3გ-ად-82-კს-02 15 იანვარი, 2003წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მ.-ი (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ბ. კობერიძე

დავის საგანი: სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 12 სექტემბერს დ. კ.-მ განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს და აღნიშნა, რომ 1994 წელს ქ. თბილისში, ... იყიდა საცხოვრებელი ბინა ¹5. 1996 წელს სახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე ააშენა ავტოსადგომი, რაზეც მეზობლებს პრეტენზია არ განუცხადებიათ. ობიექტური მიზეზების გამო ვერ შეძლო ავტოსადგომის დროულად დაკანონება, რის გამოც მოითხოვა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენა იმის შესახებ, რომ აღნიშნული ავტოსადგომი აშენებულია მის მიერ და წარმოადგენს მის საკუთრებას. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 22 სექტემბრის გადაწყვეტილებით დ. კ.-ის განცხადება იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის შესახებ დაკმაყოფილდა და მის საფუძველზე მოხდა ავტოსადგომის საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია.

2001წ. 14 მაისს ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს განცხადებით მიმართა დ. კ.-ის მეზობელმა დ. ტ.-მ და მოითხოვა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის შესახებ ამავე სასამართლოს 2000წ. 22 სექტემბრის გადაწყვეტყილების ბათილად ცნობა, რადგან სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება დაედგინა დ. კ.-ისათვის ავტოსადგომის საკუთრების ფაქტი, ვინაიდან ავტოსადგომი მდებარეობს საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზე, რომელიც სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს ... მცხოვრებ პირთა საერთო საკუთრებას. დ. კ.-ის მიერ ავტოსადგომის მშენებლობისათვის აუცილებელი იყო მეზობლების (თანამესაკუთრეების) თანხმობა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 13 ივნისის განჩინებით გაუქმდა ამავე სასამართლოს 2000წ. 22 სექტემბრის გადაწყვეტილება, განუხილველად იქნა დატოვებული დ. კ.-ის განცხადება იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის შესახებ; დ. კ.-სა და დ. ტ.-ს განემარტათ, რომ მათ უფლება აქვთ სასამართლოში წარმოადგინონ სარჩელი საერთო საფუძველზე, რის შემდეგაც დ. კ.-მ სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს დ. ტ.-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ავტოსადგომის მფლობელობის დადგენა, ინდივიდუალურ მესაკუთრედ აღიარება და ტექ. აღრიცხვის დოკუმენტების შედგენა.

2001წ. 20 ნოემბერს, საქმის ზეპირი განხილვის დროს მოპასუხე დ. ტ.-ის წარმომადგენელმა იშუამდგომლა იმის შესახებ, რომ სარჩელი აღძრულია არასათანადო მოპასუხის წინააღმდეგ. მოსარჩელეს მიეცა ვადა, რათა მიეთითებინა სათანადო მოპასუხე. 2001წ. 21 ნოემბერს დ. კ.-მ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა რაიონულ სასამართლოს, სადაც მოპასუხედ დაასახელა თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახური, ხოლო მესამე პირად თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტი. საქმის განხილვის დროს მოპასუხე თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურმა ცნო სარჩელი.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; დ. კ.-ე ცნობილ იქნა თბილისში, მის მიერ 1996 წელს აშენებული ავტოფარეხის მფლობელად და მესაკუთრედ; მოპასუხეს დაევალა შესაბამისი ტექნიკური დოკუმენტაციის შედგენა, ავტოფარეხის საჯარო რეესტრში რეგისტრციისათვის.

რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი. ... მობინადრეებმა დ. ტ.-მ, ვ. ს.-მა, ე. მ.-მ, ა. ნ.-მ, ვ. მ.-მ და გ. ჩ.-მ. აპელანტებმა აღნიშნეს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით უხეშად შეილახა მათი უფლებები, ვინაიდან მოსარჩელემ საერთო სარგებლობის ეზოში მათი ნებართვის გარეშე ააშენა ავტოფარეხი, რაც კანონიერად ცნო სასამართლომ. აპელანტების განმარტებით, ვინაიდან გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უშუალოდ ეხება მათ უფლებებსა და ინტერესს, ამიტომ სასამართლო ვალდებული იყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, ისინი საქმეში ჩაება მესამე პირებად, რაც მას არ გაუკეთებია.

თბილისის საოლქო სასამართლომ 2002წ. 4 ივლისის განჩინებებით დ. ტ.-ის სააპელაციო საჩივარი მიიღო წარმოებაში, ხოლო ვ. ს.-ის, ა. ნ.-ის, ე. მ.-ის, ვ. მ.-ისა და გ. ჩ.-ის სააპელაციო საჩივარი დატოვა განუხილველად, დაუშვებლობის მოტივით.

მოგვიანებით, საქმის განხილვის დროს, მოსარჩელის წარმომადგენელმა ნ. ჯ.-მ მოითხოვა დ. ტ.-ის სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვება იმ საფუძვლით, რომ დ. ტ.-ი ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 20 ნოემბრის საოქმო დადგენილებით მიჩნეული იქნა არასათანადო მოპასუხედ და მას უფლება აღარ ჰქონდა გაესაჩივრებინა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 სექტემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა დ. კ.-ის წარმომადგენლის ნ. ჯ.-ის შუამდგომლობა; დ. ტ.-ის სააპელაციო საჩივარი ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 მაისის გადაწყვერტილებაზე დატოვებული იქნა განუხილველად. საოლქო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 20 ნოემბრის საოქმო დადგენილებით დ. ტ.-ი მიჩნეულია არასათანადო მოპასუხედ. დ. კ.-მ 2001წ. 21 ნოემბრის დაზუსტებულ სარჩელში მოპასუხედ დაასახელა თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახური, ხოლო მესამე პირად თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის ესა თუ ის პირობა არ არსებობს, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ, რომელზეც შეიძლება კერძო საჩივრის შეტანა. ვინაიდან დ. ტ.-ი განსახილველ დავაში აღარ წარმოადგენს არც მხარეს და არც მესამე პირს, ამიტომ მას აღარ ჰქონდა უფლება გაესაჩივრებინა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება. შესაბამისად, მისი სააპელაციო საჩივარი დაუშვებელია და განუხილველად იქნა დატოვებული.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002წ. 24 სექტემბრის განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა დ. ტ.-მა, რომელმაც შემდეგი მოტივით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და მისი სააპელაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა:

1) დ. ტ.-ი დაეყრდნო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374-ე მუხლს, რომლის მიხედვით სააპელაციო საჩივრის შემოსვლიდან 10 დღის განმავლობაში სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა სააპელაციო საჩივარი. თუ შემოწმების შედეგად აღმოაჩინეს, რომ სააპელაციო საჩივარი დასაშვებია, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება სააპელაციო საჩივრის განსახილველად მიღების შესახებ. თუ საპელაციო საჩივრის დასაშვებობის ესა თუ ის პირობა არ არსებობს, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე, რომელზეც შეიძლება კერძო საჩივრის შეტანა. დ. ტ.-ის განმარტებით, სასამართლომ ჯერ მიიღო მისი სააპელაციო საჩივარი, ხოლო შემდეგ განუხილველად დატოვა, რაც დაუშვებელია, ვინაიდან სასამართლომ უკვე შეასრულა ერთი საპროცესო მოქმედება სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ, რომელიც არ საჩივრდება და ამის შემდეგ შეასრულა საპირისპირო მოქმედება იგივე საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ, რაც დაუშვებელია. სასამართლო, რომელმაც მიიღო სააპელაციო საჩივარი ვალდებული იყო განეხილა იგი;

2) დ.ტ.-ის მითითებით, სასამართლომ საქმე განიხილა მოსამზადებელ სხდომაზე, რომლის შესახებაც მათთვის არ იყო ცნობილი. ცნობილიც რომ ყოფილიყო განხილვის დღე, ზეპირი განხილვა მაინც უნდა გადადებულიყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002წ. 22 ოქტომბრის განჩინებით დ. ტ.-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და იგი საქმესთან ერთად განსახილველად გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, თანახმად სსკ-ს 417-ე მუხლისა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, კერძო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და სააპელაციო სასამართლოს განჩინებების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ტ.-ის კერძო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 სექტემბრისა და 22 ოქტომბრის განჩინებები და დ. ტ.-ის სააპელაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი შემდეგ გარემოებათაA გამო:

1. კერძო საჩივრის ავტორი დ. ტ.-ი ითხოვს სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 24 სექტემბრის განჩინების გაუქმებას და მისი სააპელაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას, რაც საკასაციო პალატის აზრით, უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან საქმის მასალების მიხედვით, სწორედ დ. ტ.-ის საჩივრის საფუძველზე მოხდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 22 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის (თბილისში, ... საერთო საკუთრების ეზოში მდგარი ავტოსადგომის დ. კ.-ის მიერ აშენებისა და მის საკუთრებაში აღრიცხვის) შესახებ და დაიწყო სასარჩელო წარმოება. დ. ტ.-ი დ.კ.-ის თავდაპირველ სარჩელში მითითებულია მოპასუხე მხარედ, რომელზეც მოსარჩელემ მოითხოვა ავტოსადგომის მფლობელობის დადგენა, მის ინდივიდუალურ მესაკუთრედ აღიარება და მასზე სათანადო ტექაღრიცხვის დოკუმენტების შედგენა. 2001წ. 12 ნოემბრის სხდომაზე მოპასუხედ მითითებული დ. ტ.-ის წარმომადგენელმა იშუამდგომლა მისი არასათანადო მოპასუხედ ცნობის შესახებ. მართალია, 2001წ. 20 ნოემბერს მოსარჩელე დ. კ.-ეს საოქმო დადგენილებებით მიეცა ვადა სარჩელზე სათანადო მოპასუხეთა მისათითებლად, მაგრამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს არ მიუღია პროცესუალური აქტი დ. ტ.-ის, როგორც არასათანადო მოპასუხის, საქმიდან ამორიცხვისა და სათანადო მოპასუხით შეცვლის შესახებ.

2. 2001წ. 21 ნოემბერს დ. კ.-ემ დაზუსტებული სარჩელით მიმართაA ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს იგივე მოთხოვნით – ავტოსადგომის მესაკუთრედ აღიარება, სათანადო ტექდოკუმენტების შედგენა და მოპასუხედ მიუთითა ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახური, ხოლო მესამე პირად – ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტი და საქმე ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში, მართალია, ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით იქნა განხილული, მაგრამ უხეში საპროცესო დარღვევით. კერძოდ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის უგულებელყოფით, რომლის მიხედვითაც: «მესამე პირი აუცილებლად უნდა იქნეს საქმეში ჩაბმული, თუ იგი არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი”.

ვინაიდან დ. კ.-ის სარჩელი ეხებოდა თბილისში ... საერთო საკუთრების ეზოში მდებარე ავტოფარეხის მესაკუთრედ ცნობას, რის შესახებაც იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის თაობაზე სასამართლოს გადაწყვეტილება ერთხელ უკვე გაუქმდა ამ ეზოს ერთ-ერთი მობინადრის დ. ტ.-ის საჩივრის საფუძველზე, ამიტომ ადმინისტრაციული დავის განმხილველი სასამართლო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვალდებული იყო თავისი ინიციატივით, სავალდებულო წესით საქმეში მესამე პირად მოეწვია თბილისში, ... მობინადრენი და მათ შორის კერძო საჩივრის ავტორი დ. ტ.-ი, რაც ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს არ განუხორციელებია და არც დ. ტ.-ისათვის და არც სხვა მობინადრისათვის არ მიუცია თავისი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის საშუალება, რაც საკასაციო პალატის აზრით, უხეშ პროცესუალურ დარღვევას წარმოადგენს. აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დ. ტ.-ის კერძო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს, რათა სააპელაციო საჩივრის შეტანით, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების გზით მიეცეს თავისი უფლებებისა და ინტერესის დაცვის საშუალება; შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 სექტემბრისა და 22 ოქტომბრის განჩინება და დ. ტ.-ის სააპელაციო საჩივარი ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 მაისის გადაწყვეტილებაზე დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი, რის შემდეგაც სააპელაციო პალატამ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით, უნდა მოახდინოს სავალდებულო წესით მესამე პირთა მოწვევა.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს დ. ტ.-ის კერძო საჩივარს თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002წ. 24 სექტემბრის განჩინების გაუქმების შესახებ და თვლის, რომ მისი სააპელაციო საჩივარი ვაკე-საბურთალოს 2002წ. 3 მაისის გადაწყვეტილებაზე დასაშვებია და განსახილველად წარმოებაში უნდა იქნეს მიღებული.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ტ.-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელციო პალატის 2002წ. 24 სექტემბრის და 22 ოქტომბრის განჩინებები;

3. დასაშვებად იქნეს ცნობილი დ. ტ.-ის სააპელაციო საჩივარი თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 3 მაისის გადაწყვეტილებაზე:

4. კერძო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის მხარეთათვის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების გამოტანისას;

5. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.