საქმე №ას-157-157-2018 30 მარტი, 2018 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საჩივრის ავტორები – ი. მ-ი, ვ. ნ-ი, ე. ს-ი, თ. ს-ი, თ. ტ-ი, თ. ს-ი, გ. ც-ი, ე. პ-ე, თ. ლ-ა, ა. ჰ-ი, ნ. ბ-ი, ო. კ-ი, ს. კ-ი, ი. ქ-ი, ა. ა-ი, თ. დ-ი, მ. ქ-ე, რ. გ-ი, ნ. გ-ი, გ. მ-ი, ს. ი-ი, ი. გ-ი, ი. ს-ი, ი. მ-ი, ა. ვ-ი, მ. რ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. გ-ა, ი. ჟ-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინებები – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 და 28 ნოემბრის განჩინებები

საჩივრის ავტორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი. ჟ-ასა და ი. გ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს: ნ. გ-ლ-ზ-ს, ვ. ნ-ვს, მ. ი-ს ბ. ყ-ს, თ. ყ-ნ-დ-ეს, ს. კ-ს, მ. დ-ეს, ე. პ-ეს, თ. დ-ს, რ. თ-ეს, ი. მ-ს, მ. ქ-ეს, ი. გ-ს, ს. ი-ს, გ. ც-ს, ნ. გ-ს, რ. გ-ს, გ. ბ-ს, ი. კ-ეს, ა. ა-ს, თ. ლ-ას, ნ. ბ-ს, ნ. ბ-ეს, თ. ს-ს, ე. ს-ს, თ. ს-ს, გ. მ-ს, ი. მ-ეს, თ. დ-ს, თ. ს-ნ-ტ-ს, ი. ს-ს, მ. მ-ს, მ. ხ-ს, ა. კ-ს, ო. კ-ს, გ. მ-ს, მ. ლ-სა და ე. მ-ეს, მოსარჩელე ი. ჟ-ს სასარგებლოდ, დაეკისრათ 102 650 აშშ დოლარის, 10 900 ევროსა და 113 550 აშშ დოლარის გადახდა;

2. ამავე სასამართლოს 2015 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით ი. ჟ-სა და ი. გ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეებს: მ. ჩ-ს, ი. მ-ს, მ. რ-სა და ა. ვ-ს მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისრათ 102 650 აშშ დოლარის, 10 900 ევროსა და 113 550 აშშ დოლარის გადახდა;

3. ხსენებული გადაწყვეტილებები მხარეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს;

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივნისის განჩინებით საქმებები გაერთიანდა ერთ წარმოებად;

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 და 28 ნოემბრის განჩინებებით ი. გ-სა და ი. ჟ-ას განცხადებები დაკმაყოფილდა და სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, ყადაღა დაედო მოპასუხეთა კუთვნილ უძრავ ქონებას. სააპელაციო სასამართლოს ხსენებულ განჩინებებზე საჩივრები წარადგინეს ი. მ-მა, ვ. ნ-მა, ე. ს-მა, თ. ს-მა, თ. ტ-მა, თ. ს-მა, გ. ც-მა, ე. პ-ემ, თ. ლ-მ, ა. ჰ-მა, ნ. ბ-მა, ო. კ-მა, ს. კ-მა, ი. ქ-მა, ა. ა-მა, თ. დ-მა, მ. ქ-ემ, რ. გ-მა, ნ. გ-მა, გ. მ-მა, ს. ი-მა, ი. გ-მა, ი. ს-მა, ი. მ-მა, ა. ვ-მა და მ. რ-მა;

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 იანვრის განჩინებით მოპასუხეთა საჩივრები არ დაკმაყოფილდა საქმე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 197¹ მუხლის შესაბამისად, გამოეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

1. საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, გასაჩივრებული განჩინებების დასაბუთებულობას, შეისწავლა მოპასუხეთა საჩივრების საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ მათი მოთხოვნა ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 197¹ მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში საჩივარი განიხილება ამ კოდექსის 419-ე და 420-ე მუხლებით დადგენილი წესებით. 420-ე მუხლი, თავის მხრივ მითითებითი ნორმააა და საპროცესო შედეგის განსაზღვრის სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნევს ამავე კოდექსის 410-ე-412-ე მუხლებს. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ შეცვლისათვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით განსაზღვრული წინაპირობები, კერძოდ:

2.1. მოცემული დავის საგანს ფულადი ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს და მოსარჩელეები მოთხოვნას ამყარებენ 2009 წლის 28 იანვარს, ერთი მხრივ, ი. ჟ-ას, ხ. ა-ესა და, მეორე მხრივ, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ.“ შორის 3 თვის ვადით დადებულ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებას, რომლის საფუძველზე იბა „ა. ჩ.“ ი. ჟ-გან ისესხა 85 000 აშშ დოლარი და 10 000 ევრო, ხოლო, ხ. ა-ისაგან _ 95 000 აშშ დოლარი (2014 წლის 10 ივლისს დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე ხ.ა-ემ ამ ურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნა დაუთმო ი.გ-ას). სესხისათვის ყოველთვიურად გათვალისწინებული იყო 3%-იანი სარგებელი, ამასთან, ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში დადგინდა პირგასამტეხლო, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გასესხებული თანხის 0.3%-ის ოდენობით. იბა „ა. ჩ.“ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა, ხოლო, ამხანაგობის წევრებმა სარჩელით მიმართეს სასამართლოს და მოითხოვეს 2009 წლის 28 იანვარს დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ხელშეკრულება იპოთეკის ნაწილში. სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელეები მოითხოვენ სესხად გაცემული თანხის ამხანაგობის წევრებისათვის სოლიდარულად დაკისრებას;

2.2. უდავოა, რომ მოპასუხედ დასახელებული პირები წარმოადგენენ ბმა „ა. ჩ.“ წევრებს;

2.3. სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე, სესხი უზრუნველყოფილი არაა სანივთო საშუალებით, ამასთანავე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომლის კანონიერებაც სააპელაციო წესით იხილება, სარჩელი, როგორც სესხის ძირი თანხის, ისე _ სარგებლისა და შემცირებული პირგასამტეხლოს ნაწილში საფუძვლიანადაა მიჩნეული;

3. სარჩელის უზრუნველყოფის საფუძვლად მისარჩელეები ძირითადად მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ სოლიდარულად ვალდებულ პირთა ნაწილმა, ვალდებულების შესრულებისაგან თავის არიდების მიზნით გაასხვისეს ინდივიდუალური საკუთრების საგნები (უძრავი ქონება) და, თუკი ამგვარი ქმედება გაგრძელდება, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემთხვევაში, აღარ იარსებებს აღსრულების საგანი;

4. ამდენად, პალატა ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით სარჩელის საფუძვლიანობის, მისი უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებისა და საქმის მასალების შესწავლის შედეგად იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ არსებობს მოსარჩელეთა მოთხოვნის უზრუნველყოფის წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს შემდეგს:

4.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლიდან გამომდინარე, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება მართლმსაჯულების რეალური განხორციელების ამოცანას ემსახურება და სასამართლოს მიერ ქვეყნის სახელით მიღებული გადაწყვეტილებით დადგენილი სიკეთით კრედიტორის სარგებლობის ხელშეწყობას ემსახურება, რათა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დროისათვის, მისი ინტერესი მოვალის არაკეთილსინდისიერების გამო არ შეილახოს, ხოლო მართლმსაჯულება ფორმალური არ გახდეს. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება წარმოადგენს მოსარჩელის ინტერესების დაცვის ქმედით, თუმცა დროებით ზომას, რომელიც ემყარება განცხადებაში მითითებული გარემოებების, ასევე, სარჩელის საფუძვლიანობის ფორმალურ კვლევას, უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების კუთხით გაკეთებული სასამართლოს დასკვნები საქმის არსებითად განხილვისას ჩამოყალიბებული შედეგის მიმართ გავლენას არ ახდენს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უზრუნველყოფის ინსტიტუტის გამოყენებისას, ბუნებრივია, შეფასების ობიექტი იმ სამომავლო სიკეთის დაცვაა, რომელიც შედეგად მართლმსაჯულების განხორციელებას უნდა მოჰყვეს, თუმცა, ამავდროულად, გასათვალისწინებელია პროპორცია ამ სიკეთესა და მოპასუხის ინტერესის შეზღუდვას შორის, ანუ სასამართლო უნდა მივიდეს დასკვნამდე, რომ არსებობს სარჩელის უზრუნველყოფის აუცილებელი წინაპირობები და ამის პარალელურად მოპასუხისათვის დაწესებული შეზღუდვა უნდა იყოს პროპორციული (ამ საკითხის თაობაზე ფართოდ ქვემოთ იმსჯელებს სასამართლო).

4.2. წინასწარი სამართალწარმოება [სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება] ევროსასამართლოს განმარტებით, რიგ შემთხვევაში, ექცევა კიდევაც ადამიანის უფლებათა ევროკონვენციის მე-6 მუხლით დაცულ სფეროში. საქმეზე- „მიქალეფი მალტის წინააღმდეგ“ (საჩივარი N 17056/06) ევროსასამართლოს დიდმა პალატამ განმარტა შემდეგი: იმისათვის, რომ გამოყენებადი იყოს მე-6 მუხლი, მისი „სამოქალაქო“ ნაწილის მხრივ, უნდა არსებობდეს დავა სამოქალაქო უფლების ირგვლივ, რომელიც, თუნდაც სადავო საფუძვლებზე, აღიარებული უნდა იყოს ეროვნული კანონმდებლობით, მიუხედავად იმისა, დაცულია თუ არა იგი კონვენციის მიერ. დავა უნდა იყოს ნამდვილი და სერიოზული; იგი შესაძლებელია, ეხებოდეს უფლების არა მარტო რეალურ არსებობას, არამედ მის მასშტაბსა და განხორციელების საშუალებასაც; და ბოლოს, სამართალწარმოების შედეგი უნდა იყოს უშუალოდ გადამწყვეტი განსახილველი უფლებისათვის, უფრო უმნიშვნელო კავშირი ან ზოგადი შედეგები არ არის საკმარისი მე-6 მუხლის 1 ნაწილის გამოსაყენებლად inter alia, Mennitto v. Italy [GC], no. 33804/96, § 23, ECHR 2000 X; და Gülmez v. Turkey, no. 16330/02, § 28, 20 მაისი 2008). იმ კანონმდებლობის ბუნება, რომელიც აწესრიგებს, თუ როგორ უნდა მოხდეს საკითხის განხილვა (სამოქალაქო, სავაჭრო, ადმინისტრაციული თუ სხვა კანონით), ისევე, როგორც ორგანო, რომელსაც აკისრია განხილვის უფლებამოსილება (საერთო სასამართლო, ადმინისტრაციული ორგანო თუ სხვა) ნაკლები მნიშვნელობისაა (იხ. J.S. and A.S. v. Poland, no. 40732/98, § 46, 24 maisi 2005). წინასწარი სამართალწარმოება, მსგავსად დროებითი ღონისძიებებისა, მაგალითად, შემაკავებელი ორდერი, ჩვეულებრივ არ ითვლება სამოქალაქო უფლებებისა და მოვალეობების განმსაზღვრელად და, შესაბამისად, არ ხვდება ხოლმე მე-6 მუხლის დაცვის ქვეშ (იხ. inter alia, Wiot v. France, (dec.), no. 43722/98, 15 მარტი 2001; APIS a.s. v. Slovakia, (dec.), no. 39794/98, 13 იანვარი 2002; Verlagsgruppe News GMBH v Austria, (dec.), no. 62763/00, 16 იანვარი 2003; და Libert v Belgium, (dec.), no. 44734/98, 8 ივლისი 2004). აღნიშნულიდან გამომდინარეობს, რომ სასამართლო მე-6 მუხლს იყენებს მხოლოდ საქმის არსებითი მხარის განხილვისას და არა ამგვარი ღონისძიებების პირველადი მოთხოვნის მომენტიდან (იხ. Jaffredou v. France (dec.), no. 39843/98,15 დეკემბერი 1998, და Kress v. France [GC], no. 39594/98, § 90, ECHR, 2001-VI). მიუხედავად აღნიშნულისა, რიგ საქმეებში, სასამართლოს გამოუყენებია მე-6 მუხლი წინასწარი სამართალწარმოების დროსაც, კერძოდ კი მათი გადამწყვეტი მნიშვნელობის გამო მომჩივნის სამოქალაქო უფლებების განსაზღვრაზე (იხ. Aerts v. Belgium, 30 ივლისი 1998, Reports 1998-V, და Boca v. Belgium, no. 50615/99, ECHR 2002-IX), მეტიც, ევროსასამართლომ დაადგინა, რომ პრინციპიდან, რომლის მიხედვითაც მე-6 მუხლი არ გამოიყენება წინასწარი სამართალწარმოებისას, გამონაკლისი უნდა გაკეთდეს, როდესაც დროებითი განჩინება გამონაკლისის სახით საჭიროებს განსხვავებულ მიდგომას, რადგანაც მოთხოვნილი ზომა არის რადიკალური, სათანადო ხარისხის არმქონე და თუ აპელაციისას, მისი გაუქმების გარეშე იგი გავლენას იქონიებს მხარეებზე მნიშვნელოვანი დროის განმავლობაში (იხ. Markass Car Hire Ltd v. Cyprus, (dec.), no. 51591/99, 23 ოქტომბერი 2001).

5. რაც შეეხება გამოყენებული ღონისძიების სახეს, ამ კუთხით პალატა ნაწილობრივ იზიარებს საჩივარში გამოთქმულ მოსაზრებებს და მიიჩნევს, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის შერჩეული ზომა გარკვეულ დისპროპორციას იწვევს მოსარჩელეთა ინტერესებსა და მოპასუხეთა უფლებებს შორის. ამ თვალსაზრისით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე:

5.1. საჩივრის ავტორთა არგუმენტი მოთხოვნის მოცულობისა და უზრუნველყოფის საგნის ღირებულების არათანაფარდობის თაობაზე ემყარება მხოლოდ მათ მოსაზრებას, რაიმე მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილ აუდიტორულ დასკვნებს გააქარწყლებდა, მოპასუხე მხარეს არ წარუდგენია, შესაბამისად, მხოლოდ ეს საკითხი ვერ გახდება უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებაზე უარის თქმის საფუძველი, გარდა ამისა, პალატა უარყოფს მოპასუხეთა იმ პოზიციასაც, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიების ორჯერ გამოყენების წინაპირობა არ არსებობდა, რამდენადაც გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემთხვევაში აღსრულება განხორციელდება მოთხოვნის ჯამური ღირებულებით, თავის მხრივ, ნიშანდობლივია, რომ სასამართლოს სხვადასხვა დროს მიმართეს მოსარჩელეებმა განცხადებით სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე და ბუნებრივია, სასამართლომაც ცალკეული საპროცესო აქტით იმსჯელა ამ განცხადებებზე;

5.2. ერთ-ერთი ძირითადი არგუმენტი, რის საფუძველზეც მოპასუხეები მოითხოვენ უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმებას არის ის, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ ბათილად იქნა ცნობილი იბა „ა. ჩ.“ სადამფუძნებლო ხელშეკრულება და ამით განსახილველ დავას გამოეცალა საფუძველი. საკასაციო პალატა ამ არგუმენტის წინააღმდეგ ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სადამფუძნებლო ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ერთ-ერთი წევრისათვის ქონების დაბრუნების შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილების ბათილდ ცნობის საკითხთან დაკავშირებით მიმდინარე სამართალწარმოების დასრულებამდე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინებით შეაჩერა წინამდებარე საქმის წარმოება, რაც კერძო საჩივრით გასაჩივრდა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2017 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით გააუქმა რა გასაჩივრებული განჩინება უსაფუძვლობის გამო, განმარტა შემდეგი: „განსახილველ შემთხვევაში ვერ იქნება გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსახილველი საქმის გადასაწყვეტად შესაძლოა არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 29 მარტის №2/8777-14 სადავო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს. საქალაქო სასამართლოს მიერ განხილული №2/8777-14 საქმე ეხება იბა „ა. ჩ.“ დაფუძნების შესახებ 2007 წლის 27 ნოემბრის სანოტარო აქტის (რეესტრში რეგისტრაციის № 1-19179) ბათილად ცნობას და ალექსანდრე აგაიანის (რომელიც სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე განსახილველ დავაზე ამ განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებული მოსარჩელეების ერთ-ერთი მოპასუხეა და იმავდროულად სააპელაციო საჩივრის ავტორიც) უძრავი ქონების საკუთრებად აღრიცხვას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სანოტარო აქტის ბათილად ცნობის საფუძველზე პირზე საკუთრების აღრიცხვისა და ფულადი ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სასამართლო საქმეებს შორის არ იკვეთება იმგვარი კავშირი, რომ ერთ საქმეზე დადგენილ ფაქტებს პრეიუდიციული მნიშვნელობა მიენიჭოს მეორე საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების დროს. იმ დაშვებითაც, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დადგენილია გარკვეული ფაქტები, ეს ვერ შეაფერხებს ფულადი ვალდებულების შესრულებიდან გამომდინარე დავის განხილვას მხარეთა შორის, რადგან თუკი არ დადასტურდება მხარეთა შორის ამ სახელშეკრულებო მოთხოვნების არსებობის საფუძვლიანობა, სასამართლოს კონკრეტული წინაპირობების შემოწმება კონდიქციური სამართლის ნორმებით მოუწევს, რასაც ვერ შეუშლის ხელს კონკრეტულ საქმეზე პირის მიკუთვნებითი მოთხოვნის დროს განხილული და გადაწყვეტილი ფაქტობრივი წინაპირობა ამხანაგობის დაფუძნების შესახებ სანოტარო აქტის ბათილობის შესახებ“.

5.3. საკასაციო პალატა არ იზიარებს საჩივარში გამოთქმულ პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ თავი აარიდა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებით გამოწვეული მოსალოდნელი ზიანისათვის გარანტიის წარდგენის ფაქტს, რადგანაც საქმის მასალებით პირდაპირ არ დგინდება და ვერც მხარე ადასტურებს სარწმუნოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის პირველი ნაწილის წინაპირობების არსებობას.

6. საკასაციო სასამართლო მიუბრუნდება უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებისას მხარეთა ინტერესების პროპორციულობის საკითხს და ამ მხრივ ითვალისწინებს, როგორც დაზუსტებულ საჩივარში, ისე _ საქმეში წარმოდგენილ სხვადასხვა მიმართვებსა და საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ შუამდგომლობაში ასახულ გარემოებას სახლების ავარიულობის შესახებ (რაც ასახულია ასევე ფოტომასალაში). სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის უზრუნველყოფის ზომად შეარჩია უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლის პირველი ნაწილის დათქმა უზრუნველყოფის ღონისძიების სახის განსაზღვრის თაობაზე, მიუხედავად მხარის მოთხოვნისა, საბოლოოდ, სასამართლოს პრეროგატივაა, რომელიც მან უნდა შეარჩიოს გონივრულობის პრინციპით. ამ შემთხვევაში, შეფასების საგანს წარმოადგენს, როგორც სამომავლოდ მისაღები გადაწყვეტილების აღსრულებისათვის შესაბამისი გარანტიის შექმნა, ისე _ მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესების შეძლებისდაგვარად მინიმალურად შეზღუდვა. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილი ადგენს სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძებათა ჩამონათვალს და ამ ღონისძებათაგან ყველაზე მკაცრი სწორედ ქონებაზე ყადაღის დადებაა, რამდენადაც „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 63¹ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს ქონების აღწერას და მესაკუთრისათვის მისი განკარგვის – ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, იპოთეკით, უზუფრუქტით, სერვიტუტით ან აღნაგობით დატვირთვის, მასზე თხოვების, ქირავნობის ან/და იჯარის ხელშეკრულების დადების – აკრძალვას. რეგისტრაციას დაქვემდებარებულ ქონებას ყადაღა დაედება აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართვის, ხოლო უძრავ ქონებაში განთავსებულ მოძრავ ნივთებს – ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტის საფუძველზე. უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ხდება მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადებისათვის დადგენილი წესით. ყადაღის დადების ან გაუქმების აქტი/მიმართვა დაუყოვნებლივ ეგზავნება შესაბამის მარეგისტრირებელ ორგანოს. მოცემულ შემთხვევაში პალატა მიიჩნევს, რომ როგორც მოსარჩელეთა ინტერესების დაცვის, ისე - მოპასუხეთა უფლებების შეზღუდვის პროპორციულ ზომას წარმოადგენს არა ქონებაზე ყადაღის დადება, არამედ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი, რომლის საფძველზეც მოპასუხეებს უნდა აეკრძალოთ ყადაღადადებული უძრავი ქონებების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

7. გარდა ზემოხსენებულისა, მხარეთა თანასწორობის შენარჩუნების მიზნით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სარჩელის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული ღონისძიება გაუმართლებელი გამოდგა იმის გამო, რომ მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელზე და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, ანდა იმის გამო, რომ სასამართლომ ამ კოდექსის 192-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად გააუქმა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, მაშინ ის მხარე, რომლის სასარგებლოდაც განხორიელდა უზრუნველყოფა, ვალდებულია აუნაზღაუროს მეორე მხარეს ზარალი, რომელიც მას მიადგა სარჩელის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული ღონისძიების შედეგად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 197¹ მუხლის მე-4 ნაწილით, 198-ე, 199-ე, 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. მ-ის, ვ. ნ-ის, ე. ს-ის, თ. ს-ის, თ. ტ-ის, თ. ს-ის, გ. ც-ის, ე. პ-ის, თ. ლ-ას, ა. ჰ-ის, ნ. ბ-ის, ო. კ-ის, ს. კ-ის, ი. ქ-ის, ა. ა-ის, თ. დ-ის, მ. ქ-ის, რ. გ-ის, ნ. გ-ის, გ. მ-ის, ს. ი-ის, ი. გ-ის, ი. ს-ის, ი. მ-ის, ა. ვ-ისა და მ. რ-ის საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 ნოემბრის, 28 ნოემბრისა და 2018 წლის 11 იანვრის განჩინებები და ი. გ-ასა და ი. ჟ-ას განცხადებები სარჩელის უზრუნველყოფის თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

3. მოპასუხეებს აეკრძალოთ უძრავი ქონებების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა, კერძოდ:

- ი. მ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- ვ. ნ-ს (პ/#0-) - ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- ე. ს-ის (პ/#E-), თ. ს-ს (პ/#E-), თ. ტ-ს (პ/#E-), თ. ს-სა (პ/#E-) და ი. ს-ს (პ/#E-) _ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- გ. ც-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-;

- ე. პ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- ე. პ-სა (პ/#0-) და ე. მ-ს (პ/#0-) _ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებების: ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- თ. ლ-ს (პ/#0-) - ს/კ#01.-;

- ა. ჰ-ის (პ/#0-), ნ. ბ-ს (პ/#0-), ო. კ-ს (პ/#0-), ს. კ-ს (პ/#0-) _ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებების: ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- ო. კ-ს (პ/#0-) - ს/კ#01.-;

- ი. ქ-ს (პ/#5-) - ს/კ#01.-;

- ა. ა-ს (პ/#0-) - ს/კ#01.-;

- თ. დ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-;

- მ. ქ-ეს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- რ. გ-სა (პ/#0-) და ნ. გ-ს (პ/#0-) _ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების _ ს/კ#01.-, ასევე, ნ. გ-ესთან ერთად თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ს/კ#01.- და 5/12 წილის;

- გ. მ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-;

- ს. ი-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-;

- ი. გ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-;

- ი. მ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-; ს/კ#01.-;

- ა. ვ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.-; ს/კ#01.-6;

- მ. რ-ს (პ/#0-) _ ს/კ#01.- უძრავი ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

4. განემარტოთ ი. გ-სა და ი. ჟ-ს, რომ თუ სარჩელის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული ღონისძიება გაუმართლებელი გამოდგა იმის გამო, რომ მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ სარჩელზე და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, მაშინ ის მხარე, რომლის სასარგებლოდაც მოხდა უზრუნველყოფა, ვალდებულია აუნაზღაუროს მეორე მხარეს ზარალი, რომელიც მას მიადგა სარჩელის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული ღონისძიების შედეგად.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე