საქმე №ას-1097-1017-2017 17 ნოემბერი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ზ. ტ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. კ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების, ასევე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ვ. კ-ემ (შემდგომში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან მესაკუთრე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ზ. ტ–ის (შემდგოში - მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი ან მფლობელი) მიმართ თეთრიწყაროს რაიონის დაბა მ-ში, დ.კ–ის ქ#7-ში მდებარე, მოსარჩელის კუთვნილი 840 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 144 კვ.მ, ასევე, 40 კვ.მ შენობა ნაგებობის (ს/კ #8-----------, შემდგომში - სადავო ქონება) ხელყოფის აღკვეთისა და გამოთავისუფლებული ნივთის მოსარჩელისათვის დაბრუნების მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 1994 წელს მოსარჩელემ შეიძინა აგარაკი და ამ დროიდან ქონების ერთადერთ მესაკუთრეს წარმოადგენს იგი. მიუხედავად ამისა, უკანასკნელი წლების განმავლობაში აღნიშნულ აგარაკზე ოჯახთან ერთად უკანონოდ ცხოვრობს მოპასუხე. მოსარჩელემ არაერთხელ მოსთხოვა მფლობელს სადავო ქონების მშვიდობიანად გათავისუფლება, თუმცა, ამას შედეგი არ მოჰყოლია, რის გამოც მესაკუთრე იძულებულია მისი კანონიერი ინტერესების დასაცავად მომართოს სასამართლოს.

2. მოპასუხის პოზიცია:

სარჩელის წინააღმდეგ მოპასუხემ წარადგინა კვალიფიციური შესაგებელი და განმარტა, რომ ის და მოსარჩელე, დაახლოებით 1995-1996 წლებში, ზეპირსიტყვიერად შეთანხმდნენ სადავო ქონებასთან დაკავშირებით, კერძოდ, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეხადა 10 000 აშშ დოლარი, საიდანაც დღეის მდგომარეობით გადახდილი აქვს 8 000 აშშ დოლარი. მოპასუხე და მისი ოჯახი მითითებულ უძრავ ქონებაში ცხოვრობენ 1995 წლის დასაწყისიდან, შესაბამისად, მოპასუხის მხრიდან ქონების ფლობა არ წარმოადგენს უკანონოს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავ ქონებაზე აღიკვეთა მოპასუხის ხელყოფა და გამოთავისუფლებული ქონება დაუბრუნდა მოსარჩელეს.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მფლობელმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. 2016 წლის 5 აგვისტოს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით სადავო ქონება რეგისტრირებულია მოსარჩელის საკუთრებად (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტები: მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების #6-- აქტი, დამოწმების თარიღი 13/03/1997 და ნასყიდობის ხელშეკრულება, რეგისტრაციის #1-142, დამოწმების თარიღი 19/10/1994, ნოტარიუსი თ. გ-ე);

1.2.2. მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებას სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს მოპასუხე, რაც მესაკუთრის ნებას ეწინააღმდეგება. აპელანტმა ვერ მიუთითა რაიმე მტკიცებულებაზე, რაც სადავო ქონების მართლზომიერ მფლობელობას დაადასტურებდა (აპელანტის მითითებით, მოპასუხეს მოსარჩელისაგან სადავო უძრავი ქონება შეძენილი აქვს ჯერ კიდევ 1995 წელს და გადახდილი აქვს 8 000 აშშ დოლარი, ამასთან, მხარეთა შეთანხმებით ნასყიდობის ფასის დარჩენილი ნაწილის - 2 500 აშშ დოლარის გადახდა უნდა მომხდარიყო 2001 წლის 1 აგვისტომდე, რის სანაცვლოდაც მოსარჩელეს უძრავი ქონება საკუთრებაში უნდა გადაეცა მისთვის, რაც ვერ განხორციელდა იმის გამო, რომ მესაკუთრემ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა მხოლოდ 2012 წლის 2 თებერვალს, თუმცა, საქმის მასალებით სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის (2012 წლის 02 თებერვალი) შემდგომ მხარეთა შორის რაიმე შეთანხმება უძრავი ქონების მოპასუხისთვის მფლობელობაში გადაცემის თაობაზე საქმის მასალებით არ დასტურდება);

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება კასატორის შედავება იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა/განმარტა სამართლის ნორმები, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, რადგანაც საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კასატორი ქონებას მართლზომიერად ფლობს, მას გადახდილი აქვს თანხა, იგი არა საკუთრების ჩამორთმევას, არამედ, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას მოითხოვდა, სასამართლომ კი, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და უსაფუძვლოდ დაიცვა მესაკუთრის ინტერესები;

1.4.2. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სახეზეა მესაკუთრის მხრიდან უფლების ბოროტად გმოყენება;

1.4.3. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლი, რადგანაც მოცემულ შემთხვევაში უკანონო ფლობის ფაქტი არ დგინდება;

1.4.4. არასწორია პალატის მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 311-ე და 312-ე მუხლების გამოყენებაც, რადგანაც მოსარჩელე არ უარყოფს, რომ ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობა მხარეთა შორის 1994-1999 წლებში წარმოიშვა, მართალია, იგი ზეპირადაა გაფორმებული, თუმცა, იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა ნასყიდობის წერილობითი ფორმის დაცვას არ ითვალისწინებდა.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები. პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

1.5.1. ვინდიკაციური სარჩელის ელემენტებს ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლები. სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის მოსარჩელე უნდა მიუთითებდეს, რომ: ა) არის ქონების მესაკუთრე; ბ) მოპასუხე ფლობს ქონებას; გ) მფლობელს არ გააჩნია სადავო ქონებაზე ფაქტობრივი ბატონობის მართლზომიერი საფუძველი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ეკისრება, საჯარო რეესტრის ამონაწერზე დაყრდნობით დაამტკიცოს ნივთზე საკუთრების უფლება, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა, რაც შეეხება მფლობელს, ამავე ნორმიდან გამომდინარე, მისი შესაგებელი შეიძლება, ემყარებოდეს, როგორც ფლობის ნამდვილი, მართლზომიერი უფლების არსებობას, ისე _ საკუთრების უფლების ნამდვილობას და როგორც ერთი, ისე _ მეორე ფაქტის სათანადო მტკიცებულებით დადასტურება მისი მტკიცების ტვირთს შეადგენს. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოპასუხემ ვერ დაძლია მტკიცების ტვირთი და ვერ დაადასტურა მართლზომიერი ფლობის ფაქტი, მოსარჩელის უფლებადამდგენი დოკუმენტი კი შედავებული არ არის კანონით დადგენილი წესით, შესაბამისად, სასამართლო ხელმძღვანელობს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემებით (სკ-ის 312-ე მუხლი) და მიიჩნევს, რომ კასატორის უფლება ვერ განიხილება მართლზომიერად.

1.5.2. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მტკიცებას მესაკუთრის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენების შესახებ, რაც შეეხება მის მითითებას, რომ ზეპირად დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოადგენს მართლზომიერ მფლობელს, მხარეთა შორის ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობა, საქმის მასალებით არ დასტურდება, თავად კასატორი განმარტავს, რომ იგი დადებულია ზეპირად 1994-1999 წლებში. სამოქალაქო კოდექსი ამოქმედებულია რა 1997 წელს, ამ ურთიერთობაზე, მისი დადასტურების შემთხვევაში, ვრცელდება უძრავი ნივთის ნასყიდობისათვის დადგენილი რეგულაცია (სკ-ის 183-ე მუხლი), რომლის დაუცველობაც სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ შედეგს იწვევს, ანუ კანონით განსაზღვრული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენს უცილოდ ბათილ, არარა გარიგებას, რომელსაც სამართლებრივი შედეგი არ შეიძლება მოჰყვეს, ამასთანავე, პალატა აღნიშნავს, რომ თუკი მხარე დაამტკიცებს ბათილი განკარგვის ფარგლებში თანხის გადახდის ფაქტს, ის არ კარგავს უფლებას კონდიქციურ მოთხოვნაზე.

1.6. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თოაბაზე, ხოლო კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანოის 5.1. მუხლის „მ¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორის ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. ტ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი