საქმე N:ას-1154-1416-09

ას-1154-1416-09 1 ივნისი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

სხდომის მდივანი _ ლელა სანიკიძე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ნ. ქ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ ო. ნ-ძე, დ. ნ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ზიანის ანაზღაურება, იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2003 წლის 28 მარტს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ნ. ქ-შვილმა მოპასუხეების _ ო. და დ. ნ-ძეების მიმართ. მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ საბოლოოდ მოითხოვა მოპასუხეებისაგან სესხის დაუბრუნებლობის გამო შემდეგი თანხების ანაზღაურება: სესხის ძირითადი თანხა _ 27 200 აშშ დოლარი, სამი თვის გადაუხდელი პროცენტი _ 816 აშშ დოლარი, ვადის გადაცილების გამო წარმოშობილი პროცენტი _ 24 206 აშშ დოლარი, მატერიალური ზიანის ასანაზღაურებელი თანხები, მთლიანობაში _ 3670 აშშ დოლარი და 951.68 ევრო. მოსარჩელემ აგრეთვე მოითხოვა, რომ დასახელებული თანხების ანაზღაურება მომხდარიყო თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე, აწ გარდაცვლილი ნ. ნ-ძის დანაშთი სამკვიდრო ქონების რეალიზაციის ხარჯზე.

სარჩელში აღნიშნულია, რომ 2001 წლის 15 იანვარს მოსარჩელესა და ნ. ნ-ძეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს ასესხა 27 200 აშშ დოლარი, სამი თვით, ყოველთვიური 1%-ის დარიცხვით. სესხის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე ბინა. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 3-თვიანი ვადა გავიდა 2001 წლის აპრილში. მსესხებელს არც ერთი თვის პროცენტი არ გადაუხდია, რაც შეადგენს 816 აშშ დოლარს. მოვალემ დაარღვია სახელშეკრულებო ვალდებულება და არ დააბრუნა სესხი. სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იგი ვალდებულია, ვადაგადაცილებული დროისათვის გადაიხადოს კანონით განსაზღვრული პროცენტი ყოველთვიურად.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ მან მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებით განიცადა მატერიალური ზიანი, რაც უნდა აუნაზღაურდეს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძველზე. კერძოდ, 2001 წლის აპრილიდან დღემდე მან და მისმა მეუღლემ მატერიალური გაჭირვების გამო გამოიტანეს რამდენიმე სესხი, ასევე, გაყიდეს ბინა (ტომი I, ს.ფ. 4-6, ტომი III, 19-21).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 24 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ქ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: დ. და ო. ნ-ძეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 2001 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო ძირითადი თანხის _ 20 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, აგრეთვე, ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის საპროცენტო სარგებლისა და ზიანის სახით გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის 8 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება; მოპასუხეებს ასევე დაეკისრათ მოცემული გადაწყვეტილების მიღებიდან მის აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე ძირითადი თანხის _ 20 000 აშშ დოლარის 1%-ის _ 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა; ამავე გადაწყვეტილებით დავალიანების დაფარვის მიზნით საჯარო აუქციონზე იძულებით სარეალიზაციოდ მიექცა ო. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36^ა-ში, მე-3 სართულზე მდებარე სახლი წილობრივი მონაცემებით 133/133.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. ქ-შვილსა და ნ. ნ-ძეს შორის 2000 წლის 13 ივნისს გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება 6 თვით. ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს ასესხა 27 000 აშშ დოლარი, 2%-ის სარგებლის დარიცხვით. აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე უძრავი ქონება;

მხარეთა შორის სანოტარო ფორმით დადებული სესხის ხელშეკრულების საგნად მიეთითა. სესხი გაიცა 6 თვით _ 2000 წლის 13 დეკემბრის ჩათვლით;

მხარეთა შორის ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების თანახმად, 2000 წლის 13 ივნისის სესხის ხელშეკრულების ძალით ნ. ქ-შვილის მიერ ნ. ნ-ძეს ძირითადი თანხის სახით გადაეცა მხოლოდ 20 000 აშშ დოლარი 6 თვის ვადით, ყოველთვიურად სარგებლის სახით ძირითადი თანხის 6%-ის დარიცხვით, ხოლო ხელშეკრულების საგნად დაფიქსირდა რეალურად გადაცემული ძირი თანხა _ 20 000 აშშ დოლარი და 6 თვის საპროცენტო სარგებელი _ 7 200 აშშ დოლარი (ძირითადი თანხის 6% _ 1 200 X6);

სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, ასევე, ვადის გადაცილებით მიყენებული ზარალისა და გადახდევინებით გამოწვეული ხარჯების ასანაზღაურებლად, იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი;

ნ. ნ-ძემ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში გადაიხადა მხოლოდ 4 თვის საპროცენტო სარგებელი 4 800 (1 200X4) აშშ დოლარის ოდენობით;

მხარეთა შორის სიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე ვალის გადახდის გადავადების მიზნით 2001 წლის 15 იანვარს სანოტარო წესით გაუქმდა 2000 წლის 13 ივნისის ხელშეკრულება და ამავე დღეს, ასეთივე წესით გაფორმდა ახალი ხელშეკრულება 2001 წლის აპრილის ბოლომდე ვადით, რომლის საგნადაც კვლავ განისაზღვრა 27 200 აშშ დოლარი, წინა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შეუსრულებელი ვალდებულებისა (ძირი თანხა 20 000 აშშ დოლარი + მიუღებელი 2 თვის საპროცენტო სარგებელი (1 200X2), ანუ 2 400 აშშ დოლარი) და ხელშეკრულების შესრულების დროისათვის მისაღები 4 თვის საპროცენტო სარგებლის (1 200X4), 4 800 აშშ დოლარის (2 400+4 800, სულ 7 200) გაანგარიშებით; წინა ხელშეკრულების ანალოგიურად, სესხის უზრუნველსაყოფად, ასევე ვადის გადაცილებით გამოწვეული ზარალისა და გადახდევინებით გამოწვეული ხარჯების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მსესხებლის _ ნ. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე ბინის 133/133 წილი;

მსესხებლის მიერ არც ვალის გადახდის გადავადებით განსაზღვრულ ვადაში _ 2001 წლის აპრილის მდგომარეობით, არ იქნა შესრულებული ნაკისრი ვალდებულება;

ხელშეკრულების მხარე, მსესხებელი ნ. ნ-ძე, გარდაიცვალა 2002 წლის 27 თებერვალს;

ნ. ნ-ძის პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრეებია შვილები _ დ. და ო. ნ-ძეები, რომლებმაც მიიღეს სამკვიდრო;

ნ. ქ-შვილმა, როგორც კრედიტორმა, მოვალე ნ. ნ-ძის მემკვიდრეებს მოთხოვნა წაუყენა სამკვიდროს გახსნიდან ექვს თვეში, კერძოდ, 2002 წლის 15 აგვისტოს და მემკვიდრე ო. ნ-ძისაგან მოიპოვა ვალის აღიარების ხელწერილი;

მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის პერიოდიდან _ 2000 წლის 13 ივნისიდან საქმის განხილვის დროისთვის _ 2008 წლის 24 ნოემბრისათვის მოპასუხის მიერ სულ სესხის ხელშეკრულების შესრულების მიზნით პროცენტის სახით გადახდილი თანხა შეადგენდა 16 000 აშშ დოლარს, საიდანაც 4 800 აშშ დოლარი გადახდილ იქნა პირველი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, როგორც 4 თვის საპროცენტო სარგებელი, ხოლო 11 200 აშშ დოლარი (16 000-4 800) _ ვალის გადახდის გადავადების მიზნით 2001 წლის 15 იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულების პერიოდში;

ვალის დადასტურებისა და ვალის გადახდის გადავადების შესახებ 2001 წლის 15 იანვარს გაფორმებული შეთანხმებით ვალდებულების შესრულებისათვის განსაზღვრული ვადის გასვლიდან (2001 წლის 15 აპრილი) პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოცემული გადაწყვეტილების მიღების დრომდე მოვალემ ვადას გადააცილა 91 თვე.

საქალაქო სასამართლო ზემოაღნიშნულ დასკვნამდე მივიდა საქმეზე წარდგენილი, სისხლის სამართალწარმოების პროცესში მოპოვებული მტკიცებულებების საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერებითა და შეფასებით. სარწმუნოობის თვალსაზრისით სასამართლომ ისინი მიიჩნია უტყუარ მტკიცებულებებად, ხოლო მხარის მიერ მიცემული განმარტება _ ნაკლებად სარწმუნოდ. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობასთან დაკავშირებით მოცემული სამოქალაქო საქმის წარმოების პარალელურად _ 2003-2007 წლებში მიმდინარეობდა სისხლის სამართალწარმოება, რა დროსაც საქმის გარემოებათა სრული, ობიექტური და ყოველმხრივი გამოკვლევის მიზნით მოპოვებულ იქნა მთელი რიგი მტკიცებულებები, რასაც, მართალია, სასამართლო ვერ მიანიჭებდა პრეიუდიციულ მნიშვნელობას, მაგრამ რამდენადაც ისინი შეიცავდნენ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებებს მხარეთა ნამდვილი ნების გამოვლენის შესახებ, სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, წარმოადგენდნენ წერილობით მტკიცებულებებს.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ მსესხებელს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში ვალდებულება ძირითადი თანხისა და საპროცენტო სარგებლის დაბრუნების შესახებ არ შეუსრულებია, მან დაარღვია აღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. შესაბამისად, სახეზე იყო სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლით გათვალისწინებული მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილება, ხელშეკრულების შეუსრულებლობა მხარეთა მიერ დათქმულ ვადაში.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 624-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება არ იქნა წარდგენილი, ამიტომ მოპასუხის მსჯელობა ხელშეკრულების შესრულების შესახებ უსაფუძვლო იყო.

საქმეზე დგინდებოდა, რომ მოვალის მიერ არ გადახდილა ძირითადი თანხა, გადახდილი იყო მხოლოდ პროცენტი 16 000 აშშ დოლარის ოდენობით, საიდანაც შეთანხმების დადების შემდგომ პერიოდში, 2001 წლის 15 იანვრიდან საქმის განხილვის დრომდე, გადახდილი იყო 11 200 (16 000-4 800) აშშ დოლარი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების მიზნით გადახდილი აღნიშნული თანხით (11 200 აშშ დოლარი) მოხდა წინა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შეუსრულებელი ვალდებულების _ მიუღებელი 2 თვის საპროცენტო სარგებლის, ანუ 400 აშშ დოლარის, 2001 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულების შესრულების დროისათვის (2001 წლის აპრილის ჩათვლით) დამატებით მისაღები 4 თვის საპროცენტო სარგებლის, ანუ 800 აშშ დოლარის (400+800=1 200) და ვადაგადაცილებული 50 თვის საპროცენტო სარგებლის _ 10 000 აშშ დოლარის დაფარვა. შესაბამისად, გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის შესასრულებელი დარჩა ძირითადი თანხის _ 20 000 აშშ დოლარისა და ვადაგადაცილებული 41 თვის საპროცენტო სარგებლის _ 8 200 აშშ დოლარის (41X200) ანაზღაურების ვალდებულება. გარდა ამისა, საქალაქო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის საფუძველზე მიიჩნია, რომ მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის კანონით განსაზღვრული პროცენტი გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, რაც შეადგენდა ძირითადი თანხის _ 20 000 აშშ დოლარის 1%-ს, ანუ 200 აშშ დოლარს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე (ტომი III, ს.ფ. 45-69, 70-72).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ო. და დ. ნ-ძეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი III, ს.ფ. 81-93).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე ნ. ქ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც მოპასუხეებს მის სასარგებლოდ დაეკისრებოდათ: ა. სესხის ძირითადი თანხა _ 27 200 აშშ დოლარი; ბ. სამი თვის გადაუხდელი პროცენტი _ 816 აშშ დოლარი; გ. ვადის გადაცილების გამო წარმოშობილი პროცენტი _ 52 268 აშშ დოლარი. ზიანის ანაზღაურების მიზნით აპელანტმა დამატებით მოითხოვა მოპასუხეებს დაკისრებოდათ 2 500 ლარის, ხოლო ვალდებულების შეუსრულებლობის დღიდან ვალდებულების სრულად შესრულებამდე _ ყოველთვიურად 3%-ის გადახდა (ტომი III, ს.ფ. 97-106).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 24 ნოემბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: ნ. ქ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, დ. და ო. ნ-ძეებს ნ. ქ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრათ მიღებული აქტივის ფარგლებში თითოეულის წილის პროპორციულად ძირითადი თანხის _ 6 340 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის და ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის პროცენტის _ 6 276.6 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, სულ _ 12 616,60 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, აგრეთვე, 2009 წლის 1 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე ძირითადი თანხის _ 6 340 აშშ დოლარის 1%-ის _ 63.4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება; დადგინდა დავალიანების დაფარვის მიზნით ო. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36^ა-ში მდებარე ბინის მე-3 სართულის, წილობრივი მონაცემებით 133/133, საჯარო აუქციონზე იძულებით სარეალიზაციოდ მიქცევა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადასტურებულად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. ქ-შვილსა და ნ. ნ-ძეს შორის 2000 წლის 13 ივნისს გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს ასესხა 27 200 აშშ დოლარი. სესხი გაიცა 6 თვის ვადით, 2000 წლის 13 დეკემბრის ჩათვლით, 2%-ის დარიცხვით. სესხის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე უძრავი ქონების 133/133 წილი;

2001 წლის 15 იანვარს ნ. ქ-შვილსა და ნ. ნ-ძეს შორის გაფორმდა შეთანხმება ხელშეკრულების მოშლის შესახებ. აღნიშნული შეთანხმების თანახმად, გაუქმდა მხარეთა შორის 2000 წლის 13 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულება. შეთანხმებაში მითითებულია, რომ 2000 წლის 13 ივნისის ხელშეკრულების საფუძველზე ნ. ნ-ძემ ნ. ქ-შვილს დაუბრუნა 27 200 აშშ დოლარი. შეთანხმება დამოწმდა ნოტარიულად;

იმავე დღეს, 2001 წლის 15 იანვარს, მხარეთა (ნ. ქ-შვილი და ნ. ნ-ძე) შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს ასესხა 27 200 აშშ დოლარი. სესხი გაიცა 2001 წლის აპრილის ბოლომდე ყოველთვიური 1%-ის დარიცხვით. სესხის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მოვალის კუთვნილი, თბილისში, ივ. ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე უძრავი ქონების 133/133 წილი. ხელშეკრულება დამოწმდა ნოტარიულად;

ხელშეკრულების მხარე, მსესხებელი ნ. ნ-ძე, გარდაიცვალა 2002 წლის 27 თებერვალს;

ნ. ნ-ძის პირველი რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეებს წარმოადგენენ შვილები _დ. და ო. ნ-ძეები, რომლებმაც მიიღეს დედის სამკვიდრო;

ნ. ქ-შვილმა, როგორც კრედიტორმა, მოვალე ნ. ნ-ძის მემკვიდრეებს მოთხოვნა წაუყენა სამკვიდროს გახსნიდან ექვს თვეში, კერძოდ, 2002 წლის 15 აგვისტოს და მემკვიდრე ო. ნ-ძისაგან მოითხოვა ვალის აღიარების ხელწერილი;

მხარეთა შორის არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობასთან დაკავშირებით მოცემული სამოქალაქო საქმის წარმოების პარალელურად _ 2003-2007 წლებში მიმდინარეობდა სისხლის სამართალწარმოება;

წინასწარი გამოძიების პროცესში (2003 წლის თებერვალში) წარდგენილ იქნა ფარული აუდიოჩანაწერი, რომელიც ასახავს მ. ნ-ძეს (მოპასუხე ო. ნ-ძის მეუღლე) და ნ. ქ-შვილს შორის გამართულ დიალოგს;

იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 2004 წლის 29 ოქტომბრის ¹1156/22 ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა, რომ გამოსაკვლევად წარდგენილი აუდიოკასეტა ვარგისია ექსპერტიზის ჩასატარებლად, აუდიოკასეტაზე ჩაწერილია ფონოგრამა, მისი ტექსტი დეტალურად დადგენილი და დაფიქსირებულია წერილობითი სახით. აუდიოკასეტაზე არსებული ფონოგრამის შიგნით არავითარი მონტაჟის ნიშნები არ აღინიშნება;

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანიზაციული უზრუნველყოფის დეპარტამენტის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2006 წლის 5 დეკემბრის ¹10/7/10-13303 დასკვნით დადგინდა შემდეგი:

ა. ო. ნ-ძის მიერ 2005 წლის 8 მარტს წარდგენილ აუდიოკასეტაზე არ აღინიშნება მონტაჟის ნიშნები და არ არის დამზადებული რომელიმე მონტაჟის და სხვა ტექნიკური საშუალების გამოყენებით;

ბ. ო. ნ-ძის მიერ 2005 წლის 8 მარტს წარდგენილ კასეტაზე დიქტორი “ქალი I-ი” ხმა ეკუთვნის ნ. (ნ.) ქ-შვილს;

გ. ო. ნ-ძის მიერ 2005 წლის 8 მარტს წარდგენილ აუდიოკასეტაზე არსებული ნ. ქ-შვილის საუბარი გაშიფრულია და წარმოდგენილია დანართის სახით;

დ. ო. ნ-ძის მიერ 2005 წლის 8 მარტს წარდგენილ აუდიოკასეტაზე არსებული დიქტორი “ქალი I”-ის ხმა და 2005 წლის 15 მარტს ექსპერიმენტალური ნიმუშის სახით ჩაწერილი ნ. ქ-შვილის ხმა იდენტურია.

სააპელაციო სასამართლომ ექსპერტიზაზე წარდგენილ აუდიოკასეტაზე ჩაწერილი ნ. ქ-შვილის საუბრის გაშიფვრის ტექსტით გადმოცემული ახსნა-განმარტებითა და წინასწარი გამოძიების დროს მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებებით დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები:

მხარეთა შორის 2000 წლის 13 ივნისს დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს გადასცა 20 000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, ყოველთვიურად სარგებლის სახით ძირითადი თანხის 6%-ის დარიცხვით და ხელშეკრულების საგნად დაფიქსირდა რეალურად გადაცემულ თანხას _ 20 000 აშშ დოლარს დამატებული ხელშეკრულების შესრულების დროისათვის სამომავლოდ მისაღები საპროცენტო სარგებელი _ 7 200 აშშ დოლარი, რაც შეადგენდა ძირითადი თანხის 6%-ის, ანუ 1 200 აშშ დოლარის ნამრავლს 6 თვეზე _ ხელშეკრულების მოქმედებისათვის გათვალისწინებულ პერიოდზე, ხოლო ხელშეკრულებაში მითითებული 2% ატარებდა ფიქტიურ ხასიათს.

მხარეთა ახსნა-განმარტებებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებით (2000 წლის 13 ივნისის) ნაკისრი ვალდებულება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში არ იქნა სრულად შესრულებული და მხარეთა შორის 2001 წლის 15 იანვარს გაფორმდა მეორე ხელშეკრულება, რომლითაც გაგრძელდა 2000 წლის 13 ივნისის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულების ვადა 2001 წლის აპრილის ბოლომდე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა დ. და ო. ნ-ძეების განმარტება, რომ, ვინაიდან 2000 წლის 13 ივნისის ხელშეკრულება შეწყდა შესრულებით, ხოლო 2001 წლის 15 იანვარს მოვალეს არ მიუღია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა, მხარეთა შორის არ არსებობდა სესხიდან გამომდინარე ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა.

სააპელაციო სასამართლომ, ნ. ქ-შვილის ახსნა-განმარტების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოვალის მიერ 2002 წლის 16 ოქტომბრამდე კრედიტორისათვის გადახდილ იქნა სულ 16 960 აშშ დოლარი, კერძოდ:

ნ. ქ-შვილმა მ. ნ-ძესთან საუბრისას განმარტა, რომ 2000 წლის დეკემბრისათვის გადახდილი ჰქონდათ 4 თვის პროცენტი, რაც შეადგენდა 4 800 აშშ დოლარს (20 000 აშშ დოლარის 6% _ 1 200 აშშ დოლარი X 4 = 4 800 აშშ დოლარს). ასევე ნ. ქ-შვილის ახსნა-განმარტებით დგინდებოდა, რომ 6 000 აშშ დოლარი მას გადასცა ო. ნ-ძემ (ტომი II, ს.ფ. 84). ნ. ქ-შვილის ახსნა-განმარტებით ასევე დგინდებოდა მოპასუხეებისაგან 6 160 აშშ დოლარის მიღების ფაქტი (ტომი II, ს.ფ. 83).

ამდენად, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ 2002 წლის 16 სექტემბრამდე კრედიტორისათვის გადახდილ იქნა სულ 16 960 აშშ დოლარი (4 800+6 000+5 500+400+200+60).

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, რამდენადაც მხარეთა შორის ხელშეკრულების შესრულების ვადა განისაზღვრა 2001 წლის აპრილის ბოლოს, აღნიშნული დროისათვის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება შეადგენდა სულ 23 300 აშშ დოლარს _ ძირითადი თანხა 20 000 აშშ დოლარის ოდენობით და პროცენტი 3 300 აშშ დოლარის ოდენობით (2000 წლის 13 ივნისიდან 2001 წლის 15 იანვრამდე 20 000 აშშ დოლარის 2% 2 800 აშშ დოლარი, 2001 წლის 15 იანვრიდან 2001 წლის მაისამდე 20 000 აშშ დოლარის 1% _ 500 აშშ დოლარი). დგინდებოდა, რომ მოვალემ ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა ნაწილობრივ, კერძოდ, 16 960 აშშ დოლარის ოდენობით. შესაბამისად, შესასრულებელი ვალდებულება უნდა განსაზღვრულიყო 6 340 აშშ დოლარით (23 300 – 16 960 = 6 340). ამდენად, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდათ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დარჩენილი ვალდებულების შესრულება 6 340 აშშ დოლარის ოდენობით. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მოპასუხეებს უნდა დაკისრებოდათ შესასრულებელი ვალდებულების _ 6 340 აშშ დოლარის 1%-ის (მოსარჩელის მოთხოვნის შესაბამისად ტომი II, ს.ფ. 193, ტომი IV, ს.ფ. 17) გადახდა 2001 წლის მაისიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე, რაც თვეში შეადგენდა 63.4 აშშ დოლარს, ხოლო გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის (2001 წლის მაისიდან 2009 წლის აგვისტომდე) პროცენტი შეადგენდა სულ 6 276.6 აშშ დოლარს (63.4X99 თვეზე) (ტომი IV, ს.ფ. 48-167).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ქ-შვილმა (წარმომადგენელი მ.ნ-ძე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

კასატორის მოთხოვნა ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

მოცემული სამოქალაქო დავის სასამართლოში განხილვის პერიოდში ო. ნ-ძის განცხადების საფუძველზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე ნ. ქ-შვილის წინააღმდეგ ამ უკანასკნელის მიერ მოვალის თანხების მითვისების გამო. აქედან გამომდინარე, სისხლის სამართლის საქმის განხილვამდე შეჩერდა სამოქალაქო საქმის განხილვა. სისხლის სამართლის საქმის აღძვრას საფუძვლად დაედო მოპასუხის მიერ წარდგენილი ფარული აუდიოჩანაწერი, რომელზეც ასახულია საუბარი ნ. ქ-შვილსა და ო. ნ-ძის მეუღლე მ. ნ-ძეს შორის სხვადასხვა დროს კასატორისათვის მიღებული თანხის დადასტურების თაობაზე. მოგვიანებით, 2007 წლის 13 ნოემბერს, ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა მიიღო დადგენილება ო. ნ-ძის განცხადების საფუძველზე აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, სადაც აღნიშნულია, რომ 2007 წლის 20 ოქტომბერს საქმეზე ნივთმტკიცებად ცნობილი აუდიოჩანაწერი, როგორც კანონის დარღვევით მტკიცებულება, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს უტყუარ მტკიცებულებად. დასახელებული დადგენილება სასამართლოების მიერ საბოლოოდ უცვლელად დარჩა.

კასატორის მოსაზრებით, მხარეებს შორის სესხისა და იპოთეკის სახელშეკრულებო ურთიერთობა მყარად დადგენილი ურთიერთობაა, რომელიც მხარეთა ნამდვილ ნებაზეა დაფუძნებული. ამ ნების ნამდვილობას ადასტურებს ნოტარიუსი და მას ზუსტად ის სამართლებრივი შედეგები უნდა მოჰყვეს, რასაც მხარეები გამოხატავენ სანოტარო მოქმედების დადასტურებისას. მხოლოდ მხარეებს შეუძლიათ თავიანთი ნების შესაბამისად შეცვალონ პირობები. მოცემულ შემთხვევაში სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილეებს თავიანთი ნების გადანდობის სურვილი არ გამოუხატავთ. შესაბამისად, ვერც მემკვიდრეები იდავებენ მამკვიდრებლის მიერ გამოვლენილი ნების ნამდვილობაზე. ამდენად, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი სესხის ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ დადგენილი თანხის ოდენობის სამართლებრივ კრიტიკაზე, მას არ შეეძლო დაედგინა იმაზე ნაკლები თანხა, რაც ხელშეკრულებაში იყო მითითებული და მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ უპირატესობა მიენიჭებინა თითქოსდა მამკვიდრებლის (ნ. ნ-ძე) სიცოცხლეში კრედიტორთან დადებულ სიტყვიერ გარიგებაზე, რომელიც ხელშეკრულებაში მითითებულ თანხაზე გაცილებით ნაკლებია.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სასამართლოს მსჯელობას შინაგანი რწმენის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით ფარული აუდიოჩანაწერისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭების თაობაზე. იგი ამასთან დაკავშირებით ყურადღებას მიაქცევს სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ 2007 წლის 13 ნოემბრის დადგენილებას, რომლითაც დადგინდა ფარული აუდიოჩანაწერი დაუშვებელ მტკიცებულებად იქნა ცნობილი.

კასატორის აზრით, სასამართლოს მცდარად ესმის აღიარების სამართლებრივი ბუნება და არასწორი დასკვნები გამოაქვს ფარული აუდიოჩანაწერის გამოკვლევის შეფასებისას. მეორე მხარემ მხოლოდ მაშინ უნდა მიუთითოს აღიარების იურიდიულ შედეგებზე, თუ აღიარება პირად მოვალესთან მოხდება, თუნდაც ფარული ჩანაწერის მეშვეობით და არა იმ პირთან, ვინც პირად მოვალეს არ წარმოადგენს.

სასამართლომ შინაგან რწმენაზე დაყრდნობით სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულების ძალა მიანიჭა სისხლის სამართლის საქმეზე (იმავე მხარეებს შორის, იმავე საფუძვლებით აღძრული სისხლის სამართლის საქმე) უკანონოდ ცნობილ ფარულ აუდიოჩანაწერს. ამ შემთხვევაში სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ მიანიჭა თავის შინაგან რწმენას უპირატესობა ისეთ სპეციალურ ნორმასთან შედარებით, როგორიცაა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლი. კანონის აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს მხარის გათავისუფლებას იმ ფაქტების დადასტურებისაგან, რომლებიც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილვას სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყევეტილება. კასატორისათვის გაუგებარია, თუ რატომ უნდა მიადგეს მას ზიანი სასამართლოს მიერ უკანონოდ მოპოვებული აუდიოჩანაწერის გამოყენებით, ხოლო დადებით შემთხვევაში, რატომ არ უნდა იქნეს გამოყენებული მის სასარგებლოდ საუბრის ის ნაწილი, სადაც მოსაუბრეები ადასტურებენ, რომ კრედიტორმა ვალის დროულად მიუღებლობის გამო განიცადა ზიანი, რომ ვალის დროულად მიღება უკავშირდება მისი ვალების დროულ გასტუმრებას, რის გამოც მისმა ოჯახმა დააგირავა ნივთები და სახლიც კი გაასხვისა. ნ. ქ-შვილმა აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები სასამართლოში წარადგინა (ტომი IV, ს.ფ. 173-183).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის სასამართლო განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დადასტურებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

ნ. ქ-შვილსა და ნ. ნ-ძეს შორის 2000 წლის 13 ივნისს გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების თანახმად, ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს ასესხა 27 200 აშშ დოლარი 6 თვით, 2000 წლის 13 დეკემბრის ჩათვლით, 2%-ის დარიცხვით. სესხის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე უძრავი ქონება;

2001 წლის 15 იანვარს ნ. ქ-შვილსა და ნ. ნ-ძეს შორის გაფორმდა შეთანხმება ხელშეკრულების მოშლის შესახებ. აღნიშნული შეთანხმების თანახმად, გაუქმდა მხარეთა შორის 2000 წლის 13 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულება. შეთანხმებაში მითითებულია, რომ ნ. ნ-ძემ ნ. ქ-შვილს დაუბრუნა 27 200 აშშ დოლარი. შეთანხმება დამოწმდა ნოტარიულად;

იმავე დღეს, 2001 წლის 15 იანვარს, ნ. ქ-შვილსა და ნ. ნ-ძეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს ასესხა 27 200 აშშ დოლარი. სესხი გაიცა 2001 წლის აპრილის ბოლომდე ყოველთვიური 1%-ის დარიცხვით. სესხის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ნ-ძის კუთვნილი, თბილისში, ივ. ... ქ. ¹36ა-ში მდებარე უძრავი ქონება. ხელშეკრულება დამოწმდა ნოტარიულად;

ხელშეკრულების მხარე, მსესხებელი ნ. ნ-ძე, გარდაიცვალა 2002 წლის 27 თებერვალს. მისი პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრეებია შვილები _ დ. და ო. ნ-ძეები, რომლებმაც მიიღეს სამკვიდრო;

მხარეთა შორის არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობასთან დაკავშირებით მოცემული სამოქალაქო საქმის პარალელურად 2003-2007 წლებში მიმდინარეობდა სისხლის სამართალწარმოება მოქალაქე ო. ნ-ძის განცხადების საფუძველზე ნ. ქ-შვილის წინააღმდეგ, დანაშაულის ნიშნებით, გათვალისწინებული სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილით;

ქ. თბილისის ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2007 წლის 13 ნოემბრის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე შეწყდა წინასწარი გამოძიება სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის გამო;

წინასწარი გამოძიების პროცესში წარდგენილ იქნა ფარული აუდიოჩანაწერი, რომელიც ასახავს მ. ნ-ძესა (მოპასუხე ო. ნ-ძის მეუღლე) და ნ. ქ-შვილს შორის გამართულ საუბარს. აღნიშნული აუდიოჩანაწერი, როგორც მტკიცებულება, წარმოდგენილია მოცემულ სამოქალაქო საქმეზეც;

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 2004 წლის 29 ოქტომბრის ¹1156/22 ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილია, რომ აუდიოკასეტა ვარგისია ექსპერტიზის ჩასატარებლად, აუდიოკასეტაზე ჩაწერილია ფონოგრამა, მისი ტექსტი დეტალურად დადგენილი და დაფიქსირებულია წერილობითი სახით. აუდიოკასეტაზე არსებული ფონოგრამის შიგნით არავითარი მონტაჟის ნიშნები არ აღინიშნება;

ბ. ო. ნ-ძის მიერ 2005 წლის 8 მარტს წარდგენილ კასეტაზე დიქტორი “ქალი I-ის” ხმა ეკუთვნის ნ. (ნ.) ქ-შვილს;

დ. ო. ნ-ძის მიერ 2005 წლის 8 მარტს წარდგენილ აუდიოკასეტაზე არსებული დიქტორი “ქალი I-ის” ხმა და 2005 წლის 15 მარტს ექსპერიმენტალური ნიმუშის სახით ჩაწერილი ნ. ქ-შვილის ხმა იდენტურია.

ქ. თბილისის ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2007 წლის 13 ნოემბრის დადგენილებით გამოძიებამ დაადგინა, რომ ო. ნ-ძესა და ნ. ქ-შვილს შორის არსებული დავა არ სცილდება სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებს და შესაბამისად, უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო კანონმდებლობით. ამავე დადგენილებაში აღინიშნა, რომ აუდიოკასეტა, როგორც სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის იგნორირებით მოპოვებული მტკიცებულება, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს უტყუარ მტკიცებულებად და გახდეს შეფასების საგანი.

საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება კასატორის მსჯელობას საქმეში წარმოდგენილი აუდიოკასეტის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის შესახებ. აღნიშნულს კასატორი ასაბუთებს იმით, რომ ქ. თბილისის ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2007 წლის 13 ნოემბრის დადგენილებით აუდიოკასეტა სისხლის სამართლის საქმეზე დაუშვებელ მტკიცებულებად იქნა ცნობილი.

სისხლის სამართალი და სამოქალაქო სამართალი სრულიად განსხვავებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს აწესრიგებენ და განსხვავებულია მტკიცებულებათა დასაშვებობის კრიტერიუმებიც სისხლის საპროცესო და სამოქალაქო საპროცესო სამართალში. სისხლის სამართალში, სადაც ორივე დაპირისპირებული მხარე არ არის კერძო სამართლის სუბიექტი, გადამწყვეტია, რომ ბრალდების მხარემ ბოროტად არ გამოიყენოს თავისი უფლებამოსილება, არ იმოქმედოს თვითნებურად და არ დაარღვიოს ადამიანის უფლებები, საბოლოოდ, არ დაისაჯოს უდანაშაულო ადამიანი. მტკიცებულებათა დასაშვებობის საკითხიც სწორედ ამ მიდგომიდან გამომდინარე წესრიგდება, ამიტომ აქ ბრალდების მხარისათვის დაკისრებული მტკიცების სტანდარტი უფრო მკაცრია, ვიდრე დაცვის მხარისთვის. აღნიშნულის გამოხატულებაა ისიც, რომ სისხლის საპროცესო სამართალში ერთი და იგივე მტკიცებულება ერთ შემთხვევაში შეიძლება დაუშვებელ მტკიცებულებად ჩაითვალოს, თუკი ბრალდების დასადასტურებლად გამოიყენება, ხოლო მეორე შემთხვევაში _ არა, თუკი განსასჯელის გამართლებას ემსახურება. სამოქალაქო საპროცესო სამართალში ასეთი პრობლემატიკა არ დგას, რამდენადაც აქ ურთიერთდაპირისპირებულია კერძო სამართლის სუბიექტები, რომელთაც თანაბარი საპროცესო შესაძლებლობები აქვთ თავის დასაცავად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საქართველოს საერთო სასამართლოები სამოქალაქო საქმეებს განიხილავენ ამ კოდექსით დადგენილი წესების მიხედვით. სამოქალაქო საქმეს სასამართლო განიხილავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით, ხოლო სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით სამოქალაქო საქმისწარმოება არ ხორციელდება. ამიტომ მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაშიც სადავო აუდიოკასეტის მტკიცებულებად დაშვების საკითხი განსახილველ სამოქალაქო საქმეზე უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო პროცესის ნორმების საფუძველზე. კასატორი ვერ ასაბუთებს ამ შემთხვევაში აუდიოჩანაწერის კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებად მიჩნევას (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). მოცემული აუდიოჩანაწერი არ შეიცავს მხარეთა პირადი საიდუმლოების შემცველ ინფორმაციას, ისეთ კონფიდენციალურ ფაქტებს, რასაც დაუკავშირდებოდა მოსარჩელის სუბიექტური ინტერესი, რომ მისი საუბარი სხვა პირთათვის არ გახდეს ცნობილი.

რაც შეეხება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტს, რასაც კასატორი უთითებს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნული ნორმა მოცემულ სამართლებრივ ურთიერთობას არ მიესადაგება. ამ მუხლის თანახმად, სამოქალაქო საქმეზე მტკიცებას არ საჭიროებს ფაქტები იმის შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილება. ფაქტობრივად, მოცემულ შემთხვევაში კასატორი ითხოვს პრეიუდიციული ძალის მინიჭებას არა კონკრეტული ფაქტისთვის, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა მოქმედება საქმეში მონაწილე პირმა, არამედ _ სისხლის სამართლის საქმეზე მტკიცებულების დაშვების საპროცესო საკითხის გადაწყვეტისთვის. აღნიშნული არ შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის არსს.

აუდიოჩანაწერი შეიძლება განიმარტოს, როგორც საქმესთან დაკავშირებული გარემოებების დამტკიცების საშუალება ხმის ან სხვა ხმოვანი სიგნალის სპეციალურ ტექნიკურ საშუალებაზე ფიქსაციის მეშვეობით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი აუდიოჩანაწერს არ განიხილავს მტკიცებულების დამოუკიდებელ სახედ. მას მოიცავს ნივთიერი მტკიცებულებების ცნება და განიხილება როგორც ნივთიერი მტკიცებულებების ერთ-ერთი სახე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნივთიერი მტკიცებულებებია ის ნივთები, რომლებიც თავისი ხარისხით, თვისებით ან თავისი არსებობით წარმოადგენენ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენის საშუალებას. მოცემულ შემთხვევაში წარმოდგენილი აუდიოკასეტა, რომელზე არსებული აუდიოჩანაწერის ნამდვილობაც დადგენილია საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნებით, პასუხობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ მოთხოვნებს.

ამდენად, საქმეში არსებული აუდიოჩანაწერი დასაშვები მტკიცებულებაა საქმეზე, რომელიც უნდა შეფასდეს საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში და არ წარმოადგენს აღიარებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის შესაბამისად.

სადავო სამართალურთიერთობას წარმოადგენს სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე კრედიტორის მოთხოვნების მართლზომიერება. სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლის თანახმად, სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს, დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. როგორც ყველა ხელშეკრულება, სესხიც _ ესაა მხარეთა ურთიერთშემხვედრი ნების გამოვლენა და მისი შინაარსის სწორი განმარტებაც სწორედ მხარეთა ნამდვილი ნების გათვალისწინებით უნდა მოხდეს. საქმეში არსებული ხელშეკრულებების შინაარსის ზემოაღნიშნული აუდიოჩანაწერის შინაარსთან ერთობლიობაში გაანალიზების საფუძველზე საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მხარეთა შორის რეალურად არსებული შემდეგი სახელშეკრულებო პირობების შესახებ, კერძოდ: მხარეთა შორის 2000 წლის 13 ივნისს დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. ქ-შვილმა ნ. ნ-ძეს გადასცა 20 000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, ყოველთვიურად სარგებლის სახით ძირითადი თანხის 6%-ის დარიცხვით და ხელშეკრულების საგნად დაფიქსირდა რეალურად გადაცემულ თანხას _ 20 000 აშშ დოლარს დამატებული ხელშეკრულების შესრულების დროისათვის სამომავლოდ მისაღები საპროცენტო სარგებელი _ 7 200 აშშ დოლარი, რაც შეადგენდა ძირითადი თანხის 6%-ის, ანუ 1 200 აშშ დოლარის ნამრავლს 6 თვეზე _ ხელშეკრულების მოქმედებისათვის გათვალისწინებულ პერიოდზე, ხოლო ხელშეკრულებაში მითითებული 2% ატარებდა ფიქტიურ ხასიათს. აღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება დათქმულ ვადაში არ შესრულდა და მხარეთა შორის 2001 წლის 15 იანვარს გაფორმდა მეორე ხელშეკრულება, რომლითაც გაგრძელდა 2000 წლის 13 ივნისის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულების ვადა 2001 წლის აპრილის ბოლომდე.

მოპასუხეები საქმეზე აღნიშნავენ, რომ მათ მიერ დაბრუნებულია სულ 17 500 აშშ დოლარის ოდენობის თანხა. საქმეში არ არის წარმოდგენილი აღნიშნული თანხის დაბრუნების დამადასტურებელი ხელწერილები. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ თანხის დაბრუნების საკითხის დასადასტურებლად საქმეში არსებული აუდიოკასეტის შეფასება საქმის მასალებთან ერთობლიობაში იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ ნ. ქ-შვილს მოვალისაგან გარკვეული თანხები მიღებული აქვს, აღნიშნულზე აუდიოჩანაწერში თავად ნ. ქ-შვილი მიუთითებს დარწმუნებით, ხოლო საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალებიდან გამომდინარე, მასში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ აქვს და ამის თაობაზე კასატორსაც არ აქვს წარმოდგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

რაც შეეხება, კონკრეტულად, დაბრუნებული თანხების ზუსტ ოდენობას, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა 2002 წლის 16 სექტემბრამდე კრედიტორისათვის სულ 16 960 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ ყველაზე უფრო შესაბამისი დასკვნაა, რაც გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან. საქმეში არსებულ აუდიოჩანაწერში ნ. ქ-შვილის საუბრიდან გამომდინარე, მას მიღებული აქვს სწორედ აღნიშნული ოდენობის თანხები (4 800+3 000+3 000+5 500+400+200+60 აშშ დოლარი). აღნიშნული თანხის ოდენობა არ არის წინააღმდეგობაში საქმის მასალებთან.

სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ გადახდილ 16 960 აშშ დოლარში შედის 2001 წლის აპრილის ჩათვლით გადასახდელი სარგებელი, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა საპროცენტო სარგებლის (ძირითად ვალზე ვალდებულების შესრულების დასარიცხი პროცენტი) ოდენობის განსაზღვრის შესახებ წინააღმდეგობრივია. სააპელაციო სასამართლომ ამ შემთხვევაში ხელშეკრულებით დადგენილი საპროცენტო სარგებელი ხელშეკრულების მოქმედების ვადის განმავლობაში _ 2000 წლის 13 ივნისიდან 2001 წლის მაისამდე, იანგარიშა 2%-ისა და 1%-ის გათვალისწინებით, რამაც შეადგინა 3 300 აშშ დოლარი. აღნიშნული გაანგარიშება ეწინააღმდეგება თავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ხელშეკრულების ნამდვილ შინაარსს, კერძოდ, რომ ხელშეკრულების თანახმად რეალურად შეთანხმებული სარგებელი იყო ძირი თანხის _ 20 000 აშშ დოლარის 6% ყოველთვიურად, ანუ 1 200 აშშ დოლარი, ხოლო ხელშეკრულებაში 2%-ის მითითება ატარებდა ფიქტიურ ხასიათს. სწორედ სარგებლის 3 300 აშშ დოლარით განსაზღვრის შედეგად განსაზღვრა სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე გადასახდელი ძირი თანხისა და ვადაგადაცილების პროცენტის ოდენობა.

საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, რამდენს შეადგენდა მხარეთა მიერ შეთანხმებული საპროცენტო სარგებელი, აქედან რამდენია გადახდილი და მისი გათვალისწინებით რამდენს შეადგენს დარჩენილი გადასახდელი ძირი თანხისა და, შესაბამისად, ვადაგადაცილების პროცენტის ოდენობა. სესხის ძირითადი თანხისა და ვადაგადაცილების პროცენტის მოთხოვნის შესახებ ნ. ქ-შვილის მოთხოვნა განხილულ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესული ნაწილში მითითებული თანხების გათვალისწინებით, კერძოდ, საბოლოო თანხები განისაზღვროს კანონიერ ძალაში შესული აღნიშნული თანხების გამოქვითვის გზით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებიათ მოპასუხეებს _ ო. და დ. ნ-ძეებს. ამის გამო სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს გაუსაჩივრებელ ნაწილში _ დ. და ო. ნ-ძეებისათვის ძირითადი თანხის _ 6 340 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის პროცენტის _ 6 276.6 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, სულ _ 12 616,60 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრების, აგრეთვე, 2009 წლის 1 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე ძირითადი თანხის _ 6 340 აშშ დოლარის 1%-ის _ 63.4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურებისა და დავალიანების დაფარვის მიზნით ო. ნ-ძის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ... ქ. ¹36^ა-ში მდებარე ბინის მე-3 სართულის, წილობრივი მონაცემებით 133/133, საჯარო აუქციონზე იძულებით სარეალიზაციოდ მიქცევის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ასევე უცვლელად უნდა დარჩეს მატერიალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ ნ. ქ-შვილის მოთხოვნის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში. ამ ნაწილში კასატორის მიერ არ არის წარმოადგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კასატორი ვერ ასაბუთებს მოცემულ შემთხვევაში ისეთი აუცილებელი ხარჯების გაწევას, რაც პირდაპირ მიზეზობრივ კავშირშია მოპასუხეთა მიერ დარჩენილი სესხის თანხების დაუბრუნებლობასთან და რომ ამ შემთხვევაში არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შემადგენლობა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ქ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება სესხის ძირითადი თანხისა და ვადაგადაცილების პროცენტის მოთხოვნის შესახებ ნ. ქ-შვილის სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს;

დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.