საქმე №ას-98-98-2018 11 სექტემბერი 2018 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე,
ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორები – ჟ.ი., დ.გ. (მოსარჩელეები)
მოწინააღმდეგე მხარეები – მ.კ–ძე, ი.ბ–ძე, შ.ნ–ძე, მ.ჭ–ძე, დ.ტ–ძე (მოპასუხეები)
გასაჩივრებული განჩინებები – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ნოემბრის განჩინება; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 23 მაისის განჩინება
საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – გარიგების და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - სარჩელის განუხილველად დატოვება დაუშვებლობის გამო
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. 2008 წლის 20 სექტემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, .... # 18, 113,91 კვ.მ ფართი, ს/კ ..... (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც უძრავი ქონება ან უძრავი ნივთი) 2008 წლის 16 სექტემბერს დამოწმებული ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „.....“-ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ამხანაგობა) კრების ოქმის საფუძველზე, ამხანაგობის საკუთრებად ირიცხებოდა (იხ. ს.ფ. ტ.1. ს.ფ. 49).
2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით ამხანაგობის თავმჯდომარე დ.ტ–სა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე ან ამხანაგობის თავმჯდომარე) და მ.კ–ძეს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) შორის დამტკიცდა მორიგება, რომლის მიხედვითაც, უძრავი ქონება ამ უკანასკნელის საკუთრებაში გადავიდა (იხ. ტ1.ს.ფ.50, 128).
3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით ამხანაგობის წევრთა ნაწილს უარი ეთქვა, ახლადაღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმისწარმოების განახლების თაობაზე. განმცხადებლები ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით დამტკიცებული მორიგების აქტის გაუქმებას. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებით, არ არსებობდა მორიგების აქტის გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, ამხანაგობის თავმჯდომარე სასამართლოში უფლებამოსილებას ამხანაგობის სახელით ახორციელებდა (იხ. ტ.1. ს.ფ 136).
4. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, 2008 წლის 20 თებერვალს დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ. თბილისში, ......, მე-3 სადარბაზოს თავზე, მე-5 სართულზე მდებარე სხვენის მესაკუთრედ მეორე მოპასუხე აღირიცხა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 174). 2012 წლის 18 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონების მესაკუთრედ ი.ჭ–ძე დარეგისტრირდა, 2013 წლის 11 სექტემბრით დათარიღებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შ.ნ–ძე, ხოლო 2014 წლის 13 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების კი - ი.ბ–ძე (იხ. ტ.1. ს.ფ 4-13).
5. 2013 წლის 1 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, დ.გ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოსარჩელე, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) ქ. თბილისში, .... მდებარე სარდაფის მესაკუთრეს წარმოადგენს (იხ. ტ.1. ს.ფ. 83).
6. 2015 წლის 28 მაისს პირველმა მოსარჩელემ, ასევე, ჟ.ი–ამ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოსარჩელე, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი), დ.კ–ძემ, ა.გ–ძემ, ე.მ–მა, თ.ო–მა და გ.ხ/მა (შემდეგში ტექსტში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელეები) სარჩელი აღძრეს პირველი და მეორე მოპასუხის, ასევე, ი.ჭ–ძის, შ.ნ–ძისა და ი.ბ–ძის წინააღმდეგ და მოითხოვეს იმ გარიგების ბათილად ცნობა, რომლის საფუძველზეც, 2011 წელს ამხანაგობამ პირველ მოპასუხეს სადავო უძრავი ქონება საკუთრებაში გადასცა, ამასთან, უძრავ ნივთზე დადებული ყველა შემდგომი გარიგებების, როგორც მოჩვენებით დადებული გარიგებების, კერძოდ, მეორე მოპასუხესა და ი.ჭ–ძეს, ი.ჭ–ძესა და შ.ნ–ძეს, შ.ნ–ძესა და ი.ბ–ძეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა. მოსარჩელეები ამტკიცებდნენ რომ, სადავო ფართის გასხვისება და ამხანაგობის საერთო საკუთრებიდან ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადასვლა კანონსაწინააღმდეგოდ განხორციელდა, შესაბამისად, სადავო ქონებაზე დადებული გარიგებები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.
7. მეორე მოპასუხემ, ი.ბ–ძემ და ი.ჭ–ძის უფლებამონაცვლე - მ.ჭ–ძემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან დაუშვებელი იყო კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით დადგენილი საკუთრების უფლების გაუქმება. დანარჩენ მოპასუხეებს შესაგებელი არ წარუდგენიათ.
8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 50-ე, 54-ე და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, მე-3, 421-ე-423-ე და 180-ე მუხლები გამოიყენა.
9. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს პირველმა და მეორე მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.
10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
10.1. სააპელაციო პალატის დასკვნებით, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მონაცემების მიხედვით, სადავო უძრავ ქონებაზე, მეორე მოპასუხის საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 სექტემბრის განჩინება, რომლითაც მხარეთა შორის დამტკიცდა მორიგება და ამხანაგობამ მეორე მოპასუხეს საკუთრებაში სადავო უძრავი ნივთი გადასცა. პალატის განმარტებით, აღნიშნული განჩინების კანონიერებაზე უკვე ნამსჯელი იყო იმავე სასამართლოს 2013 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით, შესაბამისად, იმ პირობებში ვიდრე ძალაშია სადავო ნივთზე მეორე მოპასუხის საკუთრების უფლების დამდგენი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 29 სექტემბრის განჩინება, არ არსებობდა უძრავ ნივთზე ამ უკანასკნელის საკუთრების უფლების წარმომშობი გარიგების გაბათილების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძველიც;
10.2. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან არ არსებობდა პირველი სასარჩელო მოთხოვნის (იმ გარიგების ბათილობა, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობის საკუთრებიდან სადავო ფართი გადაეცა მეორე მოპასუხეს) დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, სსსკ-ის 180-ე მუხლის დანაწესზე მითითებით, სწორად დაასკვნა, რომ არ არსებობდა უძრავ ნივთზე შემდგომში დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებათა ბათილად ცნობის საფუძვლებიც, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც რაიმე კონკრეტული დასაბუთება, ამ ხელშეკრულებათა ბათილობის დასადასტურებლად, სარჩელში მითითებული არ ყოფილა.
11. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს პირველმა და მეორე მოსარჩელემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით :
11.1. 2011 წლის 29 სექტემბერს ამხანაგობის თავმჯდომარესა და მეორე მოპასუხეს შორის დადებული შეთანხმება (მორიგების აქტი), რომლის საფუძველზეც ამხანაგობის საკუთრებიდან სადავო უძრავი ქონება მეორე მოპასუხეს გადაეცა, დადებულია არაუფლებამოსილი პირის მიერ. ამხანაგობის წევრთა 100 %-ის თანხმობის გარეშე თავმჯდომარე არ იყო უფლებამოსილი, ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული ქონება გაესხვისებინა;
11.2. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს, რომ უძრავი ქონების მე-5 სართულს სხვენის სახით დაშენებული აქვს ორი სართული, აღნიშნული ორი სართული ერთმანეთისგან გამიჯნულია და სხვადასხვა საკადასტრო კოდი აქვს. შესაბამისად, წინამდებარე დავა შეეხებოდა არა მე-6, არამედ მე-7 სართულს, რომელიც 2008 წლიდან ამხანაგობის საკუთრებაა;
11.3. საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა არასწორად დაადგინეს, რომ პირველი მოსარჩელე 2011 წელს ამხანაგობის წევრი არ ყოფილა;
11.4. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად განმარტეს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ნორმები;
11.5. სასამართლოებმა მხოლოდ მოპასუხეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე არასწორად დაასკვნეს, რომ 2008 წელს ამხანაგობის კრება არ ჩატარებულა, მშენებლობის ნებართვა მიიღო მეორე მოსარჩელის დედამთილმა, ხოლო თავად მშენებლობა მეორე მოპასუხემ აწარმოა.
12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ივნისის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე განხილულია დაუშვებელი სარჩელი. შესაბამისად, როგორც გასაჩივრებული განჩინება, ისე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და სარჩელი განუხილველად უნდა დარჩეს, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:
13. მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ვლინდებოდა საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევა, სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ისე დატოვა ძალაში, რომ არ იმსჯელა, რამდენად დასაშვები იყო სარჩელი, რომლითაც სადავო უძრავ ქონებაზე დადებული გარიგებების ბათილად ცნობა იყო მოთხოვნილი, რითაც დარღვეულ იქნა სსსკ-ის 393-ე მუხლის მოთხოვნები.
14. აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის, ისევე, როგორც მისი დასაბუთებულობის, საკითხის შემოწმება, სამართლის საკითხია და აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე. კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათის მატარებელია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე # ას-664-635-2016, 02.03.2017წ; შეადარეთ ასევე, სუსგ-ებს: # ას-437-409-17 29.09.17, #-ას 916—857-17 12.09.17, #ას-302-285-17, 16.06.17, #ას-244-232-17 19.05,17 #ას-937-887-2015, 10.11.2015წ.; # ას- 17-14-2015, 01.07.2015წ.; # ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; # ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; # ას- 773-730-2015, 08.09.205წ.; # ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; # ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; # ას- 323-308, 2016, 03.06.2016წ.; #ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; # ას-375-359-2016, 17.06.2016წ.)
15. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის სახეებად დაყოფას (მიკუთვნებითი, გარდაქმნითი და აღიარებითი) პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნია და უზრუნველყოფს პირის კანონით დაცული უფლებისა და ინტერესების სასამართლო წესით დაცვას. როგორც წესი, მოსარჩელის ინტერესი განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას უკავშირდება (მაგ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონების დაბრუნება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება და ა.შ), რომელიც მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელით მიიღწევა და ასეთ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელის აღძვრა დაუშვებელია, რადგანაც, პროცესის ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დარღვეული უფლების აღდგენასა და სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას პირმა ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უნდა მიაღწიოს, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისათვის მისთვის სასარგებლო შედეგი უნდა მოჰქონდეს და მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის საჭიროება აღარ უნდა არსებობდეს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეების მიერ აღძრული აღიარებითი სარჩელი არ იყო დასაშვები, რადგანაც ის არ პასუხობდა სსსკ-ის 178-ე მუხლის მოთხოვნებს. ამ ნორმის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარჩელში უნდა ყოფილიყო აღინიშნული სსსკ-ის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი („სსსკ-ის 180-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარეობს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელი შემდეგი კრიტერიუმები: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა... (შდრ.სუსგ # ას-838-802-2014, 19.03.2015წ.).
16. პალატა მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, უძრავ ქონებაზე დადებული გარიგებების ბათილად ცნობა მოსარჩელე მხარეების დარღვეული უფლების აღდგენის წინაპირობა ვერ გახდება, ვინაიდან, მათ მიერ სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში არ არის მოთხოვნილი რაიმეს მიკუთვნება ან შესრულება, ხოლო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი საკუთარი ინიციატივით მიაკუთვნოს მხარეს ის, რაც მას არ მოუთხოვია (სსსკ-ის 248-ე მუხლი). სარჩელის შინაარსიდან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში, მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა შესაძლებელი იყო. მაგალითისათვის, მოსარჩელეებს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 10.1-ე, სსკ-ის 99.1-ე, 982-ე, 408.1-ე მუხლების საფუძველზე შეეძლოთ საერთო ქონებაში მათი წილის შემცირებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება ფულადი კომპენსაციის სახით (409-ე მუხლი) მოეთხოვათ. თუმცა, სხვა საკითხია რამდენად წარმატებული იქნებოდა სარჩელი, რადგანაც ის დაკმაყოფილებადი იქნებოდა მითითებული ნორმებით გათვალისწინებული ფაქტობრივი წინაპირობების (სამართლებრივი წინაპირობების) კანონით დადგენილი თანმიმდევრობით განხორციელებისა (შესრულების) და მოთხოვნის გამომრიცხავი, შემწყვეტი ან მისი განხორციელების ხელისშემშლელი გარემოებების არარსებობის შემთხვევაში.
17. აქვე, საკასაციო პალატა კასატორის ყურადღებას გაამახვილებს „ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპულ კონვენციაზე, რომლის მე-6 მუხლით რეგულირებულია სამართლიანი სასამართლოს პრინციპი. კონვენციის აღნიშნული დათქმა, ევროსასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის თანახმად, ექვემდებარება ფართო განმარტებას და თავის თავში არა მხოლოდ საქმის მიუკერძოებელ განხილვას, არამედ სამართლიან გადაწყვეტასაც მოიცავს, რაც თავისთავად მიანიშნებს იმაზე, რომ მართლმსაჯულების განხორციელება არ უნდა ატარებდეს ფორმალურ ხასიათს, არამედ, სამართალწარმოების მიზანი დარღვეული უფლების ეფექტიან და რეალურ დაცვაზეა ორიენტირებული, რაც ეროვნული სასამართლოს მიერ საკითხის ამომწურავ გადაწყვეტაზე მიანიშნებს და არა ფორმალური ხასიათის სამართალწარმოებაზე, რომელსაც დავის აღმოფხვრა შედეგად არ მოჰყვება (შდრ. სუსგ №ას-302-285-2017, 16.06.2017).
18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.
19. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სარჩელი განუხილველად უნდა დარჩენილიყო საქმისწარმოების პირველივე ეტაპზე. შესაბამისად, არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების (რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება) გაუქმების სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნტით გათვალისწინებული აბსოლუტური საფუძველი, რამდენადაც მიღებული განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
20. ამასთან, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან, საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ხელმძღვანელობს სსსკ-ის 399-ე, 372-ე მუხლებითა და 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რომლის თანახმადაც, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ მოსამართლის განჩინება ჩაჰბარდება მოსარჩელეს, რომელსაც იმავდროულად უბრუნდება მის მიერ შეტანილი დოკუმენტები. თუ სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძველი გამოვლინდება ამ სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ, მაშინ იმის მიხედვით, თუ როგორია ეს საფუძველი, სასამართლო შეწყვეტს საქმისწარმოებას ან სარჩელს განუხილველად დატოვებს (ამ კოდექსის 272-ე და 275-ე მუხლები). მთავარი სხდომის დანიშვნამდე სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, მოსარჩელეს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი, ხოლო საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვისას სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, სახელმწიფო ბაჟი მოსარჩელეს არ დაუბრუნდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოხმობილი ნორმა მითითებითი ხასიათისაა და მასში ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის წინაპირობების შემოწმებაზეა საუბარი, თუმცა, ეს უკანასკნელი ნორმაც არ შეიცავს სარჩელის განუხილველად დატოვების ამომწურავ ჩამონათვალს, რის გამოც, დასაშვებია საპროცესო ანალოგიის პრინციპის გამოყენება (სსსკ-ის მე-7 მუხლი) იმ შემთხვევისათვის, როდესაც იკვეთება სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის კანონით გათვალისწინებული სხვა შემთხვევა (შდრ.სუსგ Nას-302-285-2017, 16 ივნისი, 2017 წელი; №ას-551-522-2015, 14 აგვისტო, 2015 წელი).
21. მოცემულ შემთხვევაში, რადგანაც აღიარებითი სარჩელი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 178-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამავე კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, იგი განუხილველად უნდა იქნეს დატოვებული, შესაბამისად, სსკ-ის 1991 მუხლის (სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აუქმებს ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებას, რაც საჩივრდება ამ გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი წესით. მხარეთა მორიგების შემთხვევაში სასამართლო აუქმებს უზრუნველყოფის ღონისძიებას, თუ მხარეები სხვა რამეზე არ შეთანხმდებიან) საფუძველზე, უნდა გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 18 მაისის განჩინებით საქმეზე გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ი.ბ–ძის (პ/ნ ....) კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე - ქ. თბილისში, ....., ფართი 113,91 კვ.მ (ს/კ ......) გათავისუფლდეს ყადაღისაგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, მე-7.1, 187.2, 257.1, 264.3, 1991 მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ჟ.ი–ასა და დ.გ–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ნოემბრისა და 2017 წლის 23 მაისის განჩინებები და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება;
3. ჟ.ი–ასა და დ.გ–ის სარჩელი დარჩეს განუხილველად;
4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 18 მაისის განჩინებით საქმეზე გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გაუქმდეს და ი.ბ–ძის (პ/ნ ....) კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე - ქ. თბილისში, ..... ფართი 113,91 კვ.მ (ს/კ .....) გათავისუფლდეს ყადაღისაგან;
5. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: მზია თოდუა
პაატა ქათამაძე
ეკატერინე გასიტაშვილი
