საქმე №ას-860-803-2017 25 დეკემბერი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. დ-ე, ე. თ-ე, რ. ა-ი, ი. გ-ე, ჯ. ო-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან მესაკუთრე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. დ-ის, ე. თ-ის, რ. ა-ის, ი. გ-ისა და ჯ. ო-ის (შემდგომში _ მოპასუხეები, მოწინააღმდეგე მხარეები) მიმართ, მოსარჩელის კუთვნილი ქონებით სარგებლობის გამო თანხის დაკისრების მოთხოვნით, კერძოდ, 2012 წლის 28 მაისიდან 2014 წლის 12 აგვისტოს ჩათვლით _ 10 707,55 ლარის, ხოლო უძრავი ქონების გამოთავისუფლებამდე ყოველ ვადაგადაცილებილ დღეზე 13,27 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ქ.ქობულეთში, ა-ის გამზირის #110-ში მდებარე 188,7 კვ.მ შენობა-ნაგებობა და მასზე დამაგრებული 453 კვ.მ მიწის ნაკვეთი 2012 წლის 28 მაისიდან წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების არამართლზომიერად დაკავების ფაქტის, დამკავებლის ვინაობის, დაკავების ვადისა და არამართლზომიერად დაკავებული ფართობის დამდგენმა კომისიამ (შემდგომში _ კომისია) 2010 წლის 10 აპრილს ადგილზე გასვლით შეისწავლა ზემოხსენებული უძრავი ნივთის მდგომარეობა და გაირკვა, რომ 2012 წლის ივნისიდან მოპასუხეებს დაკავებული აქვთ და სამეწარმეო საქმიანობისათვის იყენებენ 94 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართს, არ გააჩნიათ სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამ ქონების იჯარით გადაცემის შემთხვევაში, 1 კვ.მ შენობით წლიური სარგებლობის საფასური იქნებოდა 51,52 ლარი, თანახმად აუდიტორული შეფასებისა. მოპასუხეებს 2014 წლის 30 ივნისს წერილობით შეეთავაზათ ფართის 20 კალენდარული დღის ვადაში გათავისუფლება და მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე მოსარჩელისათვის ჩაბარება, ასევე, 2012 წლის 28 მაისიდან არამართლზომიერად სარგებლობის შეწყვეტამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 13,27 ლარის გადახდა. მოპასუხეებს აღნიშნული ქმედება არ განუხორციელებიათ.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

ე. თ-ემ, ა. დ-ემ და ი. გ-ემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინეს და განმარტეს, რომ ე.თ-ესა და ა.დ-ეს სადაო ფართის ნაწილი, დაახლოებით 4 კვ. მეტრი დაკავებული აქვთ შპს „ქ-ასთან“ დადებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც ფართის დაკავების დროისათვის წარმოადგენდა მის მესაკუთრეს, ხოლო მას შემდეგ, როცა ქ.ქობულეთში, ა-ის გამზირის #110-ში მდებარე უძრავი ქონება გადავიდა სახელმწიფო საკუთრებაში და როცა მათ მოსთხოვა სამინისტრომ თანხის გადახდა, ამის შემდეგ იჯარის თანხას უხდიან სახელმწიფოს. გარდა ამისა, მოპასუხეებმა განმარტეს, რომ მოსარჩელე, თუკი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენს, უფლება აქვს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის საფუძველზე მოითხოვოს მოპასუხეთა მფლობელობის შეწყვეტა, რაც შეეხება მოთხოვნილი თანხის ოდენობას, ამ მხრივ სარჩელზე დართული აუდიტორული დასკვნა ვერ ასაბუთებს, თუ რა პერიოდის მიხედვითაა გამოანგარიშებული თანხა. ი. გ-ემ დამატებით განმარტა, რომ მას, მართალია, სადავო ფართში 2012 წლამდე ქონდა განთავსებული საათების სახელოსნო და დაკავებული ჰქონდა დაახლოებით 1 კვ.მ ფართი, რაშიც შპს „ქ-ას“ ქირის სახით უხდიდა ყოველთვიურად 5 ლარს, მაგრამ 2012 წლის შემდეგ მას აღნიშნული ფართით არ უსარგებლია, ვინიდან იქ აღარ იყო შესაბამისი სამუშაო პირობები, თუმცა იქ დღემდე შემორჩენილია მისი აბრა. სასამართლო სხდომაზე სარჩელი არ ცნეს რ. ა-მა და ჯ. ო-მა იმ საფუძვლით, რომ მათ ორ წელზე მეტია არანაირი შეხება არ აქვს სადავო ფართთან. რ.ა-ს 2012 წლმდე დაკავებული ჰქონდა დაახლოებით 4 კვ. მეტრამდე ფართი, სადაც განთავსებული ქონდა მობილურების სახელოსნო და აღნიშნულ პერიოდში იგი იჯარის ქირასაც უხდიდა შპს „ქ-ას“, მაგრამ 2012 წლის შემდეგ იგი ფართით აღარ სარგებლობს, ხოლო ჯ.ო-ის განმარტებით, იგი არასოდეს არ ფლობდა სადავო ობიექტში ფართს. მას ერთხანს სურვილი ჰქონდა დაეკავებინა ის ფართი, რომელიც გარდაცვალებამდე ეკავა ლ. კ-ს და იქ გაეხსნა ლომბარდი, რისთვისაც დაამზადა რეკლამა, მაგრამ, ვინაიდან სათანადო პირობები არ იყო და დოკუმენტალურადაც ვერ მოაგვარა საკითხი, მას არ უსარგებლია ფართით.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიცვალა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა. დ-ესა და ე. თ-ეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 487,20 ლარის, ასევე, 2014 წლის 28 ოქტომბრიდან სადავო ქონების გამოთავისუფლებამდე ყოველდღიურად 0,56 ლარის გადახდა.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების დასაბუთება:

1.1. საკასაციო განაცხადის მოცულობა და საკასაციო განხილვის ფარგლები:

წინამდებარე საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების საფუძველს, თანახმად საკასაციო სასამართლოს 2017 წლის 17 ნოემბრის განჩინებისა, წარმოადგენდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის მოთხოვნა (სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე), შესაბამისად, პალატა გადაწყვეტილების კანონიერებას ამ კუთხით შეაფასებს, ამასთანავე, ითვალისწინებს ამავე კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციას (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა) და აღნიშნავს, რომ მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმათა დარღვევა საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში იქნება გამოკვლეული. მესაკუთრე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ქვემდგომი სასამართლოს მხრიდან საპროცესო სამართლის ნორმათა დარღვევას მიიჩნევს და თვლის, რომ სასამართლომ მოპასუხეთა მხრიდან ქონების ფლობის თვალსაზრისით არასწორად შეაფასა საქმის მასალები, ასევე, არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, შესაბამისად, დადასტურების შემთხვევაში, კვლევის საგანი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევები იქნება (საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი).

1.2. ქვემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები და მათი სავალდებულო წინამდებარე განჩინების მიმართ (ფაქტობრივი დასაბუთება):

წინამდებარე განჩინების მიმართ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) სავალდებულო ძალა გააჩნია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელთა წინააღმდეგაც კასატორს არ მიუთითებია იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება, კერძოდ:

1.2.1. 2012 წლის 28 მაისს სადავო უძრავი ქონება დარეგისტრირდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად;

1.2.2. ა. დ-ე და ე. თ-ე სადავო ნივთის ნაწილით - 4 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართითა და მასზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობენ 2012 წლის 28 მაისიდან დღემდე: განთავსებული აქვთ ტანსაცმლისა და ქსოვილების მაღაზია ისე, რომ არ გააჩნიათ ფლობის უფლების მიმნიჭებელი რაიმე სამართლებრივი აქტი (გარიგება ან ადმინისტრაციულ -სამართლებრივი აქტი);

1.2.3. ი. გ-ეს, რ. ა-სა და ჯ. ო-ს 2012 წლის 28 მაისიდან სადავო ნივთის არც ერთი ნაწილით არ უსარგებლიათ;

1.2.4. წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერებით ირკვევა, რომ ა. (ა.) დ-ეს შპს „ქ-ისათვის“ 2012 წლის განმავლობაში, ყოველთვიურად 8-ჯერ აქვს გადახდილი 44-44 ლარი, საერთო ჯამში - 352 ლარი. გადახდის დანიშნულებაში მითითებულია „იჯარა“. ასევე წარმოდგენილია საგადახდო დავალებები, რომლითაც დასტურდება, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტში ე. თ-ეს გადახდილი აქვს 200 ლარი, ხოლო ა. დ-ეს - 352 ლარი. ამ საგადახდო დავალებებში საერთოდ არაა მითითებული გადახდის დანიშნულება;

1.2.5. სამინისტრომ სასარჩელო მოთხოვნა დააფუძნა შპს „ი-გის“ 2014 წლის 30 აპრილის #130/02 აუდიტორულ დასკვნას, რომლის თანახმად, სადავო ნივთის სარგებლობის წლიური საფასური 1 კვ. მეტრზე 51.52 ლარს შეადგენს, ანუ, 1 კვ.მ ფართით სარგებლობის დღიური საფასური 0.14 ლარია. ა. დ-ე და ე. თ-ე შეედავნენ ამ დასკვნას, თუმცა, მათ მიუთითეს, რომ სადავო ფართით სარგებლობისათვის იხდიდნენ 44 ლარს ყოველთვიურად. ამით მოპასუხეებმა აღიარეს, რომ სადავო ფართის 1 კვ. მეტრით სარგებლობისათვის შესაძლებელია თვეში 11 ლარის გადახდა, რაც გულისხმობს დღიურად 0.36 ლარის გადახდას. ამდენად, მოსარჩელემ სარგებლობის საფასური მოითხოვა უფრო დაბალ განაკვეთზე გაანგარიშებით. სასარჩელო მოთხოვნის ფორმირებისათვის გათვალისწინებული სადავო პერიოდი - 2012 წლის 28 მაისიდან 2014 წლის 27 ოქტომბრის ჩათვლით (სარჩელის აღძვრამდე) - შეადგენდა 29 თვეს _ 870 დღეს. 4 კვ. მეტრი ფართით სარგებლობისათვის, საერთო ჯამში, საფასურის ოდენობაა 487.2 ლარი.

1.3. საკასაციო პალატის შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები:

1.3.1. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ა.დ-ისა და ე.თ-ის მიერ სადავო ქონების მხოლოდ 4 კვ. მეტრის დაკავების ფაქტი, რადგანაც მოპასუხეებს ერთობლივად დაკავებული ჰქონდათ 94 კვ.მ შენობა და ეწეოდნენ სამეწარმეო საქმიანობას, რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მხოლოდ სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ფართის ორი მოპასუხის მიერ დაკავებას, საქმეში არ არის წარმოდგენილი. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც სარჩელით მოთხოვნილია მოპასუხეთა მიერ ქონების არამართლზომიერი ფლობის გამო თანხის დაკისრება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, მოსარჩელეს ეკისრება იმ პირის მიერ ქონებით სარგებლობის დადასტურება, რომლისგანაც მოთხოვნილია კომპენსაცია. ამ მხრივ, კასატორის მხრიდან წარმოდგენილია კომისიის მიერ შედგენილი აქტი, რომელსაც ედავება მოპასუხე მხარე და უარყოფს ნივთის ფლობას, სხვა რაიმე სარწმუნო მტკიცებულება (მაგ: ფაქტების კონსტანტაციის მასალები) სადავო საკითხის თაობაზე საქმეში წარმოდგენილი არ არის. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის ფარგლებში სავსებით მართებულად აღნიშნა ის გარემოება, რომ აქტი შედგენილია ცალმხრივად, მოსარჩელის წარმომადგენლების მიერ და არ არის დადასტურებული მოპასუხეების ხელმოწერით (საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილ ამ დოკუმენტს მოპასუხეთა მხრიდან ხელმოწერით მხოლოდ ა.დ-ე ადასტურებს, თუმცა, დასაბუთებული საკასაციო შედავების არარსებობის პირობებში პალატა ამ გარემოებას საკუთარი ინიციატივით არ აფასებს), რაც შეეხება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლით განმტკიცებულ ადმინისტრაციული ორგანოს კანონიერების ფარგლებში მოქმედების პრინციპს, ეს საკითხი განსახილველი სამართალურთიერთობის ფარგლებში ვერ იქნება საკმარის გარემოებად მიჩნეული და იმ პრეზუმფციის დაშვების საფძველი, რომ კომისიის მიერ შედგენილი დოკუმენტი შეუდავებელი ძალის მატარებელია.

1.3.2. სასამართლო მიუბრუნდება მტკიცების ტვირთის საკითხს და კასატორის პრეტენზიის საპირისპიროდ განმარტავს შემდეგს: მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების მოსარჩელის მხრიდან სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებით დადასტურების შემდგომ წარმოეშობოდა მოპასუხე მხარეს მისი გაქარწყლების ვალდებულება, სხვა შემთხვევაში, როდესაც მოსარჩელე თავად ვერ დაძლევს მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, მოპასუხე მხარე უფლებამოისლია, თავი მხოლოდ ამ ფაქტის შედავებით დაიცვას. ამდენად, კასატორის აპელირება იმ საკითხზე, რომ მოპასუხეს არ წარუდგენია შესაბამისი მტკიცებულებები, სამართლებრივ საფუძვლიანობასაა მოკლებული და არ იზიარებს საკასაციო პალატა. რაც შეეხება ა.დ-ისა და ე.თ-ის მიერ მხოლოდ 4 კვ.მ ფართით სარგებლობის ფაქტს, იგი აღიარებულია ამ პირთა მიერ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის (ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას) თანახმად, ამ აღიარებას სასამართლო იურიდიულ ძალას ანიჭებს და ათავისუფლებს მოსარჩელეს ამ პირთა მხრიდან სწორედ 4 კვ.მ ფართის ფლობის მტკიცებისაგან, თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მოპასუხის აღიარება, თუნდაც იმ კონტექსტში, რომ მას დაკავებულ ფართში აქვს ტანსაცმლისა და ქსოვილების მაღაზია, არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს იმ პრეზუმფციას, რომ პირი აღიარებულ ოდენობაზე მეტ ფართს ფლობს.

1.3.3. გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებასთან დაკავშირებით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ საკითხზე, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ არ გაიზიარა ა.დ-ისა და ე.თ-ის მტკიცება, რომ მათ შპს „ქ-ასთან“ ჰქონდათ დადებული იჯარის ხელშეკრულება. ამ მხრივ, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ვერ წარადგინა წერილობითი ხელშეკრულება, ხოლო ქირის გადახდის ქვითრები, მიუხედავად დანიშნულებაში „იჯარის“ მითითებისა, ვინაიდან არ შეიცავდა მითითებას ხელშეკრულების არსებით პირობებზე, არ შეიძლებოდა მხარეთა შორის იჯარის სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის დადგენას დადებოდა საფუძვლად. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს პალატის ეს მსჯელობა სადავოდ არ გაუხდია, შესაბამისად, პალატა ვერ შეაფასებს იმ საკითხს, არსებობდა თუ არა იჯარის სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მეიჯარე ჩაანაცვლა სახელმწიფომ, ასევე, სწორად შეწყდა თუ არა იჯარის ხელშეკრულება მხარეთა შორის (სკ-ის 581-ე-591-ე მუხლებით დასაშვებად მიიჩნევა იჯარის ზეპირი ფორმით არსებობა და ამგვარი ხელშეკრულების მოშლის წესს ადგენს ამავე კოდექსის 589-ე მუხლი, ამასთანავე, 581-ე (2) და 572-ე მუხლების შესაბამისად, რეგულირებულია იჯარის ხელშეკრულებაში უფლებამონაცვლეობის საკითხი). შედავების არარსებობის პირობებში პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ა.დ-ე და ე.თ-ე სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდნენ სადავო ქონებიდან 4 კვ.მეტრს. ასეთ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილით და სწორად განმარტა იგი. ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ განსახილველი ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტში, რაც მიუთითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ამ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან (იხ. სუსგ №ას-472-448-2013, 5 დეკემბერი, 2013 წელი). თავად ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას ემსახურება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია გათანაბრების ოდენობის განსაზღვრის საკითხი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ მხრივ საყურადღებოა შესრულების კონდიქციის რეგულირების მექანიზმი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე, სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით. იმის გათვალისწინებით, რომ „შესრულების დაბრუნება“ (მფლობელთა მიერ მიერ ქონების უკანონო სარგებლობით მიღებული სიკეთე) შეუძლებელია, ზემომითითებული ნორმის (სკ-ის 979-ე მუხლი) მე-2 ნაწილის თანახმად, უფლების მქონე პირმა (მოსარჩელემ) შეიძლება, გამოიყენოს ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნა, რაც შეიძლება დადგინდეს ქონების იჯარით გაცემის საბაზრო ღირებულებით.

1.4. გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების სამართლებრივი დასაბუთება:

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების წინააღმდეგ არ არის რა წარმოდგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობები და ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო უცვლელად ტოვებს მას (საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას).

2. სასამართლო ხარჯები:

რადგანაც წინამდებარე განჩინებით კასატორის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, ხოლო იგი „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გათავისუფლებულია ბიუჯეტის მიმართ ანგარიშსწორებისაგან, პროცესის ხარჯებს გაიღებს სახელმწიფო, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლისა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი