№ას-1230-1150-2017 13 ნოემბერი, 2018 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
პაატა ქათამაძე
ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ლ. ზ-ჩ–ძე
მოწინააღმდეგე მხარეები – შპს „ქ. თბილისის .....“ დამფუძნებლები: ნ.მ–ი, ნ.ი–ძე, ქ. ჭ-ლ–ძე, ნ.დ–ძე, მ.კ–ძე, ი.ხ–ი, ქ.გ–ძე, ნ.გ–ძე, მ.მ–ი, მ.კ–ძე, ე.ნ–ი, მ.ბ–ძე, მ.გ–ა, მ.მ–ძე, ი.მ–ძე, ნ.კ–ძე, ი.მ–ძე, ც.ა–ძე, ნ.ვ–ძე, ქ.გ–ძე, ნ.ფ–ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი - კრების ოქმის ბათილად ცნობა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - სარჩელის განუხილველად დატოვება დაუშვებლობის გამო
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მინისტრი) # 01-54/კ ბრძანებით, ლ.ზ-ჩ–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) 2014 წლის 23 იანვრიდან საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სამინისტრო) ჯანმრთელობის დაცვის დეპარტამენტის საორგანიზაციო სამმართველოს მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე დაინიშნა (იხ. ს.ფ. 23).
2. სამეწარმეო რეესტრის 2014 წლის 19 ნოემბრის ამონაწერის მიხედვით, შპს ,,ქ.თბილისის .....” (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, პოლიკლინიკა ან შპს) პარტნიორებს, შემდეგი პირები წარმოადგენენ : მოსარჩელე (11%), ნ.მ–ი (8%), ნ.ი–ძე (8%), ქ.ჭ-–ძე (7%), ნ.დ–ძე (6%), მ.კ–ძე (6%), ი.ხ–ი (5%), ქ.გ–ძე (4%), ნ.გ–ძე (3%), მ.მ–ი (2.75%), მ.კ–ძე (2%), ე.ნ–ი (2%), მ.ბ–ძე (1.5%), მ.გ–ა (1%), მ.მ–ძე (1%), ი.მ–ძე (1%), ნ.კ–ძე (1%), ი.მ–ძე (1%), ც.ა–ძე (0,5%), ნ.ვ–ძე (3%), ქ.დ–ძე (0,25%), ნ.ფ–ი (0,25%) (შემდეგში ტექსტში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოპასუხეები, მოწინააღმდეგე მხარეები ან პარტნიორები) და სხვები. პოლიკლინიკის დირექტორია ნ.დ–ძე (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც დირექტორი), (იხ. ს.ფ. 19-21).
3. პოლიკლინიკის პარტნიორთა 2014 წლის 6 ნოემბრის კრების ოქმის მიხედვით, კრებას, რომელზედაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება დირექტორისა და სამეთვალყურეო საბჭოს ცვლილების შესახებ, დაესწრო პარტნიორთა 75.25% (სულ 21 პარტნიორი), მათ შორის - მოსარჩელე. გამოცხადებულმა პარტნიორებმა გადაწყვეტილებას ერთხმად დაუჭირეს მხარი (იხ. ს.ფ. 39-42).
4. სამინისტროს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის 2015 წლის 19 ივნისის დასკვნის მიხედვით, ფაქტების შესწავლისა და გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ მოსარჩელე, რომელიც საჯარო მოხელეს წარმოადგენდა, აგრძელებდა პოლიკლინიკის მართვაში მონაწილებას, რითაც ის არღვევდა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ საქართველოს კანონის მე-13 და 52-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს.
5. მინისტრის 2015 წლის 2 ივლისის ბრძანების საფუძველზე, მოსარჩელე იმავე წლის 3 ივლისიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. სამსახურიდან გათავისუფლებას საფუძვლად პოლიკლინიკის მართვაში მოსარჩელის მონაწილეობის გაგრძელება დაედო, რაც დასტურდებოდა პარტნიორთა 2014 წლის 6 ნოემბრის კრების ოქმით (იხ. ს.ფ. 25).
6. სამინისტროს 2015 წლის 4 აგვისტოს წერილის მიხედვით, მოსარჩელე 2014 წლის 6 ნოემბერს სამსახურიდან 17:59 საათზე გავიდა (იხ. ს.ფ. 44).
7. შპს ,,მ–ის” ინფორმაციით, მოსარჩელის სატელეფონო ნომერზე შესული ზარების ამონაწერის მიხედვით, 2014 წლის 6 ნოემბერს, 18:18 საათზე, მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული სატელეფონო ნომრის მფლობელი იმყოფებოდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში, 18:22 საათზე - ვაკე-საბურთალოს რაიონში, ხოლო 18:51 საათზე - გლდანი- ნაძალადევის რაიონში (იხ. ს.ფ. 199-200).
8. 2015 წლის 14 აგვისტოს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და მოითხოვა პოლიკლინიკის პარტნიორთა 2014 წლის 6 ნოემბრის კრების ოქმის ბათილად ცნობა. მოსარჩელის მტკიცებით, მას შემდეგ, რაც იგი საჯარო სამსახურში დასაქმდა, პოლიკლინიკის 11%-იანი წილი შვილს - გ.ჩ–ძეს (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელის შვილი ან მინდობილი პირი) გადასცა. აღნიშნულის შემდეგ, მოსარჩელეს შპს-ს მართვაში მონაწილეობა აღარ მიუღია, თუმცა, მიუხედავად ამისა, იგი სამინისტროში დაკავებული თანამდებობიდან იმ საფუძვლით გათავისუფლდა, რომ ეს უკანასკნელი, როგორც საჯარო მოსამსახურე საწარმოში მმართველობით საქმიანობას აგრძელებდა, რაც დასტურდებოდა პარტნიორთა 2014 წლის 6 ნოემბრის კრების ოქმით, სადაც აღნიშნული იყო, რომ მოსარჩელემ ხსენებულ კრებაში მონაწილეობა მიიღო. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ კრებას არც ის და არც მისი შვილი (მინდობილი პირი) არ დასწრებია, ამდენად, კრების ოქმი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ხსენებული ოქმის ბათილად ცნობას შედეგად მისი სამუშაოზე აღდგენა მოჰყვებოდა.
9. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს, მათ წარადგინეს როგორც მოთხოვნის გამომრიცხველი, ისე - მისი განხორციელების ხელისშემშლელი (ხანდაზმულობის) შესაგებელი და განმარტეს, რომ მოსარჩელე პოლიკლინიკის პარტნიორთა 2014 წლის 6 ნოემბრის კრებას ნამდვილად დაესწრო და მხარი დაუჭირა ნ.დ–ძის საზოგადოების დირექტორად დანიშვნას, შესაბამისად, სარჩელში აღწერილი გარემოებები სიმართლეს არ შეესაბამებოდა. განსახილველ შემთხვევაში, კრების ოქმის ბათილად ცნობისათვის არც მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი იკვეთებოდა, ამასთან, სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამოც.
10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5, მე-15, 47-ე, ასევე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, მე-4, 102-ე, 105-ე და 180-ე მუხლები გამოიყენა.
11. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.
12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 4 მაისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
12.1. სააპელაციო პალატის დასკვნებით, საქმეში წარმოდგენილი კომპანია "მ–ის" მიერ გაცემული სატელეფონო ნომრის ამონაწერის მიხედვით, მოსარჩელე 2014 წლის 6 ნოემბერს, 18:18 საათზე, იმყოფებოდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში, 18:22 საათზე - ვაკე-საბურთალოს რაიონში, ხოლო 18:51 საათზე დაფიქსირდა გლდანი-ნაძალადევის რაიონში. პალატამ აღნიშნა, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონი მოიცავს დიდ დიღომს, 2014 წლის 6 ნოემბერს პარტნიორთა კრება კი, სწორედ დიდ დიღომში, .... ჩატარდა;
12.2. პალატამ განმარტა, რომ მოცემული დავის ფარგლებში დასადგენი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მოსარჩელის ახსნა-განმარტება და მოწმის ჩვენება, რომელიც არ იყო ერთმანეთის შესაბამისი არ წარმოადგენდა სანდო სამართლებრივი ღირებულების მქონე საკმარის მტკიცებულებას, რაც შეიძლებოდა სადავო ფაქტის დადგენის საფუძველი გამხდარიყო. პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის პოზიციების საწინააღმდეგოდ, მოპასუხეების ახსნა-განმარტება თანმიმდევრული, ფაქტებთან თანხვედრაში და სარწმუნო იყო სასამართლოსთვის, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად იქნა უარყოფილი;
12.3. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი პარტნიორთა 2014 წლის 6 ნოემბრის კრების ოქმის ბათილად ცნობის თაობაზე დასაბუთებული არ იყო, ვინაიდან როგორც მოსარჩელე მიუთითებდა, მას არ გააჩნდა პრეტენზია ამ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებების მიმართ, უფრო მეტიც, მოსარჩელემ თავად შესთავაზა მოპასუხეებს დირექტორის კანდიდატურა;
12.4. სააპელაციო პალატამ ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე1” პუნქტზე მიუთითა და აღნიშნა, რომ პარტნიორთა წილის მმართველის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში სავალდებულოა, განსახილველ შემთხვევაში კი, მოსარჩელის წილის მმართველი სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული არ იყო.
13. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით :
13.1. როგორც „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით, ასევე, პოლიკლინიკის წესდების 3.2. პუნქტით იმპერატიულად არის დადგენილი პარტნიორთა კრების მოწვევისა და გამართვის პროცედურები. კრების ორგანიზატორი ვალდებულია, უპირობოდ დაიცვას წესდებითა და კანონით დადგენილი პროცედურები. უდავოა, რომ, როდესაც პარტნიორი აცხადებს, რომ ის არ ყოფილა მიწვეული კრებაზე, ეს უკანასკნელი ფიზიკურად ვერ შეძლებს, სასამართლოს წარუდგინოს მითითებული გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. ამდენად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს უნდა გაეთვალისწინებინათ, რომ სწორედ მოპასუხეების ვალდებულება იყო სასამართლოსთვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლებითაც დადასტურდებოდა მოსარჩელის კრებაზე მოწვევისა და დასწრების ფაქტი;
13.2. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მოსარჩელე პარტნიორთა კრებას დაესწრებოდა, აღნიშნული კრების გადაწყვეტილება მაინც არ იქნებოდა ნამდვილი, ვინაიდან კანონითა და წესდებით უპირობოდაა დადგენილი კრების გამართვის თაობაზე პარტნიორის კრების გამართვამდე არანაკლებ ერთი კვირით ადრე ინფორმირების ვალდებულება, შეტყობინების განხორციელების წესი და დღის წესრიგის გაცნობის აუცილებლობა;
13.3. განსახილველი სარჩელის იურიდიული ინტერესი ისაა, რომ 2014 წლის 6 ნოემბრის კრების ოქმთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილება, სასამართლოს ადმინისტრაციულ კოლეგიას მისცემს საშუალებას, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებასთან დაკავშირებით მიიღოს ობიექტური, დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილება;
13.4. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკა, რომელიც შეეხება, როგორც პარტნიორის კრებაზე მოწვევის პროცედურული საკითხების დაცვის სავალდებულოობას, ასევე, კრების ოქმის ბათილობის მოთხოვნისას, იურიდიული ინტერესის ნამდვილობას. საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკით დადგენილია, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში საერთო კრება წარმოადგენს საწარმოს მართვის უმაღლეს ორგანოს და მის საქმიანობაში მონაწილეობის მიღების უფლება, პარტნიორის - როგორც საწარმოს დამფუძნებლის ძირითადი უფლებაა.
14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე განხილულია დაუშვებელი სარჩელი, შესაბამისად, როგორც გასაჩივრებული განჩინება, ისე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და სარჩელი განუხილველად უნდა დარჩეს, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით :
15. მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ვლინდებოდა საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევა, სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ისე დატოვა ძალაში, რომ არ იმსჯელა, რამდენად დასაშვები იყო სარჩელი, რომლითაც სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობა იყო მოთხოვნილი, რითაც დარღვეულ იქნა სსსკ-ის 393-ე მუხლის მოთხოვნები.
16. აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის, ისევე, როგორც მისი დასაბუთებულობის, საკითხის შემოწმება, სამართლის საკითხია და, აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე. კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათის მატარებელია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე # ას-664-635-2016, 02.03.2017წ; შეადარეთ ასევე, სუსგ-ებს: # ას-437-409-17 29.09.17, #-ას 916—857-17 12.09.17, #ას-302-285-17, 16.06.17, #ას-244-232-17 19.05,17 #ას-937-887-2015, 10.11.2015წ.; # ას- 17-14-2015, 01.07.2015წ.; # ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; # ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; # ას- 773-730-2015, 08.09.205წ.; # ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; # ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; # ას- 323-308, 2016, 03.06.2016წ.; #ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; # ას-375-359-2016, 17.06.2016წ).
17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის სახეებად დაყოფას (მიკუთვნებითი, გარდაქმნითი და აღიარებითი) პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნია და უზრუნველყოფს პირის კანონით დაცული უფლებისა და ინტერესების სასამართლო წესით დაცვას. როგორც წესი, მოსარჩელის ინტერესი განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას უკავშირდება (მაგ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონების დაბრუნება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება და ა.შ), რომელიც მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელით მიიღწევა და ასეთ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელის აღძვრა დაუშვებელია, რადგანაც, პროცესის ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დარღვეული უფლების აღდგენასა და სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას პირმა ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უნდა მიაღწიოს, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისათვის მისთვის სასარგებლო შედეგი უნდა მოჰქონდეს და მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის საჭიროება აღარ უნდა არსებობდეს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ აღძრული აღიარებითი სარჩელი არ იყო დასაშვები, რადგანაც ის არ პასუხობდა სსსკ-ის 178-ე მუხლის მოთხოვნებს. ამ ნორმის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარჩელში უნდა ყოფილიყო აღინიშნული სსსკ-ის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი („სსსკ-ის 180-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარეობს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელი შემდეგი კრიტერიუმები: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა... (შდრ.სუსგ # ას-838-802-2014, 19.03.2015წ.).
18. პალატა მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, პოლიკლინიკის პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილად ცნობა მოსარჩელე მხარის დარღვეული უფლების აღდგენის წინაპირობა ვერ გახდება, ვინაიდან, მის მიერ სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში არ არის მოთხოვნილი რაიმეს მიკუთვნება ან შესრულება, ხოლო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, საკუთარი ინიციატივით მიაკუთვნოს მხარეს ის, რაც მას არ მოუთხოვია (სსსკ-ის 248-ე მუხლი). სარჩელის შინაარსიდან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში, მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა შესაძლებელი იყო. მაგალითისათვის, მოსარჩელეს სშკ-ის 38.8 მუხლის საფუძველზე შეეძლო, სამსახურში აღდგენა და სადავო კრების ოქმის ბათილობა მოეთხოვა. თუმცა სხვა საკითხია, რამდენად წარმატებული იქნებოდა სარჩელი, რადგანაც ის დაკმაყოფილებადი იქნებოდა მითითებული ნორმით გათვალისწინებული ფაქტობრივი წინაპირობების (სამართლებრივი წინაპირობების) კანონით დადგენილი თანმიმდევრობით განხორციელებისა (შესრულების) და მოთხოვნის გამომრიცხველი, შემწყვეტი ან მისი განხორციელების ხელისშემშლელი გარემოებების არარსებობის შემთხვევაში.
19. აქვე, საკასაციო პალატა კასატორის ყურადღებას გაამახვილებს „ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპულ კონვენციაზე, რომლის მე-6 მუხლით რეგულირებულია სამართლიანი სასამართლოს პრინციპი. კონვენციის აღნიშნული დათქმა, ევროსასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის თანახმად, ექვემდებარება ფართო განმარტებას და თავის თავში არა მხოლოდ საქმის მიუკერძოებელ განხილვას, არამედ სამართლიან გადაწყვეტასაც მოიცავს, რაც თავისთავად მიანიშნებს იმაზე, რომ მართლმსაჯულების განხორციელება არ უნდა ატარებდეს ფორმალურ ხასიათს, არამედ, სამართალწარმოების მიზანი დარღვეული უფლების ეფექტიან და რეალურ დაცვაზეა ორიენტირებული, რაც ეროვნული სასამართლოს მიერ საკითხის ამომწურავ გადაწყვეტაზე მიანიშნებს და არა ფორმალური ხასიათის სამართალწარმოებაზე, რომელსაც დავის აღმოფხვრა შედეგად არ მოჰყვება (შდრ. სუსგ №ას-302-285-2017, 16.06.2017).
20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.
21. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სარჩელი განუხილველად უნდა დარჩენილიყო საქმისწარმოების პირველივე ეტაპზე. შესაბამისად, არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების (რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება) გაუქმების სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნტით გათვალისწინებული აბსოლუტური საფუძველი, რამდენადაც მიღებული განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
22. ამასთან, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან, საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ხელმძღვანელობს სსსკ-ის 399-ე, 372-ე მუხლებითა და 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რომლის თანახმადაც, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ მოსამართლის განჩინება ჩაჰბარდება მოსარჩელეს, რომელსაც იმავდროულად უბრუნდება მის მიერ შეტანილი დოკუმენტები. თუ სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძველი გამოვლინდება ამ სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ, მაშინ იმის მიხედვით, თუ როგორია ეს საფუძველი, სასამართლო შეწყვეტს საქმისწარმოებას ან სარჩელს განუხილველად დატოვებს (ამ კოდექსის 272-ე და 275-ე მუხლები). მთავარი სხდომის დანიშვნამდე სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, მოსარჩელეს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი, ხოლო საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვისას სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, სახელმწიფო ბაჟი მოსარჩელეს არ დაუბრუნდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოხმობილი ნორმა მითითებითი ხასიათისაა და მასში ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის წინაპირობების შემოწმებაზეა საუბარი, თუმცა ეს უკანასკნელი ნორმაც არ შეიცავს სარჩელის განუხილველად დატოვების ამომწურავ ჩამონათვალს, რის გამოც, დასაშვებია საპროცესო ანალოგიის პრინციპის გამოყენება (სსსკ-ის მე-7 მუხლი) იმ შემთხვევისათვის, როდესაც იკვეთება სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის კანონით გათვალისწინებული სხვა შემთხვევა (შდრ.სუსგ-ები №ას-302-285-2017, 16 ივნისი, 2017 წელი; №ას-551-522-2015, 14 აგვისტო, 2015 წელი).
23. ამრიგად, რადგანაც, მოცემულ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 178-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამავე კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, იგი განუხილველად უნდა იქნეს დატოვებული.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 187.2-ე, 257.1, 264.3, 1991 მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ლ.ზ-ჩ–ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება;
3. ლ.ზ-ჩ–იკვილაძის სარჩელი დარჩეს განუხილველად;
4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები : მზია თოდუა
პაატა ქათამაძე
ეკატერინე გასიტაშვილი
