საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-834-780-2017 23 ოქტომბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი– შპს „ს-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ვ-ა“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს ,,ვ-ასა’’ (შემდეგში: მოპასუხე ან მოგირავნე) და შპს ,,ს -ს’’ (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან დამგირავებელი) შორის, 2009 წლის 27 აგვისტოს, გაფორმდა №181-ე ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება შეეცვალა მოპასუხის კუთვნილი NG ტიპის 12 ბანკომატი ახალი XE ტიპის 12 ბანკომატით. ამავე ხელშეკრულებით, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება შეცვლილი NG ტიპის 12 ბანკომატი მოსარჩელისათვის გადაეცა.

2. 2009 წლის 27 აგვისტოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული XE ტიპის 12 ბანკომატი მოსარჩელეს უნდა მიეწოდებინა ორ ეტაპად, კერძოდ, 2010 წლის 25 იანვრამდე უნდა მიეწოდებინა პირველი ეტაპით გათვალისწინებული 6 ერთეული XE ტიპის ბანკომატი, ხოლო მეორე 6 ერთეული - 2010 წლის 24 ივნისამდე.

3. მოსარჩელემ პირველი 6 ერთეული XE ტიპის ბანკომატი მოპასუხეს 2010 წლის 25 მარტს მიაწოდა. 2009 წლის 27 აგვისტოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მეორე ეტაპით მისაწოდებელი XE ტიპის 6 ერთეული ბანკომატი მოსარჩელეს მოპასუხისათვის არ მიუწოდებია (ამ განჩინების 1-3 პუნქტებში ჩამოთვლილი გარემოებები დადგენილია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ტ. I, ს.ფ. 84-92).

4. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის, 2010 წლის 20 იანვარს, გაფორმდა გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე 2009 წლის 27 აგვისტოს ბანკომატების გაცვლის შესახებ დადებული №181-ე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან არასათანადო შესრულების უზრუნველსაყოფად გირავნობით დაიტვირთა დამგირავებლის საკუთრებაში არსებული Wincor Nixdorf Pro Cash 5000 counter ტიპის 4 ცალი ფულის მთვლელი აპარატი (შემდეგში: ფულის მთვლელი აპარატი; იხ. გირავნობის ხელშეკრულება, ტ. I, ს.ფ. 21-22).

5. მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე, მოპასუხის 2013 წლის 15 თებერვლის წერილით გაუქმდა 4 ცალ ფულის მთვლელ აპარატზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული გირავნობა.

6. მოსარჩელემ 2013 წლის 21 თებერვალს განცხადებით მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა მის საკუთრებაში არსებული გირავნობის საგნის, 4 ცალი ფულის მთვლელი აპარატის დაბრუნება. მოპასუხემ გირავნობის საგნის გადაცემაზე მზადყოფნა გამოთქვა 2013 წლის 27 თებერვლის წერილით და მოსარჩელეს აცნობა, რომ 4 ცალი ფულის მთვლელი აპარატი ქ. თბილისში, დ. უ-ის ქ.№37-ში გადაეცემოდა (იხ. წერილები, ტ. I, ს.ფ. 26-27).

7. მოსარჩელე საწარმოს დირექტორმა მ. კ-ემ, 2013 წლის 5 მარტს, უარი განაცხადა 4 ცალი ფულის მთვლელი აპარატის მიღებაზე, იმ საფუძვლით, რომ გირავნობის საგანი იყო ნივთობრივად ნაკლიანი - აპარატებს გასაღებები აკლდა (იხ. შსს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს ოქმი, ტ. I, ს.ფ. 29).

8. შპს ,,ბს/2 ჯორჯიას’’ მიერ მომზადებული 2015 წლის 22 მაისის ინფორმაციის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ ,,Wincor Nixdorf Pro Cash 5000, automated teller safe, counter model’’ სეიფის კლიტე არის ქარხნულად დამონტაჟებული და მისი კონფიგურაციები არ შეცვლილა სამუშაო გასაღებისთვის მისადაგების მიზნით, მაშინ გასაღების არქონა შესაძლოა თავიდან იქნეს აცილებული შედარებით არაძვირი საშუალებით (ახალი კომპლექტის შეკვეთით და ფალშ-კარის კლიტის შეცვლით, რაც ეღირება 120 აშშ დოლარი ერთეული მოწყობილობისათვის) და ეს პროცედურა მოწყობილობის ტექნიკურ მდგომარეობასა და მის გამართულ მუშაობაზე ზეგავლენას არ მოახდენს (იხ. მოპასუხის წერილი, ტ. I, ს.ფ. 94-95, შპს ,,ბს/2 ჯორჯიას’’ წერილი, ტ. 1, ს.ფ. 96-98; შპს ,,Wincor Nixdorf International’’-ის საავტორიზაციო წერილი, ტ. 1, ს.ფ. 99-102).

9. მოსარჩელემ 2013 წლის 8 თებერვალს ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა 4 ცალ ფულის მთვლელ აპარატზე შპს ,,მ- თან’’ (შემდეგში:საწარმო ან მყიდველი) და ხელშეკრულების ფასი 48 000 ევროთი განისაზღვრა. ვინაიდან, მოპასუხემ მოსარჩელეს აპარატები არ გადასცა, მოსარჩელემ მყიდველის წინაშე ნაკისრი ვალდებულების შესრულება ვერ შეძლო. აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო მოსარჩელე დაჯარიმდა.

10. სარჩელის საფუძვლები

10.1. მოსარჩელემ 2015 წლის 7 მაისს სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მისთვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, შემდეგი თანხების დაკისრება მოითხოვა:

10.1.1. 4 ცალი ფულის მთვლელი აპარატის ღირებულება 75 695.47 ლარი;

10.1.2.ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისი - 44 304.56 ლარი;

10.1.3. ზიანის სახით, მყიდველის სასარგებლოდ გადახდილი ჯარიმა - 30 000 ევრო და პირგასამტეხლო - 5 000 ევრო, რაც გადახდის დღისათვის 84 080.5 ლარს შეადგენდა;

10.1.4.ზიანის სახით, მოსარჩელის მიერ მყიდველის სასარგებლოდ დაკისრებული ჯარიმის გადასახდელად სს „პ-იდან“ აღებულ სესხზე 70 000 ლარზე დარიცხული წლიური 17 %, სარჩელის აღძვრის პერიოდში - 3 966.66 ლარი და 2016 წლის 19 თებერვლამდე - 7 933.28 ლარი.

10.2. მოსარჩელემ ამ განჩინების 1-9 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით განმარტა, რომ მოპასუხის მიერ გადასაცემ ფულის მთვლელ აპარატებს გასაღებები აკლდა, რომელთა გარეშეც მათი ფუნქციონირება შეუძლებელია. აპარატები მოპასუხეს გასაღებებთან ერთად გადაეცა და ის პასუხისმგებელი იყო მათ შენახვაზე. იმის გამო, რომ მოსარჩელემ ფულის მთვლელი აპარატები გამართულ მდგომარეობაში დროულად ვერ დაიბრუნა, მან ამ განჩინების მე-9 პუნქტში დასახელებული მყიდველის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება დაარღვია, რის გამოც დაჯარიმდა კიდეც. მყიდველი საწარმოს სასარგებლოდ დაკისრებული თანხის გადასახდელად მოსარჩელემ სესხი აიღო (იხ. ამ განჩინების 10.1.4 ქვეპუნქტი).

10.3. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ერთი ერთეული ფულის მთვლელი აპარატის თვითღირებულება, საბაჟო დეკლარაციის შესაბამისად, 18 923,86 ლარს შეადგენდა, შესაბამისად, 4 ცალი აპარატის ღირებულება - 75 695,47 ლარია.

10.4. მოპასუხეს მოსარჩელისათვის ფულის მთვლელი აპარატები ნივთობრივად უნაკლო სახით არ დაუბრუნებია. შესაბამისად, მოსარჩელეს აპარატების მიმართ ინტერესი აღარ გააჩნია, ვინაიდან, მათ დაკარგეს მატერიალური ღირებულება (არ გააჩნიათ გასაღებები, რომელთა გარეშეც მათი ფუნქციონირება შეუძლებელია), რის გამოც, მოპასუხეს აპარატების ღირებულებისა და დამდგარი ზიანის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს.

11. მოპასუხის შესაგებელი

11.1. მოპასუხემ მის მიერ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ არასწორია მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ მან გირავნობის საგანი მოპასუხეს სრული კომპლექტაციით გადასცა და ამას გირავნობის ხელშეკრულება ადასტურებს, რადგან სწორედ გირავნობის ხელშეკრულების თანახმად (იხ. გირავნობის ხელშეკრულების 2.6. პუნქტი) მხარეები შეთანხმდნენ ნივთების მხოლოდ უფლებრივ და არა ნივთობრივ უნაკლოობაზე, რაც, თავის მხრივ, ნიშნავს იმას, რომ მოპასუხეს ნივთობრივად უნაკლო აპარატების მიღება არ დაუდასტურებია.

11.2. გირავნობის ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის თანახმად, დამგირავებელი ვალდებული იყო მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე მოგირავნისათვის გირავნობის საგანი გადაეცა, რაც მას არ გაუკეთებია, შესაბამისად, ვერ ჩაითვლება, რომ დამგირავებელმა მოგირავნეს ნივთობრივად უნაკლო ნივთი გადასცა.

11.3. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელესა და ამ განჩინების მე-9 პუნქტში მითითებულ საწარმოს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შემდგომ, 2013 წლის 21 თებერვალს (მიწოდების სახელშეკრულებო ვადის ამოწურვამდე მხოლოდ 2 დღით ადრე) მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს ნივთების გადაცემის მოთხოვნით, ისე, რომ წერილში არ უხსენებია მესამე პირის წინაშე არსებული რაიმე ვალდებულების შესახებ. მოპასუხემ წერილობითი ფორმით თანხმობა განაცხადა ნივთების გადაცემაზე და მიუთითა, რომ ჯერ კიდევ 22 თებერვალს იყო მზად ნივთების გადასაცემად, რაც ვერ განხორციელდა მოსარჩელის წარმომადგენლის გამოუცხადებლობის გამო. ამის შემდეგ, 2013 წლის 5 მარტს მოპასუხის დირექტორმა უსაფუძვლოდ განაცხადა უარი აპარატების ჩაბარებაზე, იმ მოტივით, რომ ისინი ნივთობრივად ნაკლიანი იყო.

11.4. მოგირავნე აღნიშნავს, რომ არ შეიძლება ნივთი უვარგისად იქნეს მიჩნეული გარკვეული დამატებითი/დამხმარე, ადვილად გამოცვლადი და ჩანაცვლებადი ნაწილის არარსებობის გამო, მით უმეტეს, როდესაც შესაძლებელია გასაღებების ახალი კომპლექტის შეძენა და პრობლემის აღნიშნული გზით აღმოფხვრა. რაც მთავარია, აღნიშნული პროცედურა არ ახდენს გავლენას მოწყობილობის ტექნიკურ მდგომარეობასა და მის სამუშაო შესაძლებლობებზე.

11.5. იმ შემთხვევაშიც, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხემ მიიღო ნივთობრივად უნაკლო ნივთები, აღნიშნული არ შეიძლება გახდეს მყისიერად ნივთების ღირებულების ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი. ამ შემთხვევაში მსჯელობა შესაძლებელია მხოლოდ მოპასუხის ვალდებულებაზე, აღმოფხვრას ნაკლი.

11.6. საქმეში არსებული გარემოებებიდან და მტკიცებულებებიდან ცალსახად არ იკვეთება მოპასუხის ბრალეული (განზრახი და გაუფრთხილებელი) ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების სახით. არ იკვეთება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით (შემდეგში: სსკ) განსაზღვრული ის გარემოებაც, რომ მოპასუხეს შეეძლო ევარაუდა იმ სახისა და ოდენობის ზიანი, რასაც მოსარჩელე უთითებს.

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

12.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12.2. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 361.2-ე, 408-ე, 409-ე, 488-ე, 922-ე მუხლებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე, 105-ე მუხლებით და არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები და განმარტებები, რომელთა საფუძველზე ეს უკანასკნელი მიიჩნევდა, რომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელი იყო და ამისათვის არათანაზომიერად დიდი ხარჯები იყო საჭირო;

12.3. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, არ დგინდება მოპასუხის მიერ ბრალეული ქმედების ჩადენის ფაქტი, რაც ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას, დელიქტით მიყენებული ზიანის ნორმებიდან გამომდინარე, გამორიცხავს. შესაბამისად, არ იკვეთება ზიანის ანაზღაურებისათვის საჭირო სამართლებრივი შემადგენლობის არც ერთი ელემენტი, რაც ფულის მთვლელი აპარატების ღირებულების მოპასუხისათვის დაკისრებაზე უარის თქმის საფუძველია. ასევე, ვინაიდან, ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა, არ არსებობს მისგან გამომდინარე სხვა სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების საფუძველიც.

13. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

13.1. მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

13.2. აპელანტის განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია უდავოდ ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ აპარატის გასაღების არქონა შეიძლება აცილებულ იქნეს თავიდან შედარებით არაძვირი საშუალებით. მოცემულ საკითხზე მსჯელობისას სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მოპასუხის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებას, შპს ,,ბს/2 ჯორჯიას’’ მიერ გაცემულ წერილს, რომელიც უდავოდ ვერ ადასტურებს ზემოაღნიშნულ გარემოებას და ვიდრე ახალი გასაღებების აპარატზე მორგება არ მოხდება, შეუძლებელია გადაჭრით საუბარი საკითხის აღნიშნული მეთოდით გადაწყვეტაზე. მეტიც, მოპასუხეს შეეძლო თავად შეეძინა ახალი გასაღებები, თუ ეს პრობლემის მოგვარების გზად მიაჩნდა. აღნიშნული მაინც არ ათავისუფლებს მოპასუხეს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან, ვინაიდან, მას ჰქონდა ნივთობრივად უნაკლო ნივთების დაბრუნების ვალდებულება, რაც მან დაარღვია.

13.3. აპელანტი აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებაში მითითება მხოლოდ უფლებრივ უნაკლოობაზე იმიტომაა, რომ ხელშეკრულება რეგისტრირდებოდა საჯარო რეესტრში. რაც შეეხება, ნივთობრივ ნაკლს, გირავნობის საგანი მოპასუხემ სრული კომპლექტაციით წაიღო.

13.4. მართალია, ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის მიხედვით გირავნობის საგანი მოპასუხეს უნდა გადასცემოდა მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, თუმცა მას, აპარატების მიღებისას არ მოუთხოვია ასეთი აქტი. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, რომ ვინაიდან, მიღება-ჩაბარების აქტი არ შედგა, არ დასტურდება მოპასუხის ბრალით აპარატების დაზიანების ფაქტი.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

14.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინებით, აპელანტის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

14.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

14.3. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გირავნობის ხელშეკრულების 2.6. პუნქტის თანახმად, გირავნობის საგანი ამ ხელშეკრულების დადებამდე უფლებრივად უნაკლო იყო, არ იყო დატვირთული მესამე პირთა უფლებებით და ყადაღა არ ედო. ამავე ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის თანახმად, დამგირავებელი ვალდებულია მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე მფლობელობაში გადასცეს მოგირავნეს გირავნობის საგანი. შესაბამისად, გირავნობის ხელშეკრულების მიხედვით ირკვევა, რომ რაიმე დათქმა გირავნობის საგნის ნივთობრივი მდგომარეობის შესახებ არ არსებობდა, თუმცა, ასეთი ვითარება მოცემულ დავაში გირავნობის საგნის ნივთობრივი მდგომარეობის შესახებ მტკიცების ტვირთს ვერ დააკისრებს მოგირავნეს, იქედან გამომდინარე, რომ გირავნობის ხელშეკრულების 3.1. პუნქტით გაწერილი ვალდებულება - დამგირავებელს მოგირავნისათვის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე გადაეცა გირავნობის საგანი, მოსარჩელის მიერ არ შესრულებულა. მიღება-ჩაბარების აქტი, მისი ფორმულირების მიხედვით, ნათელს მოჰფენდა გირავნობის საგნის მდგომარეობას გირავნობის საგნის მოგირავნისათვის გადაცემის დროისათვის. ამდენად, მოსარჩელემ, როგორც დამგირავებელმა, უნდა ამტკიცოს, რომ მან ფულის მთვლელი აპარატები მოპასუხეს გასაღებებთან ერთად გადასცა.

14.4. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა ახსნა-განმარტებების შეჯერების საფუძველზე არ დგინდება, რომ მოპასუხე გირავნობის საგანს იყენებდა. აპელანტი, ხელშეკრულებაზე მითითების გარდა, ვერ ადასტურებს და ასაბუთებს გირავნობის საგნის მდგომარეობას მისი მოგირავნისათვის გადაცემის მომენტისათვის, მით უფრო, რომ ხელშეკრულებაში არ არის დათქმა გირავნობის საგნის ნივთობრივი მდგომარეობის შესახებ. შესაბამისად, აპელანტის პრეტენზია გირავნობის საგნის ნივთობრივად ნაკლიან მდგომარეობაში დაბრუნებაზე უარის თქმის გამო შესაბამისი კომპენსაციისა და ზიანის მოპასუხისათვის დაკისრებაზე - უსაფუძვლოა.

14.5. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ იმ შემთხვევაშიც, თუ აპელანტმა გირავნობის საგანთან ერთად მოგირავნეს გასაღებებიც გადასცა და მოგირავნე უბრუნებდა ნაკლიან ნივთს, აღნიშნული მაინც არ წარმოშობდა სსკ-ის 408-ე და 409-ე მუხლებით გათვალისწინებულ უფლება-მოვალეობებს, რადგან პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შესაძლებელია (ახალი კომპლექტის შეკვეთით და ფალშ-კარის კლიტის შეცვლით, რაც ეღირება 120 აშშ დოლარი ერთეული მოწყობილობისათვის) და ამისათვის საჭირო არ არის არათანაზომიერად დიდი დანახარჯების გაწევა. საწინააღმდეგო მტკიცებულება, რომ გასაღები არ განსაზღვრავდა ფულის მთვლელი აპარატის ნივთობრივ ნაკლოვანებას, აპელანტს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის მოთხოვნა გირავნობის საგნის დაბრუნებისათვის, ნივთობრივად ნაკლიანი მდგომარეობის გამო, შესაბამისი თანხისა და ზიანის მოწინააღმდეგისათვის დაკისრების თაობაზე, დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო იყო.

14.6. სააპელაციო სასამართლოს საქმის განმხილველი პალატის კოლეგიური შემადგენლობიდან ერთმა მოსამართლემ 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინებაზე თავისი განსხვავებული აზრი გამოთქვა და აღნიშნა, რომ გამოსაკვლევი იყო საკითხი ნივთის ნაკლის აღმოფხვრასთან დაკავშირებით, რა ოდენობის დანახარჯების გაღება იყო საჭირო, რადგან შესაძლოა ხარჯი იმდენად არათანაზომიერი ყოფილიყო, რომ ეს საგნის მესაკუთრეს გირავნობის საგნის დაბრუნების ინტერესს უკარგავდა. აღნიშნულის გამოკვლევა კი ექსპერტიზის დანიშვნით იყო შესაძლებელი.

15. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

15.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ მისი გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

15.2. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნებს. მისი მტკიცებით, სასამართლომ არ იმსჯელა კასატორის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებაზე, რომლის შესაბამისად აპარატს გააჩნია ელექტრონული საკეტები, რომლებიც იცავს დეპოზიტ ბოქსებს და სეიფებს ორმაგი კოდით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უდავოა, რომ აპარატებს გააჩნდა გასაღებები და მათ გარეშე შეუძლებელია (ფიზიკური ზემოქმედების გარეშე) აპარატების ფუნქციონირება.

15.3. კასატორი აღნიშნავს, რომ იმგვარი ლოგიკის გაზიარების შემთხვევაში, რომ მხარეებს შორის არ გაფორმებულა მიღება-ჩაბარების აქტი და ივარაუდება, რომ აპარატების გადაცემის დროს საკეტები მოპასუხეს არ გადასცემია, უნდა ვივარაუდოთ, რომ მიღება-ჩაბარების აქტის გაუფორმებლობის პირობებში, აპარატების არ გადასცემია მხარეს, რაც ასე არ არის. აზრსმოკლებულია ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის ჩანაწერი, რომ მოგირავნე არ არის უფლებამოსილი ისარგებლოს გირავნობის საგნით. თუკი გასაღებები იმთავითვე არ გადასცემია მხარეს, მაშინ რას უნდა გულისხმობდეს აღნიშნული აკრძალვა. ამასთან, საინტერესოა, როგორ აპირებდა მოპასუხე ხელშეკრულების 4.1. პუნქტის შესაბამისად მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ნაკლიანი ნივთის რეალიზაციით ან/და საკუთრებაში გადაცემით.

15.4. კასატორის მტკიცებით, მოპასუხეს აპარატები ნივთობრივად უნაკლო სახით გადაეცა და იგი ვალდებული იყო, ასეთივე სახით დაებრუნებინა ისინი მოსარჩელისათვის. ვინაიდან, მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით დაკისრებული ზემოხსენებული ვალდებულება, ეს უკანასკნელი სრულად არის პასუხისმგებელი იმ ზიანის ანაზღაურებაზე, რაც ვალდებულების შეუსრულებლობის შედეგად მოსარჩელეს მიადგა.

16. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

16.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ივლისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

17. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

18. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად აქვს გამოკვლეული საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება.

19. სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი შედავება არ წარმოუდგენია.

20. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა: „სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას“ (იხ. სუსგ ას 15-29-1443-2012, ას-973-1208-04; ას 664-635-2016).

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის წარმატებას მისი ფაქტობრივი შემადგენლობის სამართლის ნორმებთან შესაბამისობა განაპირობებს. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლოს მსჯელობის საგანია თუ რამდენად შეესაბამება სარჩელის საფუძვლები სსკ-ის 275.1-ე /გირავნობის უფლების შეწყვეტის შემთხვევაში მოგირავნე ვალდებულია მის მფლობელობაში არსებული საგანი დაუბრუნოს დამგირავებელს/ და 394.1-ე /მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის/ მუხლების დანაწესს. სსკ-ის 275.1-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება, რომ მოგირავნემ დამგირავებელს გირავნობის საგანი უნდა დაუბრუნოს, გამოვლენილია და ეს არც მხარეებს გაუხდიათ სადავოდ. თუმცა, ფაქტი იმის შესახებ, რომ გირავნობის საგანი მოგირავნისათვის დაბრუნებისას, დამგირავებლის ბრალით, ნაკლიანი აღმოჩნდა, საქმის მასალებით არ დასტურდება. აქედან გამომდინარე, მოგირავნის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე დაუსაბუთებელია.

22. მიუხედავად აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო მოთხოვნის საფუძვლიანობას სსკ-ის 408.1-ე /იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება/ და 409-ე /თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება/ მუხლებთან მიმართებით შეაფასებს და ამ კონტექსტში სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომელიც წინამდებარე განჩინების 14.5 ქვეპუნქტშია ასახული. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შესაძლებელია და ეს დიდ დანახარჯებთან დაკავშირებული არ არის. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ფულის მთვლელი აპარატებისათვის გასაღებების შეცვლის შესაძლებლობის თაობაზე, თუმცა, საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია (სსსკ-ის 102-ე მუხლი), რაც მისი პოზიციის გაზიარების შესაძლებლობას არ იძლევა.

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

24. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები: ას-167-167-2016, 01.07.2016 წ; ას-389-366-2014, 20.05.2016 წ.).

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

26. სსსკ-ის 401.4-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. იქედან გამომდინარე, რომ კასატორს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, გადაუვადდა, მას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 30 %-ის გადახდა უნდა დაეკისროს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ს-ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "ს-ს" (ს/კ 2-) დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 24 ივლისის განჩინებით (საქმე № ას-834-780-2017) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის 30 %-ის 2 400 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ზ. ძლიერიშვილი