საქმე №ა-582-გან-4-2018 26 მარტი, 2018 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

განმცხადებელი – შპს „დ-ი“ (მოვალე)

წარმომადგენელი _ შ. შ-ე (განმცხადებლის პარტნიორი), ზ. გ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „დ-ი“ (განმცხადებელი, კრედიტორი)

განმცხადებლის მოთხოვნა – საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 15 თებერვლის განჩინების განმარტება

დავის საგანი – გაკოტრების (გადახდისუუნარობის) საქმის წარმოების გახსნა

პ ა ლ ა ტ ა მ გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოს განცხადებით მიმართა კრედიტორმა შპს „დ-იმ“ მოვალე შპს „დ-ის“ მიმართ მოვალის ქონებაზე გაკოტრების საქმის გახსნისა და გაკოტრების გახსნამდე გაკოტრების მმართველის დანიშვნის მოთხოვნით.

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 5 თებერვლის განჩინებით დაინიშნა გაკოტრების დროებითი მმართველი, დაიწყო გაკოტრების საქმის წარმოების პროცედურები, ამავე სასამართლოს დადგენილებით მოწინააღმდეგე მხარე გამოცხადდა გაკოტრებულად და მის ქონებაზე გაკოტრების საქმის წარმოება დაიწყო 1999 წლის 22 ივნისს, 18:00 საათზე.

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 22 ივნისის დადგენილბაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა შპს „დ-მა“.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად იმ მოტივით, რომ „გაკოტრების საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-2, მე-3 და მე-5 პუნქტების თანახმად, საჩივარი წარდგენილი უნდა ყოფილიყო გაკოტრების საქმის განმხილველ სასამართლოში და საჩივრის თაობაზე იგივე სასამართლო იღებდა გადაწყვეტილებას, საჩივრის დაუსაბუთებლად მიჩნევის შემთხვევაში, საქმის მასალებთან ერთად საქმის განმხილველი სასამართლო გადაუგზავნიდა საჩივარს ზემდგომ სასამართლოს.

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 15 თებერვლის საოქმო განჩინებით შპს „დ-ის“ საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ამავე სასამართლოს დადგენილება კომპანიის გაკოტრებულად გამოცხადებისა და გაკოტრების საქმის წარმოების გახსნის თაობაზე და მოვალეს დაეკისრა ქონების სრული ნუსხის, კრედიტორისა და მოვალეების სრული სიის, ასევე, საწარმოს უკანასკნელი ბალანსის წარდგენა.

აღნიშნულ განჩინებაზე კრედიტორის მიერ წარდგენილი საჩივარი თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 2 მარტის განჩინებით მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, ამავე სასამართლოს 2000 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით განმცხადებელს უარი ეთქვა შპს „დ-ის“ მიმართ გაკოტრების საქმის წარმოების გახსნაზე, რაზეც საჩივარი შეიტანა კრედიტორმა (განმცხადებელმა).

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლოს ხსენებულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს „დ-იმ“, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 15 თებერვლის განჩინებით დატოვებულ იქნა განუხილველად. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ კასატორი მოითხოვდა თბილისის საოლქო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნებას. „გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის საფუძვლზე სასამართლომ განმარტა, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ ამ კატეგორიის საქმეებზე მიღებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით არ საჩივრდებოდა.

საკასაციო სასამართლოს განცხადებით მომართეს მოვალის პარტნიორმა შ. შ-ემ და მისმა წარმომადგენელმა ზ. გ-ამ და მოითხოვეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 15 თებერვლის განჩინების განმარტება, კერძოდ:

ა) ითვალისწინებს თუ არა ხსენებული განჩინება მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 22 ივნისის დადგენილების მოქმედების გაგრძელებას;

ბ) ითვალისწინებს თუ არა ხსენებული განჩინება მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 5 თებერვლის განჩინების მოქმედების გაგრძელებას;

გ) უნდა გაგრძელედეს თუ არა მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 5 თებერვლის განჩინებით მიღებული გაკოტრების მასის უზრუნველყოფის ღონისძიებები;

დ) თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 20 ოქტომბრის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში გადმოცემულია, რომ საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, მაშინ, როდესაც დღეისათვის მოქმედებს „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონი და გაურკვეველია ამ კანონის მე-4 თუ მე-5 თავით გათვალისწინებული წარმოება უნდა დაიწყოს სასამართლომ.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განმცხადებლის მოთხოვნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 15 თებერვლის განჩინების განმარტების თაობაზე უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

„გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 56-ე მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, ეს კანონი ვრცელდება მხოლოდ იმ გადახდისუუნარობის საქმეებზე, რომლებზედაც გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადება შეტანილი იქნება ამ კანონის ამოქმედების შემდეგ. იმ გადახდისუუნარობის საქმეების მიმართ, რომლებზედაც გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადება შეტანილია „გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ“ საქართველოს 1996 წლის 25 ივნისის კანონის შესაბამისად, გაკოტრებისა და რეაბილიტაციის პროცესი უნდა დასრულდეს ამ კანონის ამოქმედებიდან 1 წლის ვადაში. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ რეაბილიტაციის პროცესში და გაკოტრების რეჟიმში მყოფი სუბიექტების მიმართ შეწყდება „გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ“ საქართველოს 1996 წლის 25 ივნისის კანონის მოქმედების გავრცელება და ისინი ვალდებულნი იქნებიან დაიწყონ გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება ამ კანონის შესაბამისად. ამავე კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად კი, გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების მიმართ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს კანონი არ შეიცავს შესაბამისი საკითხის მომწესრიგებელ სპეციალურ ნორმას. კანონის ანალოგია გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება ამ კანონის მიზნებს.

„გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის არცერთი დებულება გადაწყვეტილების განმარტების საკითხს არ აწესრიგებს, შესაბამისად, საკითხი უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ფარგლებში. ხსენებული კოდექსის 262-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს უფლება აქვს მხარეთა ან აღმასრულებლის განცხადებით, გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობის მიზნით განმარტოს გადაწყვეტილება სარეზოლუციო ნაწილის შეუცვლელად მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსი ბუნდოვანია. განცხადების შეტანა გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ დასაშვებია, თუ გადაწყვეტილება ჯერ არ არის აღსრულებული და თუ არ გასულა ვადა, რომლის განმავლობაშიც გადაწყვეტილება შეიძლება აღსრულდეს. სასამართლო უფლებამოსილია გადაწყვეტილების განმარტების საკითხი გადაწყვიტოს ზეპირი მოსმენის გარეშე. სხდომის ჩატარების შემთხვევაში მხარეებს ეგზავნება შეტყობინება, მაგრამ მათი გამოუცხადებლობა ვერ დააბრკოლებს გადაწყვეტილების განმარტების საკითხის განხილვას.

დასახელებული ნორმა წარმოადგენს სამართლიანი სასამართლოს კონცეფციის ერთგვარ გამოხატულებას და მიზნად ისახავს სასამართლო წესით დადასტურებული უფლების რეალიზაციის ხელშეწყობას. ნორმა თავად განსაზღვრავს იმ წნაპირობებს, თუ როდის დაიშვება გადაწყვეტილების განმარტება და მას განეკუთვნება შემდეგი:

ა) გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსი უნდა იყოს ბუნდოვანი და არ იძლეოდეს ერთმნიშვნელოვანი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას სასამართლო წესით დადასტურებული უფლების თაობაზე;

ბ) გადაწყვეტილება უნდა იყოს აღსრულებადი;

გ) იგი არ უნდა იყოს აღსრულებული და განმარტების აუცილებლობა სწორედ მისი სწორად აღსრულების ხელშეწყობას ემსახურებოდეს.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განმცხადებლის მოთხოვნა არცერთ ზემოხსენებულ კრიტერიუმს არ აკმაყოფილებს. უნდა აღინიშნოს, რომ განჩინება, რომლის განმარტებასაც მხარე მოითხოვს, არ წარმოადგენს შემაჯამებელ აქტს, ამ განჩინებით მხარეს უარი ეთქვა საკასაციო საჩივრის განსახილველად მიღებაზე; იგი არ არის შემაჯამებელი _ რაიმე უფლება-მოვალებები არ წარმოუშვია მხარეთათვის; მისი სარეზოლუციო ნაწილი არ არის ბუნდოვანი.

ამდენად, პალატა ასკვნის, რომ წარმოდგენილი განცხადება უსაფუძვლოა და არ ემსახურება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევას, რაც შეეხება უშუალოდ განცხადებაში მითითებულ საკითხებს, პალატა აღნიშნავს, რომ ამ საკითხებზე მსჯელობა ცდება გადაწყვეტილების განმარტების ინსტიტუტს, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ განცხადება კვლავ პირველი ინსტნციის სასამართლოს წარმოებაშია და სწორედ ეს სასამართლო წარმოადგენს უფლებამოსილს, თავად გადაწყვეტოს, როგორც კანონის კონკრეტული რედაქციის, ისე _ ამა თუ იმ საპროცესო აქტის დროში მოქმედების პრინციპი. იმ შემთხვევაში კი, თუ მხარე არ დაეთანხმება შემაჯამებელ გადაწყვეტილებაში საქმის განმხილველი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებულ პოზიციას, მას უფლება აქვს, კანონით დადგენილი წესით წარმოადგინოს საკუთარი პოზიციები და დასკვნები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე, 372-ე, 399-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „დ-ის“ განცხადება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 15 თებერვლის განჩინების განმარტების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე