გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ-ად-7-კს-03 14 მარტი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის შეჩერება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 1 აგვისტოს ქ. ა-მ სარჩელით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწინდის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა იუსტიციის სამინისტროს საკონკურსო-საატესტაციო კომისიის ჩაშლილად ცნობის ნაწილში გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ხელსაყრელი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა მისი მოქალაქეობისა და იმიგრაციის სამმართველოს ...ის თანამდებობაზე დანიშვნის თაობაზე; “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 112-ე მუხლის საფუძველზე მისი გათავისუფლების უკანონოდ ცნობა, იუსტიციის მინისტრის 1998წ. 18 მაისის ¹31 ბრძანების ბათილად ცნობა და შესაბამისად ხელფასის ანაზღაურება სამსახურში იძულებით არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში, იმ საფუძვლით, რომ 1992 წლიდან 1998წ. 18 მაისამდე მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობებზე. “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97-ე მუხლის მე-2 ნაწილის იგნორირებით იგი გაანთავისუფლეს მოქალაქეობისა და იმიგრაციის სამმართველოს ...ის თანამდებობიდან, სადაც მუშაობდა 1995 წლიდან. ამავე კანონის 115-ე მუხლის “ა” პუნქტის თანახმად არ ჩარიცხეს რეზერვში. გათავისუფლებიდან რამოდენიმე დღეში კი მის ადგილზე ახალი თანამშრომელი დანიშნეს. მხოლოდ სახალხო დამცველის რეკომენდაციის საფუძველზე, იუსტიციის მინისტრის ¹39 ბრძანებით, 1998წ. 18 მაისიდან ჩაირიცხა სამინისტროს საკადრო რეზერვში.

2002წ. 13 აპრილს გაზეთ “...” გამოცხადდა კონკურსი მოქალაქეობისა და იმიგრაციის სამმართველოს მრჩევლის ორ საშტატო ერთეულზე, რომელშიც მონაწილეობა ქ.ა-მაც მიიღო და დადებითი შეფასება დაიმსახურა, მოგვიანებით კი აცნობეს, რომ “წარმოდგენილ კანდიდატთაგან ერთ-ერთისათვის უპირატესობის მინიჭების შეუძლებლობის გამო მოქალაქეობისა და იმიგრაციის სამმართველოს მრჩევლის ერთ საშტატო ერთეულზე კონკურსი გამოცხადდა ჩაშლილად” შკკ-ს 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” პუნქტის თანახმად თანაბარი პირობების შემთხვევაში სამუშაოზე დარჩენის უპირატესობა ეძლევა “იმ პირს, რომელსაც დაწესებულებაში უფრო ხანგრძლივი სტაჟი აქვთ”. ამიტომ ქ.ა-სათვის გაუგებარია, რატომ არ შეირჩა მისი კანდიდატურა თავისუფალ ვაკანსიაზე.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 5 აგვისტოს განჩინებით ქ. ა-ს სარჩელი განსჯადობით გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ განმარტა, რომ “აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, სამინისტრო წარმოადგენს სამთავრობო დაწესებულებას, ხოლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მეორე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “გ” ქვეპუნქტების თანახმად მინისტრის ბრძანება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, მისი შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად განეკუთვნება იმ დავათა კატეგორიას, რომელიც განხილული უნდა იქნეს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით. იმავე კოდექსის მე-6 მუხლის I ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, საქართველოს სამთავრობო დაწესებულებებით ადმინსიტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების თაობაზე სარჩელების განხილვა საოლქო სასამართლოს პირველი ინსტანციის წესით განსჯადი დავებია. ამავე კოდექსის 26-ე მუხლის თანახმად სარჩელი უნდა წარედგინოს უფლებამოსილ სასამართლოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლო თვითონ გადაუგზავნის მას საქმეს.

ქ. ა-ს სარჩელზე იუსტიციის სამინისტრომ წარმოადგინა შესაგებელი, რომელშიც აღნიშნა, რომ ქ.ა-ს ზემოხსენებული მოთხოვნები არაერთხელ იქნა დაყენებული ყველა ინსტანციის სასამართლოს წინაშე და არცერთხელ არ იქნა დაკმაყოფილებული და სსკ-ს 272-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა. რაც შეეხება საქმეში ახალ მხარეს - “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საკონკურსო-საატესტაციო კომისიას”, იუსტიციის მინისტრის 2000წ. 28 აპრილის ¹49 ბრძანების თანახმად, იუსტიციის სამინისტროს საკონკურსო-საატესტაციო კომისიას არ გააჩნია არც იურიდიული და მითუმეტეს არც ფიზიკური პირის სტატუსი, შესაბამისად იგი ვერ იქნება მხარე პროცესში, რადგან არ არსებობს არავითარი სამართლებრივი საფუძველი მისი ადმინისტრაციულ პროცესში მხარის ან მესამე პირის სტატუსით მონაწილეობისა. გაუგებარია თუ რის საფუძველზე დაასკვნა მოსარჩელემ, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მას რეზერვში ჩარიცხვის შესახებ განცხადებაზე ეთქვა უარი, როცა არსებობს იუსტიციის მინისტრის 2002წ. 14 მარტის ¹39 §11 ბრძანება “ქ. ა-ს სამინისტროს მოხელეთა რეზერვში ჩარიცხვის თაობაზე”, რომელსაც საფუძვლად დაედო მისივე განცხადება საკადრო რეზერვში ჩარიცხვის შესახებ. საკონკურსო საატესტაციო კომისიამ ქ.ა-ს კანდიდატურა იმიტომ არ წარადგინა ვაკანტურ თანამდებობაზე დასანიშნად, რომ მას არ ჰქონდა კარგი საქმიანი რეპუტაცია, რაც გამოიხატება იმაში, რომ ქ.ა-ს გამო წლების მანძილზე უხდებათ სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოებში სიარული იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომლებს, რის გამოც მისი დანიშვნა თანამდებობაზე ქმნის უხერხულ მომენტებს.

გარდა აღნიშნულისა, ქ.ა-ს 2002წ. 23 აგვისტოს, იუსტიციის სამინისტროს ხელმძღვანელობის კეთილი ნების საფუძველზე, შესთავაზეს ტოლფასი თანამდებობა, კერძოდ, ნორმატიული აქტების რეგისტრაციის, კოდიფიკაციისა და სამართლებრივი ინფორმატიზაციის დეპარტამენტის ...ის თანამდებობა, რაზედაც მან კატეგორიული უარი განაცხადა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 14 ნოემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმული იქნა ე.ნ-ი – ... სამმართველოს მრჩეველი, რადგან სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიძლება შეეხოს ე.ნ-ის ინტერესებს.

2002წ. 28 ნოემბერს მოსარჩელე ქ. ა-მ წარმოადგინა დაზუსტებული სარჩელი და წინა სასარჩელო მოთხოვნებს დაუმატა იუსტიციის სამინისტროს მხრიდან წლების განმავლობაში მიყენებული სულიერი ტკივილის, ტანჯვის, წამების, პატივისა და ღირსების შელახვის, შრომის უფლების წართმევის გამო მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება 20.000 ლარის ოდენობით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ქ.ა-ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა კერძოდ საქმის წარმოება “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 112-ე მუხლის საფუძველზე გათავისუფლების უკანონოდ ცნობის, იუსტიციის მინისტრის 1998წ. 18 მაისის ¹31 ბრძანების ბათილად ცნობისა და შესაბამისად, სამსახურში იძულებით არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში ხელფასის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა. ბათილად იქნა ცნობილი იუსტიციის სამინისტროს 2002წ. 14-25 ივნისის საკონკურსო-საატესტაციო კომისიის სხდომის ოქმი ¹6-ის გადაწყვეტილება მოქალაქეობის, სამოქალაქო მდგომარეობის რეგისტრაციის, იმიგრაციის საკითხთა და ნოტარიატის დეპარტამენტის 1 საშტატო ერთეულზე კონკურსის ჩაშლილად გამოცხადების ნაწილში და იუსტიციის მინისტრს დაევალა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამავე სამინისტროს რეზერვისტის ქ. ა-ს მოქალაქეობის, სამოქალაქო მდგომარეობის რეგისტრაციისა და იმიგრაციის საკითხთა დეპარტამენტის მოქალაქეობისა და იმიგრაციის საკითხთა სამმართველოს ...ის ვაკანტურ თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ.

სასამართლო კოლეგიის მიერ აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ქ. ა-მ 2002წ. 27 დეკემბერს განცხადებით მიმართა სასამართლოს და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე და 30-ე მუხლების საფუძველზე მოითხოვა ადმინისტრაციული აქტის – იუსტიციის მინისტრის 2002წ. 30 აგვისტოს ё§9 ¹127 ბრძანების მოქმედების შეჩერება, რომლითაც გასაჩივრებულ ვაკანსიაზე დანიშნა მესამე პირი – ე.ნ-ი.

სასამართლო კოლეგიის 2002წ. 30 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელე ქ.ა-ს განცხადება ადმინისტრაციული აქტის მოქმედების შეჩერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის მოტივით შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლოს განმარტებით, ქ.ა-მ სარჩელი სასამართლოში შეიტანა 2000წ. 1 აგვისტოს, ე.ნ-ი ...ის ვაკანტურ თანამდებობაზე დაინიშნა 2002წ. 30 აგვისტოს. სასამართლო პროცესის მიმდინარეობის დროს სასამართლო კოლეგიის მიერ ე.ნ-ი საქმეში ჩაბმულ იქნა მესამე პირად. საქმის სასამართლო განხილვისას მოსარჩელე ქ.ა-ს არ ჰქონდა იუსტიციის მინისტრის 2002წ. 30 აგვისტოს ¹127 §9 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნა. ე.ი. დასახელებული ბრძანება არ წარმოადგენდა დავის საგანს და ამდენად, მოსარჩელეს ვერ ექნებოდა და მითუმეტეს, დღეისათვის, როცა საქმეზე უკვე მიღებულია გადაწყვეტილება, რომელიც ჯერ არ არის შესული კანონიერ ძალაში, ვერ ექნება აღნიშნული ბრძანების მოქმედების შეჩერების მოთხოვნის საფუძველი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის I ნაწილის მიხედვით.

2003წ. 10 იანვარს ქ. ა-მ თბილისის საოლქო სასამართლოს მიმართა კერძო საჩივრით და მოითხოვა ამავე სასამართლოს 2002წ. 30 დეკემბრის განჩინების გაუქმება და წარმოდგენილი ადმინისტრაციული აქტის – იუსტიციის მინისტრის 2002წ. 30 აგვისტოს ¹127, §9 ბრძანების მოქმედების შეჩერება ¹ 3⁵/363 გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 15 იანვრის განჩინებით მოსარჩელე ქ.ა-ს კერძო საჩივრის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის მოტივით და კერძო საჩივარი საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა კერძო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ ქ. ა-ს კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 30 დეკემბრისა და 2003წ. 15 იანვრის განჩინებები შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სასამართლო კოლეგიის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ იუსტიციის მინისტრის 2002წ. 30 აგვისტოს ¹127-ე §9 ბრძანების ბათილად ცნობა ქ. ა-ს სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით მოთხოვნილი არ ჰქონდა. ამდენად, მითითებული ბრძანება არ წარმოადგენდა დავის საგანს და სასამართლო კოლეგიას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად მისი შეჩერების საფუძველი არ გააჩნდა.

ამავე დროს საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2002წ. 21 ოქტომბრის განჩინების თანახმად, შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობა ფიზიკურ პირსა და ადმინისტრაციულ ორგანოს შორის წარმოადგენს ადმინისტრაციულ გარიგებას, შესაბამისად, იუსტიციის მინისტრის ზემო აღნიშნული ბრძანება წარმოადგენს არა ადმინისტრაციულ აქტს, არამედ ფიზიკურ პირს – ე.ნ-სა და ადმინისტრაციულ ორგანოს – იუსტიციის სამინისტროს შორის დადებულ ადმინისტრაციულ გარიგებას. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი სარჩელის წარმოდგენისას დადგენილია მხოლოდ ადმინისტრაციული აქტის შეჩერება და ეს ნორმა ვერ იქნება განვრცობილი ადმინისტრაციულ გარიგებებზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიიჩნევს, რომ იუსტიციის მინისტრის §9 ¹127 ბრძანების მოქმედების შეჩერების მოთხოვნის, როგორც სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადების განხილვის შემთხვევაშიც იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქ. ა-ს, როგორც ზემოთ იქნა აღნიშნული, სარჩელი მითითებული ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ ჰქონია აღძრული. ამავე დროს საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ბრძანების მოქმედების შეუჩერებლობა არ გააძნელებს სასამართლო კოლეგიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებას მისი კანონიერ ძალაში შესვლის შემთხვევაში, რადგან საქართველოს კანონის “საჯარო სამსახურის შესახებ” 127-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ სამსახურიდან განთავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გაცემული ბრძანების, განკარგულების ან გადაწყვეტილების არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში, მოხელე ექვემდებარება დაუყოვნებლივ აღდგენას, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა იგი უარს ამბობს აღდგენაზე.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 30 დეკემბრის და 2003წ. 15 იანვრის განჩინებები.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. ა-ს კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 30 დეკემბრისა და 2003წ. 15 იანვრის განჩინებები.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.