საქმე №ას-786-735-2017 3 ნოემბერი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ძ-ი“ (მოსარჩელე)

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს „ძ-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. შპს „ძ-მა“ (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე ან შეგებებული კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდის (შემდგომში _ მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) მიმართ მიყენებული ზიანის _ 1 430 000 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2012 წელს ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდმა, ქ.თბილისის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახურის 2012 წლის 4 იანვრის #01/13 ბრძანებით შეთანხმებული პროექტის საფუძველზე, განახორციელა ქ.თბილისში, ძველი თბილისის რაიონში (სექტორი-კ-ი), ე-ის #6-ში მდებარე უძრავი ძეგლის დემონტაჟი, შემდგომი რეაბილიტაციის მიზნით. მოპასუხის მიერ დემონტირებული შენობა განთავსებული იყო მიწის ნაკვეთზე, რომლის მომიჯნავედ განთავსებულია მოსარჩელის კუთვნილი შენობა (ყოფილი ე.წ „ჟ–ი“). განხორციელებული დემონტაჟის შედეგად, მოსარჩელის უძრავი ქონების მომიჯნავედ ამოღებულ და უყურადღებოდ დატოვებულ იქნა ქვაბული, რომელშიც ჩაედინება ტექნოგენური წყალი. ამ პრობლემის მოსაგვარებლად მოსარჩელემ რამდენჯერმე მიმართა მოპასუხეს, ასევე, ქ.თბილისის მერიასა და მის სხვადასხვა სამსახურებს, თუმცა უშედეგოდ. მოპასუხე მიიჩნევს, რომ მის მიერ წარმოებული სამუშაოები დაკავშირებული არ არის შენობის დაზიანებებთან. დღეისათვის, ამ დატბორილი ქვაბულის მიზეზით, ანუ ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდის ბრალით, მნიშვნელოვნად დაზიანებულია მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული შენობა (ყოფილი ე.წ „ჟ–ი“). დაზიანების შედეგად შენობა დეფორმირებულია და მისი პირვანდელი მდგომარეობის სრულად აღდგენა შეუძლებელია. შენობის დაზიანება მნიშვნელოვანია. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით დადგინდა, რომ შენობის აღდგენა-გაძლიერება არარენტაბელური იქნება (დაკავშირებულია არამართლზომიერად დიდ ხარჯებთან). აუდიტ-შემფასებელ ბ. დ-ის დასკვნის მიხედვით, შენობის დაზიანების შედეგად შპს „ძ-ის“ მიერ მიღებული ზიანი შეადგენს 1 430 000 ლარს.

2. მოპასუხის პოზიცია:

სარჩელის წინააღმდეგ მოპასუხემ წარადგინა მარტივი შესაგებელი, კერძოდ, იგი შემოიფარგლა მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ არ ეთანხმებოდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის 1 430 000 ლარის, ასევე, პროცესის ხარჯების ანაზღაურება.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მისი გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „ძ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდს შპს „ძ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 1 001 000 ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6. კასატორის/შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა:

6.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

6.2. საკასაციო სასამართლოს შეგებებული საკასაციო საჩივრით მომართა მოსარჩელემაც, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება იქნა მოთხოვნილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო/შეგებებული საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ ისინი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. ძირითადი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. 2012 წელს ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდმა ქ.თბილისის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახურის 2012 წლის 4 იანვრის #01/13 ბრძანებით შეთანხმებული პროექტის საფუძველზე განახორციელა ქ.თბილისში, ძველი თბილისის რაიონში (სექტორი-კ-ი), ე-ის #6-ში მდებარე უძრავი ნივთის (ძეგლის) დემონტაჟი შემდგომი რეაბილიტაციის მიზნით;

1.2.2. ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდის მიერ დემონტირებული შენობა მდებარეობს მიწის ნაკვეთზე (უძრავი ქონების ს/კ #0-), რომლის მომიჯნავედ განთავსებულია შპს „ძ-ის“ შენობა (უძრავი ქონების ს/კ #0-), ყოფილი ე.წ „ჟ–ი“;

1.2.3. მოპასუხის მიერ განხორციელებული დემონტაჟის შედეგად მოსარჩელის უძრავი ქონების მომიჯნავედ ამოღებულ იქნა ქვაბული, რომელიც დღემდე არ არის ამოვსებული და დატოვებულია კონსერვაციის გარეშე. აღნიშნულის გამო მასში ჩაედინება ტექნოგენური და ატმოსფერული წყლები;

1.2.4. ქვაბულის გასწვრივ მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი შენობის დასავლეთის ტორსული კედელი ავარიულ მდგომარეობაშია. მის ზედაპირზე არის დახრილი და ვერტიკალური გამჭოლი ბზარები. მიწისქვეშა ნაწილში (სარდაფის დონე) ბლოკის წყობაზე წარმოქმნილია ბზარები, რომლებიც წარმოიშვა მიმდებარე ქვაბულის ამოთხრის შემდეგ. ბზარებით გადაკვეთილია რკინაბეტონის სარტყლები და თვით სარდაფის ბლოკიც. შენობას, დაზიანებათა მიღებული კლასიფიკაციის მიხედვით, აღენიშნება მესამე (საშუალო დონის კონსტრუქციული) ხარისხის დაზიანება. შენობის საერთო ტექნიკური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია. მის მზიდ კედლებში განვითარებული მრავლობითი ბზარები გამოწვეულია ფუძე-გრუნტის გაწყლიანებითა და საძირკვლის არათანაბარი ჯდენით;

1.2.5. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 29 აპრილის #5001505113, 2014 წლის 25 მარტის #001486314 და 2014 წლის 24 დეკემბრის #007105014 დასკვნების ანალიზით დასტურდება, რომ შენობის დაზიანების გამომწვევი მიზეზი, ერთი მხრივ, არის ამ შენობის მომიჯნავედ ამოღებული ქვაბული, რომელშიც ჩაედინება ტექნოგენური და ატმოსფერული წყლები, ხოლო, მეორე მხრივ, მოსარჩელის კუთვნილი შენობის სახურავის საწრეტი მილებიდან ჩამონადენი ატმოსფერული ნალექები. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 29 აპრილის #5001505113 ექსპერტიზის დასკვნის დასკვნითი ნაწილის თანახმად, შენობის ტორსული კედლის დაზიანება გამოწვეულია მასთან გვერდით მდებარე შენობის დაშლის შემდეგ გათხრილი ქვაბულის დატბორვით. დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად კი, ეზოს მხარეს კიბის უჯრედის გამონაშვერსა და მასთან მიმდებარე გრძივი კედლის შუაკედლისში, სადაც დახრილი და ვერტიკალური მიმართულების ბზარია გაჩენილი პირველ სართულზე და მის ზემოთ, კედლების გადაკვეთის კვანძში, კედლის დაზიანებები გამოწვეულია იმის გამო, რომ დიდი ხნის მანძილზე დაზიანებულ ზონაში ხდებოდა საძირკვლის ფუძე-გრუნტის გაწყლიანება კედლების გადაკვეთის კუთხეში განთავსებული სახურავის საწრეტი მილიდან გამონადენი ატმოსფერული ნალექის ზემოქმედებით. ექსპერტიზის ამავე ბიუროს 2014 წლის 25 მარტის #001486314 დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად, კედლის დაზიანება გამოწვეულია საძირკვლის ფუძე-გრუნტების გაწყლიანებით, რასაც იწვევს კედლების გადაკვეთაზე ჩამომავალი სახურავის საწრეტი მილიდან ჩამონადენი ატმოსფერული ნალექების ზემოქმედება. ... ტორსული კედლის მარჯვენა კუთხეში, სარდაფის დონეზე წარმოქმნილია ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ბზარი გახსნილობით 5 მმ-მდე. ტორსული კედლის დაზიანება გამოწვეულია ქვაბულში ჩამდინარე ტექნოგენური წყლით; 2014 წლის 24 დეკემბრის #007105014 დასკვნით კი, დგინდება, რომ ქ.თბილისში, ე-ი/ა-ის ქ#3/36-ში მდებარე შენობის ტექნიკური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია. არსებული დაზიანებები საფრთხის შემცველია. დეფორმაციათა მიღებული კლასიფიკაციის მიხედვით წარმოქმნილი დაზიანებები შეესაბამება მე-3 ხარისხს. დეფორმაციები გამოწვეულია, ერთი მხრივ, ქვაბულის ამოღებით, ქვაბულში ჩამდინარე ტექნოგენური და ატმოსფერული წყლებით, ხოლო, მეორე მხრივ, სახურავის საწრეტი მილებიდან ჩამონადენი ატმოსფერული ნალექებით, რომლებიც უშუალოდ ჩამოედინებიან კედლებთან და ნაწილობრივ ხვდებიან ქვაბულშიც;

1.2.6. საქმის მასალებით არ დასტურდება ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხის მხრიდან ადგილი არ ჰქონია ზიანის გამომწვევ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას. მოპასუხემ 2012 წელს მოსარჩელის კუთვნილი შენობის მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთზე მოახდინა შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი, რა დროსაც ამოიღო ქვაბული და დატოვა ის კონსერვაციის გარეშე. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს #140 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე საქართველოს მთავრობის 2008 წლის 12 აგვისტოს #176 დადგენილების 77-ე მუხლის პირველი, მე-2 და მე-5 პუნქტების თანახმად, დამკვეთის მიერ მშენებლობის პროცესის 6 თვეზე მეტ ხანს შეჩერების შემთხვევაში, უნდა მოხდეს მშენებარე ობიექტის კონსერვაცია, რის შესახებაც უნდა ეცნობოს მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის განმახორციელებელ შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს. კონსერვაცია გულისხმობს ობიექტის მდგრადობის, უსაფრთხოებისა და სანიტარიული ნორმების დაცვას, მისი კონსტრუქციული ელემენტების დაუზიანებლად შენარჩუნებას, რაც უზრუნველყოფს სამშენებლო ღონისძიებათა შემდგომი გაგრძელების შესაძლებლობას, ამასთან, მოსაზღვრე შენობებისა და ტერიტორიების უსაფრთხოებას. ობიექტის კონსერვაცია ისე უნდა განხორციელდეს, რომ არ მოხდეს მისი ფიზიკური ცვეთა, კერძოდ:

ა) ობიექტიდან გატანილ უნდა იქნეს ნაგავი და სამშენებლო ნარჩენები;

ბ) ობიექტი უნდა მოწესრიგდეს ისე, რომ არ მოხდეს ლითონის კონსტრუქციების, ნაკეთობებისა და ელემენტების კოროზია; რკინა-ბეტონის კვანძები ბეტონით უნდა დაიფაროს;

გ) საძირკველი და ქვაბული დაცული უნდა იქნეს ფერდების ჩამოქცევის, ასევე - ატმოსფერული ნალექებისა და წყლის დაგროვებისაგან;

დ) ობიექტსა და სამშენებლო მოედანზე დაცული უნდა იქნეს უსაფრთხოების მოთხოვნები;

ე) ყოველგვარი მასალა (ფიცრები, ყალიბები, ცემენტი, გაჯი და სხვ.) ისე უნდა დასაწყობდეს, რომ არ მოხდეს მათი ჩამოვარდნა, ჩამოცვენა, გაფრქვევა, მიმდებარე ტერიტორიის დაბინძურება ან დაზიანება, არ მოჰყვეს სხვა გაუთვალისწინებელი შედეგები;

ვ) უზრუნველყოფილი უნდა იყოს სამშენებლო მოედანზე უცხო პირთა შეუღწევლობა (უსაფრთხოების ღობე, ჩაკეტილი ჭიშკარი);

ზ) მშენებარე ობიექტი არ უნდა იქნეს გამოყენებული საწყობად, სათავსოდ, დროებით საცხოვრებლად, სხვა დანიშნულებით;

თ) უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს სამშენებლო მოედანზე დაშვებულ პირთა უსაფრთხოება;

ი) ამწე-მექანიზმები მოყვანილი უნდა იქნეს ისეთ მდგომარეობაში, რაც უზრუნველყოფს უარყოფითი შედეგების თავიდან აცილებას ნებისმიერი ამინდის პირობებში;

კ) ადგილობრივი თვითმმართველობის შესაბამისი ორგანოს მიერ კანონმდებლობით განსაზღვრულ ადგილებსა და შემთხვევებში ობიექტი უნდა შეიფუთოს დამცავი ბადით. ცვეთის შესაბამისად, პერიოდულად, უნდა მოხდეს დამცავი ბადის განახლება-გამოცვლა, ასევე – უსაფრთხოების ღობის განახლება-გადაღებვა;

ლ) მშენებლობის დამკვეთმა რეგულარულად, დადგენილი მოთხოვნების უზრუნველსაყოფად საჭირო პერიოდულობით უნდა შეამოწმოს დაკონსერვებული ობიექტი;

1.2.7. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული შენობის, ე.წ. „ჟ-ის“ გამაგრება არ არის მიზანშეწონილი და მართებულია მისი დაშლა და ახალი ნაგებობის აშენება, რადგან შენობის აღდგენა-გამაგრება არარენტაბელურია. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 25 მარტის #001486314 დასკვნასა და ექსპერტ-კონსტრუქტორის თ.ლ-ის 2011 წლის 10 დეკემბრის დასკვნაში, ერთმნიშვნელოვნად არის მითითებული შენობის არარენტაბელურობასა და ახალი შენობის აშენების მიზანშეწონილობაზე, რომლის წინააღმდეგაც არ არის წარმოდგენილი იმგვარი მტკიცებულებები, რომელთა ანალიზითაც დადასტურდებოდა, რომ დასაშვები იყო შენობის გამაგრებისათვის სამუშაოების ჩატარება (აპელანტის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები: ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდის მიერ ქ.თბილისში, ა-ის ქუჩა #36-ში მდებარე ორსართულიანი შენობის ფასადების რეაბილიტაციისა და კონსტრუქციული გამაგრების პროექტი, ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდსა და შპს „ი-ს“ შორის 2015 წლის 10 ივლისს დადებული სახელმწიფო შესყიდვების #15-07-55 ხელშეკრულება, რადგანაც ამ მტკიცებულებებით ხელშეკრულების ობიექტს წარმოადგენდა: ქ.თბილისში, ა-ის ქუჩა #36-ში მდებარე ორსართულიანი შენობის ფასადების რეაბილიტაციისა და კონსტრუქციული გამაგრების პროექტი. ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდისადმი 2015 წლის 9 სექტემბერს შპს „ი-ის“ მიერ მიწერილ წერილში მითითებულია, რომ თბილისში, ა-ის ქ#36-ში მდებარე ორსართულიანი შენობის ფასადების რეაბილიტაციისა და კონსტრუქციული გამაგრების სამუშაოების საორიენტაციო ღირებულება შეადგენს 620 000 ლარს, სპეციალისტის დასკვნა, რომელიც გამაგრებითი სამუშაოების წარმოების რენტაბელურობას დაამტკიცებდა, მოპასუხეს არ წარუდგენია, ხოლო საქმეში უკვე არსებული ექსპერტიზის დასკვნებით ეს საკითხი ურაყოფითადაა შეფასებული);

1.2.8. აუდიტორ-შემფასებელ ბ.დ-ის მიერ 2014 წლის 30 აპრილის აუდიტორული შეფასების თანახმად, მოსარჩელის კუთვნილი შენობის დაზიანებით გამოწვეული ზიანის ოდენობა შეადგენს 1 430 000 ლარს.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. მოპასუხის საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება მხარის შედავება იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, რადგანაც საქმის მასალებით ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები არ დგინდება, კერძოდ: კასატორმა არქიტექტურის სამსახურის მიერ შეთანხმებული პროექტის შესაბამისად განახორციელა სადავო ქონების მომიჯნავედ მდებარე შენობის დემონტაჟი, შესაბამისად, სამართლებრივ საფუძველსაა მოკლებული პალატის დასკვნა ამ ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის თაობაზე. გარდა ამისა, გაუმართლებელია პალატის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ქონების აღდგენა შეუძლებელია, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილია ორი კვალიფიციური ექსპერტის დასკვნა, რომლებიც მიუთითებენ საპირისპიროზე;

1.4.2. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 385-ე და 976-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალი არ იცნობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის პრეზუმფციას, არამედ, დაზარალებული ვალდებულია, ამტკიცოს ზიანის შემადგენლობა. საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებით არ დგინდება კასატორის ბრალეულობა მიყენებული ზიანის დადგომაში. ამ მხრივ გასათვალისწინებელია ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდის, როგორც რეაბილიტაციის განმახორციელებელი სუბიექტის მიერ სახელმწიფო შესყიდვის განხორციელების მიზნით გამოცხადებული კონკურსი, რომელშიც გაიმარჯვა შპს „ი-მა“, რომელთანაც გაფორმდა საინჟინრო-საპროექტო მოსახურების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელი კუთვნილი დაზიანებული შენობის ფასადის რეაბილიტაციისა და კონსტრუქციული გამაგრების სამუშაოები უნდა მიწოდებულიყო 2015 წლის 21 აგვისტოს ჩათვლით. პროექტი შპს „ი-ის“ მიერ ჩაბარებულ იქნა, რომლის თანახმადაც გამაგრებითი სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 620 000 ლარი. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ კასატორი წარმოადგენს ქ.თბილისის მერიის მიერ დაფუძნებულ ა(ა)იპ-ს და ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მისაღები თანხა იქნება თვითმმართველი ბიუჯეტის ხარჯზე უსაფუძვლოდ მიღებული შემოსავალი.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის ზემოხსენებულ არგუმენტს და უპირველესად, განმარტავს იმ გარემოებას, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპს ემყარება და, საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. სამართალწარმოების ეს უზოგადესი და ამავდროულად ფუნდამენტური პრინციპი სხვადასხვა საპროცესო ნორმაში სხვადასხვა სახით ვლინდება, მათ შორისაა 201-ე მუხლი, რომლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია, მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში, მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. ამავე კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული. იმ უდავო გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოპასუხეს სარჩელში მითითებული გარემოებების წინააღმდეგ შესაგებელი ფაქტობრივად არ წარუდგენია (შემოიფარგლა მხოლოდ მითითებით, რომ არ ეთანხმება სარჩელს, იხ. შესაგებელი), პალატა მიიჩნევს, რომ სარჩელში მითითებული ფაქტები მხარეთა შორის უდავოა.

1.6. საკასაციო პალატა, მიუხედავად ზემოხსენებულისა, ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხის ქმედება მართლსაწინააღმდეგოა, რადგანაც მან დაარღვია კანონით დადგენილი კონსერვაციის ვალდებულება, საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე (105-ე) მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად შეფასებით ასევე დგინდება დამდგარი ზიანისა და მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობის ფაქტი. შეიძლება ითქვას, რომ მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, დაძლია დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე კანონით მისთვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთი, რომლის წინააღმდეგაც მოპასუხემ ამავე იურიდიული ძალის მქონე საპირწონე მტკიცებულებები ვერ წარადგინა. საკასაციო პალატა მოცემულ ვითარებაში იზიარებს ასევე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ დაზიანებული ნივთის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა არარენტაბელურია, ამასთანავე, მოსარჩელემ, საკუთარი უმოქმედობით (რაც გამოიხატა მისი მხრიდან წვიმის წყლის ჩამოდინების შედეგად შენობის ფუძე-გრუნტის გაწყლიანების წინააღმდეგ ზომების მიუღებლობაში) ასევე შეუწყო ხელი ზიანის დადგომას, ხოლო მხარეთა ბრალეულობის ხარისხის განსაზღვრის ნაწილში საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებას (დაზიანების ხარისხისა და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების კვლევის გათვალისწინებით პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხის ბრალი 70%-ს შეადგენდა, ხოლო მოსარჩელისა _ 30%-ს).

1.7. პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომმა სასამართლომ მართებულად მოიძია სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა _ სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, რომელიც დელიქტური ვალდებულების გენერალურ დათქმას წარმოადგენს, სწორად განსაზღვრა ნორმის აბსტრაქტული ელემენტები და დაადგინა მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტები, რომელთა შორის იყო მხარეთა შერეული ბრალის საკითხი. სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება კი, დამფუძნებელ ნორმასთან ერთად მართებულად დააფუძნა სამოქალაქო კოდექსის 409-ე და 415-ე მუხლებს, რამდენადაც ამავე კოდექსის 326-ე მუხლის შესაბამისად, წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება ასევე სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

1.8. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც დელიქტიდან ნაწარმოები ვალდებულების შესრულების საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლებოდა ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, ხოლო, კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ზიანის მიმყენებლის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. შეგებებული საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი შეიცავს. ამავე კოდექსის 379-ე მუხლის ბოლო წინადადებით კი, დადგენილია, რომ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის ან მისი განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, შეგებებული სააპელაციო საჩივარი არ განიხილება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შეგებებული საკასაციო საჩივარი ორგანულადაა დაკავშირებული ძირითად საკასაციო საჩივართან, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ კასატორი უარს იტყვის თავის საკასაციო საჩივარზე ან საკასაციო სასამართლო განუხილველად დატოვებს მას, მაშინ შეგებებული საკასაციო საჩივარიც იმავე სამართლებრივი ბედის მატარებელი გახდება. მოცემულ შემთხვევაში, რადგანაც მოპასუხის საკასაციო საჩივარი, როგორც ძირითადი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, განუხილველად იქნა დატოვებული დაუშვებლობის გამო, შეგებებული საკასაციო საჩივარიც, მისი პროცესუალური ბუნებიდან გამომდინარე, დაუშვებლობის მოტივით განუხილველად დატოვებას ექვემდებარება (იხ. სუსგ. №ას-127-470-07, 30 აპრილი, 2007 წელი).

3. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორ ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 06.06.2017წ. #02057 საგადახდო მოთხოვნით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი, ხოლო, შპს „ძ-ს“ _ მის მიერ 07.08.2017წ. #352646 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 379-ე, 391-ე, 399-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ძ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

3. კასატორ ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდს (ს/კ #4...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან („სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 06.06.2017წ. #02057 საგადახდო მოთხოვნით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

4. კასატორ შპს „ძ-ს“ (ს/კ #2-) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან („სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 07.08.2017წ. #352646 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი