საქმე №ას-816-816-2018- 5 ოქტომბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი – ს. ჯ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ. გ-–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება– თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და გაუქმებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ს. ჯ-ამ (შემდეგში: მოსარჩელე ან კასატორი) სარჩელი აღღძრა ნ. გ–ის (შემდეგში: მოპასუხე) მიმართ თანხის დაკისრებისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

2. მოპასუხემ წარმოადგინა მთხოვნის გამომრიცხველი, აგრეთვე, განხორციელების შემაფერხებელი (ხანდაზმულობა) შესაგებელი.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა - 935 101.39 აშშ დოლარი და მიუღებელი შემოსავალი - 935 101.39 აშშ დოლარის წლიური 8%, 2012 წლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

4. გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 05 ოქტომბრის გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტი, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა მიუღებელი შემოსავალი - 935 101.39 აშშ დოლარის წლიური 8%, 2012 წლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;სხვა ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 05 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

6. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7. 2008 წლის 26 მაისის ხელწერილის ფარგლებში, მოპასუხემ შპს ,,ფ -ი”-ს და შპს ,,ბ- მ-ის” ქსელის განვითარების მიზნით, 2007-2008 წლებში, მოსარჩელისაგან მიიღო 980 000 აშშ დოლარი იმ ვალდებულებით, რომ ზემოხსენებული საზოგადოებების ქონებიდან იგი მიიღებდა გონივრულ წილს და შესაბამის დივიდენდებს. მოსარჩელემ სადავო თანხა 980 000 აშშ დოლარი გადასცა მოპასუხეს.

8. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2008 წლის 26 მაისის ხელწერილის საფუძველზე მხარეთა შორის გარიგებით-სამართლებრივი ურთიერთობა არ წარმოშობილა. ამ თავლსაზრისით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შემდეგზე:

9. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირის შესაძლებლობა კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადოს მისთვის სასურველი ხელშეკრულება (ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი) განხორციელებადია იმ შემთხვევაში, თუ მას გააჩნია ნება გამოიყენოს ზემოდასახელებული შესაძლებლობა და გამოავლინოს იგი მისთვის სასურველი სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისათვის. შესაბამისად, ნების გამოვლენა არის კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის დადგომისაკენ მიმართული სუბიექტური ნების ობიექტურად შეცნობადი გაცხადება.

10. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სსკ-ის 53-ე მუხლით გათვალისწინებულია გარიგების წარუმატებელი განმარტების ერთი კონკრეტულ შემთხვევა, კერძოდ, როცა არც გარეგნული გამოხატვით და არც სხვა გარემოებებით არ დგინდება გარიგების შინაარსი. დასახელებული ნორმის გამოყენების წინაპირობაა გარიგების შინაარსის ზუსტად დადგენის შეუძლებლობა. შესაბამისად, სახეზეა არა ბათილი გარიგება, არამედ გარიგება საერთოდ არ არსებობს. გარიგების შინაარსის დადგენის შეუძლებლობისათვის მნიშვნელობა არა აქვს გარიგება წერილობითი ფორმითაა დადებული თუ ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თუ გარიგება არ არსებობს იმის გამო, რომ შეუძლებელია მისი შინაარსის დადგენა, ცხადია მხარეთა ნების გამოვლენას დასახული სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყვება.

11. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, 2008 წლის 26 მაისის ხელწერილის შინაარსი, არ იძლევა დასკვნის შესაძლებლობას თუ რა სახის ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა მხარეებს შორის, რაც სასამართლოს მისცემდა შესაძლებლობას არსებული დავის გადაწყვეტისას ეხელმძღვანელა კონკრეტული ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმებით. აღნიშნული კი, ცხადყოფს, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სამართლებრივი ურთიერთობა არ დამყარებულა. დადგენილია, რომ სადავო ხელწერილის ფარგლებში, 980 000 აშშ დოლარი მოსარჩელემ გადასცა მოპასუხეს (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 3.2.1 პუნქტი), თუმცა, ზემოდასახელებული დასაბუთების გათვალისწინებით, გადაცემული თანხა ექვემდებარება უკუქცევას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. სსკ-ის 976-ე მუხლი პირველი ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ: ა. ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში.

13. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე კონდიქციურ რეგულირებას ეთმობა სსკ-ის 976-991-ე მუხლები. უსაფუძვლო გამდიდრების ცნების ნორმის ანალიზი შესაძლებლობას იძლევა გამოვყოთ უსაფუძვლო გამდიდრებისათვის დამახასიათებელი შემდეგი ნიშნები: 1. უსაფუძვლო გამდიდრებას ადგილი უნდა ჰქონდეს აუცილებლად სხვა პირის ხარჯზე. 2. უსაფუძვლო გამდიდრების დროს სხვისი ქონების შეძენა (დაზოგვა) ხდება დაზარალებულის ხარჯზე. 3. გამდიდრების პროცესი უნდა მიმდინარეობდეს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. 4. უსაფუძვლო გამდიდრების დროს, მნიშვნელობა აქვს ობიექტურად დამდგარ შედეგს და არა ამ შედეგის დადგომასთან დაკავშირებული პირების მოქმედებას (ნებას). უსაფუძვლო გამდიდრებიდან წარმოშობილი ვალდებულებების ძირითადი დანიშნულება სწორედ დაზარალებულის ხარჯზე, უსაფუძვლოდ გამდიდრებული ან ქონება დაზოგილი შემძენის მიერ დაზარალებულისათვის ქონებრივი დანაკარგის ანაზღაურების უზრუნველყოფაა. უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე ვალდებულებებიც წარმოადგენენ ერთიან დამოუკიდებელ არასახელშეკრულებო ინსტიტუტს, რომელიც ემსახურება საკუთრების უფლებისა და სხვა ქონებრივი უფლებების დაცვას. ამ სახის ვალდებულების წარმოშობისათვის მნიშვნელოვანია თვით უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტი და არა კონკრეტული საფუძველი, რასაც მოჰყვა გამდიდრება. ასეთი ფაქტად შეიძლება მივიჩნიოთ გამდიდრებული პირის, როგორც მართლზომიერი ისე არამართლზომიერი მოქმედება. ასევე, დაზარალებულის და მესამე პირთა იგივე სახის მოქმედებები. უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლებრივი ინსტიტუტის მიზანი არის უსაფუძვლოდ და გაუმართლებლად შეძენილი ქონების ამოღება და ამგვარად ქონებრივი მიმოქცევის წონასწორობისა და სამართლიანობის აღდგენა. ამ მიზნით ქონებრივი შეღავათი იმ პირს უნდა დაუბრუნდეს რომლის ხარჯზეც მოხდა სხვა პირის ქონების გაზრდა, ანუ მისი უსაფუძვლო გამდიდრება. ამ ინსტიტუტის უმთავრესი დანიშნულება არის არა ქონებრივი დანაკლისის შევსება, მაგ. ზიანის ანაზღაურება, არამედ ქონებრივი ნამატის ამოღება, პირის თავდაპირველ ქონებრივ-სამართლებრივ მდგომარეობაში აღდგენა ანუ გამდიდრების გათანაბრება.

14. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან მოდავე მხარეებს შორის არ არსებობდა/არსებობდა რაიმე სახის ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა, სახეზე იყო სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოპასუხისათვის გადაცემული 980 000 აშშ დოლარიდან 41 234.60 ლარი შპს ,,ბ- მ-მა” დაუბრუნა მოსარჩელეს და ამ უკანასკნელს ასევე მიღებული ჰქონდა 20 000 აშშ დოლარი, აღნიშნული თანხა უნდა გამოკლებოდა 980 000 აშშ დოლარს და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 935 101.39 აშშ დოლარი.

15. სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, ასევე გასაზიარებელი იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ განსახილველ ურთიერთობაზე გამოყენებულ უნდა იქნას ხანდაზმულობის საერთო ვადა - 10 წელი. სსკ-ის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. ეს ვადა დადგენილია ყველა იმ ურთიერთობებისათვის, რომელიც არ ითვალისწინებენ სპეციალურ ვადას, მაგალითად, უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტი.

16. სარჩელის მოთხოვნა თანხის დაბრუნებასთან დაკავშირებით, წარმოიშვა 2008 წლის 26 მაისიდან (ხელწერილის გაფორმებისას), აღნიშნული კი, ცხადყოფდა, რომ სარჩელი წარმოდგენილი იყო სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაში.

17. რაც შეეხება მიუღებელ შემოსავალს, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც.მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

18. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მიუღებელი შემოსავალი თავისი სამართლებრივი ბუნებით ზიანის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს. ამდენად, მისთვის დამახასიათებელია ყველა ის ელემენტი, რომელიც ზიანიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის არის გათვალიწინებული. ზემოთ მოყვანილი ნორმა, სწორედ ამ მოსაზრებას განამტკიცებს. ამიტომ მიუღებელი შემოსავალიც, ისევე როგორც ზიანი მკაფიოდ უნდა იყოს განსაზღვრული და დადასტურებული უტყუარი მტკიცებულებებით. სასამართლომ განმარტა, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობა, თავისთავად, ზიანის მომტანია მხარისთვის, რადგან კრედიტორს ყოველთვის აქვს შესრულების მოლოდინი და შესრულება მისთვის ყოველთვის გარკვეულ ღირებულებას წარმოადგენს, მაგრამ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოიშობა ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში მხოლოდ მაშინ, თუ დარღვევამ დამატებით ზიანი მიაყენა კრედიტორს. მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანი დგება, როდესაც ვალდებულების შესრულებით კრედიტორს გარკვეული შემოსავლის წყარო გაუჩნდებოდა, დამატებით მატერიალურ სიკეთეს შეიძენდა, რაც ვერ განხორციელდა ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო. ამდენად, მოსარჩელემ ვერ მიუთითა ვალდებულების შეუსრულებლობით, რაც სარჩელის გათვალისწინებით ნასყიდობის საფასურის გადახდაა, რა დამატებითი ზიანი მიადგა მას.

19. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს. სსკ-ის 412-ე მუხლი მოვალეს ათავისუფლებს ისეთი რისკებისაგან, რაც მიუღებელია ქონებრივი პასუხისმგებლობის ჩვეულებრივი პრინციპებისათვის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს, რომ მის მიერ განცდილი ზიანი არის ხელშეკრულების დარღვევის ჩვეულებრივი და ნორმალური შედეგი. ზიანის სავარაუდობა დგინდება გონივრულობის თვალსაზრისით და არ განისაზღვრება კონკრეტული ხელშეკრულების დამრღვევის სუბიექტური შესაძლებლობებით. მოვალემ ზიანი ყოველთვის უნდა აანაზღაუროს, მაგრამ ხელშეკრულებით ნაკისრი რისკის ფარგლებში.

20. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელს არ წარმოუდგენია არც მიუღებელი შემოსავლის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და არც სათანადო წესით მიუთითებია, თუ დარღვევამ დამატებით რა ზიანი მიაყენა კრედიტორს.

21. მოსარჩელის ახსნა-განმარტების მიხედვით გადაცემული თანხით მას სურდა წილის შეძენა,

22. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მის ინტერესს არ წარმოადგენდა ნასყიდობის საფასურის ბანკში ანაბარზე განთავსება და ამ გზით, სარგებლის მიღება. შესაბამისად, მოვალისათვის წინასწარ სავარაუდო ზიანი სახეზე არ იყო.

23. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

24. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ მოსარჩელისაგან მიიღო 980 000 აშშ დოლარი, რომელიც დღემდე არ დაუბრუნებია. აღნიშნული თანხა, თავის დროზე, მოსარჩელემ კომერციული ფართის გასხვისებით მიიღო, რომელიც გაყიდვამდე გაქირავებული იყო და თვეში 5000 აშშ დოლარს ღებულობდა ქირის სახით. ( იხ. დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი)

25. სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მისი მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში, რითაც დაარღვია კანონი. კასატორი მიუთითებს, რომ 2008 წლის 26 მაისის ხელწერილის საფუძველზე გაცემული იქნა თანხა 980 000 აშშ დოლარი, რომელიც მოპასუხემ მიიღო სხვა კომპანიების ქსელის განვითარების მიზნით და იმ ვალდებულებით, რომ მოსარჩელე მიიღებდა გონივრულ წილს და დივიდენდს. კასატორი მიიჩნევს, რომ თანხის დაბრუნებასთან ერთად მოპასუხეს აგრეთვე უნდა დაკისრებოდა მიუღებელი შემოსავალი სსკ-ის 411 და 404-ე მუხლების საფუძველზე, რადგან მოპასუხის ბრალით დაკარგა ის თანხა, რასაც იგი ყოველთვიურად ირებდა სარგებლის სახით.

სამოტივაციო ნაწილი:

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 03 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ივლისის განჩინებით ს. ჯ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განსახილველად დაინიშნა სხდომა 2018 წლის 20 სექტემბერს, რომელზეც მხარეთა მორიგების მიზნით მოხდა საქმის განხილვის გადადება 2018 წლის 5 ოქტომბერს.

28. 2018 წლის 5 ოქტომბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა განაცხადეს, რომ ვერ მიაღწიეს შეთანხმებას დავის მორიგებით დასრულების შესახებ. საკასაციო პალატამ მხარეთა ზეპირი მოსმენით მოისმინა კასატორის არგუმენტები საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესახებ.

29. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

30. საკასაციო სასამართლო უპირველეს ყოვლისა ყურადღებას გაამახვილებს სსსკ-ის 407-ე მუხლის სამართლებრივ დანაწესზე, რომლის თანახმადაც, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია იმსჯელოს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში( გარდა კასატორის მითითებისა იმ ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე, რომლებიც ადასტურებენ ქვემდგომი ინსტანციების მიერ საქმეზე საპროცესო ნორმების დარღვევას, თუ საკასაციო საჩივარი საპროცესო ნორმების დარღვევას შეეხება). საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე, საკასაციო პალატას დადგენილად მიაჩნია, რომ კასატორი სასარჩელო მოთხოვნას აფუძნებდა იმ საფუძველზე, რომ ნ. გ-ისათვის გადაცემული თანხის საბანკო დეპოზიტზე განთავსების შედეგად, იგი მიიღებდა შემოსავალს საადავო თანხის ყოველწლიური 12% -ის ოდენობით.

31. საკასაციო საჩივარში კი კასატორი სადავოდ ხდის მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას ახალ ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით და მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მას უსაფუძვლოდ უთხრა უარი აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

32. საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს კასატორის მიერ მითითებულ ახალ ფაქტობრივ გარემოებებზე, ასევე არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ როგორც ეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაშია აღნიშნულია სსკ-ის 412-ე მუხლი მოვალეს ათავისუფლებს ისეთი რისკებისაგან, რაც მიუღებელია ქონებრივი პასუხისმგებლობის ჩვეულებრივი პრინციპებისათვის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს, რომ მის მიერ განცდილი ზიანი არის ხელშეკრულების დარღვევის ჩვეულებრივი და ნორმალური შედეგი. ზიანის სავარაუდობა დგინდება გონივრულობის თვალსაზრისით და არ განისაზღვრება კონკრეტული ხელშეკრულების დამრღვევის სუბიექტური შესაძლებლობებით. მოვალემ ზიანი ყოველთვის უნდა აანაზღაუროს, მაგრამ ხელშეკრულებით ნაკისრი რისკის ფარგლებში. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელს არ წარმოუდგენია არც მიუღებელი შემოსავლის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და არც სათანადო წესით მიუთითებია, თუ დარღვევამ დამატებით რა ზიანი მიაყენა კრედიტორს. მოსარჩელის ახსნა-განმარტების მიხედვით გადაცემული თანხით მას სურდა წილის შეძენა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მის ინტერესს არ წარმოადგენდა ნასყიდობის საფასურის ბანკში ანაბარზე განთავსება და ამ გზით, სარგებლის მიღება. შესაბამისად, მოვალისათვის წინასწარ სავარაუდო ზიანი სახეზე არ იყო.

33. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შესაბამისობაშია სსკ-ის 412-ე და 411-ე მუხლებთან მიმართებით საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან. ერთ-ერთ საქმეში (იხ., სუსგ №ას-929-869-2017, 27 დეკემბერი, 2017 წელი), საკასაციო პალატამ განმარტა: ზიანი არის კანონით გათვალისწინებული ანაზღაურებადი სხვაობა „უნდა-ყოფილიყო“ და „არის მდგომარეობას“ შორის (სხვაობის ჰიპოთეზა). სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (Totalreparation-ის პრინციპი). სსკ-ის 411-ე მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს 408-ე მუხლში მოცემულ ზიანის სრულად ანაზღაურების პრინციპს. სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც პირი კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ვალდებულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ვალდებულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. შდრ: სუსგ-ის 2012 წლის 11 ივნისის განჩინება საქმეზე Nას-630-593-2012; სუსგ №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი.

34. რაც შეეხება კასატორის მითითებას სსკ-ის 404-ე მუხლის დარღვევაზე, აღნიშნულს საკასაციო პალატა არ იზიარებს და განმარტავს, რომ 404-ე მუხლი არეგულირებს მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის ზიანის ანაზღაურების წესს, ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში, მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ მოთხოვნა წარმოშობილი აქვს უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლებრივი საფუძვლიდან, რაც სსკ-ის 404-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურებას.

35. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ სააკსაციო საჩივარში კასატორის მხრიდან არ განხორციელებულა სსკ-ის 981-ე მუხლის მე-2-ე ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის დადგომის განმაპირობებელ გარემოებებზე მითითება, რაც აღნიშნული საფუძვლითაც საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

36. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

46 ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, წინამდებარე საქმეში არსებულ სამართლებრივ საკითხებზე დადგენილია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილი ასახულია ამავე განჩინებაში.

47. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

48 სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დაადგინა:

1. ს. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ს. ჯ-ას დაუბრუნდეს 2018 წლის 27 ივნისს №28 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარის) 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე