`ას-243-228-2011 02 მაისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ რ. ო-ძე (წარმომადგენელი ი.წ.)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ტ. ო-ძე, მ. კ-ია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 24 სექტემბერს სამტრედიის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა რ. ო-ძემ მოპასუხეების _ მ. კ-იასა და ტ. ო-ძის მიმართ და მოითხოვა:

ა. მოპასუხე მ. კ-იასაგან მისი კუთვნილი ნივთების გამოყენების გამო მატერიალური ზიანის, 9300 ლარის ანაზღაურება;

ბ. მოპასუხე ტ. ო-ძისათვის კუთვნილი ნივთების უკანონო მფლობელობაში ყოფნის გამო მორალური ზიანის სახით 5000 ლარის დაკისრება (ს.ფ. 1-12, 94-95).

სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ო-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1990-იანი წლებიდან 2007 წლის მაისამდე მოსარჩელე რ. ო-ძე, მოპასუხე ტ. ო-ძე და ჟ. ო-ძე ეწეოდნენ ერთობლივ სამეწარმეო საქმიანობას;

2007 წლის მაისიდან მოსარჩელე აღარ ახორციელებდა ერთობლივ სამეწარმეო საქმიანობას ტ. და ჟ. ო-ძესთან ერთად;

მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ 40 ტონიან მაცივარ-რეფრეჟერატორს 2007 წლის მაისიდან 2009 წლის 9 დეკემბრამდე ფლობდა და იყენებდა მოპასუხე ტ. ო-ძე, მოსარჩელის სურვილის საწინააღმდეგოდ.

ერთობლივი საქმიანობისას შეძენილი 40 ტონიანი მაცივარ-რეფრეჟერატორი და დახლ-მაცივარი წარმოადგენდა რ. ო-ძის საკუთრებას; რ. ო-ძე ამ დროისთვისაც აგრძელებდა სამეწარმეო საქმიანობას.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის წარმომადგენლის მოთხოვნა მატერიალური ზიანის სახით 9300 (37 თვის განმავლობაში 2007 წლის მაისიდან 2009 წლის 9 დეკემბრამდე, თვეში 300 ლარის ოდენობით) ლარის მ. კ-იასათვის დაკისრების ნაწილში დაუსაბუთებელი იყო, რამდენადაც აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება მხარეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული თანხის ოდენობა განსაზღვრული იყო მოსარჩელის მიერ და მთლიანად დაფუძნებული იყო მოსარჩელის მოსაზრებაზე შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის გარეშე.

სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის მოთხოვნა მორალური ზიანის სახით 5000 ლარის ტ. ო-ძისათვის დაკისრების ნაწილში იმ საფუძვლით, რომ ტ. ო-ძის მიერ მაცივრების უკანონო მფლობელობაში ყოფნის გამო რ. ო-ძე იძულებული გახდა შეეწყვიტა სამეწარმეო საქმიანობა, რომელსაც ეწეოდა 12 წლის განმავლობაში, იგი დარჩა საყვარელი საქმისა და შემოსავლის გარეშე, მოპასუხის ამგვარმა მოქმედებამ აუნაზღაურებელი მორალური ტკივილი მიაყენა მოსარჩელეს.

რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში ვერ დადგინდა მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისათვის მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული გარემოებები წარმოადგენდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს. მოცემული დასკვნის გამოტანისას სასამართლომ იხელძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე, სამოქალაქო კოდექსის 414-ე, 413-ე მუხლებით (ს.ფ. 96-102).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ო-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ს.ფ. 108-119).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით რ. ო-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მისი კუთვნილი ქონებით უკანონოდ სარგებლობდა მ. კ-ია, რომელიც ვალდებული იყო აენაზღაურებინა მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანი. აღნიშნული სასამართლომ იმით დაასაბუთა, რომ აპელანტს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად სასამართლოსათვის არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომელიც მითითებულ ფაქტს დაადასტურებდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მაცივარ-რეფრეჟერატორს იყენებდნენ ტ. და ჟ. ო-ძეები და მასში მოთავსებული იყო სწორედ მათი კუთვნილი თევზისა და ქათმის პროდუქტები.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ შეძლო როგორც ზიანის, ასევე მისი ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენა, გარდა საკუთარი მოსაზრებისა. ის გარემოება, რომ მაცივარ-რეფრეჟერატორის გაქირავების შემთხვევაში ყოველთვიური ქირა შეადგენდა 700 ლარს, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. ასევე არ დასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ თევზის რეალიზაციასთან დაკავშირებული სამეწარმეო საქმიანობით რ. ო-ძის ყოველთვიური შემოსავალი შეადგენდა 300 ლარს. აღნიშნული თანხა განსაზღვრული იყო მოსარჩელის მიერ და მთლიანად დაფუძნებული იყო მოსარჩელის მოსაზრებაზე შესაბამისი მტკიცებულების წარდგენის გარეშე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მ. კ-იასათვის მაცივარ-რეფრეჟერატორის გამოუყენებლობითY მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების შესახებ დაუსაბუთებელი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლზე მითითებით, დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, ხსენებული მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლების არარსებობის გამო (ს.ფ. 157-168).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ო-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორი სადავოდ ხდის სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ რ. ო-ძე 2007 წლის შემდგომ პერიოდშიც აგრძელებდა სამეწარმეო საქმიანობას. მისი მოსაზრებით, სასამართლოს მხოლოდ მოპასუხის განმარტების საფუძველზე არ უნდა მიეჩნია დადასტურებულად, რომ მოსარჩელე ამჟამადაც ინდმეწარმეა. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე ვალდებული იყო აღედგინა პირვანდელი მდგომარეობა, კერძოდ, ის მდგომარეობა, რომელიც არსებობდა მის მიმართ 2007 წლის მაისამდე. რამდენადაც მ. კ-ია მაცივრებს მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ, სამეწარმეო მიზნით, იყენებდა 31 თვის განმავლობაში, რაც რ. ო-ძისათვის ყოველთვიური შემოსავლის წყაროს წარმოადგენდა, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა აენაზღაურებინა 2007 წლის მაისამდე ყოველთვიურად მიღებული შემოსავლის მინიმალური თანხა მაინც. მოსარჩელის განმარტებით, ეს თანხა 300 ლარს შეადგენდა. ამასთან, მოპასუხე მხარე ვალდებული იყო აენაზღაურებინა არა მარტო ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისი, არამედ მიუღებელი შემოსავალი. კასატორი უთითებს, რომ მოპასუხე მ. კ-იას მიერ მისი ნივთების სამეწარმეო მიზნით გამოყენების ფაქტი დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოს მოპასუხისათვის უნდა დაეკისრებინა ნივთების უკანონო მფლობელობაში არსებობის გამო დამდგარი არაქონებრივი ზიანი, რამდენადაც ამ ფაქტის შედეგად მან განიცადა დიდი სულიერი ტკივილი, დამცირება, დახარჯა საკმაო დრო და ენერგია ნივთების გამოსათხოვად, ვერ გააგრძელა სამეწარმეო საქმიანობა, რომელსაც ნივთების უკანონოდ ჩამორთმევამდე ეწეოდა 12 წლის განმავლობაში (ს.ფ. 176-185).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 თებერვლის განჩინებით რ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.