საქმე №ას-882-822-2017 11 ოქტომბერი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურა ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. გ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ჩ-ე (მოსარჩელე)

თავდაპირველი თანამოპასუხე _ მ. გ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების, ასევე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ზ. ჩ-ემ (შემდგომში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან მესაკუთრე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. და ლ. გ-ეების (შემდგოში - მოპასუხეები, აპელანტები, ლ.გ-ე - აგრეთვე კასატორი ან მფლობელები) მიმართ მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი, ქ.ქუთაისში, ჩ-ის (ყოფილი რ-ის) ქ#4-ში (ყოფილი #6, ნაკვეთი #2, ს/კ #0--, შემდგომში - უძრავი ქონება) მდებარე უძრავი ქონების გამოთხოვისა და გამოთავისუფლებული ნივთის მოსარჩელისათვის გადაცემის მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2015 წლის 31 დეკემბერს მოსარჩელემ სს „მ–თან“ დადო სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დამოწმდა 2016 წლის 5 იანვარს და ქონება შემძენის საკუთრებად აღირიცხა. მოპასუხეები, მიუხედავად მესაკუთრის არაერთი მოთხოვნისა, არ ათავისუფლებენ ქონებას, მათ არ გააჩნიათ ნივთის ფლობის საფუძველი, უფრო მეტიც, მფლობელებმა გატეხეს სახლის კარი და მესაკუთრის ნების წინააღმდეგ შეიჭრნენ საცხოვრებლად.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხეებმა არ ცნეს სარჩელი და განმარტეს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო ნივთი მათი, როგორც მეუღლეების თანასაკუთრების საგანს წარმოადგენს. ამავე კოდექსის 1170-ე მუხლის შესაბამისად, ლ.გ-ის ქონება არ შეიძლება მიქცეულ იქნას მეორე მოპასუხის მიერ აღებული ვალების დასაფარავად, რადგანაც ეს ვალი ოჯახის საერთო მიზნებს არ მოხმარებია, ხოლო შემძენი, სამოქალაქო კოდექსის 187-ე მუხლის შესაბამისად, არ არის კეთილსინდისიერი.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დამაყოფილდა, მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ქონება და გამოთავისუფლებული ნივთი გადაეცა მოსარჩელეს.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მფლობელებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ-ემ, მოითხოვა მისი, ასევე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. ქ. ქუთაისში, ჩ-ის (ყოფილი რ-ის) ქ#4-ში მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ #0--) ეკუთვნის მოსარჩელეს;

1.2.2. აპელანტებს სადავო ქონების ფლობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნიათ.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება კასატორის შედავება იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა დავის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა კასატორის ნების არსებობას თანასაკუთრების საგნის გასხვისებაზე. ამ თვალსაზრისით სასამართლოს არ უხელმძღვანელია სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე და 1160-ე მუხლებით, რის შედეგადაც დაირღვა საკუთრების კონსტიტუციური უფლება, ასევე, სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლით დადგენილი საერთო ქონებით მეუღლეთა ვალების დაფარვის წესი. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლზე, აღნიშნული მსჯელობა აბსოლუტურად გაუმართლებელია, რამდენადაც კასატორმა შესაგებელშივე მიუთითა თანასაკუთრების უფლებაზე, რომელიც არ განკარგულა და თანამესაკუთრეს არც ნება გამოუვლენია აღნიშნულზე, შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ჩანაწერიც უძრავ ქონებაზე ვერ იქნება ნამდვილი. მოცემულ შემთხვევაში, შემძენს _ მოსარჩელეს უნდა სცოდნოდა, რომ მოპასუხეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ და კასატორი ისეთივე მესაკუთრეს წარმოადგენდა ქონებისა, როგორც მ. გ-ე, ხოლო საკუთრების უფლებას იცავს, როგორც საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, ისე _ საყოველთაოდ აღიარებული ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები. პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

1.5.1. განსახილველ დავის საგანს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა წარმოადგენს. უდავო გარემოებაა ის, რომ საკუთრების უფლება მოსარჩელემ 2015 წლის 31 დეკემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე მოიპოვა (იხ. სარჩელზე დართული წერილობითი ხელშეკრულება) და უფლების დამდგენ დოკუმენტად საჯარო რეესტრში სწორედ ეს დოკუმენტია მითითებული (ხელშეკრულების დამოწმების თარიღი: 05.01.2016წ. იხ. სარჩელზე დართული მონაწერი). ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენენ მოსარჩელე და მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია. საქმეში არ არის წარმოდგენილი შეგებებული სარჩელი, რომლის ფარგლებშიც სადავოდ იქნებოდა გამხდარი მოსარჩელის მიერ საკუთრების მოპოვება, ასევე, არ მოიპოვება რაიმე გადაწყვეტილება ან დოკუმენტი, რომლითაც შეცილებული იქნებოდა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მხრიდან ქონებაზე უფლების მოპოვება. საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს იმ გარემოებასაც, რომ მოპასუხეებს არც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ნამდვილობასთან მიმართებით წარუდგენიათ ადმინისტრაციული საჩივარი, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მიზნებისათვის პრეზუმირებულია, რომ რეესტრის ჩანაწერი ნამდვილია, ვინაიდან იგი არ არის შედავებული. საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ მხოლოდ შესაგებელში თანასაკუთრების ფაქტზე აპელირება არ განიხილება რეესტრის ჩანაწერის შედავებად, ხოლო კასატორი ვერ მიუთითებს ისეთ ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე, რომელთა შესწავლა მისცემდა სასამართლოს მისი პოზიციის გაზიარების შესაძლებლობას, რომ შემძენი ჩანაწერის მიმართ არაკეთილსინდისიერია. საკასაციო პალატა განუმარტავს კასატორს, რომ, მისი მეუღლის ვალების გამო, თანასაკუთრების ობიექტის განკარგვის კანონიერება წინამდებარე დავის ფარგლებს სცდება, ვინაიდან საქმეში არსებული მასალებით მოსარჩელესა და მ. გ-ეს შორის სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის ფაქტი არ დგინდება, შესაბამისად, პალატა უარყოფს კასატორის მითითებას მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის, ასევე, ვალების დაფარვის წესსა თუ თანასაკუთრების საგნის მართვა-განკარგვის თაობაზე (სკ-ის 1158-ე, 1160-ე, 1170-ე მუხლები). ანალოგიურად ზემოხსენებულისა, წინამდებარე დავის საგნად ვერ იქნება მიჩნეული მხარის პრეტენზიები საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლითა და ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმით გარანტირებული საკუთრების უფლების თაობაზე. ამდენად, შეიძლება ითქვას, რომ მოსარჩელის საკუთრების წარმოშობის საკითხი წინამდებარე დავის საგანს არ წარმოადგენს და ქვემდგომმა სასამართლოებმა იგი სწორად მიიჩნიეს მოთხოვნის უფლების მქონე პირად.

1.5.2. პალატა განმარტავს, რომ ვინდიკაციური სარჩელის ელემენტებს ადგენენ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლები. სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის მოსარჩელე უნდა მიუთითებდეს, რომ: ა) არის ქონების მესაკუთრე; ბ) მოპასუხე ფლობს ქონებას; გ) მფლობელს არ გააჩნია სადავო ქონებაზე ფაქტობრივი ბატონობის მართლზომიერი საფუძველი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ეკისრება, საჯარო რეესტრის ამონაწერზე დაყრდნობით დაამტკიცოს ნივთზე საკუთრების უფლება, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა. მფლობელის შესაგებელი კი, ამავე ნორმიდან გამომდინარე, შეიძლება ემყარებოდეს, როგორც ფლობის ნამდვილი, მართლზომიერი უფლების არსებობას, ისე _ საკუთრების უფლების ნამდვილობას და როგორც ერთი, ისე _ მეორე ფაქტის დადასტურება მისი მტკიცების ტვირთს შეადგენს. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოპასუხემ ვერ დაძლია მტკიცების ტვირთი და ვერ დაადასტურა მართლზომიერი ფლობის ფაქტი, მოსარჩელის უფლებადამდგენი დოკუმენტი კი, როგორც უკვე აღინიშნა, შედავებული არ არის კანონით დადგენილი წესით (იხ. სამოტივაციო ნაწილის 1.5.1. პუნქტი), შესაბამისად, სასამართლო ხელმძღვანელობს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემებით (სკ-ის 312-ე მუხლი) და მიიჩნევს, რომ არსებობს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

1.6. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თოაბაზე, ხოლო კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს ა. ბ-ის მიერ კასატორის სახელით 07.08.2017წ. #0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% - 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ლ. გ-ეს (პ/#6--) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს ა. ბ-ის მიერ კასატორის სახელით 07.08.2017წ. #0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% - 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური