესებულების მიერ) მიერ, სადაც მითითებული რომ სტენტი არის ექვს თვიანი და უვადო მოქმედების სტენტი ბუნებაში არ არსებობს. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის ორგანიზმში სტენტის ჩადგმისა და ამოღების პერიოდი არ აღემატება ხუთ თვე ნახევარსაც კი. კერძოდ, როგორც საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებიდან ჩანს, სტენტირება მოხდა 2013 წლის 30 აპრილს, ხოლო მისი ამოღება 2013 წლის 1 ოქტომბერს. ანუ, სტენტი პაციენტის ორგანიზმში იყო 5 თვე და 2 დღე, რაც ცალსახად ნაკლებია სტენტის ვარგისიანობის ვადაზე, რომელიც 6 თვე იყო. ანუ, დაცული იყო აბსოლუტურად ყველა ნორმა რაც კი მოთხოვნილია მსგავსი სამედიცინო მანიპულაციის ჩატარებისა, თუ სამედიცინო ინსტრუმენტის გამოყენების მიმართ.

47. სასამართლო დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნევს იმას, რომ სტენტირების პერიოდში პაციენტს ტკივილები ჰქონდა, რამაც მისი სულიერი ტანჯვა გამოიწვია. შესაბამისად სასამართლო ძალიან მარტივად ასკვნის, რომ სტენტის გამო კასატორმა კომპანიამ მოწინააღმდეგე მხარეს მიაყენა მორალური სახის ზიანი.

48. უდავო გარემოებაა რომ მოსარჩელეს მოპასუხე კლინიკისთვის მომართვამდე ჰქონდა შემდეგი დაავადებები: მარცხენა ერთადერთი თირკმლის კონკრემენტები, მარჯვენამხრივი ნეფრექტომიის შემდგომი მდგომარეობა, ქრონიკული კალკულოზური პიელონეფრიტი, შეგუბებითი პროსტატიტი, ოლიგულია, ზომიერად გამოხატული დიტალური ეზოფაგიტი, ეროზიული გასტროდუოდენიტი, ქრონიკული ქოლეცისტიტი, ქრონიკული ც ვირუსული ჰეპატიტი, ჰემოროიდული დაავადება მეორე სტადია, წელის მასალების ოსტეოქონდროზი, პოლიდისკოპათია, გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი, დეპრესიული მდგომარეობა. აღნიშნული დაავადებების არასრული ჩამონათვალი მინიმუმ გონივრულ ეჭვს უნდა იწვევდეს იმასთან დაკავშირებით რომ ის ტკივილები, რაც მოსარჩელეს თითქოსდა სტენტის ჩადგმის შემდეგ ჰქონდა გამოწვეული იყო არა სტენტის, არამედ ზემოთ ჩამოთვლილი, კიდევ ერთხელ ვიმეორებთ არასრული ჩამონათვალიდან მინიმუმ ერთ-ერთი გარემოების გამო. ამასთან, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით სამედიცინო განათლების მქონე პირები ადასტურებენ, რომ სტენტი, მისი ელასტიური ბუნებისა და მისი დანიშნულების გამო, რაიმე ტკივილს კი არა დისკომფორტსაც არ იწვევს. პირიქით, სტენტი ჩადგმული იყო იმისათვის, რომ პაციენტი ცოცხალი გადარჩენილიყო.

49. საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება რომ გაუსაძლისი ტკივილები (თუკი ასეთს ჰქონდა ადგილი) სტენტის გამო იყო. პირიქით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში (რომელმაც აბსოლუტურად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლიანად არ დააკმაყოფილა სარჩელი) მოსარჩელემ განაცხადა, რომ მისმა მკურნალმა ექიმმა სტენტირებითა და მის მიერ განხორციელებული სხვა სამედიცინო მანიპულაციებით მისი სიცოცხლე გადაარჩინა (იხ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომის ოქმები 13.12.2016).

50. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ მაინც დააკმაყოფილა სააპელაციო საჩივარი და მიიღო ფაქტობრივად ისეთი გადაწყვეტილება, რომლის პრეცედენტად მიჩნევის შემთხვევაში, ფაქტობრივად გამოვა, რომ ნებისმიერი სამედიცინო მანიპულაციის შემდეგ ან სხვა დაავადებიდან გამომდინარე ბუნებრივი ტკივილები, რომელზედაც სამედიცინო მანიპულაცია არ განხორციელებულა, გახდეს სსკ-ის 1007-ე მუხლის ნორმატიული შემადგენლობის საფუძველი.

51. სააპელაციო სასამართლომ კასატორ კომპანიას მტკიცების ტვირთი ისე დაუმძიმა, რომ შეუძლებელი გახადა კომპანიის მიერ საკუთარი მატერიალური თუ პროცესუალური უფლებების განხორციელება. კასატორი კომპანია სრულად აცნობიერებს იმ გარემოებას, რომ მან უნდა ამტკიცოს ის, რომ სამედიცინო მანიპულაციას ზიანი არ მოჰყოლია. თუმცა, იმისათვის რომ სამედიცინო დაწესებულებამ ეს დაამტკიცოს, სულ მცირე უნდა არსებობდეს მითითება ზიანზე, რომელიც ცალსახად უნდა დასტურდებოდეს, რომ კონკრეტულ მანიპულაციას მოჰყვა.

52. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე კონკრეტულად ვერ უთითებდა თუ რა ზიანი მიადგა, ანდა რამდენად შეეძლო განხორციელებულ სტენტირებას მისთვის მორალური ან მატერიალური ზიანის მიყენება, მაშინ როდესაც საქმეში წარმოდგენილ ყველა ცნობაში, რომელიც გაცემულია სხვადასხვა სამედიცინო დაწესებულების მიერ ცალსახად არის მითითებული, რომ სტენტირების მიერ მოსარჩელის მდგომარეობა გაუმჯობესდა. ამ ცნობებით ასევე ცალსახად დასტურდება, რომ მის მდგომარეობაში სტენტირება იყო საუკეთესო გამოსავალი. გარდა ამისა, საქმეში მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი რაიმე ცნობა, რომელიც დაადასტურებდა მკურნალობის გაწევის შემდეგ ან შედეგად მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება.

53. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მივიჩნევთ, რომ სააპელაციო სასამართლო აბსოლუტურად სწორი იყო, მტკიცების ტვირთის განაწილების საკითხში ვიღებთ ერთ შედეგს: საქმეში არსებული სამედიცინო ცნობებისა და დაკითხული მოწმეების განმარტებების შესაბამისად სარჩელი არის უსაფუძვლო, მეტიც, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა თუნდაც ერთი მტკიცებულება რომელიც დაადასტურებდა მიზეზობრივ შედეგს (რომელიც დელიქტის უმთავრესი შემადგენელი ელემენტია) სტენტირებასა და მისთვის ვითომდა მიყენებულ ზიანს შორის. ამასთან, მოსარჩელემ ვერც ზიანი დაადასტურა და ვერც ზიანის გამომწვევი ქმედება.

54. იმავდროულად, კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლო თითქმის ყოველ ჩატარებულ სხდომაზე ცდილობდა ხელი შეეწყო მოსარჩელისათვის, რომ მას წარმოედგინა მტკიცებულებები, ან/და სწორად ჩამოეყალიბებინა მოთხოვნა. მოსარჩელე ვერ ყალიბდებოდა მოეთხოვა მატერილაური ზიანი თუ მორალური ზიანი.

55. საქმეზე, სადაც სადავოდ იყო გამხდარი ჯანმრთელობისთვის ზიანის მიყენების საკითხი, უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ „სსკ-ის 413-ე მუხლის მეორე ნაწილი ითვალისწინებს მორალური ზიანის ანაზღაურებას მხოლოდ სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში. მოსარჩელემ ვერ წარადგინა სასამართლოში ჯანმრთელობის ვნების მიყენების დამადასტურებელი მტკიცებულებანი. რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ მას ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუუარესდა (იგი დიაბეტითაა დაავადებული), არ იქნა დადასტურებული. ამასთან გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე პასუხისმგებლობის საკითხი მაშინ დადგება, თუ არსებობს მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა (ელ. ენერგიის გამორთვა) და დამდგარ შედეგს (ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება) შორის. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებანი მხარეს სასამრთლოსათვის არ წარუდგენია“ (იხ.,საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრებისსაქმეთა პალატის 2002 წლის 11 დეკემბრის განჩინება #3კ-1212-02). განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ, ანუ აპელანტმა ვერ დაადასტურა ვერც მიზეზობრივი კავშირის არსებობა და ვერც ის, რომ უშუალოდ სტენტირების გამო მიადგა მის ჯანმრთელობას ზიანი. მეტიც, ზიანის დადგომის ფაქტიც კი ვერ დადასტურდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ.

56. კიდევ ერთ გადაწყვეტილებაში საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს შემდეგს: „მორალური ზიანის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს მორალური ზიანის არსებობა. იგი ნიშნავს ადამიანის ფსიქიკის სფეროში ნეგატიური ცვლილებების არსებობას, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და სულიერ ტანჯვაში. ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს, სარჩელი ასევე უნდა შეიცავდეს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის დასაბუთებასაც" (საქმე №ას-912-874-2014, 19 მარტი, 2015 წელი).

57. განსახილველ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი, რომელიც მოსარჩელის მხარეზე იყო სათანადოდ ვერ იქნა რეალიზებული.

58. კიდევ ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა რომ „მსგავსი კატეგორიის დავებში, ისევე როგორც ყველა დელიქტურ ვალდებულებებში, დადგენილ უნდა იქნეს ზიანის შემადგენლობის შემდეგი ნიშნები: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი. ამასთან, თითოეული ამ კომპონენტების თავისებურება სამედიცინო საქმიანობის ხასიათით განისაზღვრება. თითოეული ამ კომპონენტის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ექიმის ან საავადმყოფოს მიმართ პაციენტს შეიძლება წარმოეშვას, როგორც ხელშეკრულებიდან, ასევე დელიქტური ნორმებიდან [დამფუძნებელი ნორმა - სსკ-ის 1007-ე მუხლი; დამხმარე ნორმები: საქართველოს კანონი ,,ჯანმრთელობისდაცვის შესახებ“ და საქართველოს კანონი ,,პაციენტის უფლებების შესახებ“]. მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად მიიჩნევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ არასწორად განხორციელებულ დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, რამაც გამოიწვია ზიანი. პაციენტს ზიანის ანაზღაურების უფლება აქვს იმ შემთხვევაში, თუ: 1. სამედიცინო საქმიანობის მიზანი მიღწეული არ არის (ადამიანის ჯანმრთელობის აღდგენა და სიცოცხლის შენარჩუნება) და 2. მედიცინის მუშაკის ქმედება არშეესაბამება სამედიცინო მაჩვენებლებს. არსებული სასამართლო პრაქტიკით ფაქტებზე მითითების ტვირთისა და მათი დამტკიცების ტვირთი ეკისრება პროცესის მონაწილე იმ მხარეს, რომელიც ითხოვს მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, მაშასადამე, დაზარალებულს" (იხ., სუსგ №ას-874-1146-05, 2005 წლის 14 სექტემბერი; №ას-260-244-11, 2011 წლის 27 ივნისი).

59. ამგვარად, ციტირებულ გადაწყვეტილებებიდან დგინდება რომ, მტკიცების ტვირთის გადანაწილება, რომელსაც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სააპელაციო სასამართლო გვთავაზობს, არასწორია.

60. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 05 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2018 წლის 30 მარტოს განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ და „ე“ პუნქტების საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლით.

სამოტივაციო ნაწილი :

61. საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

62. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ შესაძლებლად მიიჩნია მოსარჩელისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურება, ვინაიდან, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სტენტირების მეთოდით მკურნალობის არაჯეროვნად წარმართული პროცესით პაციენტს მიადგა ზიანი, რის გამოც, იგი იძულებული იყო ეთმინა გაუსაძლისი ტკივილები. შესაბამისად, არასწორი მკურნალობით გამოწვეული ტკივილებით და პაციენტისათვის სავალდებულო ინფორმაციის მიწოდების არაჯეროვანების გამო, მორალურად დაზიანდა მოსარჩელე.

63. მორალური ზიანის ანაზღაურებას სამართლებრივ საფუძვლად სააპელაციო სასამართლომ დაუდო სსკ-ის 992-ე, 1007-ე და 413-ე მუხლები.

64. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების დასკვნებს არ ეთანხმება სამედიცინო დაწესებულება - კასატორი და მოითხოვს სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმებას.

65. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების მართებულობა, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 404-ე მუხლის პირველი ნაწილისა.

66. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, წინამდებარე დავაზე საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისათვის სავალდებულო ძალის მქონეა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

67. პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობა აღწერილია რამდენიმე სამედიცინო დოკუმენტში მათგან უახლესი ინფორმაციის შემცველია 2013 წლის 04 მარტის და 2013 წლის 07 აგვისტოს „სამედიცინო ცნობა”. ამავე დოკუმენტის შესაბამისად პაციენტს კლინიკაში ჩატარებული აქვს რამდენიმე გამოკვლევა და სამედიცინო მანიპულაცია, კერძოდ დისტანციური ლითოტრიფსიის ორი სეანსი. მოსარჩელეს 2013 წლის 30 აპრილს მოპასუხე კლინიკაში გაუკეთდა მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება. დადგენილია, რომ პაციენტს შარდსაწვეთი სტენტი ამოუღეს 2013 წლის 01 ოქტომბერს.

68. საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს სამედიცინო დეპარტამენტის უფროსის 2013 წლის 21 მაისის მიმართვით ირკვევა, რომ მოსარჩელეს საჭიროებისამებრ უტარდება სათანადო მკურნალობა სხვადასხვა პროფილის სამედიცინო დაწესებულებებში.

69. მოპასუხე კლინიკა მოთხოვნის გამომრიცხველ შედავებასა და საკასაციო საჩივარშიც მიუთითებს პაციენტის მკურნალობის პროცესში კლინიკის მხრიდან მოქმედი სამედიცინო სტანდარტების დაცულობაზე [სსსკ-ის მე-3, მე-4 და 201-ე მუხლები]. სახელდობრ, კასატორს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაუდასტურებელია, თუ რა ზიანი მიადგა, ანდა რამდენად შეეძლო განხორციელებულ სტენტირებას მორალური ან მატერიალური ზიანი მიეყენებინა მოსარჩელისათვის, მაშინ როდესაც საქმეში წარმოდგენილ ყველა ცნობაში, რომელიც გაცემულია სხვადასხვა სამედიცინო დაწესებულების მიერ, ერთმნიშვნელოვნდაა მითითებული, რომ სტენტირების შედეგად მოსარჩელის მდგომარეობა გაუმჯობესდა. დასტურდება ისიც, რომ პაციენტის მდგომარეობაში სტენტირება იყო საუკეთესო გამოსავალი. გარდა ამისა, საქმეში მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი რაიმე ცნობა, რომელიც დაადასტურებდა მისთვის მკურნალობის გაწევის შემდეგ ან შედეგად მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება.

70. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში იმავდროულად სადავოა მხარეთა შორის (პაციენტი და კლინიკა) მტკიცების ტვირთის გადანაწილება. კასატორს მიაჩნია, რომ ამ თვალსაზრისით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება სსსკ-ის 992 და 1007-ე მუხლებთან მიმართებით მყარად დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას [სსსკ-ის 393-ე მუხლი].

71. საკასაციო სასამართლო პირველ ყოვლისა მიუთითებს, რომ განსახილველი დავის მხარეებს წარმოადგენენ პაციენტი (მოსარჩელე) და კლინიკა (მოპასუხე). დავის საგანს წარმოადგენს არასწორი მკურნალობის განხორცილება და ამით, პაციენტის ჯანმრთელობისათვის ვნების, ტანჯვის მიყენება, რაც სსკ-ის 992-ე, 1007-ე და 413-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობების განხორციელებულად მიჩნევის შემთხვევაში (სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილი), კლინიკისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველია.

72. დავის თავისებურებიდან და იმავდროულად, სადავოდ გამხდარი საკითხის კვლევის მიზნიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა საგულისხმოდ მიიჩნევს განმარტოს სსკ-ის 1007-ე მუხლისა და 992-ე მუხლის მიხედვით მოდავე მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილების სამართლებრივი საკითხი.

73. სსკ-ის 1007-ე მუხლი ადგენს მტკიცების ტვირთის განაწილების წესს, რომლის დანაწესი სამედიცინო დაწესებულების მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სამართალწარმოებაში მტკიცების ტვირთს აკისრებს დაზარალებულს. ნორმის აღნიშნული დანაწესის თანახმად, დაზარალებულმა ერთდროულად უნდა დაამტკიცოს ის გარემოებები, როგორიცაა: ა) ზიანი; ბ) ზიანის მიმყენებლის არამართლზომიერი მოქმედება ან უმოქმედობა; ბ) არამართლზომიერ ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი.

74. სამედიცინო შეცდომით მოქალაქის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების გამო სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობის პირობები იგივეა, როგორც ყველა დელიქტურ ვალდებულებებში: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი [სსკ-ის 992-ე მუხლი]. ამასთან, თითოეული ამ კომპონენტების თავისებურება სამედიცინო საქმიანობის ხასიათით განისაზღვრება. თითოეული ამ კომპონენტის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ექიმის ან სამედიცინო დაწესებულების მიმართ პაციენტს შეიძლება წარმოეშვას, როგორც ხელშეკრულებიდან, ასევე დელიქტური ნორმებიდან. შეიძლება ექიმს იმ შემთხვევაშიც დაეკისროს პასუხისმგებლობა თუ, მას არანაირი ხელშეკრულება არ გაუფორმებია პაციენტთან, გამომდინარე იქიდან, რომ მკურნალობის დაწყებით ექიმისათვის და არასამედიცინო (დამხმარე) პერსონალისათვისაც წარმოიშობა ვალდებულება, კანონით დადგენილ ფარგლებში დაიცვან და შეინარჩუნონ პაციენტის ჯანმრთელობა. ექიმის მიერ ჩატარებული მცდარი მკურნალობა, როგორც წესი, ხელშეკრულების დარღვევაც არის და დელიქტიც. მოთხოვნის ორივე საფუძველი თანაბარია და შესაბამისად, მოთხოვნის დაფუძნება ორივე საფუძველზე ერთდროულად არის შესაძლებელი.

75. ამასთან, დელიქტური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას გამოიყენება სახელშეკრულებო ზიანის მომწესრიგებელი ნორმები. სახელშეკრულებო სამართლის მომწესრიგებელი ნორმები სპეციფიკურია და არეგულირებს ვალდებულებით ურთიერთობას სახელშეკრულებო თავისებურებათა გათვალისწინებით. თუმცა, განსხვავებულ შესაძლებლობას გვაძლევს სსკ-ის 326-ე მუხლი, რომლის ძალითაც წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება ასევე სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. მითითებული ნორმა წარმატებულადაა გამოყენებული სასამართლო პრაქტიკაში პერსონალისა და სამედიცინო დაწესებულების მიერ პაციენტის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის შედეგად წარმოშობილი დავების სამართლებრივი კვალიფიკაციისას.

76. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებების მიხედვით აღნიშნული ვალდებულება წარმოიშობა დაზარალებულის აბსოლუტური სუბიექტური სამოქალაქო უფლებების დარღვევის შედეგად, ატარებს არასახელშეკრულებო ხასიათს და მიმართულია მიყენებული ქონებრივი ან მორალური ზიანის ანაზღაურებისაკენ (შდრ: Nას-1268-1526-09, 2010 წლის 25 მაისი).

77. დელიქტური სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი დავების განხილვისას საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა შემდეგი: სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, პირს ზიანის ანაზღაურება ეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის (შდრ: ას-№ას-260-244-2014, 28 მაისი, 2014 წელი).

78. აღნიშნული კატეგორიის დავებში პაციენტს ეკისრება, როგორც ფაქტების სრულყოფილად და დამაჯერებლად წარდგენისა და გაცხადების ვალდებულება, აგრეთვე მტკიცების ტვირთი იმის დასადასტურებლად, რომ ადგილი ჰქონდა სამკურნალო შეცდომას. თუ პაციენტის განმარტებები არ დადასტურდება, მაშინ სამკურნალო შეცდომა პაციენტის მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ, არ დამტკიცდება. ასევე, პაციენტმა უნდა წარმოადგინოს და დაამტკიცოს, რომ დამდგარი ზიანი ეფუძნება სამედიცინო დაწესებულების ვალდებულების დარღვევას.

79. ნიშანდობლივია აღინიშნოს, რომ თუ ოპერაციას მნიშვნელოვანი გართულებები მოჰყვა და პაციენტის ჯანმრთელობას შემდგომში მძიმე ზიანი მიადგა, ერთმნიშვნელოვნად ვერ ვიტყვით, რომ ბრალი სპეციალისტს მიუძღვის და მას პროფესიული მომზადება აკლდა, თუ ამგვარი შედეგი ნარკოზმა გამოიწვია. როგორც ავღნიშნეთ, მოთხოვნის წარმომშობ ფაქტთან დაკავშირებით მითითების ტვირთი პაციენტს/ მოსარჩელეს აწევს.

80. დაზრალებულის მტკიცებასთან დაკავშირებით არსებული სასამართლო პრაქტიკიდან საინტერესოა სამოქალაქო საქმე დ.კ-ას სარჩელისა მოპასუხეების, შპს „ს. და ი. დ. ინსტიტუტისა” და ვ.კ-ს მიმართ, თანხის ანაზღაურების შესახებ, იმ საფუძვლით, რომ 2002 წლის 24 სექტემბერს ერთწლიანი გამოკვლევების შედეგად შპს „ს. და ი. დ. ინსტიტუტში” მოწვეული ქირურგის პროფესორ ვ.კ-ს მიერ მოსარჩელეს ჩაუტარდა ზემო-წინა შუასაყრის სიმსივნე თიმობის თიმოქთომია სტერნოტომული მიდგომით, წინა შუასაყრის დრენაჟირება. ოპერაციის შემდგომ პერიოდში, 2002 წლის 8 ოქტომბერს მას ამოეთესა ბაქტერია სეუდომონას ერუგინოსა, რომლის საშიშროებასა და თვისებებზე მისთვის ცნობილი არ იყო და არც ექიმებს განუმარტავთ სათანადოდ. სავადმყოფოდან გაწერის შემდეგ პაციენტის მდგომარეობა გაუარესდა, რის გამოც, 2002 წლის 29 აპრილს იგი მოათავსეს ონკოლოგიის ნაციონალურ ცენტრში, სადაც დაუდგინეს მკერდუკანა ჯირკვლის სიმსივნე გართულებული მიასთენიით, ოპერაციის შემდგომი გართულება, მკერდის ძვლის ნეკნების ოსტეომელიტი. ამის შედეგად მას ჩაუტარდა განმეორებითი ოპერაცია, ხოლო მე-3 ოპერაცია _ 2003 წლის 29 აპრილს ქ. მოსკოვში. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებებში შემავალი ფაქტების დამტკიცების მიზნით მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მის ორგანიზმში პირველი ოპერაციის შედეგად, რომელიც შპს “სხივური და ინტერვენციული დიაგნოსტიკის ინსტიტუტში” ჩატარდა ხარვეზით შეჭრილმა ჰოსპიტალურმა ბაქტერიამ ოპერაციებისა და ტრავმების შედეგად მისი ჯანმრთელობა საგრძნობლად გააუარესა, რამაც არსებითად შეუმცირა მას შრომის უნარი (ფაქტებზე მითითების ტვირთის რეალიზება). სასამართლომ იხელმძღვანელა სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნით რომლის თანახმად, ავადმყოფ დ.კ-ს სწორად დაუდგინდა დიაგნოზი და ჩაუტარდა რადიკალური ოპერაცია-თიმექტომია ირგვლივ მდებარე ქსოვილებთან ერთად. თიმობა ნებისმიერ შემთხვევაში იწვევს იმუნოდეფიციტს, რაც შეიძლება იყოს ოპერაციის შემდგომი გართულების ერთერთი მიზეზი. დ.კ-ს პლევროპნევმონიის დიაგნოზი დაესვა დროულად, მკურნალობა ამ მიმართულებით ჩატარებული იქნა ადექვატურად, რამაც ხელი შეუწყო ანთების სწრაფ კუპირებას. ფსევდონომა აეროგინეზა წარმოადგენს არამაფერმინტირებულ გრამ-გრამ უარყოფით ბაქტერიას, რომელიც წარმოქმნის ეგზოტიქსინს და ხასიათდება მაღალი ვირულენტობით. განსაკუთრებით გავრცელებულია სტაციონარულ-სამკურნალო დაწესებულებებში, ვინაიდან აქ ხდება იმუნიტეტ-დაქვეითებული მძიმე ავადმყოფების თავმოყრა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამედიცინო დაწესებულების ხარვეზი, რაზედაც (ფაქტებზე მითითების ტვირთის რეალიზების ფარგლებში) მიუთითებდა მოსარჩელე მხარე (პაციენტი) და რასაც შეეძლო გამოეწვია მის ჭრილობაში ჰოსპიტალური ბაქტერიის შეჭრა, არ დადასტურდა. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო მტკიცების ტვირთის სათანადოდ რეალიზება ე.ი. იმ გარემოებების დამტკიცება, რომლებზედაც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნებს. აქედან გამომდინარე, არ გამოიკვეთა სამოქალაქო პასუხისმგებლობის წარმოშობის ის საფუძველი, როგორიცაა ვნების მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ამ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, რის გამოც მოსარჩელე დ.კ-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე (შდრ: Nას-874-1146-05, 14 სექტემბერი, 2005 წ.).

81. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დაზარალებულის, პაციენტის მიერ მხოლოდ ფაქტებზე მითითების ტვირთი არ წარმოადგენს სასურველი მატერიალურსამართლებრივი შედეგის მიღწევის წინაპირობას, ასეთივე დოზითაა აუცილებელი მითითებული ფაქტების მტკიცების ტვირთის რეალიზება.

82. საქართველოს სკ-ის 1007-ე მუხლის მიზნიდან გამომდინარე, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად მიიჩნევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ არასწორად განხორციელებულ დიაგნოსტიკა, ქირურგიული ოპერაცია და მკურნალობა, რამაც გამოიწვია ზიანი. პაციენტს ზიანის ანაზღაურების უფლება აქვს იმ შემთხვევაში, თუ: 1. სამედიცინო საქმიანობის მიზანი მიღწეული არ არის (ადამიანის ჯანმრთელობის აღდგენა და სიცოცხლის შენარჩუნება) და 2. მედიცინის მუშაკის ქმედება არ შეესაბამება სამედიცინო მაჩვენებლებს.

83. დავის განხილვისთვის რელევანტურ ნორმათა დოქტრინალური და პრაქტიკული განმარტების, ასევე, საქმის გარემოებების შესწავლის საფუძველზე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ ვითარებაში, სააპელაციო სასამართლომ მართალია სწორად იხელმძღვანელა გამოსაყენებელ მატერიალურსამართლებრივი ნორმებით [სსკ-ის 992-ე, 1007-ე და 413-ე მუხლები], თუმცა, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელემ ვერ მოახდინა მისთვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის სრულყოფილად რეალიზება და სსკ-ის 1007-ე და 992-ე ასევე 413-ე მუხლების განმაპირობებლ გარემოებებზე მითითება, რამაც მოცემულ საქმეზე იურიდიულად არასწორი მატერიალურსამართლებრივი შედეგი განაპირობა.

84. სსსკ-ის 992-ე და 1007-ე მუხლებთან მიმართებით საკასაციო პალატა მიუთითებს მყარად დადგენილ სასამართლო პრაქტიკაზე, რომელიც შეეხება სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდების წინაპირობებს.

85. მოხმობილ ნორმათა თანახმად, ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის [შდრ: სუსგ #as-874-1146-05, 14 seqtemberi, 2005w.; სუსგ №ას-1163-1092-2012, 25 დეკემბერი, 2013 წელი]. ნორმათა დანაწესები ერთობლიობაში განამტკიცებენ საექიმო შეცდომით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების წესს და ადგენენ ზიანის ანაზღაურების ზოგად პირობებს. საყურადღებოა, რომ დელიქტური ვალდებულების ზემოაღნიშნული შემადგენლობის რომელიმე კომპონენტის არარსებობა გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობას.

86. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამედიცინო შეცდომით გამოწვეული ზიანის შემადგენლობაში ბრალის ხარისხზე. სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის სავალდებულოა დადასტურდეს ექიმის გაუფრთხილებლობა და არა განზრახვა არასასურველი შედეგის დადგომის მიმართ, ამასთანავე, დამდგარი ზიანი უშუალოდ ამ ქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს და არა მკურნალობის თანმდევ შედეგს, რომლის თავიდან აცილების შესაძლებლობაც სამედიცინო დაწესებულებას ობიექტურად არ შეეძლო [შდრ: სუსგ №ას-593-568-2016, 14 ივლისი, 2017 წელი].

87. იმავდროულად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ტერმინი „მცდარი საექიმო ქმედება“ შემდეგი სახით არის განმარტებული კანონში „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ მე-3 მუხლის „ო“ ქვეპუნქტით: მცდარი სამედიცინო ქმედება – ექიმის მიერ უნებლიედ პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და/ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა. „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომლებიც გამოწვეულია: ა.ა) პაციენტის უფლებების დარღვევით; ა.ბ) მცდარი სამედიცინო ქმედებით. საგულისხმოა, რომ დასახელებეული სპეციალური ნორმები, მოთხოვნის მატერიალურ საფუძველს ქმნიან ზიანის ანაზღაურების საკითხში, თუმცა, იმისათვის, რომ წარმოიშვას ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება საჭიროა არსებობდეს რელევანტური და საკმარისი მტკიცებულება.

88. სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. აღნიშნული მსჯელობა მიუთითებს, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს; დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტული ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მისივე მოვალეობაა; საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს; ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ; გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. მხედველობაშია მტკიცების განსხვავებული სტანდარტი, რომელიც მოცემულია მოთხოვნის მატერიალურ სამართლებრივ საფუძველში.

89. ნიშანდობლივია, რომ მტკიცების ტვირთის გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი მნიშვნელობა აქვს, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ საპროცესო მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი, რაც სარჩელის უარყოფაში ვლინდება.

90. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამედიცინო ხასიათის შეცდომის შედეგად მიყენებული ზიანის კვლევისას დაზარალებულის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს ასეთი ზიანის მიყენების ფაქტის არსებობა. სსკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული მორალური ზიანის მახასიათებელი თვისება არის ადამიანის ფსიქიკური და სულიერი ბუნების სფეროში ნეგატიური ზემოქმედების მოხდენა, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში.

91. განსახილველ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ ზიანის არსებობის ფაქტის დადგენისას მიუთითა შემდეგზე:

92. - პაციენტი იყო მსჯავრდებული პირი. პაციენტის ზოგადი ხასიათის ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ იყო დადებითი, მას დასმული ჰქონდა სხვადასხვა დიაგნოზი. უდავო იყო, რომ სარჩელის აღძვრამდე პაციენტს შარდ-კენჭოვანი დაავადების გამოვლინების გამო კლინიკაში პირველ ჯერზე გაუკეთდა მარცხენამხრივი რეტროგრადული კათეტერიზაცია და დაეწყო მკურნალობა, შედეგის მიუღებლობის გამო კვლავ მოხდა მისი კლინიკაში გადაყვანა, სადაც განხორციელდა მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება.

93. - ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის 2015 წლის 25 თებერვლის წერილით პაციენტს 2014 წლის 14 ნოემბრის წერილის საპასუხოდ ეცნობა, რომ მას ჩაედგა შარდსაწვეთო სტენტი, ხანგრძლივი (6 თვე), ვინაიდან მუდმივი შარდსაწვეთის სტენტი არ არსებობს. შარდსაწვეთის სტენტმა შეიძლება განიცადოს ინკრუსტაცია, მიგრაცია, რაც შეიძლება შემდგომ გახდეს ობსტრუქციის მიზეზი, რის შემდეგაც იცვლება მკურნალობის ტაქტიკა. შარდსაწვეთის სტენტის კონტროლი ხდება ამბულატორიულად ექოსკოპიური და რენდგენოლოგიური კვლევების საშუალებით. იგი იმყოფება უროლოგის მეთვალყურეობის ქვეშ ამბულატორიულად უტარდება კლინიკო-ლაბორატორიული კველევები, რის საფუძველზეც 2013 წლის 01 ოქტომბერს ამოღებულ იქნა შარდსაწვეთი სტენტი (იხ. ტ.1 ს.ფ. 36).

94. - თავად მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ მას კლინიკაში ჯეროვანი მკურნალობა არ ჩაუტარდა, კერძოდ, ავადმყოფობის სტენტირების მეთოდით მკურნალობისას, მიუხედავად თხოვნისა, ექიმმა ოფიციალურ დოკუმენტში არ დააფიქსირა სტენტის სხეულში ყოფნის გონივრული ვადა და მაშინ როცა მკურნალი ექიმის ზეპირი განმარტებით ასეთი ვადა 3 თვე იყო, სტენტი ამოიღეს 3 თვეზე მეტი ვადის შემდეგ. ასეთი ქმედებით კი, მოსარჩელის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი, რადგან სხეულში სტენტის არსებობის პერიოდში მას ჰქონდა გაუსაძლისი ტკივილები.

95. - სხდომაზე დაკითხული N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულებათა ქირურგიული განყოფილების ყოფილი უფროსის განმარტებით პაციენტს ნამდვილად ჰქონდა ძლიერი ტკივილები და იგი ხშირად ითხოვდა დახმარებას, რის გამოც ხდებოდა მისი გადაყვანა შესაბამის სამედიცინო დაწესებულებაში. მან არ უარყო, რომ პაციენტმა გაუსაძლისი ტკივილების გამო თვითდაზიანებასაც მიმართა.

96. - პაციენტის განცხადებებით, სახალხო დამცველის, სასჯელაღსულების დაწესებულების და ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის წერილებით სააპელაციო სასამართლომ გამოარკვია, რომ პაციენტს ნამდვილად ჰქონდა ჩივილები სტენტირების პერიოდში და იგი აქტიურობდა მიეღო სრულყოფილი ინფორმაცია სტენტირებით მკურნალობის, მისი ვადის, სტენტის ამოღების ვადის გადაცილების გამო საფრთხეების შესახებ, აქვე აღწერილია, რომ მას აწუხებდა ტკივილები და იგი რამდენჯერმე გადაყვანილ იქნა კლინიკაში გამოკვლევების მიზნით, უტარდებოდა ამბულატორული მკურნალობა.

97. ზემოთდადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ზიანის ანაზღაურების ფაქტის სამტკიცებლად მოსარჩელემ წარმოადგინა საკმარისი მტკიცებულებები და ჩათვალა, რომ მოსარჩელის ჯანმრთელობას ზიანი მოპასუხე დაწესებულების ქმედებით მიადგა, რაც სსკ-ის 413-ე მუხლის წინაპირობების განხორცილებულად მიჩნევისათვის საკმარისი იყო, რასაც სადავოდ ხდის კასატორი და მიიჩნევს, რომ არ დასტურდებოდა არც ზიანის მიყენების ფაქტი, არც მოპასუხე კლინიკის ბრალეულობა და სახეზე არც მორალური ზიანის ანაზღაურების განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა.

98. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორმა წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება) და ამ თვალსაზრისით, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი [სსსკ-ის 393-ე მუხლი].

99. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

100. უდავო იყო, რომ სარჩელის აღძვრამდე პაციენტს შარდ-კენჭოვანი დაავადების გამოვლინების გამო კლინიკაში პირველ ჯერზე გაუკეთდა მარცხენამხრივი რეტროგრადული კათეტერიზაცია და დაეწყო მკურნალობა, შედეგის მიუღებლობის გამო კვლავ მოხდა მისი კლინიკაში გადაყვანა, სადაც განხორციელდა მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება.

101. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ზიანის მიყენების ნაწილში სწორედ იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ სტენტის ამოღება პაციენტის ორგანიზმიდან დაგვიანებით მოხდა, რის გამოც, პაციენტი იტანჯებოდა გაუსაძლისი ტკივილებისაგან, რაც მოპასუხე კლინიკას წარმოუშობს სსკ-ის 992-ე, 1007-ე და 413-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლებით ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას.

102. აღნიშნულს საკასაციო პალატა არ იზიარებს და დადგენილად მიიჩნევს, რომ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებში არ არის დაფიქსირებული სტენტის სხეულში ყოფნის კონკრეტული ვადა, არამედ მითითებულია ის გონივრული ვადა, რომელიც 6 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს და რომ მუდმივი სტენტი არ არსებობს, საქმის მასალებით კი დადგენილია, რომ პაციენტს სტენტი 6 თვემდე ამოუღეს.

103. სახელდობრ, 2013 წლის 07 აგვისტოს N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულების ქირურგიული განყოფილების უფროსის მიერ გაცემული სამედიცინო ცნობით დადგენილია, რომ 2013 წლის 10 მაისის მდგომარეობით პაციენტი დაბრუნდა N-- დაწესებულებაში მდგომარეობის გაუმჯობესების გამო. პაციენტის მდგომარეობა დადებითია ჩატარებული მკურნალობის ფონზე დინამიკაში. 2013 წლის 13 ივნისს პაციენტი კონტროლის მიზნით გაიყვანეს მოპასუხე კლინიკაში, ჩატარებული გამოკვლევების საფუძველზე პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა ჩაითვალა დამაკმაყოფილებლად. შესაბამისი მითითებით. შემოიყვანეს სამკურნალო დაწესებულებაში ობიექტური ლაბორატორიული და ჰემოდინამიკური მაჩვენებლები ნორმის ფარგლებში. აქვე მიეთითა, რომ პაციენტს 2013 წლის 30 აპრილს მოპასუხე კლინიკაში გაუკეთდა ოპერაცია მარცხენა შარდსაწვეთის სტენტირება, მკურნალი ექიმის მითითებით. (იხ. ს.ფ.ტ.1 ს.ფ. 19-20).

104. საყურადღებოა ა-ოს ნ- ყ-ის სახელობის ც-ი ს-ო კლინიკის 2015 წლის 25 თებერვლის წერილი, რომლითაც პაციენტს 2014 წლის 14 ნოემბრის წერილის საპასუხოდ ეცნობა, რომ მას ჩაედგა შარდსაწვეთო სტენტი, ხანგრძლივი (6 თვე), ვინაიდან მუდმივი შარდსაწვეთის სტენტი არ არსებობს. შარდსაწვეთის სტენტმა შეიძლება განიცადოს ინკრუსტაცია, მიგრაცია, რაც შეიძლება შემდგომ გახდეს ობსტრუქციის მიზეზი, რის შემდეგაც იცვლება მკურნალობის ტაქტიკა. შარდსაწვეთის სტენტის კონტროლი ხდება ამბოლატორიულად ექოსკოპიური და რენდგენოლოგიური კვლევების საშუალებით. იგი იმყოფება უროლოგის მეთვალყურეობის ქვეშ ამბოლატორიულად უტარდება კლინიკო-ლაბორატორიული კველევები, რის საფუძველზეც 2013 წლის 01 ოქტომბერს ამოღებულ იქნა შარდსაწვეთი სტენტი (იხ. ტ.1 ს.ფ. 36).

105. საქმეზე დაიკითხა მოპასუხე კლინიკაში მომუშავე პაციენტის მკურნალი ექიმი, რომელმაც უარყო, რომ პაციენტს სტენტირების ვადა 3 თვე განუსაზღვრა. მან განმარტა, რომ სტენტირების ვადა იყო 6 თვე, რომელსაც ეწოდება ხანგრძლივი ვადა, ხოლო 6 თვის გასვლამდე პაციენტს სტენტი ამოუღეს. მან უარყო, რომ სტენტირებას შეეძლო გამოეწვია გაუსაძლისი ტკივილები პაციენტისთვის, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ სტენტი არასწორად იქნებოდა ჩადგმული, ასეთ დროს კი, პაციენტი საერთოდ ვერ მოახერხებდა შარდის გამოყოფას.

106. დადგენილია, რომ პაციენტს შარდსაწვეთი სტენტი ამოუღეს 2013 წლის 01 ოქტომბერს. მაშასადამე, სტენტი ამოღებული იქნა სტენტის ვარგისიანობის ვადაში.

107. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე მხარეს სტენტირების მეთოდით მკურნალობის არაჯეროვნად წარმართული პროცესით მიადგა მორალური ზიანი, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მოსარჩელე იძულებული იყო ეთმინა გაუსაძლისი ტკივილები, დაუსაბუთებელი და დაუდასტურებელია [სსსკ-ის 102-ე, 103-ე, სსკ-ის 992-ე და 1007-ე მუხლები].

108. აღნიშნული კი, გამორიცხავს სსკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძვლით არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურების მოთხოვნის მართლზომიერებასაც რამეთუ, ნორმის დანაწესით სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც, მოცემულ საქმეზე კი დაუდასტურებელია სტენტის ჩადგმით ან ამოღებით ჯანმრთელობისათვის ზიანის, ვნების მიყენების ფაქტი.

109. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს, სსკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით (სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც) მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი. ამ ნორმით დაცული სიკეთე, რომლის ხელყოფის შემთხვევაში დაზარალებულმა შეიძლება, მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება, თუმცა მითითებული ნორმით დადგენილი შედეგის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა, რის შედეგადაც დაზარალებული განიცდის სულიერ ტანჯვას, ფსიქიკურ სტრესს, რომლის დამტკიცების ვალდებულებაც ეკისრება დაზარალებულს.

საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია ავადმყოფობის (ჯანმრთელობის დაზიანების) დამადასტურებელი მტკიცებულება, ამასთან, ასეთი მტკიცებულების არსებობის შემთხვევაშიც, მას უნდა წარმოედგინა, ასევე, მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და მოსარჩელის ავადმყოფობას შორის ადეკვატური მიზეზობრივი კავშირის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებაც.

110. როგორც ეს საქმეზეა დადგენილი (იხ., ს.ფ. 17, ტ.1.; ამ განჩინების პ-19), პაციენტი N-- მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა სამკურნალო დაწესებულებაში შემოვიდა 2012 წლის 27 დეკემბერს N-- დაწესებულებიდან. პაციენტს დადგენილი აქვს დიაგნოზი: მარცხენა ერთადერთი თირკმლის კონკრემეტები, მარჯვენამხრივი ნეფრექტომიის შემდგომი მდგომარეობა, ქრონიკული კალკულოზური პიელონეფრიტი, ქრ შეგუბებითი პროსტატიტი, ოლიგურია, ზომიერად გამოხატული დისტალური ეზოფაგიტი, ეროზიული გასტროდუოდენიტი, ქრ. ქოლეცისტიტი ქრონიკული ცე ვიუსული ჰეპატიტი. ჰემოროიდული დაავდება მე-2 სტ, წელის მასალების ოსტეოქონდროზი, პოლიდისკოპათია, გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი, დეპრესიული მდგომარეობა. ჩამოთვლილი დაავადებებისგან სრული განკურნება პრაქტიკულად შესაძლებელია ხანგრძლივი მკურნალობით, შესაბამისი სპეციალისტების მეთვალყურეობით. რაც შეეხება თირკმელ -კენჭოვან დაავადებას 2013 წლის 01 თებერვალს და 2013 წლის 05 თებერვალს მოპასუხე კლინიკაში ჩატარდა დისტანციური ლითოტრიფსიის 2 სეანსი უშედეგოდ. პაციენტი კონსულტირებულია უროლგიის ეროვნულ ცენტრში, სადაც მკურნალობის მეთოდად კვლავ არჩეულ იქნა დისტანციური ლითოტრიფსიის წარმოება - რაც პაციენტისათვის შეთავაზებულ იქნა. ლითოტრიფსიის უეფექტობის შემთხვევაში, შესაძლებელია დაისვას პერკუტანეული ან ღია ნეფროლითოტომიის უეფექტობის საკითხი სპეციალიზებულ უროლოგიურ კლინიკაში. გასათვალისწინებლია ერთი თირკმლის არსებობა და ინვაზიური ოპერაციული ჩარევის საკითხი უნდა გადაწყდეს პაციენტის ინფორმირებული თანხმობით.

111. ამდენად, იმ ვითრებაში, როდესაც პაციენტს აღენიშნებოდა სხვადასხვაგვარი ჩივილები, მხოლოდ პაციენტის ახსნა-განმარტება, რომ ის გაუსაძლისი ტკივილები, რომლითაც იგი იტანჯებოდა გამოწვეული იყო მის სხეულში სტენტის ჩადგმით, საკმარისი არ არის.

112. საგულისხმოა, რომ ერთ-ერთ საქმეზე (იხ., №ას-866-816-2015, 12 თებერვალი, 2016 წელი) სწორედ სსკ-ის 413-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის - არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი წინაპირობების განხორციელებულად მიჩნევა დაედო საფუძვლად ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას. ამ საქმეზე დადგენილი იქნა, რომ კლინიკამ მოსარჩელეს ორთოპედიული მკურნალობა არასწორად ჩაუტარა, რის შედეგადაც პროთეზირების შემდგომ მოსარჩელის ჯანმრთელობა საგრძნობად გაუარესდა; მას დაუზიანდა ჯანმრთელი კბილები, რამაც დამატებითი მკურნალობის აუცილებლობა წარმოშვა. პალატამ პაციენტის სამედიცინო შემოწმების დასკვნის საფუძველზე დაადგინა, რომ მკურნალობის პროცესში ხარვეზები დაშვებულ იქნა, არა მარტო შეუსაბამო სადიაგნოზო და სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარების დროს, არამედ სტომატოლოგიურ ლაბორატორიაში ფაიფურის გამოწვის პროცესშიც.

113. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხოლოდ შესაბამისი წინაპირობების დადგენილად მიჩნევის შემთხვევაშია სარჩელი წარმატებული. განსახილველ შემთხვევაში, კი მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა რომ მისი გაუსაძლისი ტკივილები, როგორც ამას თავად აღნიშნავს გამოწვეული იყო მოპასუხე კლინიკაში ჩატარებული მკურნალობით - სტენტის ჩადგმის ხანგრძლივობით.

114. ამდენად, უნდა გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სარჩელს უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან დაუდასტურებელია არაკომპეტენტურად და არაკვალიფიციურად ჩატარებული მკურნალობის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც გამორიცხავს მოპასუხისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და 411-ე მუხლით და

გადაწყვიტა:

1. შპს „ჰ--ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „ჰ-ის“ დაეკისრა რ-- ა–ის სასარგებლოდ მორალური ზიანის - 3000 ლარის ანაზღაურება;

3. რ- ა-–ის სარჩელი შპს „ჰ--ის“ მიმართ მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს;

4. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე