საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-903-843-2017 19 ოქტომბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი – მ. გ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონული განვითარების სააგენტო“ (მოპასუხე, მეორე კასატორი)

მეორე კასატორი - ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონული განვითარების სააგენტო“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ. გ-ე (მოსარჩელე, პირველი კასატორი)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 17 მაისის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, თანამდებობაზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ. გ-ე (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) 2013 წლის პირველ აგვისტოს დაინიშნა ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონული განვითარების სააგენტოს“ (შემდეგში: მოპასუხე, დამსაქმებელი, კომპანია, სააგენტო, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) პროექტის მენეჯერის თანამდებობაზე. ხელშეკრულება ძალაში იყო 2015 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით (იხ. ხელშეკრულება, ტ. 1, ს/ფ 21-24).

2. დასაქმებულს 2016 წლის 1 იანვარს გაუფორმდა ახალი ხელშეკრულება, რომლითაც იგი ისევ იმავე თანამდებობაზე დაინიშნა, აღნიშნული ხელშეკრულების მოქმედების ვადად - 2016 წლის 31 მარტი, ხოლო შრომითი ანაზღაურება 1280 ლარით განისაზღვრა (იხ. ხელშეკრულება, ტ. 1, ს/ფ 25-29). მიუხედავად განსაზღვრული ვადისა, ხელშეკრულება უვადო იყო, რაზეც მხარეები არ დავობენ.

3. 2016 წლის 20 აპრილის ოქმით დასტურდება, რომ დასაქმებული 31 მარტიდან 21 კალენდარული და 15 სამუშაო დღის განმავლობაში სამსახურში არ გამოცხადებულა. 2016 წლის 18 მაისის ოქმით დასტურდება, რომ დასაქმებული 31 მარტიდან 49 კალენდარული და 31 სამუშაო დღის განმავლობაში სამსახურში არ გამოცხადებულა. მას დამსაქმებლისათვის არ გაუგზავნია შეტყობინება სამსახურში გამოუცხადებლობის მიზეზის თაობაზე (იხ. ოქმები, ტ. 1, ს/ფ 51-52).

4. სააგენტოს 2016 წლის 18 მაისის №011 ბრძანებით დასაქმებული გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, საქართველოს ორგანული კანონის საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის, კომპანიის წესდების მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტის, ხელშეკრულების მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის მე-2 ქვეპუნქტისა და მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის და კომპანიის 2016 წლის 18 მაისის ოქმის საფუძველზე (იხ. ბრძანება, ტ.1, ს/ფ 50).

5. სარჩელის საფუძვლები

5.1. დასაქმებულმა 2016 წლის 22 ივნისს სარჩელი აღძრა კომპანიის წინააღმდეგ და მოითხოვა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება, ხელშეკრულების შეწყვეტის დღიდან, მის აღდგენამდე.

5.2. მოსარჩელის განმარტებით გათავისუფლების შესახებ ბრძანება უკანონო და დაუსაბუთებელია, რაც მიზნად ისახავდა გათავისუფლების ნამდვილი საფუძვლის დაფარვას.

5.3. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 20 აპრილის ოქმი შედგენილია არა 20 აპრილს, არამედ - მაისში, მას შემდეგ, რაც მან კომპანიას მიმართა სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე დასაბუთების მოთხოვნით .

5.4. დასაქმებულმა განმარტა, რომ სამსახურში არ ცხადდებოდა ორსულობასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, რადგან მკურნალობის გარეშე მოსალოდნელი იყო ნაადრევი აბორტი. მან ამის თაობაზე შეატყობინა თავის თანამშრომელს ზეპირსიტყვიერად, რომელმაც, თავის მხრივ, აღნიშნული სააგენტოს დირექტორს აცნობა.

5.5. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ის სამსახურში მისვლას 2016 წლის 25 აპრილს აპირებდა, თუმცა, სააგენტოს დირექტორის დავალებით თანამშრომელმა შეატყობინა, რომ იგი გათავისუფლებული იყო დაკავებული თანამდებობიდან მასთან გაფორმებული ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო. დასაქმებულს 2016 წლის 25 აპრილს (ხელფასის დღეს) ხელფასი არ ჩაერიცხა, რის გამოც ამ უკანასკნელმა მეორე დღესვე - 26 აპრილს მასთან გაფორმებული ხელშეკრულების ასლები მოითხოვა, ხოლო 2016 წლის 18 და 25 მაისს კი - მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების დასაბუთება.

5.6. მოსარჩელის განმარტებით 2016 წლის 18 მაისის ოქმი შედგენილია სააგენტოს დირექტორის მიერ მასზე ხელმომწერი პირების შეცდომაში შეყვანით და მოტყუებით.

6. მოპასუხის შესაგებელი

6.1. მოპასუხემ მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი არ ცნო იმ დასაბუთებით, რომ მოსარჩელეს კომპანიისათვის არ შეუტყობინებია სამსახურში გამოუცხადებლობის მიზეზი და არ წარუდგენია საავადმყოფო ფურცელი, სადაც მის დროებით შრომისუუნარობაზე იქნებოდა მითითებული.

6.2. დამსაქმებლის განმარტებით, დასაქმებული 2016 წლის 25 აპრილის მდგომარეობით არ იყო სამსახურიდან გათავისუფლებული, რადგან მისთვის ამის შესახებ კომპანიის აღმასრულებელ დირექტორს არ უცნობებია, რასაც ითვალისწინებს სააგენტოს შინაგანაწესი და ხელშეკრულება.

6.3. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს აპრილის თვის ხელფასი არ მიუღია, რადგან მას ამ თვეში შრომა არ გაუწევია, თანაც დასაქმებულს ამ პერიოდში არ მოუთხოვია ანაზღაურებადი შვებულება და სამსახურში არ გამოცხადებულა 49 დღის განმავლობაში.

7. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დასაქმებულის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კერძოდ, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა 2016 წლის 1 აპრილიდან 18 მაისამდე აუღებელი ხელფასის - 2 048 (ხელზე ასაღები 1638,40) ლარის გადახდა; დასაქმებულის სარჩელი მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაო ადგილზე აღდგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

7.2. სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასაქმებულთან 2016 წლის 31 მარტის შემდეგ გაგრძელდა შრომითი ურთიერთობა განუსაზღვრელი ვადით. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე, 105-ე მუხლებით, საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით, ევროპული სოციალური ქარტიის პირველი, მე-4, 24-ე მუხლებით, სშკ-ის მე-2, 37-ე, 38-ე მუხლებით და დაადგინა, მოსარჩელის მტკიცება, რომ ის ორსულობასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო ვერ ცხადდებოდა სამსახურში და ამის შესახებ ინფორმირებული იყო საააგენტო, ვერ იქნებოდა გაზიარებული, რადგან კომპანიის შინაგანაწესის, წესდებისა და ხელშეკრულების თანახმად სამსახურში გამოუცხადებლობის შესახებ დასაქმებულს უნდა შეეტყობინებინა სააგენტოს ხელმძღვანელობისათვის და წარედგინა საავადმყოფო ფურცელი, რაც მან არ შეასრულა და ვერ დაადასტურა სამსახურში გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზი. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სამედიცინო ცნობები, კერძოდ, ფორმა #100 ადასტურებს, რომ მან სამედიცინო დაწესებულებას მიმართა 2016 წლის 6 აპრილს და იმავე წლის 20 აპრილს.

7.3. სშკ-ის 31-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელეს აუნაზღაურდა 2016 წლის 1 აპრილიდან გათავისუფლების ბრძანების გამოცემამდე - იმავე წლის 18 მაისამდე მიუღებელი ხელფასი, რადგან ამ პერიოდში ის სააგენტოს თანამშრომელი იყო. ამასთან, საქმეში არ იყო წარდგენილი ხელფასის დაქვითვის ან სხვა დისციპლინური ღონისძიებების გამოყენების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

8. დასაქმებულისა და დამსაქმებელის სააპელაციო საჩივრების საფუძვლები

8.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც დასაქმებულმა, ისე - დამსაქმებელმა.

8.2. დასაქმებულმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით,შემდეგ არგუმენტებზე მითითებით:

8.2.1. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ დასაქმებული არასაპატიო მიზეზით არ ცხადდებოდა სამსახურში და რომ კომპანია არ იყო ინფორმირებული მისი გამოუცხადებლობის მიზეზების შესახებ;

8.2.2. სასამართლოს უნდა ემსჯელა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ცნობებზე, ასევე, არ დასტურდება სააგენტოსათვის ზიანის მიყენების ფაქტი;

8.2.3. ოქმები თვალთმაქცურად მომზადდა იმ ფაქტის შესანიღბად, რაც მოხდა აპრილის თვეში;

8.2.4. სასამართლომ არასწორად განმარტა სშკ-ის 37-ე მუხლი და კონსტიტუციის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტი.

8.3. დამსაქმებელმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრვ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ არგუმენტებზე მითითებით მოითხოვა:

8.3.1. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, თუმცა, არასწორად განმარტა იგი. სააგენტოს მტკიცებით, დასაქმებულს ხელფასი არ მიუღია იმ საფუძვლით, რომ მას შრომა არ გაუწევია;

8.3.2. დასაქმებულს არც შრომითი ურთიერთობის შეჩერება მოუთხოვია სშკ-ის 36-ე მუხლის შესაბამისად, რის გამოც, დამსაქმებლის მიერ ხელფასის გადაუხდელობა კანონიერია;

8.3.3. არასწორადაა დაანგარიშებული სახელფასო თანხაც, რომელიც 2016 წლის 1 აპრილიდან 18 მაისამდე პერიოდში შეადგენს არა 2048 ლარს, არამედ 1920 ლარს.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

9.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 17 მაისის განჩინებით დასაქმებულისა და კომპანიის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.2. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები და დასკვნები; ქვემდგომმა სასამართლომ სამართლებრივად დასაბუთებულად შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელოვანი საკითხები (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

9.3. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის სწორი გამოყენების მიზნით (შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის /უხეში/ საფუძვლით გათავისუფლება), დამსაქმებელმა უნდა დაიცვას პრინციპი, რომლის შესაბამისად, შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. ნიშანდობლივია დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციური პრინციპი, რომლის შესაბამისად, დასაქმებულის ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია, გამოიკვეთოს ისეთი მძიმე დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის.

9.4. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 115-ე მუხლი მოიხმო და აღნიშნა, რომ სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, თუ რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.

9.5. პირველი აპელანტი (დასაქმებული) მიუთითებდა, რომ მართალია ის არ ცხადდებოდა სამსახურში, მაგრამ გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზებზე მას კომუნიკაცია ჰქონდა პროექტის მენეჯერთან რ. ქ-ასთან, ამ უკანასკნელმა კი ინფორმაცია მიაწოდა სააგენტოს დირექტორს მ. ღ-ას, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ცნობები საკმარისი იყო გამოუცხადებლობის საპატიოდ მიჩნევისათვის და სასამართლოს უნდა ემსჯელა ამ ცნობებზე. სასამართლომ პირველი აპელანტის ეს პოზიცია ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძვლად არ მიიჩნია, რადგან, წარდგენილი მტკიცებულებებით აღნიშნული არ დგინდებოდა და გარდა ამისა, ამ ფაქტის დადგენის შემთხვევაშიც, თუკი, უტყუარად დადასტურდებოდა დასაქმებულის მიერ რიგითი (არადაქვემდებარებული) თანამშრომლისათვის ინფორმაციის მიწოდება, ხოლო ამ უკანასკნელის მიერ იგივე ინფორმაციის დირექტორისათვის გადაცემა, ეს ფაქტი მაინც ვერ გაამართლებდა მოსარჩელის მიერ სამსახურში გამოუცხადებლობას 31 სამუშაო დღით და გამოუცხადებლობის საპატიოდ მისაჩნევად არ გამოდგებოდა.

9.6. სასამართლომ განმარტა, რომ მუშაკის მიერ სამსახურში გამოუცხადებლობის საპატიოდ მიჩნევისათვის უნდა არსებობდეს ის გარემოებები, რომელიც გათვალისწინებულია შრომის კანონმდებლობით (სშკ-ის 36 მუხლი), მუშაკის მიერ სამსახურის ხელმძღვანელის ინფორმირება (პირადად თუ სხვა თანამშრომლის მეშვეობით) ავადმყოფობის გამო სამსახურში გამოუცხადებლობის შესახებ არ ნიშნავს იმას, რომ მისი გამოუცხადებლობა ამ ვალდებულების (ინფორმაციის მიწოდების) შესრულების გამო, უპირობოდ საპატიოდ უნდა იქნეს მიჩნეული, ამისათვის მნიშვნელოვანია დასაქმებულმა წარადგინოს საავადმყოფო ფურცელზე (დროებით შრომისუუნარობის) ყოფნის დამადასტურებელი მტკიცებულება. სადავო არ არის ის გარემოება რომ მოსარჩელეს არც სააგენტოს დირექტორისათვის და არც სასამართლოსათვის არ წარუდგენია დროებითი შრომისუუნარობის დამადასტურებელი დოკუმენტი - საავადმყოფო ფურცელი, რაც შეიძლებოდა საფუძვლად დადებოდა დასაქმებულის სამსახურში გამოუცხადებლობის საპატიოდ მიჩნევას.

9.7. სასამართლომ მოიხმო „დროებითი შრომისუუნარობის ექსპერტიზის ჩატარების და საავადმყოფო ფურცლის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის N 281/ნ ბრძანების (შემდეგში: მინისტრის N 281/ნ ბრძანება) მე-3; მე-5 და მე-6 მუხლები, რომლის თანახმად, დასაქმებულთა დროებითი შრომისუუნარობის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს საავადმყოფო ფურცელი და არა მკურნალი ექიმის მიერ გაცემული ცნობები, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში წარადგინა პირველმა აპელანტმა და რომელიც სწორად შეაფასა საქალაქო სასამართლომ. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სამსახურში ხანგრძლივი პერიოდით და არასაპატიო მიზეზებით არ გამოცხადებულა, რაც უნდა შეფასებულიყო სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შრომითი ვალდებულებების უხეშ დარღვევად.

9.8. სასამართლოს განმარტებით, დასაქმებულის სამუშაოზე გამოცხადება და შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულება არის შრომითი ხელშეკრულების მონაწილე სუბიექტის უმთავრესი ვალდებულება და ამ ვალდებულების ხანგრძლივი პერიოდით (49 კალენდარული, შესაბამისად - 31 სამუშაო დღის განმავლობაში) არასაპატიო მიზეზებით შეუსრულებლობა უნდა ჩაითვალოს შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევად. სასამართლომ განმარტა, რომ, მართალია, დასაქმებულის მიერ სამუშაოს არასაპატიო მიზეზით გაცდენის შემთხვევაში მხოლოდ გაცდენილ დღეთა რაოდენობას არ გააჩნია მაკვალიფიცირებელი მნიშვნელობა და სამუშაოს არასაპატიო მიზეზით გაცდენასთან ერთად, აუცილებლად უნდა დადგინდეს, თუ რა შედეგი გამოიწვია ამ გადაცდომამ ან რა შედეგი შეიძლებოდა გამოეწვია მას დამსაქმებლისათვის, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში საყურადღებო იყო ის გარემოება, რომ გაცდენილ დღეთა რაოდენობა იყო არა ერთი ან ორი, არამედ - ზედიზედ 31 სამუშაო დღე, რომელიც თავისთავად ზიანის მომტანია საწარმოსათვის და დამსაქმებლისათვის რაიმე დამატებით მტკიცების ტვირთის დაკისრება, ზიანის ფაქტის არსებობის დადასტურების შესახებ, გონივრული შეფასების თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელი იყო.

9.9. სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია დასაქმებულის პოზიცია 2016 წლის 20 აპრილით, 18 მაისით დათარიღებულ ოქმებთან, მოწმეთა ჩვენებებთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული ოქმების არარსებობის შემთხვევაშიც, დამსაქმებელს, სშკ-ის 37-ე მუხლის თანახმად, ჰქონდა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძვლები.

9.10. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მეორე აპელანტის (დამსაქმებლის) პოზიცია გათავისუფლებამდე დასაქმებულისათვის ხელფასის ანაზღაურების შესახებ და დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვებს იმის თაობაზე, რომ დასაქმებულს უნდა ანაზღაურებოდა 2016 წლის 1 აპრილიდან გათავისუფლების ბრძანების გამოცემამდე (2016 წლის 18 მაისამდე) მიუღებელი ხელფასი, ვინაიდან მოსარჩელე ამ პერიოდში სააგენტოს თანამშრომელი იყო.

10. დასაქმებულისა და დამსაქმებლის საკასაციო საჩივრების საფუძვლები

10.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს დასაქმებულმა და დამსაქმებელმა.

10.2. დასაქმებულმა (პირველმა კასატორიმა) გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა იმ პრეტენზიებზე დაყრდნობით, რაც მის სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარშია ასახული (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.2-5.6 და 8.2, 8.2.1-8.2.4 ქვეპუნქტები).

10.2.1. დასაქმებულის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხოლოდ გაცდენილი დღეების რაოდენობაზე მითითება და ამით უხეში დარღვევის დადგენა არაკანონიერია, ისევე, როგორც - ზიანის არსებობის ფაქტი.

10.2.2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა და გამოიყენა ”Ultima Ratio“-ს პრინციპი და არასწორად განმარტა „უხეში დარღვევის“ ცნება.

10.3. კომპანიამ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, დასაქმებულის სარჩელის უარყოფა.

10.3.1. კომპანიის საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები ამ განჩინების 8.3, 8.3.1-8.3.3 ქვეპუქტებში მითითებული გარემოებების იდენტურია და დამსაქმებელმა დამატებით განმარტა, რომ მაისის თვეში ერთ სამუშაო დღეზე ხელფასის ოდენობა 64 ლარს შეადგენდა. აქედან გამომდინარე, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა ხელფასის ოდენობა არასწორად გამოიანგარიშეს.

11. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

11.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივრები წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ს 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

14. საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები დასაშვები რომც ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორებს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ განხილულია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც სშკ-ის 37-ე და 34-ე მუხლებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

17.1 განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობისა და სამართლებრივი შემოწმების საგანია დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერების საფუძვლის შემოწმება. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში დაადგინა, რომ დამსაქმებლისთვის შრომითი ურთიერთობის შეყვეტის კანონით მინიჭებული უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად (სსკ-ის 115-ე მუხლი; იხ. სუსგ-ები №ას-1155-1086-2015, 2016 წლის 2 თებერვლის განჩინება; №ას-545-513-2012, 2012 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება;№ ას-549-517-2010, 2010 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, № ას-545-513-2012, 2012 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება). სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ დასაქმებული 2016 წლის 31 მარტიდან იმავე წლის 18 მაისამდე სამსახურში არ გამოცხადებულა და არც გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზის შესახებ უცნობებია დამსაქმებლისათვის, რაც დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულებისა და შრომის შინაგანაწესის უხეში დარღვევაა, აღნიშნული საფუძვლით დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნა სრულად შეესაბამება სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის დანაწესს (იხ. ამ განჩინების 9.6-9.9 ქვეპუნქტები);

17.2. საკასაციო სასამართლო სავსებით იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას, რომ დასაქმებულმა, როგორც შრომითი ურთიერთობის მონაწილემ საკუთარი ვალდებულება ხანგრძლივი პერიოდით (49 კალენდარული, შესაბამისად - 31 სამუშაო დღის განმავლობაში) არ შეასრულა და აღნიშნული არასაპატიო მიზეზით იყო განპირობებული, რადგან დამსაქმებლისათვის სამსახურში გამოუცხადებლობის მიზეზის შეტყობინება ჯეროვანი წესით უნდა განხორციელებულიყო და არა მესამე პირის მეშვეობით, როგორც ეს კონკრეტულ შემთხვევაშია დადგენილი. საქმის მასალებით არ იკვეთება, რომ დასაქმებულს არ შეეძლო უშუალოდ დამსაქმებლისათვის (უფლებამოსილი პირისათვის) მიეწოდებინა ინფორმაცია სამსახურში გამოუცხადებლობის მიზეზების თაობაზე. ქვემდგომმა სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება დასაქმებულის სამსახურში გამოუცხადებლობის ხანგრძლივობასა და ინფორმაციის მიუწოდებლობაზე, რაც შეუძლებელია დამსაქმებლის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება გამხდარიყო.

17.3. საკასაციო სასამართლო, პირველი კასატორის პრეტენზიებთან დაკავშირებით, განმარტავს, რომ მოსარჩელის არგუმენტი თითქოს ის 2016 წლის 25 აპრილიდან უკვე გათავისუფლებული იყო დაკავებული თანამდებობიდან, არ დასტურდება მის მიერ წარდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს პირველი კასატორის მოსაზრებას, რომ ის 2016 წლის 25 აპრილს სამსახურში გამოცხადებას აპირებდა, თუმცა, მას ხელფასი არ ჩაერიცხა და, ასევე, თანამშრომელმა ზეპირსიტყვიერად გადასცა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ შეტყობინება, რის გამოც ივარაუდა, რომ სამსახურში არ უნდა გამოცხადებულიყო და არც საავადმყოფო ფურცელი უნდა წარედგინა სააგენტოსათვის. თუკი სასამართლო დაუშვებს, რომ პირველი კასატორის ეს განმარტება მართებულია, არაგონივრული და დაუსაბუთებელია, რატომ არ უნდა მისულიყო დასაქმებული სამსახურში, თუნდაც იმ პრეტენზიების გასარკვევად, რასაც საკასაციო საჩივარი ეფუძნება.

17.4. საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს პირველი კასატორის პოზიციას, რომ მან სააგენტოს შეატყობინა მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ, რის გამოც სამსახურში გამოცხადებას ვერ ახერხებდა. დასაქმებული საკუთარ მტკიცებას იმას აფუძნებს, რომ თანამშრომელს მიაწოდა ინფორმაცია სამსახურში გამოუცხადებლობის თაობაზე, რომელსაც, თავის მხრივ, სააგენტოს დირექტორისათვის უნდა შეეტყობინებინა აღნიშნული. იმ მტკიცების გაზიარების შემთხვევაშიც, რომ დასაქმებულმა თავის თანამშრომელს დირექტორისათვის შეტყობინება დააბარა, არ დასტურდება უშუალოდ დირექტორის შეტყობინების ფაქტი (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). სწორედ ამიტომ, საქმის გარემოებებისათვის დაუშვებელი და არაგანკუთვნადია დასაქმებულის მიმოწერა თანამშრომლებთან, რაც მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების სამტკიცებლად არ გამოდგება.

17.5. საკასაციო სასამართლო სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის გამოყენების თაობაზე არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ N ას- 705-659-2017, 12.09.2017წ; შდრ. სუსგ-ები N ას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება). საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, დასაქმებულის გათავისუფლების მიზეზების ინდივიდუალაურად შესწავლა-გამოკვლევის გზით, დასაბუთებულია სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის გამოყენების თაობაზე და შეესატყვისება საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკას. ამდენად, პირველი კასატორის საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

17.6. მეორე კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დადგენილია, დამსაქმებელს დასაქმებულისათვის 2016 წლის 1 აპრილიდან იმავე წლის 18 მაისამდე პერიოდისათვის შრომის ანაზღაურება არ გადაუხდია. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ ამ პერიოდში მოსარჩელე სააგენტოს თანამშრომელი იყო, მას შრომითი ურთიერთობა შეჩერებული არ ჰქონდა და არც ხელფასი დაუქვითავთ მისთვის, ამიტომ დასაქმებულს ამ პერიოდის ხელფასი ეკუთვის, შესაბამისად, ამ ნაწილში გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები (იხ. 7.3 და 9.10 ქვეპუნქტები). რაც შეეხება მეორე კასატორის მოსაზრებას, ხელფასის სამუშაო დღეებზე გადანაწილებასთან დაკავშირებით, აღნიშნული დაუსაბუთებელია, რადგან ხელფასი გაიცემოდა ყოველთვიურად ერთი და იმავე ოდენობით (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი, სშკ-ის 31.2-ე მუხლი).

17.7. ზემოხსენებული მოტივაცია დამსაქმებლის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის საფუძველია.

18. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მტკიცების ტვირთი სწორად გადანაწილდა მხარეებს შორის სწორედ იმ სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, რაც ნიშანდობლივია შრომითსამართლებრივი ურთიერთობისათვის. განსახილველ დავაში დაცულია კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის კონსტიტუციური პრინციპი, რაც სამართალწარმოებისას უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის (სსსკ-ის მე-4-5 მუხლები) საფუძველზე დავის განხილვასა და გადაწყვეტას.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლის და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; შდრ. საქმე # 1124-1080-2016, 10.03.2017წ.).

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81; Hirvisaari v. Finland, §32).

21. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრებს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადების დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

23. პირველ კასატორს სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მეორე კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა(ა)იპ „ქვემო ქართლის რეგიონული განვითარების სააგენტოს“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. მ. გ-ეს (პ/ნ 3-) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ. კ-ის (პ/ნ 2-) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება N5, გადახდის თარიღი 2017 წლის 05 ივლისი), 70% – 210 ლარი;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე