საქმე №ას-960-2018 22 ნოემბერი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ.ს–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ.ს–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანა, უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ჯ.ს–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მამკვიდრებელი, გარდაცვლილი ან მოსარჩელისა და მოპასუხის მამა) 2006 წლის 28 ივნისს გარდაიცვალა. გ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი ან მოწინააღმდეგე მხარე) და თ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე ან კასატორი) ს–ები არიან გარდაცვლილის შვილები და მისი პირველი რიგის მემკვიდრეები.

2. გარდაცვლილის სამკვიდროს შეადგენდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ქუთაისი, ........, ს/კ-ით ...... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სამკვიდრო ქონება, დანაშთი ქონება, უძრავი ქონება, სადავო ბინა ან სადავო ქონება).

3. მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს მიღების მოთხოვნით ნოტარიუსისათვის არცერთ მემკვიდრეს არ მიუმართავს.

4. 2015 წლის 6 მარტს მამკვიდრებლის მეუღლე - ნ. ს–მ (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც მამკვიდრებლის მეუღლე ან მოსარჩელისა და მოპასუხის დედა) წერილობით დაუდასტურა ნოტარიუსს რომ დანაშთი სამკვიდრო ქონება არ მიუღია (იხ. ს.ფ. 22).

5. იმავე დღეს (2015 წლის 6 მარტს), მოპასუხის (თ.ს–ძე) სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც მან, როგორც პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ, გარდაცვლილის დანაშთი ქონება სრულად მიიღო. სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, მის საკუთრებად აღირიცხა სადავო უძრავი ქონება. მოპასუხემ ნოტარიუსს წერილობითი განცხადებით დაუდასტურა, რომ ის ერთადერთი იყო და სხვა მემკვიდრეები არ არსებობდნენ.

6. ქუთაისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის მიერ გაცემული საინფორმაციო ბარათის მიხედვით, მოსარჩელე 2000 წლის 19 სექტემბრიდან 2010 წლის 16 ივნისამდე რეგისტრირებული იყო სადავო უძრავი ქონების მისამართზე, ხოლო 2010 წლის 16 ივნისიდან - ისრაელში (იხ. ს.ფ. 16-21).

7. სსიპ საქართველოს შსს სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც სააგენტო) მიერ 2017 წლის 9 ივნისს მოსარჩელის საზღვრის კვეთის შესახებ გაცემული ინფორმაციის მიხედვით, ამ უკანასკნელმა 2005 წლის 1 იანვრიდან 2015 წლის 31 დეკემბრამდე საზღვარი გადაკვეთა ს.ს.კ.გ. „სარფის“ და ს.ს.კ.გ. ,,თბილისის აეროპორტის“ გავლით. ცნობის თანახმად, მოსარჩელე საქართველოში დაბრუნდა 2007 წლის 27 ივლისს, თუმცა ამ დრომდე როდის გადაკვეთა საქართველოს საზღვარი, მითითებულ დოკუმენტში არ ასახულა (იხ. ს.ფ. 95-97).

8. სააგენტოს ზემოაღნიშნული ცნობის მიხედვით, მოსარჩელეს 2000 წლის 1 იანვრიდან 2017 წლის 2 ივნისამდე საზღვრის კვეთა დაუფიქსირდა ს.ს.კ.გ. „სარფის“ და ს.ს.კ.გ. ,,თბილისის აეროპორტის“ გავლით. აღნიშნული ცნობის თანახმად, მოსარჩელე საქართველოდან გავიდა 2000 წლის 24 ოქტომბერს და დაბრუნდა 2004 წლის 17 აგვისტოს. შემდეგი შემოსვლა დაფიქსირებულია 2007 წლის 27 ივლისს, გასვლა 2007 წლის 29 აგვისტოს, თუმცა 2004 წლის 17 აგვისტოდან 2007 წლის 27 ივლისამდე მოსარჩელემ როდის დატოვა საქართველო, ცნობაში ასახული არ არის (იხ. ს.ფ.182-184).

9. 2016 წლის 3 ოქტომბერს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ, 2015 წლის 6 მარტის სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანისა და მამის დანაშთი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ მამის დანაშთი ქონება მან და მისმა ძმამ (მოპასუხემ) ფაქტობრივი ფლობით მიიღეს. მხარეებს სამკვიდრო ქონებასთან დაკავშირებით, უთანხმოება არასდროს ჰქონიათ, მათ შორის ურთიერთობა მას შემდეგ გამწვავდა, რაც 2016 წლის ზაფხულში მოსარჩელე საქართველოში დაბრუნდა და საკუთარმა ძმამ ერთადერთ საცხოვრებელ ბინაში არ შეუშვა იმ მოტივით, რომ სადავო ქონება მხოლოდ მის საკუთრებას წარმოადგენდა. მოპასუხემ და დედამ ისარგებლეს იმ გარემოებით, რომ მოსარჩელე გარკვეული დროით საზღვარგარეთ იმყოფებოდა, მათ ნოტარიუსი შეიყვანეს შეცდომაში, დაუმალეს რა ამ უკანასკნელს სხვა მემკვიდრის არსებობა, ამასთან, დედამ განზრახ განაცხადა უარი სამკვიდროს ნაწილის მიღებაზე და, შედეგად, სამკვიდრო მოწმობა გაიცა მხოლოდ მოპასუხის სახელზე, რის საფუძველზეც უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში მთლიანად მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა. მისი მტკიცებით, სადავო ქონება მისი ერთადერთი საცხოვრებელი იყო, ის საქართველოში ყოფნის დროს ყოველთვის ხსენებულ სახლში ცხოვრობდა, გარდა ამისა, მისი პირადი ნივთები დღემდე ამ სახლშია განთავსებული, ის დაეუფლა გარდაცვლილი მამის კუთვნილ მოძრავ ნივთებსაც. შესაბამისად, ცხადი იყო, რომ მან მამის დანაშთი სამკვიდრო ქონება ფაქტობრივი ფლობით მიიღო, რაც სადავო ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ აღრიცხვის საფუძველს ქმნიდა.

10. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, მან წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და განმარტა, რომ მოსარჩელე მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ სადავო ქონებას 6 თვის განმავლობაში ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია, მას არც სანოტარო ორგანოსათვის მიუმართავს სამკვიდროს მიღების შესახებ, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

11. პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეების : ქ. ა–ძის (მოსარჩელის მეუღლის ბიცოლა) ნ.ს–სა (მოსარჩელის სიდედრი) და ნ.ა–ძის (მხარეთა ბიძაშვილი) განმარტებით, მოსარჩელე მამის დაკრძალვასა და ორმოცს ვერ დაესწრო, იმ მიზეზით, რომ მითითებულ პერიოდში სამუშაოდ საზღვარგარეთ იმყოფებოდა, თუმცა მათ ნამდვილად ახსოვთ, რომ მოსარჩელე საქართველოში მამის გარდაცვალებიდან 4-6 თვის შემდეგ დაბრუნდა.

12. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი უარყოფილ იქნა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 1306-ე, 1319-ე, 1320-ე, 1336-ე, 1421-ე და 1424-ე მუხლები გამოიყენა.

13. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

14. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი დაკმაყოფილდა; ცვლილება შევიდა ნოტარიუსის მიერ 2015 წლის 6 მარტს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში; მოსარჩელე ცნობილ იქნა სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ.

14.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ქონება მოსარჩელის ძირითადი საცხოვრებელი ადგილი იყო, სადაც ეს უკანასკნელი მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით დავის წარმოშობამდე (2016 წლამდე) მშობლებსა და ძმასთან (მოპასუხესთან) ერთად ცხოვრობდა. მართალია, მოსარჩელეს პერიოდულად სამუშაოდ უწევდა ისრაელში გამგზავრება, თუმცა საქართველოში ყოფნის პერიოდში ის მუდმივად სადავო სახლში ცხოვრობდა, ვინაიდან სხვა საცხოვრებელი ბინა საკუთრებაში მას არ გააჩნდა. პალატის დასკვნებით, დადგენილად უნდა მიჩნეულიყო, რომ მოსარჩელეს სამკვიდრო ქონება არასოდეს დაუტოვებია, რაც მის მიღებას ადასტურებდა;

14.2. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხის მიერ წარდგენილი საზღვრის კვეთის შესახებ ცნობები არ შეიცავდა ინფორმაციას მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში, 2016 წლის 28 ივნისიდან იმავე წლის 28 დეკემბრამდე, მოსარჩელის საქართველოში არყოფნის თაობაზე. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული ცნობების მიხედვით, მოსარჩელე საქართველოში შემოვიდა 2004 წლის 17 აგვისტოს და ქვეყანა 2007 წლის 27 ივლისს დატოვა;

14.3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში, დადასტურებული იყო, რომ მოსარჩელე მამის დანაშთ ქონებას მოპასუხესთან ერთად ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა, შესაბამისად, სსკ-ის 1421-ე და 1433-ე მუხლების საფუძველზე, სამკვიდროს 1/2 ნაწილი მის მიერ მიღებულად უნდა მიჩნეულიყო, რაც ამ უკანასკნელის სადავო ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის საფუძველი იყო.

15. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით :

15.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სამართლებრივად დაუსაბუთებელია. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა მოწმეთა ჩვენებები, რომლებმაც ცალსახად დაადასტურეს, რომ მოსარჩელე მამის დაკრძალვას, ორმოცსა და წლისთავს არ დასწრებია, იმ მიზეზით რომ ის საზღვარგარეთ იმყოფებოდა სამუშაოდ;

15.2. სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი. მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ მოსარჩელე იყო ვალდებული, ემტკიცებინა და დაედასტურებინა ის გარემოება, თუ როდის დაბრუნდა საქართველოში;

15.3. სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ დაასკვნა, რომ მოსარჩელეს სადავო ბინაში პირადი ნივთები აქვს განთავსებული, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არასწორად მიეთითა ისიც, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაში უძრავი ქონება არ გააჩნია;

15.4. უსაფუძვლოა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობა, რომ მოსარჩელემ საქართველოს საზღვარი გადმოკვეთა 2004 წლის 17 აგვისტოს, ხოლო ქვეყანა 2007 წლის 27 ივლისს დატოვა;

15.5. სასამართლოს, უპირველეს ყოვლისა, უნდა დაედგინა, მიიღო თუ არა მოსარჩელემ სამკვიდრო. სსკ-ის 1421-ე მუხლი მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაციისათვის აუცილებლად მიიჩნევს ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულებას, კერძოდ, სამკვიდროს ფაქტობრივ დაუფლებას ან სანოტარო ორგანოში განცხადების წარდგენას, სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის ვადაში. გარდა ამისა, სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაში, როდესაც მემკვიდრის მოქმედებებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, მაგ: გადასახადებისა და დამქირავებლისათვის ქირის გადახდა, თხოვება, სამკვიდრო ქონების გარემონტება და ა.შ, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ განუხორციელებია.

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

17. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

18. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

18.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

19. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სამკვიდრო ქონების 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 982.1 (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა, აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 1336-ე მუხლის პირველი (I) ნაწილი (კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში – გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები), 1433-ე (მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან), 1424-ე (სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან) და 1421-ე (სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. თუ ერთ-ერთი მემკვიდრე სამკვიდროდან წილის მიღებაზე უარს იტყვის სხვა მემკვიდრის სასარგებლოდ, ასეთი მოქმედება ჩაითვლება სამკვიდროს მიღებად) მუხლები.

20. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამემკვიდრეო-სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობა და სამემკვიდრეო უფლებების განხორციელება უკავშირდება არა მარტო სამკვიდროს გახსნის მომენტს (სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღეს სსკ-ის 1319-1320-ე მუხლები), არამედ მემკვიდრეთა მხრიდან გარკვეული იურიდიული მოქმედების შესრულებას. მართალია, კანონის თანახმად სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრება ხდება მისი გახსნის მომენტიდან (სსკ-ის 1433-ე მუხლი), მაგრამ, როდესაც სამკვიდროს მიმღებ მემკვიდრეთა რიცხვი ერთზე მეტია, მაშინ აუცილებელია, თითოეულმა მემკვიდრემ კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში (სსკ-ის 1424-ე მუხლი) შეასრულოს სამკვიდროს მიღებისათვის აუცილებელი მოქმედება. სამკვიდროს მიღების წესი დადგენილია სსკ-ის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (შდრ. სუსგ-ები №ას-283-268-2017, 07.07.2017).

21. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო ქონება (ბინა) 2016 წლამდე მოსარჩელის ძირითად საცხოვრებელ ადგილს წარმოადგენდა, სადაც ეს უკანასკნელი მშობლებსა და მოპასუხესთან ერთად ცხოვრობდა. მოსარჩელე პერიოდულად სამუშაოდ მიემგზავრებოდა ისრაელში, თუმცა, საქართველოში დაბრუნებისას, ის ცხოვრებას სადავო ბინაში აგრძელებდა, ვინაიდან სხვა საცხოვრებელი ადგილი მას არ გააჩნდა. მოსარჩელეს სადავო ბინაში განთავსებული ჰქონდა თავისი პირადი ნივთები (იხ. სააპელაციო სასამართლოს მთავარი სხდომის ოქმი).

22. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ საქმეში წარმოდგენილი საზღვრის კვეთის შესახებ ცნობით არ დგინდება მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში - 2006 წლის 28 ივნისიდან იმავე წლის 28 დეკემბრამდე მოსარჩელის საქართველოში არ ყოფნის ფაქტი. პალატა ასევე იზიარებს მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მოსარჩელე მამის გარდაცვალებიდან დაახლოებით 4-5 თვის შემდეგ დაბრუნდა უცხოეთიდან საქართველოში.

23. შესაბამისად, იმ გარემოებათა ერთობლიობა, რომ მოსარჩელის ერთადერთ საცხოვრებელ ადგილს საქართველოში სადავო ბინა წარმოადგენდა; აღნიშნული ბინა მოსარჩელეს მუდმივად არასდროს მიუტოვებია; ამასთან, მოსარჩელე სამკვიდროს მიღების ექვსთვიან პერიოდში საქართველოში იმყოფებოდა, საკასაციო პალატას უქმნის იმ დასკვნის გამოტანის საფუძველს, რომ მოსარჩელემ მამის დანაშთი სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო.

24. ამრიგად, მოსარჩელე 2006 წლის 28 ივნისიდან კანონის საფუძველზე (სსკ-ის 1307-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი, 1336.I, 1319-1320-ე, 1433-ე, 1421-ე მუხლები) გახდა მამის დანაშთი უძრავი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრე. მისმა ძმამ (მოპასუხემ) ხელყო ამ უკანასკნელის სამართლებრივი სიკეთე და მისი თანხმობის გარეშე მთლიანი სამკვიდროს მესაკუთრედ დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, მაშინ როდესაც მას ნოტარიუსისათვის იმავე რიგის მემკვიდრის (მოსარჩელის) არსებობის თაობაზე ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულება ეკისრებოდა; უფრო მეტიც, კანონის თანახმად, მასვე ევალებოდა, მიეღო ზომები მოსარჩელის სამკვიდროს მისაღებად მოსაწვევად (სსკ-ის 1478-ე მუხლი). ამდენად, სახეზეა მოპასუხის გამდიდრება მოსარჩელის ხარჯზე და ის ვალდებულია ამ უკანასკნელს სსკ-ის 982.1 და 408-ე მუხლების საფუძველზე უძრავი ქონების ½ ნაწილზე საკუთრების უფლება უკან დაუბრუნოს. სსკ-ის 982-ე მუხლის მიზანთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ „განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან“ (შდრ. სუსგ № ას-472-448-2013, 05.12.2013).

25. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.

26. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ები №ას-283-268-2017, 07.07.2017; №ას-263-263-2018, 15.05.2018; №ას-472-448-2013, 05.12.2013).

27. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 875 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ.ს–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. თ.ს–ძეს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს მ.გ–ძის (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1250 (ათას ორას ორმოცდაათი) ლარის (საკრედიტო საგადახდო დავალება N1, გადახდის თარიღი 03.08.2018 წ.) 70% - 875 (რვაას სამოცდათხუთმეტი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი