საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე №ას-787-736-2017 10 ნოემბერი, 2017 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,
ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. მ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებით განაცდურის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. მ. მ-ე (შემდეგში - დასაქმებული, მოსარჩელე, აპელანტი) 2009 წლის 2 ნოემბრიდან 2010 წლის 12 თებერვლამდე მუშაობდა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს (შემდეგში - დამსაქმებელი, მოპასუხე, კასატორი) სამხედრო ჰოსპიტალში ჯერ აფთიაქის უფროსი პროვიზორის, შემდეგ კი - სააფთიაქო სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე.
1.1. დასაქმებულის თანამდებობრივი სარგო 2500 ლარს შეადგენდა (იხ. ტ.1,ს.ფ.24-44);
1.2.თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 2013 წლის 1 აპრილის №59/კ ბრძანებით, დასაქმებული გათავისუფლდა სააფთიაქო სამსახურის უფროსის თანამდებობიდან. თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის უფროსის 2013 წლის 29 მარტის წერილი.
1.2.1. ბრძანება დასაქმებულს 2013 წლის 12 აპრილს ჩაბარდა (იხ. ტ.1,ს.ფ.45).
2. სარჩელის მოთხოვნა და საფუძვლები
2.1. დასაქმებულმა 2016 წლის 24 თებერვალს სარჩელი აღძრა დამსაქმებლის წინააღმდეგ და მოითხოვა 2013 წლის 1 აპრილის №59/კ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება.
2.2. მოსარჩელემ მიუთითა წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-1.2.1 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტა:
2.2.1. გენერალური ინსპექციის 2013 წლის 26 მარტის მოხსენებით ბარათში აღწერილი გარემოებები, რომლებიც მისი გათავისუფლების საფუძველი გახდა, ეწინააღმდეგებოდა რეალურ ფაქტობრივ გარემოებებს. კერძოდ, გენერალურმა ინსპექციამ სააფთიაქო სამსახურის სახარჯი მასალებისა და მედიკამენტების აღრიცხვიანობის მოუწესრიგებლობად მიიჩნია 261 ლარის დანაკლისი და 291 ლარის მეტობა, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა, რადგან ინსპექციის წარმომადგენლებმა არამართლზომიერად განსაზღვრეს როგორც დანაკლისი, ასევე მეტობა. მოსარჩელემ 01.02.2016 წელს განცხადებით მიმართა სამხედრო ჰოსპიტალს და გამოითხოვა გამოვლენილი დანაკლისის მედიკამენტების და სახარჯი მასალების კონკრეტული ჩამონათვალი და თითოეულის ღირებულება. მოთხოვნის პასუხად 12.02.2016 წელს მოსარჩელეს გამოეგზავნა 11.02.2013 წლის ინვენტარიზაციის აქტი. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ, როგორც აქტიდან ირკვევა, დანაკლისი აღმოფხვრილია იმ მიზეზის გამო, რომ გენერალური ინსპექციის თანამშრომლებმა არასწორად დაითვალეს და დანაკლისად მიჩნეული მედიკამენტი და სახარჯი მასალები რეალურად იყო სააფთიაქო სამსახურში. გენერალური ინსპექციის მიერ სააფთიაქო სამსახურში მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების აღრიცხვიანობის მოუწესრიგებლობად იქნა მიჩნეული ასევე 291.44 ლარის მეტობა. მეტობის შესახებ შედგენილ აქტში აღნიშნულია, რომ მეტობა, 24.04.2013 წელს №78 2-53 23/04/2013 აქტის საფუძველზე, შემოსავალში აღირიცხა. გარდა ამისა, გენერალური ინსპექციის მიერ ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე იქნა მიჩნეული მეტობად სამხედრო ყუთი უცნობი ინვენტარით, ვინაიდან ის არ ეკუთვნოდა სააფთიაქო სამსახურს. რაც შეეხება მედიკამენტების ჩამონათვალს, აღნიშნული მედიკამენტები სააფთიაქო სამსახურს ჩვეულებრივ სამუშაო რეჟიმში გამზადებული ჰქონდა განყოფილებებისთვის გადასაცემად, მაგრამ გენერალური ინსპექციის თანამშრომლებმა მოსარჩელეს გამოუცხადეს, რომ სააფთიაქო სამსახურს მუშაობა უნდა შეეჩერებინა, ვინაიდან შემოწმება უნდა დაწყებულიყო. მიუხედავად მოსარჩელის განმარტებისა, რომ მედიკამენტები გაწერილი იყო განყოფილებებზე, მათ ისინი მიზანმიმართულად აღრიცხეს მეტობად.
2.2.2. მოსარჩელის განმარტებით, გენერალურმა ინსპექციამ ასევე დარღვევად მიიჩნია 10.09.2010 წლისა და 11.01.2012 წლის მიღება-ჩაბარების აქტებით სამხედრო ჰოსპიტალის სააფთიაქო სამსახურიდან პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროსათვის ჯერ 28 328 ლარის, შემდეგ კი - 80 102.26 ლარის სამედიცინო ქონების, მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების უსასყიდლოდ გადაცემა. სინამდვილეში, ამ მედიკამენტების გადაცემის საფუძველს წარმოადგენდა ერთ შემთხევაში - სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის ყოფილი მოადგილის მიერ 24.08.2010 წლის # 1/2041 წერილისა და თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილის 09.09.2010 წლის # 2/2743 საპასუხო წერილი, რომლის საფუძველზეც 10.09.2010 წლის მიღება-ჩაბარების აქტით, სააფთიაქო სამსახურიდან სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს უსასყიდლოდ გადაეცა 28 328 ლარის მედიკამენტები და სახარჯი მასალები, მეორე შემთხევაში - სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 11.01.2012 წლის # 1/66 წერილი და თავდაცვის სამინისტროს 30.01.2012 წლის # 4/29 საპასუხო წერილი, რომლის საფუძველზეც 14.02.2012 წლის მიღება-ჩაბარების აქტით სააფთიაქო სამსახურიდან საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს ამჯერად უსასყიდლოდ გადასცა 80 102.26 ლარის სამედიცინო ქონება. სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის მიერ გაგზავნილი წერილებიდან ირკვევა, რომ ჰოსპიტალს გააჩნდა მოკლევადიანი მედიკამენტები და სახარჯი მასალები, რომლებსაც სამხედრო ჰოსპიტალი ვერ გამოიყენებდა არსებულ ვადებში და თავდაცვის სამინისტროსგან ითხოვდა ნებართვას, რომ აღნიშული საშუალებები სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროსთვის უსასყიდლოდ გადაეცა. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო წერილებობით დაეთანხა ჰოსპიტალს. ამ წერილებში გარკვევითაა აღნიშნული, რომ იგი შესასრულებლად დაევალა სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მოადგილეს ეკონომიკურ საკითხებში, ამ უკანასკნელმა კი დაავალა ორ პირს, რომელთაგან ერთ-ერთი სააფთიაქო სამსახურის უფროსი იყო. მოსარჩელის განმარტებით, გენერალური ინსპექციის წარმომადგენლებმა არაობიექტურად შეაფასეს ის გარემოებები, რომ თავდაცვის სამინისტროს წერილებში გარკვევითაა მითითებული სააფთიაქო სამსახურისათვის დავალების შესრულების შესახებ. არც აფთიაქის უფროსი პროვიზორისა და არც სააფთიაქო სამსახურის უფროსის ფუნქცია-მოვალეობას იმ დროისათვის არ წარმოადგენდა გადაცემის შესახებ მოთხოვნის საფუძვლების კვლევა. სააფთიაქო სამსახურის უფროსის მოვალეობას წარმოადგენდა მითითებული დავალების შესრულება. მოსარჩელის განმარტებით, თავდაცვის სამინისტროს, მისი სტრატეგიული დანიშნულებიდან გამომდინარე, ყოველთვის აქვს სამედიცინო მედიკამენტების მარაგი, რომელთაც გარკვეული პერიოდის მერე გასდის მოხმარების ვადა. ვინაიდან გამოუყენებელი დარჩა გარკვეული რაოდენობის მედიკამენტები და სახარჯი მასალები, ისინი საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს გადაეცა.
2.2.3. გენერალურმა ინსპექციამ მოსარჩელის მიერ ჩადენილ დარღვევად მიიჩნია ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნის გარეშე, სააფთიაქო სამსახურში 29 ამპულა ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალების (15 ამპულა მორფინისა და 14 ამპულა პრომედოლის) განადგურება. გენერალური ინსპექციის წარმომადგენლებმა აღნიშნული გარემოების შეფასებისას უგულებელჰყვეს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 21.07.2003 წლის # 150/ნ ბრძანების # 7 დანართის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული დანაწესი, რომელიც გამორიცხავდა კონკრეტული შემთხვევის დროს ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებების განადგურებამდე ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის დასკვნის გაცემის აუცილებლობას. ვინაიდან ნარკოტიკულ საშუალებებს - „მორფინის ჰიდროქლორიდის“ (1%-იანი 1 მლ - 15 ამპულა) და „პრომედოლს“ (2%-იანი 1 მლ - 14 ამპულა) ვადა გაუვიდა, სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 29.01.2010 წლის # 109/ო ბრძანების საფუძველზე, კომისიურად (9 პირისა და სამხედრო პოლიციის უფლებამოსილი პირის შემადგენლობით), ზემოხსენებული ნარკოტიკული საშუალებები განადგურდა, რაზედაც შედგა აქტი # 5. განადგურების შესახებ არსებობს ვიდეოფირი, რომელიც ინახება სამხედრო ჰოსპიტალში. გენერალური ინსპექციის შეფასება, რომ ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები განადგურდა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნის გარეშე, ეწინააღმდეგება ზემოხსენებული # 150/ნ ბრძანების # 7 დანართის მე-3 ნაწილით დადგენილი წესს (ნარკოტიკული საშუალების /გარდა ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის ან მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებებისა/ ჩამოწერა-განადგურებამდე საჭიროა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნა) და ის არ უნდა იქნეს გაზიარებული, ვინაიდან აღნიშნულ ნარკოტიკულ საშუალებებს ვადა გაუვიდა პაციენტთა მკურნალობის პროცესში, რაც გენერალურმა ინსპექციამ თავადვე აღნიშნა მოხსენებით ბარათში (იხ. სარჩელი - ტ.1, ს.ფ. 1-23).
3. მოპასუხის პოზიცია
3.1. სარჩელზე წარდგენილი წერილობითი შესაგებლით დამსაქმებელმა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა:
3.1.1. ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 10 აპრილის ბრძანებით, სააფთიაქო სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე თ. ყ-ი დაინიშნა ჯერ დროებით მოვალეობის შემსრულებლად, ხოლო სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 5 დეკემბრის # 702 ბრძანების თანახმად, კონკურსის შედეგების გათვალისწინებით, იგივე პირი სამხედრო ჰოსპიტალის აფთიაქის უფროსის თანამდებობაზე დაინიშნა. შესაბამისად, სამხედრო ჰოსპიტალში არ არსებობდა აფთიაქის უფროსის ვაკანტური თანამდებობა, მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად კი, პირდაპირი და უშუალო ზიანი მიადგება იმ პირს, რომელიც კანონით დადგენილი წესით გამოცხადებული კონკურსის თანახმად, დაინიშნა ხსენებულ თანამდებობაზე.
3.1.2. მოპასუხემ მიუთითა, რომ 2013 წლის 8 თებერვლის ინვენტარიზაციის შედეგად სააფთიაქო სამსახურში აღმოჩენილია მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების მეტობა (291.44 ლარი) და დანაკლისი (261 ლარი ). მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების მეტობა 2013 წლის აპრილის თვეში სამხედრო ჰოსპიტალის აფთიაქში აყვანილ იქნა შემოსავალში, ხოლო არსებული დანაკლისი ნაწილობრივ აღმოიფხვრა იმის ხარჯზე, რომ სააფთიაქო სამსახურის თანამშრომლებმა საკუთარი ხარჯით აანაზღაურეს დანაკლისი. წარდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება, რომ გენერალურმა ინსპექციამ არასწორად ჩაატარა ინვენტარიზაცია და, რეალურად, დანაკლისად მიჩნეული მედიკამენტები და სახარჯი მასალა აფთიაქში იყო.საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 29.03.2013 წლის აქტში მითითებულია, რომ სააფთიაქო სამსახურში დარღვეული იყო აღრიცხვიანობა, რასაც თავად მოსარჩელეც ადასტურებს მის მიერ მითითებულ გარემოებებში, კერძოდ, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ინვენტარიზაციის დღეს, 2013 წლის 8 თებერვალს სააფთიაქო სამსახურიდან მედიკამენტები და სახარჯი მასალა გაწერილი იყო განყოფილებებზე, მაგრამ გატანილი არ იყო აფთიაქიდან. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ დადასტურებულია აღნიშნული გარემოება და სადავო არ არის. საინვენტარიზაციო კომისია კი ვალდებული იყო, რომ დაელუქა მატერიალური აქტივები და დოკუმენტები და ისე ჩაეტარებინა აღწერა. ამასთან, როგორც ინვენტარიზაციის, ისე საინვენტარიზაციო კომისიის მიერ შედგენილ აქტზე მოსარჩელეს ხელი აქვს მოწერილი, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი ეთანხმებოდა მასში მითითებულ გარემოებებს და პრეტენზია არ განუცხადებია. ინვენტარიზაციის დროს საინვენტარიზაციო კომისიის ვალდებულებაა შეაჩეროს ობიექტის ჩვეულებრივი საქმიანობა, დალუქვა-აღწერა-შემოწმების გზით. ინვენტარიზაციის დაწყებამდე სააფთიაქო სამსახურს მიეცა გარკვეული დრო მიმდინარე სამუშაოების დასრულებისა და გაფორმებისათვის. ინვენტარიზაციის პერიოდში სააფთიაქო სამსახურიდან გაწერილი და განყოფილებებში გასატანი მედიკამენტები გაიცა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის დამსწრე თანამშრომელთა და საინვენტარიზაციო კომისიის წევრთა თანხმობით, ხოლო ის მედიკამენტები, რომლებიც გაწერილი იყო სააფთიაქო სამსახურიდან, მაგრამ ფაქტობრივად აფთიაქში იყო, საინვენტარიზაციო კომისიამ 2013 წლის 11 თებერვლის აქტში დააფიქსირა მეტობად, რასაც ეთანხმება და ხელს აწერს თავად მოსარჩელე.
3.1.3. სამხედრო ჰოსპიტალმა საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების სამინისტროს 2010 წლის 10 სექტემბერს გადასცა 28 328 ლარის, ხოლო 2012 წლის თებერვალში - 80 102.26 ლარის მედიკამენტები და სახარჯი მასალა. აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებით მოპასუხემ განმარტა, რომ საქართველოს თავდაცის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის სპეციალური უფლებაუნარიანობა განისაზღვრება დებულებით, რომლის მე-4 მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, ჰოსპიტალის ქონებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიღებისას, თუ ისინი სცილდება ჩვეულებრივი საქმიანობის ფარგლებს, საჭიროა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს თანხმობა, რაც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არაა წარდგენილი, შესაბამისად, ხსენებული მედიკამენტები და სახარჯი მასალა სამხედრო ჰოსპიტალიდან გაცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით.
3.1.4. სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტლის დირექტორის 2011 წლის 6 იანვრის # 5/ო ბრძანების თანახმად, ვადაგასული და ხმარებიდან ამოღებული სისხლისა და სისხლის პრეპარატების, მედიკამენტების, ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებებისა და ნარკოტიკული საშულებების ცარიელი ამპულების განადგურების მუდმივმოქმედ კომისიას დაევალა გადაუდებელი მედიცინის განყოფილებაში გამოვლენილი ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალების რაოდენობის აღრიცხვა, რის შესახებაც უნდა შედგენილიყო კომისიური აქტი და აღრიცხულიყო ნარკოტიკული საშუალებები, ჩამოწერა - განადგურებამდე, ნივთიერებები დროებით უნდა შენახულიყო სამხედრო ჰოსპიტალის სააფთიაქო სამსახურში. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, 2011 წლის 6 იანვარს შედგა აქტი # 1, რომლის თანახმადაც, თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის კრიტიკული და გადაუდებელი მედიცინის განყოფილებაში კომისიამ გამოავლინა ვადაგასული ნარკოტიკულ საშუალებები, აღირიცხა და დადგინდა მათი რაოდენობა: 1. მორფინი ჰიდროქლორიდი 1% 1მლ - 15 ამპულა; 2. პრომედოლი 2% 1 მლ. – 14 ამპულა, რომლებიც ჩამოწერა-განადგურებამდე შეინახეს სააფთიაქო სამსახურში. არასწორია მოსარჩელის მოსაზრება, რომ ნარკოტიკული საშუალებების განადგურებას ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, როგორც ამბულატორიული და სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის დროს ვადაგასულ ნარკოტიკულ საშუალებებს, არ სჭირდებოდა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნა. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებულია, რომ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 21 ივლისის # 150/ნ ბრძანების მე-7 დანართის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული ვარგისიანობის ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები, ამავე დანართის მე-3 პუნქტის თანახმად, ჩამოწერა-განადგურებამდე საჭიროებდა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამის დასკვნას. მოცემულ შემთხვევაში, სამხედრო ჰოსპიტალში არსებული ვარგისიანობის ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები ჩამოიწერა და განადგურდა დადგენილი წესის დარღვევით.
3.1.5. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ სარჩელი ხანდაზმულია, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 128-ე მუხლის თანახმად, რაიმე მოქმედების შესრულების ან შესრულებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა, რომლის ვადის ათვლა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან (იხ. შესაგებელი. ტ.1, ს.ფ.165-279).
4. გორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები
4.1. გორის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
4.2. სასამართლომ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, გამოიკვლია და დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-1.2.1 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებანი და დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ -ის 129-ე და 327-ე მუხლები, საქართველოს შრომის კოდექსის (საქართველოს ორგანული კანონი; შემდეგში: სშკ) მე-6, მე-9 და 37-ე მუხლები, აგრეთვე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-103-ე მუხლები და განმარტა:
4.2.1. სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 1 აპრილის # 59/კ ბრძანებაში მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლად მიეთითა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის უფროსის 2013 წლის 29 მარტის # 8/171 მოხსენებითი ბარათი. მოხსენებით ბარათში აღინიშნა, რომ სამხედრო ჰოსპიტალის სააფთიაქო სამსახურში არსებული მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების ინვენტარიზაციის შედეგად, ფაქტობრივად აღწერილი ნაშთებისა და ბუღალტრული მონაცემების შედარების მიხედვით, სააფთიაქო სამსახურში აღმოჩენილი იქნა 261 ლარის 14 დასახელების მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის დანაკლისი და 291.44 ლარის 15 დასახელების მედიკამენტისა და სახარჯი მასალების მეტობა და დადგინდა, რომ სააფთიაქო სამსახურში მოუწესრიგებელი იყო მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების აღრიცხვიანობა. ამავე მოხსენებითი ბარათის მიხედვით, სამსახურებრივი შემოწმებით გამოვლენილ დარღვევებზე რეაგირებისა და მსგავსი ქმედებების პრევენციის მიზნით, გენერალურმა ინსპექციამ მიზანშეწონილად მიიჩნია, რომ სააფთიაქო სამსახურში გატარებულიყო სხვადასხვა ღონისძიებები, დაკისრებული მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულების გამო სამხედრო ჰოსპიტალის თანამშრომლების მიმართ გამოყენებული უნდა ყოფილიყო დისციპლინური ზომები, ხოლო სააფთიაქო სამსახურის უფროსის მიმართ გამოსაყენებელ დისციპლინურ ღონისძიებად გენერალურმა ინსპექციამ მიუთითა მისი სამსახურიდან გათავისუფლება იმ საფუძვლით, რომ სააფთიაქო სამსახურის უფროსი სათანადოდ ვერ ასრულებდა დაკისრებულ უფლება-მოვალეობებს.
4.2.2. გორის რაიონული სასამართლოს განმარტებით, წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეს წერილობით განსაზღვრული არ ჰქონია, როგორც სააფთიაქო სამსახურის უფროსს, თანამდებობაზე მუშაობისას მისი უფლებები და მოვალეობები. მოსარჩელის განმარტებით, იგი ასრულებდა ჰოსპიტალის დირექტორის მითითებებსა და დავალებებს, რაც შედიოდა მის მოვალეობაში.
4.2.3. სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. სშკ-ის მე-6 მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობებია: ა) მუშაობის დაწყების თარიღი და შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა; ბ) სამუშაო დრო და დასვენების დრო; გ) სამუშაო ადგილი; დ) თანამდებობა და შესასრულებელი სამუშაოს სახე; ე) შრომის ანაზღაურების ოდენობა და გადახდის წესი; ვ) ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების წესი; ზ) ანაზღაურებადი და ანაზღაურების გარეშე შვებულებების ხანგრძლივობა და შვებულების მიცემის წესი. სასამართლომ დაასკვნა, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მტკიცება, რომ წერილობით არ არსებობდა რაიმე სახის დოკუმენტი, რომლითაც გაიწერებოდა სააფთიაქო სამსახურის უფროსის უფლებები და ვალდებულებები, ვინაიდან, იგი, როგორც სააფთიაქო სამსახურის უფროსი, ვალდებული იყო, სააფთიაქო სამსახურის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ეხელმძღვანელა ამ სამსახურის ფუნქციონირებისათვის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით.
4.2.4. მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებთან დაკავშირებით, რომ 2013 წლის 8-11 თებერვალს ჩატარებული ინვენტარიზაციისას დანაკლისში არსებული მედიკამენტები და სახარჯი მასალის დანაკლისი აღმოიფხვრა იმით, რომ ეს მედიკამენტები და სახარჯი მასალა აღმოჩნდა აფთიაქში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ეს არგუმენტი უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან ფაქტობრივი გარემოებებით დადასტურდა, რომ სააფთიაქო სამსახურიდან სხვადასხვა განყოფილებებში აღრიცხვიანობის წესის დარღვევით გატანილი მედიკამენტები და სახარჯი მასალა ინვენტარიზაციის დამთავრებისა და სათანადო აქტის შედგენის შემდეგ დაბრუნდა სააფთიაქო სამსახურში, რითაც ნაწილობრივ შეივსო დანაკლისი, ნაწილობრივ კი - შეძენილი იქნა აფთიაქის თანამშრომლების მიერ. სასამართლოს შეფასებით, ასევე დაუსაბუთებელი იყო მოსარჩელის პოზიცია იმის შესახებ, რომ ინვენტარიზაციისას აღმოჩენილი მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალის მეტობა გამოწვეული იყო გენინსპექციის თანამშრომლების მიერ სააფთიაქო სამსახურიდან უკვე გაწერილი მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების განყოფილებაში გატანისათვის ხელის შეშლით, ვინაიდან სასამართლო სხდომაზე დაკითხულმა მოწმეებმა, ინვენტარიზაციის პროცესში უშუალოდ მონაწილე პირებმა, კატეგორიულად უარყვეს ასეთი ხელშეშლის ფაქტი, მით უმეტეს, რომ ინვენტარიზაციის პროცესს ესწრებოდა თავად მოსარჩელე, მან ხელი მოაწერა აქტს და რაიმე უკანონობის შესახებ პრეტენზია არ გამოუთქვამს.
4.2.5. სააფთიაქო სამსახურიდან სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროსათვის უსასყიდლოდ 28 328 ლარისა და 80 102.26 ლარის ღირებულების მედიკამენტების გადაცემასთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამედიცინო ქონების აღნიშნული ფორმით გადაცემისას დარღვეული იყო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 ივნისის # 297-ე ბრძანებით დამტკიცებული „სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დებულების“ მე-4 მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, გადაწყვეტილების მიღებას ჰოსპიტალის ქონებასთან დაკავშირებით, თუ ისინი სცილდება ჩვეულებრივი საქმიანობის ფარგლებს და ეხება სამხედრო ჰოსპიტალის ქონებას, სჭირდება ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ნებართვაც, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ ყოფილა წარდგენილი. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც მოსარჩელემ განმარტა, რომ მისი უფლებები და მოვალეობები წერილობით განსაზღვრული არ ყოფილა და ასრულებდა ხელმძღვანელის დავალებებს, შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ დაუსაბუთებელი იყო მოსარჩელის მითითება, რომ ზემოაღნიშნული სამედიცინო ქონების გადაცემა, ჰოსპიტალის დირექტორისა და საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილის ურთიერთშეთანხმებით, სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის დავალებიდან გამომიდნარეობდა, რაც დასაქმებულმა შეასრულა და მას არ ევალებოდა, გადაემოწმებინა ქონების გადაცემის კანონიერება და პასუხისმგებლობაც არ უნდა დაჰკისრებოდა. სამედიცინო ქონების საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების სამინისტროსათვის გადაცემაზე სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორს საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილემ განუცხადა თანხმობა, თუმცა, აღნიშნული ქონების გადაცემა უნდა განხორციელებულიყო კანონმდებლობით დადგენილი წესის დაცვით, რაც ნიშნავდა ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ნებართვის მიღებასაც. შესაბამისად, სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მიერ სააფთიაქო სამსახურის პასუხისმგებელი პირისათვის (მოსარჩელისათვის) დავალების მიცემა ამ უკანასკნელს, როგორც მატერიალურად პასუხისმგებელ პირს, ავალდებულებდა, გაეთვალისწინებინა ქონების გადაცემისათვის კანონით დადგენილი აუცილებელი პირობები.
4.2.6. სამხედრო ჰოსპიტალში ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებების განადგურებასთან დაკავშირებით სასამართლომ განმარტა, რომ გაუვარგისებულ, ხმარებიდან ამოღებული, ვადაგასული სპეცკონტროლს დაქვემდებარებული მედიკამენტების განადგურებს წესს არეგულირებს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 21 ივლისის # 150/ნ ბრძანება, კერძოდ, ამ ბრძანების მე-7 დანართის პირველი პუნქტის თანახმად, ფარმაცევტულ, სამკურნალო, სასწავლო, სამეცნიერო-კვლევით, საექსპერტო-დიაგნოსტიკურ, საკონტროლო ანალიზურ ლაბორატორიაში, ხანდაზმულთა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა და მზრუნველობას მოკლებულ ბავშთა დაწესებულებებში ნარკოტიკული საშუალებების, ფსიქოტროპული ნივთიერებებისა და პრეკურსორების ჩამოწერა და განადგურება ხდება ვარგისიანობის ვადის გასვლისას, აგრეთვე იმ შემთხვევებში, როდესაც ისინი: ა) არ შეესაბამება სტანდარტს; ბ) დარჩენილია ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის შემდეგ; გ) დარჩენილია ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის შეწყვეტის ან გარდაცვალების გამო. ამავე დანართის მე-3 პუნქტის თანახმად, ნარკოტიკული საშუალების (გარდა ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის ან მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებებისა) ჩამოწერა- განადგურებამდე საჭიროა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნა. საანალიზო ნიმუშის აღების შემდეგ დაწესებულებაში დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებების ნაშთი ილუქება ლაბორატორიის წარმომადგენლის მიერ. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2011 წლის 6 იანვრის # 5/ო ბრძანებით „ვადაგასული და ხმარებიდან ამოღებული ნარკოტიკული საშუალებების აღრიცხვის შესახებ“, ვადაგასული ხმარებიდან ამოღებული სისხლისა და სისხლის პრეპარატების, მედიკამენტების, ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებების ცარიელი ამპულების განადგურების კომისიას დაევალა აღერიცხა გადაუდებელი მედიცინის განყოფილებაში გამოვლენლი ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალების რაოდენობა. ამ კომისიის წევრი, სხვა წევრებთან ერთად, მოსარჩელეც იყო, ე.ი. მას ჰოსპიტალის დირექტორის ბრძანებით დაევალა, მონაწილეობა მიეღო ვადაგასული ნარკოტიკების აღრიცხვაში, რაც განხორციელდა კიდეც და იმავე დღეს შედგენილი აქტით აღირიცხა გადაუდებელი მედიცინის განყოფილებაში არსებული ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები, ხოლო 2011 წლის # 109/ო ბრძანების თანახმად, განადგურდა ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები და არა პაციენტის მკურნალობის შემდეგ დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებები. გაუვარგისებულ მატერიალურ-სასაქონლო ფასეულობათა ჩამოწერა-განადგურების # 5 აქტის გრაფაშიც, სადაც უნდა მიეთითოს გაუვარგისების მიზეზი, მითითებულია, რომ ნარკოტიკული საშუალებების განადგურების მიზეზი ვარგისიანობის ვადის გასვლა გახდა. ამდენად, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ მითითებული გაუვარგისებული ნარკოტიკული საშუალებები მორჩენილი იყო პაციენტების მკურნალობის შემდეგ და საჭიროებდა შესაბამისი ლაბორატორიის დასკვნას.
4.2.7. სასამართლომ დაადგინა, რომ სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მიერ გაუვარგისებული ნარკოტიკული საშუალებების აღწერის და განადგურების მიზნით კომისიის წევრებს დაევალათ, რომ აღნიშნული პროცედურა უნდა განხორციელებულიყო კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კერძოდ, ზემოხსენებული # 150/ნ ბრძანების შესაბამისად. შესაბამისად, ამ წესის დაცვა ევალებოდა კომისიის ყველა წევრს, ე.ი. განადგურების აქტზე ხელმომწერ ნებისმიერ პირს, მათ შორის -მოსარჩელესაც. ის ფაქტი, რომ მასთან ერთად სხვებიც იღებდნენ ნარკოტიკული საშუალებების განადგურებაში მონაწილებას, ვერ გახდებოდა მოსარჩელის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველი. ამდენად, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ვერ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს და დამსაქმებელს უფლება ჰქონდა, მოსარჩელე სამსახურიდან დაეთხოვა.
4.3. სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან მიმართებით სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობა, წარმოშობილი თუნდაც ბრძანებით, მაინც განიხილებოდა როგორც ხელშეკრულება და ამასთან, 2013 წლის აპრილის მდგომარეობით, იმ დროს მოქმედი შრომის კოდექსით არ იყო გასაჩივრების ვადა განსაზღვრული, შესაბამისად, მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ნორმების გამოყენებით სადავო გაეხადა დარღვეული უფლება სამსახურიდან გათავისუფლებიდან სამი წლის განმავლობაში, რაც განსაზღვრულია სსკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით, კერძოდ, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს.
4.4. მოსარჩელის სხვა მოთხოვნები - სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა უსაფუძვლობის გამო, ვინაიდან მიზანშეუწონლად მიიჩნია სადავო ბრძანების ბათილად ცნობა (იხ. სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.2, ს.ფ.314-345).
5. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი
5.1. გორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:
5.1.1. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ სააფთიაქო სამსახურში გამოვლინდა მოთხოვნისა და სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე სამედიცინო ქონების გადაცემა, რამაც სააფთიაქო სამსახურში დანაკლისისა და მეტობის არსებობა განაპირობა. მტკიცებულებად წარდგენილი # 78 2-53 04/13 აქტებიდან ირკვევა, რომ მედიკამენტი „ეუფილინი“, 150 მგ, 30 აბი, მითითებულია, როგორც დანაკლისის აღმოფხვრის აქტში, ისე - მეტობის აღმოფხვრის აქტში მე-7 პოზიციაზე, რაც სასამართლოს მიერ სადავო გარემოების დადგენილად მიჩნევისას არ იქნა შეფასებული. შუძლებელია ერთი და იგივე მედიკამენტი ყოფილიყო ერთ შემთხვევაში დანაკლისში, ხოლო მეორე შემთხვევაში - მეტობაში. სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ ასახულა იმ მოწმეთა ჩვენებები,რომელთაც დაადასტურდეს, რომ სააფთიაქო სამსახურში დანაკლისად და მეტობად მიჩნეული გარკვეული მედიკამენტები და სახარჯი მასალები არასწორი დათვლის შედეგად იქნა შეტანილი. მოწმე შ. მ-ემ დაადასტურა, რომ დანაკლისის აქტში მითითებული კრამერის არტაშანი ნაპოვნი იქნა აფთიაქში. იგი მიუდგომელ ადგილას იყო და ვერ იპოვნეს. მისივე განმარტებით, მან დანაკლისის აღმოფხვრის აქტში მითითებული გელი ულტრაბგერითი სკანერის №5000 გრ (ღირებულებით 35 ლარი) „SOS“ ჟურნალში შეიტანა. ასევე, მოწმეთა ჩვენებებით დგინდება, რომ ლეიკოპლასტი და ბიოფსიის ნემსი სხვა ადგილზე მდებარეობის გამო არ იყო მითვლილი (ლეიკოპლასტირის ღირებულება - 8.75 ლარი, ბიოფსიის ნემსის ღირებულება-75.24 ლარი, ჯამურად - 83.99 ლარი). მოწმის ჩვენებით, სააფთიაქო სამსახურში გამოვლენილი დანაკლისი აღმოიფხვრა განმეორებითი დათვლით, მოძიებული და შეძენილი ნივთებით და მათ მიერ შეძენილი მედიკამენტების ღირებულების ჯამი არ აღემატებოდა 1 ლარს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა არც ის გარემოება, რომ სააფთიაქო სამსახურში იყო ისეთი სახის მედიკამენტები, რომელთა მთლიანობა იშლებოდა და იგი შეიძლებოდა გაწერილიყო განყოფილებებში არა მთლიანი რაოდენობით, არამედ - ცალობით, ხოლო დათვლის დროს შეიძლებოდა, მომხდარიყო ტექნიკური შეცდომა, ან დავარდნილიყო, რასაც შეიძლებოდა გამოეწვია ერთი ან რამდენიმე აბით ცდომილება, ამის მაგალითს წარმოადგენდა დანაკლისის აქტში ნო-შპისა და პანანგინის 2-2 აბის ნაკლებობა;
5.1.2. სასამართლომ არასწორად დაადგინა სააფთიაქო სამსახურში 291 ლარის ზედმეტობის არსებობა, რადგანაც 11.02.2013 წლის სააფთიაქო სამსახურის შემოწმების აქტში აღნიშნულია, რომ ამ აქტს ახლავს დანართი # 1, სადაც მითითებულია, რომ 3,8% ნატრიუმის ციტრატი (2.5 მლ. კოაგულ.125 მლ), ბუღალტრულად მიღებულია 10, ანუ 10X100=1000 ცალი ჯამურად, ღირებულებით - 199.94 ლარი, ხოლო ინვენტარიზაციისას აღმოჩნდა 20, ანუ 20X100=2000 ცალი, ჯამური ღირებულებით - 399.88 ლარი, ანუ ზედმეტობამ შეადგინა 199.94 ლარი. სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოწმის ჩვენება, რომ მიღებული ნატრიუმის ციტრატის ყუთის გახსნისას მასში აღმოჩნდა გაცილებით მეტი რაოდენობა, ვიდრე ეს დოკუმენტებში იყო ასახული, ხოლო მისი მიღების დროს სააფთიაქო სამსახურმა შეფუთვაში არსებული ზედმეტი რაოდენობა ვერ აღმოაჩინა, ვინაიდან შეფუთვის მთლიანობის დარღვევა მისი ცალობით დათვლის მიზნით მედიკამენტის გაუვარგისებას გამოიწვევდა;
5.1.3. სასამართლომ დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-10 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი „სააღრიცხვო დოკუმენტაციაში აღურიცხველი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ზედმეტობის ან/და დანაკლისის ოდენობა ამავე სახის აღრიცხული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების 2 პროცენტს არ აღემატება“;
5.1.4. სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, რატომ წარმოადგენდა მოსარჩელე იმ პირს, რომელიც ვალდებული იყო, ჰოსპიტალის ქონების გადაცემასთან დაკავშირებით გამოეკვლია, არსებობდა თუ არა ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს თანხმობა, მაშინ, როდესაც ასეთი ქონების გადაცემა დავალებული ჰქონდა სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის მოადგილეს ეკონომიკურ საკითხებში, ასევე - ფინანსური სამსახურის უფროსს და მათ შემდეგ - სააფთიაქო სამსახურის უფროსს (იხ. სააპელაციო საჩივარი- ტ. 2, ს.ფ. 353 -368).
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება და დასკვნები
6.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ „საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის“ 2013 წლის 1 აპრილის # 59/კ ბრძანება; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის - 70 000 ლარის გადახდა.
6.1.1. აპელანტს უარი ეთქვა სააფთიაქო სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე აღდგენაზე.
6.2. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ვინაიდან მხარეთა შორის სადავოა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების კანონიერება, მოპასუხეს უნდა გაექარწყლებინა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, თუმცა, მოწინააღმდეგე მხარემ სასამართლოს დასაბუთებული შედავება ვერ წარუდგინა. სასამართლოს განმარტებით, აპელანტის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონისმიერი წინაპირობების არსებობა საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება.
6.2.1. მოწმე - შ. მ-ის ჩვენების თანახმად, სააფთიაქო სამსახურში გამოვლენილი 261 ლარის დანაკლისი განმეორებითი დათვლით (მოძიებული და შეძენილი ნივთებით) აღმოიფხვრა, კერძოდ: სააფთიაქო სამსახურში არსებული მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების დანაკლისსა და მეტობის არსებობასთან დაკავშირებით, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: მოწმეთა ჩვენებებით დადგენილია (და არც მოპასუხეს გაუხდია სადავოდ) ის გარემოება, რომ დანაკლისის აქტში მითითებული კრამერის არტაშანი აფთიაქში მიუდგომელ ადგილას იყო და იგი შემდგომ ოპოვნეს; ასევე, დანაკლისის აღმოფხვრის აქტში, მე-6 პოზიციაზე მითითებულ ულტრაბგერითი სკანერის # 5000 გრამიანი გელი - ღირებულებით 35 ლარი, რადიოლოგიის განყოფილებაში აღმოჩნდა, ხოლო მე-8 და მე-9 პოზიციაზე მითითებული ლეიკოპლასტი და ბიოფსიის ნემსი სხვა ადგილზე მდებარეობის გამო არ ჩათვლილა (ლეიკოპლასტის ღირებულება - 8.75 ლარი, ბიოფსიის ნემსის ღირებულება-75.24 ლარი, ჯამურად - 83.99 ლარი). საქმეში წარდგენილი აქტებიდან ირკვეოდა, რომ მედიკამენტი - „ეუფილინი“ (150 მგ 30 აბი) მითითებულია, როგორც დანაკლისის, ისე - მეტობის აღმოფხვრის აქტებში. სასამართლომ გაიზიარა სააპელაციო პრეტენზია, რომ ერთი და იმავე მედიკამენტის ერთ შემთხვევაში - დანაკლისის, ხოლო მეორე შემთხვევაში - მეტობის აქტში მითითება არამართებული იყო და ეს გარემოება დადასტურებულად არ უნდა მიჩნეულიყო. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დანაკლისის აღმოფხვრის მიზნით შეძენილი მედიკამენტების ღირებულების ჯამი 1 ლარს არ აღემატებოდა: დანაკლისის აქტის მე-10 და მე-11 პოზიციაზე მითითებულია „ნო-შპა“ - 0,02 აბი, ღირებულება - 0,08 თეთრი, „პანანგინი’ - 0.2 აბი, ღირებულება 0,87 თეთრი და აღნიშნული გარემოება შედავებული არ ყოფილა;
6.2.2. სააფთიაქო სამსახურში 291 ლარის ზედმეტობის არსებობასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ 11.02.2013 წლის სააფთიაქო სამსახურის შემოწმების აქტის # 1 დანართში 1077-ე პოზიციაზე (ზედმეტობის აღმოფხვრის აქტში - მე-12 პოზიცია) მითითებული სინჯარა 3,8% ნატრიუმის ციტრატი 2.5 მლ. კოაგულ.125 მლ №100 ცალი, ბუღალტრულად მიღებულია 10, ანუ 10X100=1000 ცალი, ჯამური ღირებულებით 199.94 ლარი, ხოლო ფაქტობრივად ინვენტარიზაციისას აღმოჩნდა 20 ცალი, ანუ 20X100=2000 ცალი, ჯამური ღირებულებით - 399.88 ლარი, ბუღალტრულ მონაცემსა და ფაქტობრივ ნაშთს შორის ზედმეტობამ 199.94 ლარი შეადგინა. მოწმე ნ. ც-ის ჩვენების თანახმად, ყუთის გახსნისას მასში გაცილებით მეტი რაოდენობის სახარჯი მასალა აღმოჩნდა, ვიდრე ეს დოკუმენტებში იყო ასახული. სააფთიაქო სამსახურმა შეფუთვაში არსებული სახარჯი მასალა მიღების დროს არ დათვალა, რადგან შეფუთვის მთლიანობის დარღვევა და მისი ცალობით დათვლა ამ კონკრეტული საშუალების გაუვარგისებას გამოიწვევდა. აღნიშნული გარემოება მოპასუხის მიერ შედავებული არ ყოფილა;
6.2.3. სასამართლოს განმარტებით, 261 ლარის ღირებულების დანაკლისისა და 291,44 ლარის მეტობის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენდა პირის სამსახურიდან გათავისუფლების წინაპირობას, ვინაიდან სააფთიაქო სამსახურის წლიური სასაქონლო ბრუნვა სადავო პერიოდში მილიონ ლარს აღემატებოდა, ხოლო გენერალურმა ინსპექციამ შეამოწმა სააფთიაქო სამსახურის საქმიანობის სამწლიანი პერიოდი (2010 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 1 იანვრამდე), რაც იმას ნიშნავს, რომ სადავო დარღვევა მთლიანი სასაქონლო ბრუნვის დაახლოებით 0,01% -ს შეადგენს, აღნიშნული კი, სასამართლოს შეფასებით, არ წარმოადგენს იმ ხარისხის დარღვევას, რის გამოც დასაქმებულის მიმართ ყველაზე მძიმე დისციპლინური ღონისძიება - სამსახურიდან გათავისუფლება უნდა გამოყენებულიყო;
6.2.4. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ჰოსპიტალის სააფთიაქო სამსახურიდან სასჯელაღსრულების სამინისტროსათვის მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის უსასყიდლოდ გადაცემა არ შეიძლება შეფასდეს, როგორც მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევა შემდეგ გარემოებათა გამო: „სამხედრო ჰოსპიტალის შინაგანაწესის“ მე-2 მუხლის შესაბამისად, დაწესებულების მატერიალურ ფასეულობებს და შემოსავალ-გასავალს დადგენილი წესით განკარგავს დაწესებულების დირექტორი. დადგენილია, რომ მოსარჩელეს, როგორც სააფთიაქო სამსახურის უფროსს, ფუნქცია-მოვალეობები წერილობით გაწერილი არ ჰქონია და იგი უშუალოდ ჰოსპიტალის დირექტორის მითითებებსა და დავალებებს ასრულებდა. დადგენილია აგრეთვე, რომ სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორმა (მოვალეობის შემსრულებელმა) მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის სასჯელაღსრულების სამინისტროსათვის უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე თხოვნით მიმართა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს. სამინისტროს თანხმობის შემდეგ (იხ. ტ.2, ს.ფ. 87) შედგა შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტები, რომლებსაც მოსარჩელესთან ერთად ხელს აწერს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორი (მოვალეობის შემსრულებლი). სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სადავო მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის სასჯელაღსრულების სამინისტროსათვის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილება მიღებული და აღსრულებულია უფლებამოსილი პირის - სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის (მოვალეობის შემსრულებლის) მიერ ჰოსპიტალის შინაგანაწესის მე-2 მუხლის თანახმად და მოსარჩელე არ წარმოადგენდა იმ პირს, ვინც ვალდებული იყო, ჰოსპიტალის ქონების გადაცემასთან დაკავშირებით ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს თანხმობა გამოეთხოვა, რაც სადავო მიღება-ჩაბარების აქტებით განხორციელებული ქმედების მიმართ მოსარჩელის ბრალეულობას და სამსახურებრივ პასუხისმგებლობას გამორიცხავდა, მით უფრო, რომ ჰოსპიტალის შინაგანაწესის მე-2 მუხლის შესაბამისად, დაწესებულების დირექტორის ბრძანებების შესრულება მისთვის სავალდებულო იყო;
6.2.5. სააპელაციო სასამართლომ აგრეთვე არ გაიზიარა გენერალური ინსპექციის 2013 წლის 29 მარტის მოხსენებითი ბარათის შინაარსი, რომლის თანახმად, მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების არაჯეროვანება გამოიხატებოდა იმითაც, რომ მან ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნის გარეშე გაანადგურა: ჰოსპიტალის დირექტორის 2011 წლის 6 იანვრის # 5/ო ბრძანებით, სამხედრო ჰოსპიტალის სააფთიაქო სამსახურს დაევალა გადაუდებელი მედიცინის განყოფილებაში გამოვლენლი ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალების რაოდენობის აღრიცხვა და მათი ჩამოწერა-განადგურებამდე შენახვა. ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები იმავე დღეს აღირიცხა, ხოლო ჰოსპიტალის დირექტორის 2011 წლის # 109/ო ბრძანებით, აღნიშნული ნარკოტიკული საშუალებები კომისიურად განადგურდა. დადგენილია, რომ ნარკოტიკების განადგურების მუდმივმოქმედი კომისია ჰოსპიტალის დირექტორის 2010 წლის 29 დეკემბრის #109/ო ბრძანებით შეიქმნა, რომლის წევრიც იყვნენ ჰოსპიტალის დირექტორი (მოვალეობის შემსრულებელი), ჰოსპიტალის სხვადასხვა დეპარტამენტების უფროსები და თავად მოსარჩელეც. ვადაგასული, სპეცკონტროლს დაქვემდებარებული მედიკამენტების განადგურების წესს არეგულირებს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 21 ივლისის # 150/ნ ბრძანება, რომლის მე-7 დანართის პირველი პუნქტის თანახმად, ფარმაცევტულ, სამკურნალო სასწავლო, სამეცნიერო-კვლევით, საექსპერტო-დიაგნოსტიკურ, საკონტროლო ანალიზურ ლაბორატორიაში, ხანდაზმულთა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა და მზრუნველობას მოკლებულ ბავშვთა დაწესებულებებში ნარკოტიკული, საშუალებების, ფსიქოტროპული ნივთიერებებისა და პრეკურსორების ჩამოწერა და განადგურება ხდება ვარგისიანობის ვადის გასვლისას, აგრეთვე, იმ შემთხვევებში, როდესაც: ა) არ შეესაბამება სტანდარტს; ბ) დარჩენილია ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის შემდეგ; გ) დარჩენილია ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის შეწყვეტის ან გარდაცვალების გამო. ამავე დანართის მე-3 პუნქტის თანახმად, ნარკოტიკული საშუალების (გარდა ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის ან მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებებისა) ჩამოწერა-განადგურებამდე საჭიროა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნა. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოცემულ შემთხვევაში არსებითი მნიშვნელობისაა ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 21 ივლისის # 150/ნ ბრძანების მე-7 დანართის მე-3 პუნქტის ნორმატიული შინაარსის სწორი ლოგიკურ-სამართლებრივი განმარტება. მითითებული ნორმის სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ნორმა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიული დასკვნის საჭიროებას ადგენს მხოლოდ ვარგისი ნარკოტიკული საშუალებების მიმართ და არა - ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებების განადგურების შემთხვევაში. მოქმედი კანონმდებლობა ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებების რაიმე სახით, ან ფორმით, შემდგომი გამოყენების, ან მისი გადამუშავების შედეგად ბრუნვის ობიექტად არსებობის შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს; ასეთ ვითარებაში, ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიული დასკვნის საჭიროება სამართლებრივ ლოგიკას მოკლებულია. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დავუშვებთ, რომ ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალების განადგურებისას დაირღვა კანონით დადგენილი მოთხოვნები, საყურადღებოა, რომ განადგურება განხორციელდა ჰოსპიტალის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ბრძანებით, კომისიურად და განადგურების აქტს მოსარჩელესთან ერთად ხელს აწერს კომისიის ყველა სხვა წევრი - სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორი და დეპარტამენტის უფროსები, რომელთა მიმართაც რაიმე დისციპლინური სახდელი არ გამოყენებულა. განსახილველ შემთხვევაში, ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებების განადგურებისათვის დადგენილი წესის დარღვევის გამო მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური სახდელის უკიდურესი ღონისძიების (სამსახურიდან გათავისუფლების) გამოყენება იმ პირობებში, როდესაც კომისიის სხვა წევრების მიმართ დისციპლინური სახდელის ყველაზე მსუბუქი ფორმაც კი არ გამოყენებულა, ქმნის განადგურების აქტზე ხელმომწერ პირებთან შედარებით მოსარჩელის მიმართ არათანაბარი მოპყრობის შემადგენლობას, რაც ეწინააღმდეგება „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონს და დაუშვებელია [იხ.„დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილი].
6.3. დადგენილია, რომ მოსარჩელე სამსახურიდან სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის (შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა) საფუძველზე გათავისუფლდა; „სამხედრო ჰოსპიტალის შინაგანაწესის“ მე-7 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობების დარღვევის და არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, დამსაქმებელი უფლებამოსილია, პირად საქმეში შეტანით, გამოიყენოს მის მიმართ შემდეგი სახის დისციპლინური ზომები: ა) შენიშვნა; ბ) გაფრთხილება; გ) არა უმეტეს ათი სამუშაო დღის ხელფასის დაკავება; დ) სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისაგან ჩამოშორება ხელფასის გაცემის შეჩერებით-არა უმეტეს ათი სამუშაო დღისა; ე) უფრო დაბალი თანრიგის თანამდებობრივ სარგოზე გადაყვანა - არა უმეტეს ერთი წლისა; ვ) სამსახურიდან გათავისუფლება.
6.3.1. სასამართლოს განმარტებით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება. დადგენილია, რომ მოსარჩელეზე, როგორც სააფთიაქო სამსახურის უფროსზე, ფუნქცია-მოვალეობები (ხელშეკრულების არსებითი პირობები) წერილობით გაწერილი არ ყოფილა, იგი ჰოსპიტალის დირექტორის მითითებებსა და დავალებებს ასრულებდა. ასეთ ვითარებაში, იმის მტკიცება, რომ მოსარჩელე არაჯეროვნად ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია. გარდა ამისა, სამართლიანი ბალანსი შრომის უფლებასა და დამსაქმებლის უფლებას შორის გონივრული სტანდარტიდან უნდა გამომდინარეობდეს. იმ პირობებში, როდესაც დასაქმებული სამსახურიდან ხელშეკრულების პირობების დარღვევის ელემენტზე მითითებით თავისუფლდება, უნდა ვლინდებოდეს ხელშეკრულებისა და შრომის შინაგანაწესით გაწერილი ქცევის იმ სტანდარტების დარღვევა, რაც დასაქმებულის მიმართ დამსაქმებლის ნდობას გააქარწყლებს და გამორიცხავს მისთვის უფრო მსუბუქი სახის სანქციის შეფარდებას. სასამართლოს შეფასებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მხრიდან იმ გადაცდომების ჩადენის ფაქტი, რომელიც მის გათავისუფლებას დაედო საფუძვლად. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის 2013 წლის 1 აპრილის # 59/კ ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე საფუძვლიანი იყო და უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
6.4. სშკ-ის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს მიეცემა შრომის ანაზღაურება სრული ოდენობით. მოცდენად უნდა ჩაითვალოს იმგვარი ვითარებაც, როდესაც შრომის ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის შედეგად, დასაქმებულს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა ესპობა. შესაბამისად, დრო - შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის მომენტიდან, დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული მოცდენაა. სშკ-ის 44-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობისას, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლის ბათილად ცნობა, შედეგობრივი თვალსაზრისით, იწვევს ხელშეკრულების შეწყვეტამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამართლზომიერი გათავისუფლებით მიადგა, შესაბამისად, სამსახურში აღდგენაც და განაცდურიც სსკ-ის 408-ე და 411-ე მუხლების კონტექსტში ის სამართლებრივი შედეგებია, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერ ქმედებას სდევს თან. სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. სასამართლოს განმარტებით, დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, სშკ-ის 38 ე მუხლის მე-8 პუნქტში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, თუმცა, კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. სშკ-ი დამსაქმებელს ავალდებულებს პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია ჯერ უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო თუკი აღნიშნული შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება. დადგენილია, რომ ის პოზიცია, რომელიც მოსარჩელეს გათავისუფლებამდე ეკავა, დღეის მდგომარეობით ვაკანტური არ არის. სააფთიაქო სამსახურის უფროსის თანამდებობას ამჟამად ლეგიტიმურად, კონკურსის წესით იკავებს მესამე პირი - თ. ყ-ი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია, გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის შედეგად არა სამსახურში აღდგენა, არამედ -მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის გადახდის დაკისრება. სასამართლომ გაითვალისწინა აპელანტის განმარტება, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ მას პროფესიით არ უმუშავია, იგი საზღვარგარეთ გაემგზავრა, ამჟამადაც იქ ცხოვრობს და მუშაობს, მაგრამ - არა პროფესიით, რაც სასამართლოს მოსაზრებით, პროფესიული განვითარების კუთხით შემაფერხებელ გარემოებას და მოსარჩელის მიერ დამსაქმებელ ორგანიზაციაში თანამედროვე გამოწვევების დაძლევის შესაძლებლობას ეჭვქვეშ აყენებს. მოსარჩელე უკანონო გათავისუფლების შემდეგ იძულებული გახდა, მოსწყვეტოდა ოჯახს და ემუშავა საზღვარგარეთ მომვლელად, რაც უკანონო გათავისუფლების შედეგებს კიდევ უფრო ამძიმებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩია, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის სახით უნდა გადაეხადა 70 000 ლარი (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.3, ს.ფ. 117-148).
7. მოპასუხის საკასაციო საჩივარი
7.1. მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
7.1.1. მოპასუხემ მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 3 აპრილის განჩინებების გაუქმება, რომლითაც სასამართლომ დაამაყოფილა აპელანტის შუამდგომლობა და მიიღო მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარეს, მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულების (ახსნა-განმარტების) მიღებაზე უარი განუცხადა.
7.2. საკასაციო საჩივარი შემდეგ საკასაციო პრეტენზიებს ეყრდნობა:
7.2.1. სასამართლომ გამოკვლევის გარეშე, პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ფაქტად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე მოპასუხის ბრალეული ქმედების გამო ვერ დასაქმდა საქართველოში და საზღვარგარეთ მომვლელად (არაპროფესიით) დაიწყო მუშაობა, რაც ამძიმებს მოპასუხის პასუხისმგებლობას მოსარჩელის გათავისუფლების ფაქტის მიმართ. მოსარჩელეს არ წარუდგენია არც ერთი მტკიცებულება, რომ გათავისუფლების შემდეგ ყოფილმა დასაქმებულმა რომელიმე ავტორიზებულ აფთიაქს მიმართა შესაბამისი განცხადებით და მას უარი უთხრეს დასაქმებაზე იმის გამო, რომ იგი სამხედრო ჰოსპიტალიდან გათავისუფლებული პირი იყო. მოსარჩელეს არც საგადასახადო ორგანოდან წარუდგენია ცნობა იმის შესახებ, რომ ბაზაში არ უფიქსირდება რაიმე სახის შემოსავალი, მაშინ, როდესაც მის სახელზე სამი აფთიაქია რეგისტრირებული. სასამართლომ გაათავისუფლა მოსარჩელე მტკიცების ტვირთისგან და ახსნა-განმარტება, რომელიც საპროცესო წესების დარღვევით წარედგინა სასამართლოს, მიიღო და პრეიდუციული მნიშვნელობა მიანიჭა;
7.2.2. სასამართლომ კასატორს ისე დააკისრა 70 000 ლარის გადახდა, რომ გადაწყვეტილებაში არ ასახა, თუ რა ობიექტურმა გარემოებებმა შეუქმნეს სასამართლოს ამგვარი შინაგანი რწმენა;
7.2.3. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სააფთიაქო სამსახურში ინვენტარიზაციის აღწერისას აღმოჩენილი დანაკლისი საერთო ბრუნვის 0.01% იყო. აღნიშნულზე დაყრდნობით სასამართლომ გადაწყვიტა, რომ მოსარჩელის დარღევა არ იყო იმდენად მძიმე, რომ იგი სამსახურიდან გათავისუფლებულიყო;
7.2.4. სასამართლომ არ შეაფასა თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2013 წლის 29 მარტის მოხსენებით ბარათში მითითებული ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ საფთიაქო სამსახურში მედიკამენტების აღრიცხვიანობის წესის მოშლოს გამო, საგადასახადო შემოწმებისას, შესაძლოა, მოპასუხეს ჯარიმა დაკისრებოდა და მატერიალური ზიანი მისდგომოდა;
7.2.5. სასამართლოს მიერ შრომითი დავების განხილვისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ „Ultima Ratio“ - ს პრინციპის დაცვას, რაც იმას ნიშნავს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. მიზანშეწონილობის კუთხით არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, სხვა დასაქმებულს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის. შრომის საერთშორისო ორგანიზაციის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის # 158-ე კონვენცია ითვალისწინებს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის გონივრული საფუძვლის ცნებას და უკავშირდება მუშაკის არაკომპეტენტურობას და არასათანადო ქცევას. საქმეში წარდგენილი წერილობით მტკიცებულებებით მოსარჩელემ დაარღვია შრომითი უფლება-მოვალეობების ყველა ვალდებულება, რაც დასტურდება როგორც მისი, ასევე - მოწმეთა ჩვენებებიდან. კერძოდ: 1. ინვენტარიზაციის აქტმა დაადასტურა სახარჯო მასალების მეტობა და ნაკლებობა, რაც გამოიწვია იმან, რომ მოსარჩელე არ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს და მედიკამენტებს ბუღალტრული აღრიცხვის გარეშე გასცემდა; 2. სამხედრო ჰოსპიტალის კომისიამ ისე ჩამოწერა ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები, რომ დაცული არ იყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის # 150/ნ ბრძანების # 7 დანართის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული დანაწესი ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნის აუცილებლობის შესახებ. აღნიშნული გარემოება შესაბამისი კომისიის წევრების, განსაკუთრებით კი სამხედრო ჰოსპიტალის აფთიაქის უფროსის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის უხეში დარღვევაა; 3. მტკიცებულებით ასევე დასტურდება, რომ სააფთიაქო სამსახურიდან სასჯელაღსრულების სამინისტროსთვის მედიკამენტების გადაცემისას არ არსებობდა სამხედრო ჰოსპიტალის იმხანად მოქმედი დებულებით გათვალისწინებული ეკონომიკის სამინისტროს თანხმობა. ამ აქტს დირექტორთან ერთად მოსარჩელეც ხელს აწერს, რაც ნიშნავს, რომ ჰოსპიტალის დირექტორთან ერთად ისიც პასუხისმგებელია ამ მედიკამენტების გადაცემის სამართლებრივ და ფაქტობრივ მხარეებზე;
7.2.6. სასამართლომ არამართებულად გამოიყენა „ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2, მე-9, 17.8 - 17.9 მუხლები. აღნიშნული კანონი დავის საგანს არ უკავშირდება, ვინაიდან იგი ადგენს ბაზარზე ფარმაცევტული წარმოების ობიექტების მოწყობის, ნებართვის და ა.შ. საკითხებს, სამხედრო ჰოსპიტალი კი არის დახურული ტიპის აფთიაქი და არა საცალო და საბითუმო რეალიზაციის ობიექტი. აგრეთვე, სასამართლომ არასწორად განმარტა ზემოხსენებული # 150/ნ ბრძანებით გაწერილი სპეცკონტროლს დაქვემდებარებული მედიკამენტების ჩამოწერა-განადგურების წესი. სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი, 115-ე და 327-ე მუხლები, ასევე სშკ-ის მე-2 და მე-6 მუხლები.
8. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
8.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 ივლისის განჩინებით, საკასაციო განაცხადი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
8.1.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით, მოპასუხის საკასაციო განაცხადი დასაშვებად იქნა მიჩნეული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის “ა” და “ე” ქვეპუნქტების საფუძველზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ საქმის არსებითად განხილვის, მხარეთა განმარტებებისა და მტკიცებულებათა ერთობლივად გაანალიზების შედეგად დაასკვნა, რომ ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ უნდა შეიცვალოს ახალი გადაწყვეტილების მიღებით.
9. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორის პრეტენზიათა ნაწილი დასაბუთებულია.
10. უწინარესად, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ საკასაციო პრეტენზიაზე, რომელიც უკავშირდება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას (ფაქტობრივ გარემოებებზე), რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემის დროს მოქმედი სშკ-ის 37-ე მუხლის მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით (შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა) დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძველი. აღნიშნული მსჯელობა სააპელაციო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო დასაქმებულის სააპელაციო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, რასაც არ ეთანხმება კასატორი (დამსაქმებელი) და განმარტავს, რომ აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძველი არ არსებობდა.
11. საკასაციო სასამართლო კასატორის ამ პრეტენზიიდან გამომდინარე, იმსჯელებს გასაჩივრებული ბრძანების როგორც სამართლებრივ დასაბუთებაზე, ასევე, სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით მხოლოდ დასაქმებულისათვის მიკუთვნებული კომპენსაციის ოდენობა შემცირდა და განისაზღვრა 30 000 ლარით, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება დასაქმებულის უკანონოდ გათავისუფლების ნაწილში გაზიარებულია საკასაციო სასამართლოს მიერ.
11.1. უწინარესად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოს მიერ მტკიცების ტვირთის განაწილების იმ სპეციფიკას, რომელიც შრომითი დავებისთვის არის ნიშანდობლივი და განმარტავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად არის განსაზღვრული, როგორც მტკიცების ტვირთი და მტკიცებაზე ვალდებულ პირთა, ასევე - მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებათა წრე. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც დამსაქმებელი წარმოადგენს იურიდიულ პირს (განსახილველ შემთხვევაში - სსიპ-ს), რომელიც თავად განსაზღვრავს მისი სტრუქტურული წარმონაქმნებისა და საშტატო ერთეულების ვალდებულებათა/უფლებამოსილებათა წრესა და ფარგლებს, ალოგიკური იქნებოდა მტკიცების ტვირთი დაჰკისრებოდა დასაქმებულს, რომელიც ამ ვალდებულებათა შესრულების მიზნით დაქირავებულ პირს წარმოადგენს და არა უფლებამოსილებათა აღწერასა და მინიჭებაზე გადაწყვეტილების მიმღებ სუბიექტს. სწორედ დამსაქმებლისა და დასაქმებულის ურთიერთობის სუბორდინაციული ხასიათი განაპირობებს იმას, რომ დამსაქმებელს, ტექნიკურადაც და ნორმატიულადაც, ხელეწიფება, რომ ამტკიცოს მის საწარმოში (ორგანიზაციაში) არსებული თანამდებობების (და შესასრულებელი ფუნქციების) არსებობა-არარსებობა. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ დავაში დაცულია მტკიცების ტვირთის ის გონივრული სტანდარტი, რაც დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის წარმოშობილი დავებისთვისაა დამახასიათებელი და რაც მტკიცების ტვირთს (როგორც ბრძანების დასაბუთებულობის, ასევე, იმავე ან ტოლფასი თანამდებობის არარსებობის ნაწილში) უბრუნებს მოპასუხეს, რადგან სწორედ ეს უკანასკნელია ვალდებული, ამტკიცოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლიანობა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ობიექტური შეუძლებლობა. ერთ-ერთ საქმეზე, რომელიც დასაქმებულის გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძვლების კვლევას ეხება, საკასაციო სასამართლომ განმარტა: „დამსაქმებელს გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მას, კონკრეტულ შემთხვევაში საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის გათვალისწინებით, აღარ ესაჭიროებოდა იმ ფუნქციური დატვირთვის მქონე საშტატო ერთეული, რომელზეც მოსარჩელე იყო დასაქმებული..... განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ მოპასუხე იყო ვალდებული, სათანადო მტკიცებულებებით დაედასტურებინა მოსარჩელის საშტატო ერთეულის გაუქმების კანონიერების საკითხი“ (იხ. სუსგ-ები: №ას-646-612-2015, 23.08.2015წ).
11.2. მაშასადამე, მოპასუხე ვალდებული იყო, გაექარწყლებინა მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: რამ განაპირობა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება; რამდენად სერიოზული იყო გადაცდომები, რომლებმაც დასაქმებულის დისციპლინურ ღონისძიებათა გამოყენების გარეშე გათავისუფლება განაპირობა; იყო თუ არა გამოკვეთილი სშკ-ის 37-ე მუხლის იმ დროისათვის მოქმედი შემადგენლობა, რასაც შეეძლო დამსაქმებლის ბრძანების საფუძვლიანობა დაემტკიცებინა; ხომ არ ვლინდება დამსაქმებლის მხრიდან უფლებამოსილების არამართლზომიერი გამოყენება (სსკ-ის 115-ე მუხლი); სასამართლოს მიერ ბრძანების არაკანონიერად ცნობის შემთხვევაში, არის თუ არა შესაძლებელი დასაქმებულის აღდგენა იმავე ან ტოლფას თანამდებობებზე და თუ არ არის, რის საფუძველზე უნდა განისაზღვროს კომპენსაცია, რომელიც დასაქმებულის თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობის შეთხვევაში, არამართლზომიერად გათავისუფლებული პირის ინტერესის დაცვის ალტერნატიულ გზას წარმოადგენს.
11.3. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს ყველა იმ ფაქტობრივ გარემოებასა და შეფასებას, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს მიერ, მოპასუხისათვის დაკისრებული მტკიცების ფარგლებში დადგენილადაა მიჩნეული.
11.4. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივ გარემოებათა არასწორად დადგენის შესახებ და იზიარებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახულ შეფასებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონისმიერი წინაპირობების არსებობა საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-10 პუნქტი). სააპელაციო სასამართლომ ყველა სადავო გარემოება დეტალურად გამოიკვლია საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა ერთობლივად გაანალიზება-შეჯერების შედეგად და მართებულად დაასკვნა, რომ გადაცდომები, რომლებზეც გენერალური ინსპექციის წერილი მიუთითებს და რომელიც საფუძვლად დაედო დამსაქმებლის მიერ გამოცემულ ბრძანებას, არ წარმოადგენს იმდენად მნიშვნელოვან და სერიოზულ დარღვევას, რომელსაც დისციპლინური სახდელის სახით, ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე, უპირობოდ შეეფარდება გათავისუფლება. სააპელაციო სასამართლოს კვლევა მოიცავს ყველა იმ გარემოებას (როგორც მის მატერიალურ შინაარსს, ასევე, სამართლებრივ მოწესრიგებას), რომელიც დასაქმებულის პასუხისმგებლობას არათუ ამსუბუქებს, არამედ - გამორიცხავს კიდეც:
11.4.1. სააფთიაქო სამსახურში არსებული მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების დანაკლისისა და მეტობის არსებობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია მოწმეთა ჩვენებებით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ დანაკლისის აქტში მითითებული „კრამერის არტაშანი“ აფთიაქში მიუდგომელ ადგილას იყო და იგი შემდეგ იპოვეს. ასევე, დანაკლისის აღმოფხვრის აქტში მითითებული ნივთები - ულტრაბგერითი სკანერის გელი რადიოლოგიის განყოფილებაში აღმოჩნდა, ხოლო ლეიკოპლასტი და ბიოფსიის ნემსი, სხვა ადგილზე მდებარეობის გამო, არ იქნა ჩათვლილი. საქმეში მტკიცებულებად წარდგენილი აქტებიდან ირკვევა, რომ მედიკამენტი - „ეუფილინი“ (150 მგ,30 აბი) მითითებულია როგორც დანაკლისის, ისე - მეტობის აქტებში. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო სავსებით იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ერთი და იმავე მედიკამენტის ერთ შემთხვევაში - დანაკლისში, ხოლო მეორე შემთხვევაში - მეტობაში მითითება, არამართებულია. მოწმის ჩვენების თანახმად, სააფთიაქო სამსახურში გამოვლენილი 261 ლარის დანაკლისი განმეორებითი დათვლით (მოძიებული და შეძენილი ნივთებით) აღმოიფხვრა. ამასთან, საგულისხმოა გარემოება, რომ დანაკლისის აღმოფხვრის მიზნით შეძენილი მედიკამენტების ღირებულების ჯამი 1 ლარს არ აღემატება და ეს გარემოება შედავებული არ არის მოპასუხის მიერ. სააფთიაქო სამსახურში 291 ლარის ზედმეტობის არსებობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ზედმეტობის აღმოფხვრის აქტში მითითებული სინჯარა - 3,8% ნატრიუმის ციტრატი (2.5 მლ. კოაგულ.125 მლ # 100 ცალი), ბუღალტრულად მიღებულია როგორც 10 ერთეული, ანუ 10X100=1000 ცალი ჯამში, ღირებულებით - 199.94 ლარი; მოწმის ჩვენების თანახმად, ყუთის გახსნისას მასში გაცილებით მეტი რაოდენობის სახარჯი მასალა აღმოჩნდა, ვიდრე ეს დოკუმენტებში იყო ასახული: კერძოდ, ინვენტარიზაციისას აღმოჩნდა, რომ შეფუთვაში იყო 20 ცალი, ანუ 20X100=2000 ცალი - ჯამური ღირებულებით 399.88 ლარი, ბუღალტრულ მონაცემსა და ფაქტობრივ ნაშთს შორის ზედმეტობამ 199.94 ლარი შეადგინა. საგულისხმოა, რომ არც აღნიშნული გარემოება ყოფილა შედავებული მოპასუხის მიერ. საკასაციო სასამართლო ეთნხმება სააპელაციო სასამართლოს იმ შეფასებასაც, რომ სააფთიაქო სამსახურის წლიური სასაქონლო ბრუნვა სადავო პერიოდში მილიონ ლარს აღემატებოდა, ხოლო გენერალურმა ინსპექციამ შეამოწმა სააფთიაქო სამსახურის საქმიანობის სამწლიანი პერიოდი, რაც იმას ნიშნავს, რომ სადავო დარღვევა მთლიანი სასაქონლო ბრუნვის დაახლოებით 0,01% -ს შეადგენს, აღნიშნული კი სასამართლოს მოსაზრებით, არ წარმოადგენს იმ ხარისხის დარღვევას, რის გამოც დასაქმებულის მიმართ ყველაზე მძიმე დისციპლინური ღონისძიება - სამსახურიდან გათავისუფლება უნდა გამოყენებულიყო.
11.4.2. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ ჰოსპიტალის სააფთიაქო სამსახურიდან სასჯელაღსრულების სამინისტროსათვის მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის უსასყიდლოდ გადაცემა მოსარჩელის სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევად არ უნდა მიჩნეულიყო. „სამხედრო ჰოსპიტალის შინაგანაწესის“ მე-2 მუხლის შესაბამისად, დაწესებულების მატერიალურ ფასეულობებსა და შემოსავალ-გასავალს დადგენილი წესით განკარგავს დაწესებულების დირექტორი. მოსარჩელე უშუალოდ ჰოსპიტალის დირექტორის მითითებებსა და დავალებებს ასრულებდა. მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის სასჯელაღსრულების სამინისტროსათვის უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტები შედგა და მათ, მოსარჩელესთან ერთად, ხელს აწერს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორი (მოვალეობის შემსრულებლი). სასამართლოს შეფასებით, სადავო მედიკამენტისა და სახარჯი მასალის სასჯელაღსრულების სამინისტროსათვის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილება მიღებული და აღსრულებულია უფლებამოსილი პირის - სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის (მოვალეობის შემსრულებლის) მიერ ჰოსპიტალის შინაგანაწესის მე-2 მუხლის თანახმად და მოსარჩელე არ წარმოადგენდა იმ პირს, რომელიც ვალდებული იყო, ჰოსპიტალის ქონების გადაცემასთან დაკავშირებით ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს თანხმობა გამოეთხოვა, რაც სადავო მიღება-ჩაბარების აქტებით განხორციელებული ქმედების მიმართ მოსარჩელის ბრალეულობასა და სამსახურებრივ პასუხისმგებლობას გამორიცხავს, მით უფრო, რომ შინაგანაწესის მე-2 მუხლის შესაბამისად, დაწესებულების დირექტორის ბრძანებების შესრულება დასაქმებულისათვის სავალდებულო იყო.
11.4.3. ასევე გამორიცხება მოსარჩელის ბრალეულობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მან ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალებები ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნის გარეშე გაანადგურა. ვადაგასული სპეცკონტროლს დაქვემდებარებული მედიკამენტების განადგურების წესს ადგენს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 21 ივლისის # 150/ნ ბრძანება (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 6.2.5 ქვეპუნქტი), ამასთან, ამ საკითხზე სააპელაციო სასამართლომ იმ დაშვებითაც იმსჯელა, რომ ვადაგასული ნარკოტიკული საშუალების განადგურებისას კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევის შემთხვევაშიც კი, განადგურება განხორციელდა ჰოსპიტალის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ბრძანებით, კომისიურად და განადგურების აქტს, მოსარჩელესთან ერთად, ხელს აწერდა კომისიის ყველა სხვა წევრი, რომელთა მიმართაც რაიმე დისციპლინური სახდელი არ გამოყენებულა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად უნდა იქნეს მიჩნეული, საამისოდ კი აუცილებელია, არსებობდეს ისეთი ხარისხის დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, წარდგენილი მტიცებულებებით არ დასტურდებოდა.
11.4.4. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დამსაქმებელი კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას უფლებამოსილია, შეწყვიტოს დასაქმებულთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა, თუმცა, აღნიშნული უფლება უნდა განხორციელდეს ჯეროვნად, კანონით გათვალისწინებული დანაწესის ზუსტი დაცვით და ისე, რომ არ მოხდეს უფლების ბოროტად გამოყენება. ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ „Ultima Ratio“ - ს პრინციპის დაცვას, რაც იმას ნიშნავს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერი საფუძველი არა მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა „უბრალოდ დარღვევაა“, არამედ - მითითებულ ვალდებულებათა „უხეში დარღვევა“. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს არ წარუდგენია დასაბუთებული შედავება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ, რომლითაც დაადასტურებდა, თუ რაში გამოიხატა დასაქმებულის მიერ ვალდებულებათა უხეში დარღვევა, რამაც მის მიმართ დისციპლინური ღონისძიების უკიდურესი ზომის გამოყენება განაპირობა. მეტიც, დამსაქმებელი თავის საკასაციო შედავებაში მიუთითებს, რომ რიგ შემთხვევებში, დასაქმებული ჰოსპიტალის დირექტორთან ერთად, პასუხისმგებელი იყო დარღვევებზე, თუმცა, დისციპლინური ღონისძიება მხოლოდ დასაქმებულის მიმართ იქნა გამოყენებული. ამ უკანასკნელ გარემოებასთან მიმართებით საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ მსჯელობას დასაქმებულისადმი შესაძლო დისკრიმინაციული მიდგომის გამოვლენასთან დაკავშირებით „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს დაუსაბუთებულად მიაჩნია კასატორის პრეტენზია მის მიერ შედავებული გარემოებების ნაწილის საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით. დამსაქმებელმა ვერ უზრუნველყო მტკიცების ტვირთის იმგვარად რეალიზება, რომელიც სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალურ-სამართლებლივ წინაპირობებს გამორიცხავდა და, პირიქით, დამსაქმებლის მიერ მიღებული ბრძანების მართლზომიერებას (დასაქმებულის მიერ დარღვევის დაშვების შემთხვევაშიც კი, გამოყენებული დისციპლინური ღონისძიების ადეკვატურობას და პროპორციულობას) დაადასტურებდა.
11.5. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის პრეტენზიას მხოლოდ იმ ნაწილში, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად დააკისრა დამსაქმებელს დასაქმებულის სასარგებლოდ 70 000 ლარის გადახდა, თუმცა, არა თანხის დაკისრების სამართლებრივი, არამედ - განსაზღვრული ოდენობის ფარგლებში. სშკ-ის 38.8.-ე მუხლის თანახმად, „სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. სშკ-ის 38.8-ე მუხლის გამოყენების სპეციფიკასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლოს მიერ განმარტებულია, რომ „დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, დასახელებულ ნორმაში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, თუმცა, კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. სშკ დამსაქმებელს ავალდებულებს პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო თუკი აღნიშნული შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება“ (იხ. სუსგ Nას-951-901-2015, 29.01.2016წ.; ას-931-881-2015., 29.01.2015წ). წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-11 პუნქტში ასახული მსჯელობიდან, და იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ დასაქმებულის თანამდებობაზე აღდგენა შეუძლებელია ობიექტური მიზეზის გამო (იხ. ამ გადაწყვეტილების 11.1 ქვეპუნქტი), დამსაქმებელი ვალდებულია, გადაუხადოს დასაქმებულს კომპენსაცია.
11.6. სშკ არ აწესებს კომპენსაციის მინიმალურ ან მაქსიმალურ ოდენობას, აგრეთვე არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. შესაბამისად, სასამართლომ შრომის სამართლებრივი იმ „კარგი პრაქტიკით“ უნდა იხელმძღვანელოს, რაც დამკვიდრებულია სასამართლო პრაქტიკითა და არ ეწინააღმდეგება შრომის დაცვის ძირითად საერთაშორისო პრინციპებს. ამ ნაწილში, კასატორის მიერ მითითებული პრეტენზიის (იხ. 7.2.1-7.2.2 ქვეპუნქტები) პასუხად საკასაციო სასამართლო განმარტავს:
11.6.1. სასარჩელო მოთხოვნის (სამსახურში აღდგენის) ალტერნატიული ღონისძიების (კომპენსაციის) დაკმაყოფილების სამართლებრივ წინაპირობას წარმოადგენს არა მოსარჩელის განმარტება მისი დაუსაქმებლობის შესახებ (თუნდაც ეს ფაქტი პრეიუდიციული მნიშვნელობის ყოფილიყო), არამედ - უკანონოდ დარღვეული შრომითი უფლების აღდგენის მიზნით, დამსაქმებლისთვის ყოფილი დასაქმებულის სასარგებლოდ კომპენსაციის დაკისრებაა, რომელიც არა მხოლოდ კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგებას ისახავს მიზნად, არამედ - პრევენციული ფუნქციაც გააჩნია, რათა ზოგადად არიდებულ იქნეს დასაქმებულთა არამართლზომიერი და უსაფუძვლო გათავისუფლება. სამსახურში აღდგენის შეუძლებლობის ობიექტური გარემოებიდან გამომდინარე, კანონის მიზნებისათვის სწორედ კომპენსაცია მიიჩნევა უკანონოდ გათავისუფლებული პირის სამართლიანი დაკმაყოფილების /მისაგებლის/ ერთ-ერთ ღონისძიებად, როდესაც შეუძლებელია იმავე ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა. ზიანის ამგვარი სახით ანაზღაურების სამართლებრივი წინაპირობები განმტკიცებულია როგორც სპეციალურ კანონში (სშკ-ის 38.8-ე მუხლი), ასევე სსკ-ის შესაბამისი ნორმებითაც. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს: „კომპენსაცია შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერი შეწყვეტის შემთხვევაში სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული დამსაქმებლის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ზომაა, რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს დასაქმებულისათვის მინიმალური სოციალური გარანტიის შექმნას, რაც მას სავსებით განასხვავებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისაგან“ (იხ. სუსგ # ას-969-934-2016, 17.03.2017წ.).
11.6.2. სშკ-ის 44-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობისას, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს (იხ. 11.2 ქვეპუნქტი). განსახილველ შემთხვევაში დამსაქმებლის უკანონო ბრძანების შედეგად დასაქმებულს მიადგა ზიანი, რაც გამოიხატა მის მიერ შრომითი მოვალეობების შესრულების შეუძლებლობასა და კუთვნილი ანაზღაურების (ხელფასის) მიუღებლობაში, რაც პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შეუძლებლობის პირობებში, მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის გადახდით უნდა ჩანაცვლდეს (იხ.სუსგ-ები: # ას-1083-1020-2015; # ას-951-901-2015, # ას-353-338-2016; # ას-969-934-2016; # ას-931-881-2015, 29.01.2015წ; # ას-1122-1042-2017; # ას-100-93-2017; # ას-82-82-2018).
11.7. დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობასთან დაკავშრებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კომპენსაცია შეძლებისდაგვარად უნდა უზრუნველყოფდეს იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც გათავისუფლების შესახებ ბათილი ბრძანების შედეგად წარმოეშვა დასაქმებულს, ამავდროულად, მისი ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და არ უნდა ქმნიდეს არც ერთი მხარისათვის უსაფუძვლო გამდიდრების ობიექტურ წინაპირობებს (სსკ-ის 976-991-ე მუხლები). კომპენსაციის საკითხი ლოგიკურად წყდება იმ შემთხვევებში, როდესაც დასაქმებული ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში უკანონოდ გათავისუფლდა. ასეთ ვითარებაში მას კომპენსაცია მიეცემა იძულებითი მოცდენის მთელი იმ პერიოდისთვის, რომელსაც დასაქმებული ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე მიიღებდა, მაგრამ დამსაქმებლის ბრალეული ქმედების გამო ვერ მიიღო (იხ. სუსგ: # ას-1327-1265-2017, # ას-1276-1216-2014). კომპენსაციის ოდენობის ამგვარად გამოთვლა პრაქტიკულად შეუძლებელია იმ შემთხვევებში, როდესაც დასაქმებული დამსაქმებელთან უვადო შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა. ასეთ ვითარებაში სასამართლომ კომპენსაციის ოდენობა თავად უნდა განსაზღვროს გონივრულობის ფარგლებში, ისე, რომ აღნიშნულმა რომელიმე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრება არ გამოიწვიოს და ამავდროულად, ზიანის ანაზღაურების მიზნით დასაქმებულისთვის ღირსეულ პირობასაც ქმნიდეს.
11.7.1. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხის შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 2500 ლარს, ხოლო კომპენსაცია, რომელიც მას მიაკუთვნა სააპელაციო სასამართლომ - 70 000 ლარია, ანუ იგი ამ ოდენობის სახელფასო სარგოს მიიღებდა 28 თვის განმავლობაში. პერიოდი, რომელიც მოიცავს დროს მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებიდან სარჩელის შეტანამდე - 34 თვეა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გონივრული იქნება მოპასუხისთვის დაკისრებული კომპენსაციის 30 000 ლარით (12 თვის თანამდებობრივი სარგოთი) განსაზღვრა, ვინაიდან სასამართლო მიიჩნევს, რომ დასაქმებული აღნიშნულ პერიოდში (1 წლის ვადაში) პროფესიული უნარების შენარჩუნების გათვალისწინებით, შეძლებდა თავისი პროფესიით დასაქმებას. მოცემულ შემთხვევაში, თავად ყოფილი დასაქმებული განმარტავს, რომ მას პროფესიით აღარ უმუშავია და შესაძლოა, აღდგენის შესაძლებლობის შემთხვევაში, შესაბამისი უნარები აღარც გააჩნდეს. თუმცა, არც ის არის დადგენილი, სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ, როდის გაემგზავრა მოსარჩელე საზღვარგარეთ, რამ განაპირობა აღნიშნული, სხვაგან დასაქმების შეუძლებლობამ თუ სხვა მიზეზებმა. ამდენად, დადგენილი სასამართლო პრაქტიკისა და მოცემულ საქმეში არსებული მტკიცებულებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს გონივრულად მიაჩნია უკანონოდ გათავისუფლებული მოსარჩელისათვის კომპენსაციის სახით 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარის მიკუთვნება. საკასაციო სასამართლოსათვის ცხადია, რომ „ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანი არ წარმოადგენს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული კომპენსაციის თანასწორ სიკეთეს, რამეთუ, კომპენსაცია შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერი შეწყვეტის შემთხვევაში სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული დამსაქმებლის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ზომაა, რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს დასაქმებულისათვის მინიმალური სოციალური გარანტიის შექმნას, რაც მას სავსებით განასხვავებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისაგან. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოს იმ დასკვნასაც, რომ კომპენსაციის გონივრული ოდენობა დასაქმებულის ერთი წლის ხელფასით უნდა განსაზღვრულიყო (იხ. სუსგ: ას-969-934-2016, 17.03.2017წ.).
12. კასატორის მოთხოვნასთან დაკავშირებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 3 აპრილის იმ განჩინებების გაუქმების თაობაზე, რომლითაც სასამართლომ მიიღო აპელანტის (დასაქმებულის) მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და უარჰყო მისი პროცესუალური მოწინააღმდეგის (დამსაქმებლის) მტკიცებულება, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შეისწავლა ორივე მხარის მიერ სააპელაციო სამართლწარმოების სტადიაზე წარდგენილ მტკიცებულებათა დასაშვებობის საპროცესო საფუძვლები და განმარტავს:
12.1. მოსარჩელეს აპელაციის ეტაპზე ორი სახის შუამდგომლობა ჰქონდა წარდგენილი. მათგან ერთი - საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის 2013 წლის 26 ივლისის დასკვნა - დასაშვებად იქნა ცნობილი. როგორც დასკვნის შინაარსიდან ირკვევა, გენერალურმა ინსპექციამ მოსარჩელის გათავისუფლების შემდეგ დანიშნულ პირს - თ. ყ-ს, სამსახურებრივი დაუდევრობის გამო, გაფრთხილება გამოუცხადა (იხ. ტ.3, ს.ფ. 73-79). მოსარჩელე აცხადებდა, რომ ამ გარემოების შესახებ მან მოგვიანებით შეიტყო, რამაც განაპირობა სააპელაციო საქმისწარმოების ეტაპზე მტკიცებულების წარდგენა. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულ მსჯელობას ზემოაღნიშნული მტკიცებულების დასაშვებად ცნობის თაობაზე და განმარტავს, რომ წარდგენილი მტკიცებულება კანონერად იყო მოპოვებული და აკმაყოფილებდა სსსკ-ის 380-ე და 382-ე მუხლებით დადგენილ დასაშვებობის წინაპირობებს, ხოლო მისი შინაარსი უკავშირდებოდა იმ ფაქტების დადგენას, რომელთაც შესაძლოა გავლენა ჰქონოდა სასარჩელო მოთხოვნაზე, რადგან გათავისუფლებული დასაქმებულის ადგილას მომუშავე პიროვნების გადაცდომას და დისციპლინურ ღონისძიებას ეხება;
12.1.1. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას იმასთან დაკავშირებით, რომ რაიონული სამართალწარმოების დაწყების დროს ამ დასკვნის არსებობა მოსარჩელისთვის ლოგიკურად ვერ იქნებოდა ცნობილი, რადგან ის შედგენილია მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ;
12.2. მოპასუხის მიერ წარდგენილი შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ უარის თქმასთან დაკავშირებით (იხ. ტ.3, ს.ფ. 81), საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ როგორც საქმიდან ირკვევა, მოპასუხემ სასამართლოს წარუდგინა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს განმარტება ამავე სამინისტროს # 150/ნ ბრძანების # 7 დანართის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული დანაწესის შესახებ („ნარკოტიკული საშუალების /გარდა ამბულატორიული ან სტაციონარული ავადმყოფის მკურნალობის ან მკურნალობის შეწყვეტის ან გარდაცვალების შემდეგ დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებებისა, ასევე, საექსპერტო-დიაგნოსტიკური ან ლაბორატორიული ანალიზის ჩატარების შემდეგ დარჩენილი ნაშთისა/ ჩამოწერა-განადგურებამდე საჭიროა ხარისხის კონტროლის ლაბორატორიის შესაბამისი დასკვნა. საანალიზო ნიმუშის აღების შემდეგ დაწესებულებაში დარჩენილი ნარკოტიკული საშუალებების ნაშთი ილუქება ლაბორატორიის წარმომადგენლის მიერ“). სამინისტროს პასუხი, როგორც დაუშვებელი მტკიცებულება, საქმეზე არაა დართული, თუმცა, როგორც კასატორის შედავებიდან ჩანს, იგი შეეხება ნორმის განმარტებასთან დაკავშირებით აქტის გამომცემი ორგანოს (სამინისტროს) მოსაზრებას;
12.2.1 საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში აღნიშნული აქტის განმარტება იყო მსჯელობისა და კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საგანი, ხოლო მოპასუხეს შეეძლო მისი წარდგენა იმავე სასამართლოში, სააპელაციო სამართლწარმოების ეტაპზე კი აღნიშნული მტკიცებულება სსსკ-ის 104-ე მუხლის დარღვევით იქნა შეთავაზებული. მოპასუხემ ვერ მიუთითა, თუ რამ გამოიწვია მტკიცებულების საქალაქო სასამართლოში წარდგენის შეუძლებლობა. აღნიშნული გარემოებები გახდა დამსაქმებლის შუამდგომლობის დასაბუთებულად უარყოფის საფუძველი.
13. სსსკ-ის 4.1-ე და მე-5 მუხლების საფუძველზე სამართალწარმოება ხორციელდება მხარეთა შეჯიბრებითობისა და კანონის წინაშე პირთა თანასწორობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო განაცხადის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას საფუძვლად დაედო მხარეთა კუთვნილი მტკიცების ფარგლებში წარმატებით დასაბუთებული სასარჩელო მოთხოვნა და პროცესუალური მოწინააღმდეგის მიერ წარდგენილი არგუმენტაციის საპირისპიროდ დაძლეული მტკიცება.
14. საკასაციო სასამართლო დასკვნის სახით აღნიშნავს, რომ „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლის და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; შდრ. საქმე # 1124-1080-2016, 10.03.2017წ.).
15. მხარეთა შორის სახელმწიფო ბაჟის განაწილების საკითხი ასახულია წინამდებარე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
1. სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ:
2. ნაწილობრივ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება, კერძოდ, მისი სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 და მე-7 პუნქტების შეცვლით მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;
3. მ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
4. სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალს (ს/კ 218064699) მ. მ-ის (პ/ნ 0-) სასარგებლოდ დაეკისროს კომპენსაციის - 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარის გადახდა;
5. მ. მ-ეს სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 2 000 (ორი ათასი) ლარის გადახდა;
6. სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 2 100 (ორი ათას ასი) ლარის გადახდა;
7. დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;
8. გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: პ. ქათამაძე
ბ. ალავიძე
