საქმე №ას-985-2018 17 იანვარი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – გ. ქ–ი, თ. ქ–ი, ს. ა–ი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე – ამხანაგობა ,,ვ. უ.“, წევრები – რ. ნ–ი, დ. ქ-ე, ე-ე, ე-ა, ვ. გ-ე, ლ. ა-ე, ო-ე, მ. ხ–ი, ს. ა–ი, ქ. ჭ–ი, ზ. გ-ე, გ. მ-ა, ქ. უ–ი, მ. კ–ი (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში – მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ვალდებულების არ არსებობის აღიარება, იპოთეკის ხელშეკრულების გაუქმება, (ძირითად სარჩელში), იპოთეკის საგნის მესაკუთრედ ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ამხანაგობა ,,ვ. უ.“ (შემდგომ – ამხანაგობა), რომლის წევრებიც არიან: რ. ნ–ი, დ. ქ-ე, ე-ე, ე-ა, ვ. გ-ე, ლ. ა-ე, ო-ე, მ. ხ–ი, ს. ა–ი, ქ. ჭ–ი, ზ. გ-ე, გ. მ-ა, ქ. უ–ი (შემდგომ – აპელანტი მოსარჩელეები), მ. კ–ი (შემდგომ –მოსარჩელეები) სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ქ–ის, თ. ქ–ისა და ს. ა–ის (შემდგომ – მოპასუხეები, შეგებებული სარჩელის ავტორები) მიმართ და მოითხოვეს, ნაწილობრივ გაუქმდეს 2008 წლის 3 ივლისის იპოთეკის ხელშეკრულება მოსარჩელეთა ნაწილში, უფლებრივი დატვირთვისაგან გათავისუფლდეს ამხანაგობის სახელზე რეგისტრირებული ქ-ში, ღ-ის ქ.№--ში მდებარე უძრავი ქონება (შემდგომ – სადავო ქონება).

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2008 წლის 3 ივლისს ქ. ა–ს, ი. ლ-ს, გ. ქ–ს, ს. ა–სა და თ. ქ–ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, ი. ლ-მა ქ. ა–ს სესხის სახით გადასცა 13 000 აშშ დოლარი, გ. ქ–მა – 11 000 აშშ დოლარი, ს. ა–მა – 5000 აშშ დოლარი, ხოლო თ. ქ–მა – 6000 აშშ დოლარი. სესხის ხელშეკრულების ვადად განისაზღვრა სამი თვე. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა ამხანაგობის სახელზე რიცხული სადავო უძრავი ქონება, რაც განხორცილდა უკანონოდ.

3. მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 934-ე მუხლის მესამე ნაწილით, ამხანაგობის დაფუძნების ხელშეკრულების მე-5 და მე-6 მუხლებით, რომლის შესაბამისად დამფუძნებლები შეთანხმდნენ, რომ ამხანაგობას გაუძღვება თავმჯდომარე და თავმჯდომარედ არჩეული იქნა ქ. ა–ი, რომელსაც მიეცა უფლებამოსილება, წარმოადგინოს ამხანაგობა მესამე პირებთან ურთიერთობაში და სასამართლოში. ქ. ა–ს (შემდგომ – თავმჯდომარე) სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით მიენიჭა მხოლოდ ამხანაგობის სახელით სესხისა და კრედიტის აღების უფლება და არა ამხანაგობის შენატანების იპოთეკით დატვირთვის უფლება.

4. აღნიშნული თანხა თავმჯდომარემ მიიღო, როგორც ფიზიკურმა პირმა და არა როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარემ. შესაბამისად, მას აღნიშნული თანხა ამხანაგობის მიზნებისათვის არ გამოუყენებია, რის გამოც იგი მიეცა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში.

5. მოპასუხეებმა მიმართეს იურიდიულ კომპანია და 2008 წლის 29 დეკემბერს „საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის“ სახელით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მოსარჩელეთა საარბიტრაჟო პრეტენზიაზე, რომლითაც ამხანაგობას დაეკისრა გადასახდელად: 1) გ. ქ–ის სასარგებლოდ – 11 000 აშშ დოლარი – ძირითადი თანხა, 22 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 361,80 ლარი; 2) ს. ა–ის სასარგებლოდ – 5000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 10 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 177 ლარი; 3) თ. ქ–ის სასარგებლოდ 6000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 12 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 197,30 ლარი

6. აღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე გაიცა 2009 წლის 15 იანვრის №0-.... სააღსრულებო ფურცელი. აღსრულების ეროვნულ ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროში დაიწყო აღსრულება და მოთხოვნილ იქნა იპოთეკით დატვირთული, ამხანაგობის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების საჯარო აუქციონზე რეალიზაცია (საქმე N0-).

7. ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საჯარო აუქციონი გამოცხადდა სამჯერ, თუმცა აუქციონი დამთავრდა უშედეგოდ და უძრავი ქონების რეალიზაცია არ მოხდა. რის გამოც, მითითებული კანონის 75-ე მუხლის მე-8 პუნქტის საფუძველზე აღნიშნული ქონება გათავისუფლდა იძულებითი რეალიზაციის განმახორციელებელი კრედიტორის სასარგებლოდ დადებული ყადაღისაგან და სააღსრულებო ფურცელი გადაეცა არქივის სამსახურს.

8. 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე მოპასუხეებს დაკარგული აქვთ მოთხოვნის უფლება ამხანაგობის საკუთრებაში რიცხულ უძრავ ქონებაზე.

მოპასუხეებისა და შეგებებული სარჩელის ავტორთა მოთხოვნა და პოზიცია:

9. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავა განხილულია არბიტრაჟის მიერ, მიღებულია გადაწყვეტილება, რომლითაც ამხანაგობას დაეკისრა დავალიანების დაფარვა და საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. სესხის გადახდის მიზნით, მოპასუხეებმა აუქციონზე გაიტანეს ამხანაგობის კუთვნილი ქონება, რომლის რეალიზაციაც არ მოხდა, თუმცა მათ არ დაუკარგავთ სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის მოთხოვნის უფლება. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მე-13 პუნქტის თანახმად, ასევე, არ დაუკარგავთ მოთხოვნის უფლება ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

10. მოპასუხეებმა შეგებებული სარჩელი აღძრეს მოსარჩელეების მიმართ იპოთეკის საგნის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე და განმარტეს, რომ 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მე-13 პუნქტის თანახმად, თუ იპოთეკის საგანი ვერ გაიყიდება აუქციონზე, იპოთეკარი უფლებამოსილია, მოითხოვოს იპოთეკის საგნის თავის საკუთრებაში გადასვლა. ამდენად, უშედეგოდ ჩატარებული აუქციონისა და ხელშეკრულების მე-13 პუნქტის საფუძველზე შეგებებული სარჩელის ავტორები ითხოვენ იპოთეკის საგნის მესაკუთრედ ცნობას.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, შეგებებული სარჩელი იპოთეკის საგნის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა, „საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის“ 2008 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტით ამხანაგობისათვის მოპასუხეების სასარგებლოდ დაკისრებული თანხის სანაცვლოდ, ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთი (ნაკვ 1-) 158/194 ნაწილი თანასაკუთრებაში გადაეცეთ მოპასუხეებს, რაც აპელანტმა მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით აპელანტი მოსარჩელეების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ძირითადი სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ნაწილობრივ მოპასუხეების სასარგებლოდ იპოთეკის ნაწილში და ამხანაგობის სახელზე რეგისტრირებული სადავო უძრავი ქონება გათავისუფლდა იპოთეკით დატვირთვისაგან, ხოლო შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2006 წლის 20 ნოემბერს გაფორმებული მენაშენეთა (ამხანაგობის) შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე ფიზიკური პირების – ქ. ა–ის, ე-ის, დ. ქ-ის, ე-ას, ვ. გ-ის, ლ. ა-ის, ლ. გ-ის, მ. კ–ის, მ. ხ–ის, ქ. უ–ის, ო-ის, ს. ა–ის, ქ. ჭ–ის, ლ. კ-ის, რ. ნ–ის და ზ. გ-ის მიერ დაფუძნდა მენაშენეთა ამხანაგობა. თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ქ. ა–ი.

14. 2008 წლის 3 ივლისს, ერთი მხრივ, თავმჯდომარეს, როგორც ამხანაგობა წარმომადგენელსა და, მეორე მხრივ, ი. ლ-ს, გ. ქ–ს, ს. ა–სა და თ. ქ–ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა ამხანაგობის კუთვნილი სადავო უძრავი ქონება.

15. საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟი „ბ-ის“ 2008 წლის 29 დეკემბრის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის საარბიტრაჟო პრეტენზია, რომლითაც ამხანაგობას დაეკისრა გადასახდელად: გ. ქ–ის სასარგებლოდ – 11 000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 22 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 361,80 ლარი; ს. ა-ის სასარგებლოდ – 5000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 10 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 177 ლარი; თ. ქ–ის სასარგებლოდ – 6000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 12 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 197,30 ლარი.

16. 2009 წლის 15 იანვარს ზემოაღნიშნულ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებაზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

17. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაში არსებული იურიდიული კომპანია „ბ-ის“ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის მიერ 2009 წლის 15 იანვარს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების მიზნით, გამოცხადებული საჯარო აუქციონი უშედეგოდ დასრულდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 75-ე მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ამხანაგობის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ მოიხსნა შეზღუდვა (ყადაღა) და სააღსრულებო ფურცელი გადაეცა არქივის სამსახურს.

18. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 თებერვლის განაჩენით დადგენილია, რომ თავმჯდომარემ ჩაიდინა დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის და ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო მითვისება, როცა სხვისი ნივთი ან ქონებრივი უფლება იმყოფებოდა მის მართლზომიერ მფლობელობაში (დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით). აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე მოპასუხეები, ასევე, ამხანაგობის ყველა წევრი ცნობილი არიან დაზარალებულად (ტ.1, ს.ფ. 246-255). ხსენებული განაჩენით დადგინდა, რომ თავმჯდომარემ იპოთეკარებისაგან მიღებული თანხა ამხანაგობის მიზნებისათვის არ გამოიყენა და მიითვისა (ტ.1, ს.ფ. 254).

19. ამხანაგობამ და მისმა წევრებმა სარჩელით მიმართეს სასამართლოს და მოითხოვეს სადავო ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობა, ხოლო იპოთეკის საგნის უფლებრივი დატვირთვისაგან გათავისუფლება. მოპასუხეებმა შეგებებული სარჩელი წარადგინეს და სარჩელის საპირისპიროდ, მოითხოვეს იპოთეკის საგნის საკუთრებაში გადაცემა, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა. აპელანტები (მოსარჩელეები) სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ დაეთანხმნენ სსკ-ის მე-300 მუხლის განმარტების ნაწილში, ამასთან, მიიჩნიეს, რომ არასწორია სასამართლოს მითითება კრედიტორთა კეთილსინდისიერებასა და ამხანაგობის წევრების მხრიდან გონივრულობისა და წინდახედულობის სტანდარტის დარღვევაზე, რაც არსებითად მოსარჩელეთა საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა. ასევე, აპელანტების მოსაზრებით, სადავო სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების მხარეს წარმოადგენს არა ამხანაგობა, არამედ თავმჯდომარე, როგორც ფიზიკური პირი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილების კანონიერება აღნიშნულ ფარგლებში შეამოწმა.

20. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ სადავო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება არა ამხანაგობასთან, არამედ, ფიზიკურ პირ ქ. ა–თან გაფორმდა.

21. სსკ-ის 930-ე მუხლისა და 934-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტებით თავმჯდომარეს მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოდგენისა და მისი სახელით ფინანსური (გარდა საერთო კრების კომპეტენციას მიკუთვნებული საკითხებისა) გარიგებების დადების უფლებამოსილება. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებაში ამხანაგობის წევრთა მიერ გამოვლენილი ნება იძლევა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ თავმჯდომარე უფლებამოსილი იყო, ამხანაგობის სახელით დაედო სესხის ხელშეკრულება. სადავო ხელშეკრულების შინაარსით ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება, რომ თავმჯდომარემ მოპასუხეებთან ხელშეკრულება დადო ამხანაგობის სახელით.

22. 2008 წლის 3 ივლისის სესხის ხელშეკრულების თანახმად, მსესხებელს წარმოადგენს ამხანაგობა, შესაბამისად, უფლება-მოვალეობები წარმოიშვა მოპასუხეებსა და ამხანაგობას შორის, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სადავო თანხების სამი თვის ვადაში დაბრუნების ვალდებულება იკისრა.

23. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება იპოთეკის ნაწილში ბათილი გარიგებაა, შემდეგ გარემოებათა გამო:

24. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 54-ე, 59-ე მუხლებით, ასევე, მიუთითა ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-6 მუხლზე, რომლის თანახმად, დამფუძნებლები შეთანხმდნენ, რომ ამხანაგობის მმართველი (აღმასრულებელი) თანამდებობის პირი იქნებოდა თავმჯდომარე, რომელსაც მიეცა უფლებამოსილება, დაედო ხელშეკრულებები და წარედგინა საჭირო დოკუმენტაცია, თუკი ისინი შეეხებოდა ბინის მესაკუთრეთა საერთო ინტერესებს; წარმოედგინა ამხანაგობა ნებისმიერ მესამე პირებთან ურთიერთობაში (მუხლი 6, პუნქტი 6.3). ამავე ხელშეკრულების 6.5-ე, 6.6-ე მუხლებით განისაზღვრა, ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლება, ნებისმიერ გარიგებაზე ხელი მოეწერა ამხანაგობის სახელით, გარდა იმ გარიგებებისა, რომლისთვისაც საჭირო იყო წევრთა საერთო კრების თანხმობა.

25. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-5 მუხლის 5.7 პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართების სარგებლობისა და განკარგვის წესების დადგენა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების კომპეტენციას განეკუთვნა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამხანაგობის კუთვნილი უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე იყო შესაძლებელი.

26. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებას თავმჯდომარისათვის ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვის უფლებამოსილება არ მიუნიჭებია, რაც სსკ-ის 54-ე და 59-ე მუხლების საფუძველზე სესხის იპოთეკით უზრუნველყოფის ნაწილში სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველია.

27. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობის წევრებმა სადამფუძნებლო დოკუმენტებით ზუსტად განსაზღვრეს ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებები და, ამხანაგობის საკუთრების განკარგვის ნაწილში, თავმჯდომარის კომპეტენცია ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილების არსებობის აუცილებლობით შეზღუდეს, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა ამხანაგობის წევრების მხრიდან გონივრულობისა და წინდახედულობის სტანდარტის დაუცველობასთან დაკავშირებით, საფუძველს მოკლებულია და პალატის მიერ ვერ იქნება გაზიარებული.

28. სააპელაციო პალატამ, ასევე, არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის კრედიტორების (იპოთეკარების) საკუთრებაში გადასვლისათვის სსკ-ის მე-300 მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი სამართლებრივი წინაპირობები. იპოთეკის საგნის კრედიტორის საკუთრებაში გადაცემა განიხილება როგორც იპოთეკის საგნის რეალიზაციის არაიძულებითი სახე. მხარეთა კონსესუსზე დაფუძნებული აღსრულების ამ ფორმის უპირატესობა მდგომარეობს იმაში, რომ შეთანხმებით მხარეებს ეძლევა შესაძლებლობა, თავიდან აიცილონ იძულებით აღსრულებასთან დაკავშირებული პროცედურები, რომელიც ძვირადღირებულ დროს და ფინანსურ ხარჯებს უკავშირდება.

29. სანივთო გარიგებების დროს სახელშეკრულებო თავისუფლება შეზღუდულია. მართალია, მხარეები თავისუფალი არიან იმაში, საერთოდ დადონ თუ არა სანივთო გარიგება, მაგრამ მისი შინაარსის განსაზღვრისას უნდა დაემორჩილონ კანონით განსაზღვრულ იმპერატიულ დანაწესებს. ამდენად, სანივთო ხელშეკრულების დადებისას მხარეებმა შეთანხმებული პირობები უნდა მიუსადაგონ კანონს.

30. განსახილველ შემთხვევაში, 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მე-13 პუნქტის საფუძველზე, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ „იპოთეკარს უფლება აქვს, მოთხოვნის აუქციონის გზით დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში, გამოიყენოს მოთხოვნის დაკმაყოფილების კანონმდებლობით დადგენილი სხვა ზომები მოვალის მიმართ და მოითხოვოს იპოთეკის საგნის თავის საკუთრებაში გადასვლა“.

31. სააპელაციო საჩივრით სადავო გახდა ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული დათქმის სსკ-ის მე-300 მუხლის პირველ ნაწილთან შესაბამისობის საკითხი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პასუხი უნდა გაეცა კითხვისათვის, წარმოადგენდა თუ არა ხელშეკრულების სადავო პირობა (მე-13 მუხლი) იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის კრედიტორის საკუთრებაში გადასვლის საკმარის საფუძველს.

32. სსკ-ის 300-ე მუხლის პირველი ნაწილის ანალიზით დგინდება, რომ კრედიტორი უზრუნველყოფის საგანზე საკუთრებას მოიპოვებს: თუ დარღვეულია უზრუნველყოფილი ვალდებულება; თუ იპოთეკის საგანზე საკუთრების უფლების მოპოვების შესაძლებლობა გათვალისწინებულია იპოთეკის ხელშეკრულებით; თუ იპოთეკარი და მოვალე კრედიტორისათვის იპოთეკის საგანზე საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით ერთობლივი განცხადებით მიმართავენ საჯარო რეესტრს. ამდენად, იმისათვის რომ იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთი კრედიტორის (იპოთეკარის) საკუთრებაში გადავიდეს, უნდა დადგინდეს შემდეგი ფაქტობრივი წინაპირობები: 1.მოვალის მიერ ვალდებულბის დარღვევის ფაქტი; 2. კრედიტორისა და მოვალის შეთანხმება იპოთეკის საგნის კრედიტორის საკუთრებაში გადასვლის თაობაზე და 3. ამ შეთანხმების საჯარო რეესტრში წარდგენა რეგისტრაციის მიზნით.

33. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავო სახელშეკრულებო პირობა არ შეესაბამება სსკ-ის 300-ე მუხლის პირველი ნაწილის იმპერატიულ დანაწესს, რომლის თანახმადაც, უნდა არსებობდეს მხარეთა მიერ საჯარო რეესტრში წარდგენილი ერთობლივი განცხადება იპოთეკის საგანზე საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით. მოცემულ შემთხვევაში, არ დგინდება მხარეთა ნება ერთობლივ განცხადებასთან დაკავშირებით.

34. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სსკ-ის მე-300 მუხლით გათვალისწინებული „ერთობლივი განცხადებისათვის“ მხარეთა ნამდვილი ნებაა საჭირო, მოცემულ ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნება კი ნაკლის მქონეა, ვინაიდან იგი კანონით დადგენილი წესის საწინააღმდეგოდ, წინასწარ არის გამოვლენილი. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსკ-ის მე-300 მუხლის პირველი ნაწილის გამოყენებისათვის, მისი შინაარსიდან გამომდინარე, გადამწყვეტია ფაქტის – ვალდებულების დარღვევის პირველად, უწინარესად არსებობა და შემდეგ ნების (იპოთეკის საგნის კრედიტორის საკუთრებაში გადაცემის) გამოხატვა. მოვალის ნების გამოვლენა იპოთეკის საგნის კრედიტორის საკუთრებაში გადაცემაზე განპირობებულია იმ ფაქტით, რომ მან ვალდებულება ვერ შეასრულა და ნებაც ნამდვილია, რადგან პირის მიერ გამოვლენილი ნება თანხვედრაშია მის მიერ გაზიარებულ ფაქტებთან: ვალდებულება დარღვეულია, იპოთეკის საგანი იკავებს შესრულების ადგილს.

35. მოცემულ შემთხვევაში კი იპოთეკის ხელშეკრულების მე-13 პუნქტის დათქმით მოვალემ წინასწარ აღიარა არარსებული ფაქტი – ვალდებულების შეუსრულებლობა (რომელიც ჯერ არ მომხდარა) და, აღნიშნულის გამო, იპოთეკის საგნის გადაცემა, რაც ეწინააღმდეგება სადავო ნორმის მიზანს.

36. საგულისხმოა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, გადაუხდელობის ფაქტის არარსებობა და მასზე წინასწარ შეთანხმება მოცემულ გარიგებას ვერ გახდის პირობით გარიგებად. მითითებული ნორმის (სსკ 300-ე მუხლის პირველი ნაწილი) დანაწესი არეგულირებს ისეთ მდგომარეობას, როდესაც მოვალე ვალდებულებას ვერ ასრულებს და, აღნიშნულის გამო, კრედიტორთან ერთად ერთობლივი განცხადებით მიმართავს საჯარო რეესტრს კრედიტორის საკუთრებაში მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებული საგნის გადაცემის თაობაზე. კანონი არ კრძალავს სსკ-ის მე-300 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოქმდების სამომავლოდ განხორციელებაზე წინასწარ შეთანხმებას, მაგრამ, ამასთან ეს შეთანხმება (რომ მოვალე თანახმაა, ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში ერთობლივი განცხადებით მიმართოს საჯარო რეესტრს) მხოლოდ სამომავლო მოქმედების განხორციელებაზე – ერთობლივი განცხადების შედგენაზე თანხმობას უნდა ეხებოდეს. ამგვარი განცხადების წინასწარ შედგენის შესაძლებლობას კანონი არ ითვალისიწინებს. ამ დასკვნას ამყარებს სსკ-ის მე-300 მუხლის მეორე ნაწილში გამოყენებული სიტყვები „თუ მოვალე გააჭიანურებს“, „თუ კრედიტორი და მოვალე ამის თაობაზე ერთობლივი განცხადებით მიმართავენ“. კანონის მითითებული დათქმები შინაარსობრივად მომავალში მოსახდენ მოქმედებებს ასახელებს და მათ, ასევე სამომავლოდ, გარკვეულ იურიდიულ შედეგებს უკავშირებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 10 დეკემბრის განჩინება საქმეზე№ას -1283-1538-09) .

37. სააპელაციო პალატამ არ გაიზაირა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მითითებული ნორმის ამგვარი განმარტებით, მთლიანად მოვალის კეთილსინდისიერებაზე ხდება დამოკიდებული, დათანხმდება თუ არა იგი იპოთეკის საგნის კრედიტორის საკუთრებაში გადასვლას საჯარო რეესტრში ერთობლივი განცხადების წარდგენით და რომ ამგვარი განმარტება ეწინააღმდეგება აღნიშნული ნორმის მიზანს, შეზღუდოს არაკეთილსინდისერი მოვალე აღსრულების პროცესის უსაფუძვლო გაჭიანურებაში. აღნიშნულის საპირისპიროდ, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კანონის ზემოაღნიშნული დათქმით კანონმდებლის ნება ცალსახადაა გამოთქმული და მისი სხვა ნორმატიული შინაარსით განმარტება სასამართლოს კომპეტენციას არ წარმოადგენს. სსკ-ის მე-300 მუხლის პირველი ნაწილის გამოყენებაზე მოვალის იძულება დაუშვებელია, თუმცა აღნიშნული არ იძლევა უალტერნატივო დასკვნის საფუძველს, რომ სათანადო პირობების არსებობისას, კეთილსინდისიერი მოვალე, რომელიც ორიენტირებულია ვალდებულების შესრულებაზე და გაცნობიერებული აქვს ვალდებულების დარღვევის თანმდევი მკაცრი იურიდიული შედეგები, არ გამოიყენებს ამ ნორმით გათვალისწინებულ შესაძლებლობას. ამდენად, სადავოდ მიჩნეული ნორმით კანონმდებელი არაორაზროვნად გამოხატავს თავის ნებას და იგი რაიმე სახის ინტერპრეტაციას და ან სხვა ნორმებთან შესაბამისობაში განმარტებას არ საჭიროებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 10 დეკემბრის განჩინება საქმეზე№ას -1283-1538-09)

38. გარდა ზემოაღნიშნული მსჯელობისა, იპოთეკის საგნის შეგებებულ მოსარჩელეთა საკუთრებაში გადაცემა დაუშვებელია იმ მოტივითაც, რომ სააპელაციო პალატამ დაადგინა 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების კანონსაწინააღმდეგობა იპოთეკის ნაწილში, ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ ამგვარი ხელშეკრულების დადების არაუფლებამოსილების გამო. ეს ფაქტი კი გამორიცხავს იპოთეკის საგანის გადაცემასთან დაკავშირებით მხარეთა შორის რაიმე შეთანხმების ლეგიტიმურობას. ანუ, თუკი არ არსებობს იპოთეკის ხელშეკრულების წარმოშობის სამართლებრივი საფუძველი, მაშინ მისგან ნაწარმოები უფლებაც შეთანხმება იპოთეკის საგნის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, ვერ იქნება კანონიერი.

39. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სარჩელის დაკმაყოფილება სრულად გამორიცხავს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას, ვინაიდან არ არსებობს შეგებებული სრჩელის ავტორთა იპოთეკის საგნის მესაკუთრედ ცნობის წინაპირობა, იპოთეკის ნაწილში 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილობის გამო.

კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:

40. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო ძირითადი სარჩელისათვის უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

41. კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მხარეთა უფლებები და მათ მიერ ნაკისრი ვალდებულებები, ხელშეკრულების მე-13 და სსკ-ის მე-300 მუხლები.

42. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე სააპელაციო მოთხოვნა სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენდა აღიარებით სარჩელს, რომლისთვისაც აუცილებელი წინაპირობაა იურიდიული ინტერესის არსებობა. მხარე ითხოვდა იპოთეკის ნაწილში ხელშეკრულების გაუქმებას, ხოლო სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ამხანაგობის მიერ კვლავ შესასრულებელი რჩებოდა. აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი გაუგებარია, რადგან იპოთეკის ხელშეკრულება სასამართლომ გააუქმა, ხოლო სესხის ხელშეკრულება უცვლელი დარჩა და შესაბამისად, არც ამხანაგობის ვალდებულება არ შეცვლილა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა უკანონო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან იურიდიული ინტერესის არარსებობა გამორიცხავდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

43. საკასაციო საჩივრის ავტორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებების საკითხი იმგვარად, რომ მას არ ჰქონდა უფლება, ამხანაგობის სახელით დაედო სადავო ხელშეკრულება. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით ამხანაგობის თავმჯდომარეს მიენიჭა ერთპიროვნულად ამხანაგობის ინტერესებისათვის საქმიანობის გაძღოლისა და განკარგვის შესაძლებლობა, კერძოდ, სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-6 მუხლით განსაზღვრულია თავმჯდომარის უფლებამოსილებები, ხოლო აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილია, რომ იგი ერთპიროვნულად წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში, ყველა სახელმწიფო დაწესებულებაში და ორგანიზაციებში, უფლებამოსილია ამხანაგობის სახელით გამოვიდეს სასამართლოსა და სხვა ორგანოში.

44. დასახელებული პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის სახელით მისი თავმჯდომარე ნებისმიერ გარიგებას და დოკუმენტს ხელს აწერს, რის გარეშეც აღნიშნულ დოკუმენტებს იურიდიული ძალა არ გააჩნიათ. სსკ-ის 185-ე მუხლის მიხედვით, კასატორებმა აღნიშნეს, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტში ნივთის ნაკლი არ არსებობდა და მათ, როგორც კეთილსინდისიერ შემძენებს არ შეიძლებოდა, სცოდნოდათ აღნიშნულის თაობაზე. ასევე, ხელშეკრულებით დადასტურებულია, რომ თავმჯდომარემ სანოტარო ბიუროში ხელშეკრულების გაფორმებისას წარადგინა ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულება და №1 სხდომის ოქმი, რითაც მისი უფლებამოსილება დადასტურდა.

45. კასატორებმა სსკ-ის მე-8 მუხლზე მითითებით აღნიშნეს, რომ ისინი იპოთეკის ხელშეკრულებას არ დებდნენ სარგებლის მიღების მიზნით, არამედ ცხოვრობენ სოფელში და გახდნენ თაღლითური მსხვერპლი.

46. კასატორების განმარტებით, ამხანაგობის წევრები ინფორმირებულები იყვნენ სესხებისა და ქონების იპოთეკით დატვირთვის შესახებ და ისინი ერთობლივად განკარგავდნენ აღებულ თანხებს, რის გამოც არანაირი პრეტენზია არ გამოუთქვამთ თავმჯდომარის მიმართ, ხოლო მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელმა ამხანაგობის წევრებს არ გაუნაწილა სესხის სახით აღებული თანხები, თავმჯდომარის წინააღმდეგ მიმართეს სამართალდამცავ ორგანოებს. თუ ამხანაგობის წევრებისათვის მიუღებელი იყო თავმჯდომარის მიერ სადავო ხელშეკრულებების გაფორმება, უფლება ჰქონდათ მოეწვიათ სხდომა და შეეზღუდათ ან ჩამოერთმიათ თავმჯდომარის უფლებამოსილებები. აღნიშნულის განუხორციელებლობით ამხანაგობის წევრებმა მოიწონეს თავმჯდომარის ქმედებები, რის გამოც დღეისათვის ამ საფუძვლით ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

47. საქმის მასალებში არსებული 2010 წლის განაჩენში თავმჯდომარის მიმართ აღნიშნულია, რომ ამხანაგობის მოქმედი ორი წევრი თავმჯდომარეს იცნობდნენ 2005 წლიდან, იყვნენ მისი პირადი ადვოკატები და უწევდნენ სრულ იურიდიულ მომსახურებას. მათი უშუალო მონაწილეობის გარეშე არ ხდებოდა არანაირი იურიდიული დოკუმენტის მომზადება და შედგენა. სისხლის სამართლის საქმის მასალებით დადგენილია, რომ დასახელებულმა პირებმა დაამზადებინეს ყალბი სესხისა და იპოთეკის გაუქმების ხელშეკრულებები და დაარეგისტრირეს საჯარო რეესტრში. აღნიშნულ განაჩენში მითითებულია, რომ მათი ეს საქმე ცალკე წარმოებად გამოიყო, თუმცა კასატორებისთვის უცნობია, რა შედეგით დასრულდა იგი.

48. კასატორებმა მიუთითეს, რომ დადგენილი და დადასტურებულია მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობის, მისი შესრულების ვადის დადგომისა და ამხანაგობის მიერ ხელშეკრულების პირობების დარღვევის ფაქტი. აღნიშნულს ადასტურებს კანონიერ ძალაში შესრული არბიტრაჟის გადაწყვეტილება, რომელიც მხარეს არ გაუსაჩივრებია და ამ ქმედებით ფაქტობრივად აღიარა ვალდებულების არსებობა. კასატორები იძულებულები გახდნენ მიემართათ აღსრულების ბიუროსათვის, თუმცა ამხანაგობის წარმომადგენლები 10 წლის განმავლობაში უსაფუძვლო განცხადებებითა და სარჩელებით ცდილობდნენ აღსრულებისათვის ხელის შეშლას. ამის მიუხედავად, მათ სასარგებლოდ სასამართლოს არც ერთი გადაწყვეტილება არ მიუღია, გარდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა, რომელმაც არაერთი მოსამართლის მიერ განხილული და შეფასებული გარემოებები უარყო და არასწორად შეაფასა მხარეთა უფლებამოსილებები.

49. კასატორთა განმარტებით, გაჭიანურებული საქმის აღსრულება მხოლოდ 10 წლის შემდეგ შეძლეს, თუმცა იძულებითი აუქციონის დროს მოვალეთა ქონება არ გაიყიდა. კასატორებს ერთადერთი კანონიერი გამოსავალი ჰქონდათ, შეგებებული სარჩელით იპოთეკით დატვირთული მოვალის ქონება კრედიტორის სახელზე აღერიცხათ. კასატორებმა მიუთითეს 2008 წლის 3 ივლისის ხელშეკრულების მე-13 მუხლზე და განმარტეს, რომ იგი აწესრიგებს ისეთ შემთხვევას, როცა კეთილსინდისიერი კრედიტორი სხვა საშუალებით ვერ ახერხებს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა დასახელებული მუხლი, როდესაც ჩათვალა, რომ მისი დათქმით მოვალემ წინასწარ აღიარა არარსებული ფაქტი – ვალდებულების შეუსრულებლობა, რაც არ ეწინააღმდეგება კანონს. ამგვარი განმარტება ზოგადად ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა სამოქალაქო ურთიერთობის ნდობისა და გარანტიების მიზნებს, კერძოდ, სანოტარო წესით ან მის გარეშე მხარეთა მიერ ხელშეკრულების გაფორმებას აზრს უკარგავს.

50. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს, რომ სანოტარო წესით დადებულ ხელშეკრულებას არ აქვს აზრი და იურიდიული მნიშვნელობა, თუმცა, მოსამართლე ვერ უთითებს, რომელ მუხლს ან კანონს ეწინააღმდეგება ხელშეკრულების მე-13 მუხლი და რატომაა იგი ნაკლის მქონე. ამგვარი შეფასება ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას და არღვევს სამართლიანი სასამართლოს უფლებას.

51. კასატორებმა განმარტეს, რომ სასამართლომ ასევე არასწორად შეაფასა სსკ-ის მე-300 მუხლი, რომელიც მოთხოვნის დაკმაყოფილების საშუალებაა იმ ვითარებაში, როცა კრედიტორმა თავისი მოთხოვნა აღსრულების საშუალებით ვერ დაიკმაყოფილა. ამ მუხლის გამოყენებისათვის საჭიროა სამი წინაპირობა: 1. მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევის ფაქტი, რაც განსახილველ შემთხვევაში 10 წელია მიმდინარეობს; 2. კრედიტორისა და მოვალის შეთანხმება ხელშეკრულებით იპოთეკის საგნის კრედიტორის საკუთრებაში გადასვლის შესახებ (ხელშეკრულების მე-13 მუხლი); 3. კრედიტორისა და მოვალის ერთობლივი განცხადებით იპოთეკით დატვირთული ქონების გადასვლა კრედიტორზე.

52. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ დასახელებული მე-3 წინაპირობა რეალურად პრაქტიკაში არ მოქმედებს, ვინაიდან, არცერთი მოვალე ნებაყოფლობით არ დათმობს ქონებას და არასდროს მივა საჯარო რეესტრში თავისი ნებით კრედიტორისათვის ქონების გადასაფორმებლად. ასეთი არცერთი შემთხვევა არ არსებობს კანონის ამოქმედებიდან დღემდე და იგი ფაქტობრივად არ ასახავს ჩვენს რეალობას, რის გამოც ვერ მოაწესრიგებს არაკეთილსინდისიერი მხარის მოქმედებებს. სწორედ ასეთ დროს სასამართლომ უნდა შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ არ განახორციელა.

53. კასატორებმა მიუთითეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მნიშვნელოვან განმარტებაზე საქმეზე №ას-285-269-2011, კერძოდ, იპოთეკით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის ფარგლებთან დაკავშირებით, რომლის მიხედვითაც იპოთეკა, როგორც სანივთო სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც არსებობს იპოთეკარსა და იპოთეკის საგნის მესაკუთრეს შორის, ემსახურება ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის შესრულებას, რომლის მონაწილეებიც არიან კრედიტორი და მოვალე. ამდენად, იპოთეკა აქცესორული უფლებაა და სსკ-ის 153-ე მუხლის დანაწესის გათვალისწინებით არც შეიძლება არსებობდეს იმ უფლების გარეშე, რომელთანაც იგი დაკავშირებულია (მოცემულ შემთხვევაში სესხთან).

54. ზემოაღნიშნული განმარტების საწინააღმდეგოდ სააპელაციო პალატამ გააუქმა იპოთეკა და ძალაში დატოვა სესხის ხელშეკრულება, რაც ეწინააღმდეგება სსკ-ის 153-ე მუხლს და უკანონოა. ამასთან, სააპელაციო პალატამ ვერ მიუთითა აღნიშნული ქმედების განხორციელების სამართლებრივ საფუძველზე და მსგავსი გადაწყვეტილება არ არსებობს ქართულ სასამართლო პრაქტიკაში.

55. კასატორებმა დამატებით აღნიშნეს, რომ სასამართლო პროცესები მიმდინარეობდა მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დარღვევით და ფაქტობრივად სასამართლო მათ სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით თავიანთი პოზიციის დაფისირების შესაძლებლობას არ აძლევდათ. სააპელაციო პალატა მხოლოდ ამხანაგობის წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებას უსმენდა და მიმანიშნებელი კითხვებით აზუსტებინებდა მოთხოვნას, რაც კასატორებს დასაბუთებულ ეჭვს უჩენს, რომ მოსამართლეები დაინტერესებული იყვნენ განსახილველი საქმის შედეგით.

56. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

57. საკასაციო სასამართლომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების ეტაპზე საქმე ზეპირი მოსმენით განიხილა 2018 წლის 27 სექტემბერს, 26 ოქტომბერსა და 12 ნოემბერს, რა დროსაც მხარეებმა იშუამდგომლეს პროცესის გადადების შესახებ იმ მოტივით, რომ არსებობდა მათ შორის მორიგების მიღწევის შესაძლებლობა. 2018 წლის 12 ნოემბრის სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა კვლავ იშუამდგომლეს საკასაციო პალატის წინაშე საქმის განხილვის გადადების თაობაზე და მიუთითეს, რომ მორიგების აქტს წარმოადგენდნენ 2018 წლის 16 ნოემბერს და მოითხოვეს მორიგების აქტის დამტკიცება ზეპირი მოსმენის გარეშე. 2018 წლის 20 ნოემბერს მოწინააღმდეგე მხარემ წარმოადგინა ცალმხრივად ხელმოწერილი მორიგების აქტი და მიუთითა, რომ მხარეთა შორის მორიგება არ შედგა. საკასაციო სასაამრთლოს 2018 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

58. საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმებისა და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შეფასების შედეგად მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად, ხოლო წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს უარი ეთქვას დაკმაყოფილებაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

59. სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასაამრთლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). განსახილველ შემთხვევაში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების შედეგად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმის განმხილველ სააპელაციო სასამართლოს შემადგენლობას კანონი არ დაურღვევია, კასატორს კი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

60. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2006 წლის 20 ნოემბერს გაფორმებული მენაშენეთა (ამხანაგობის) შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე ფიზიკური პირების – ქ. ა–ის, ე-ის, დ. ქ-ის, ე-ას, ვ. გ-ის, ლ. ა-ის, ლ. გ-ის, მ. კ–ის, მ. ხ–ის, ქ. უ–ის, ო-ის, ს. ა–ის, ქ. ჭ–ის, ლ. კ-ის, რ. ნ–ის და ზ. გ-ის მიერ დაფუძნდა მენაშენეთა ამხანაგობა. თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ქ. ა–ი.

61. 2008 წლის 3 ივლისს, ერთი მხრივ, თავმჯდომარეს, როგორც ამხანაგობის წარმომადგენელსა და, მეორე მხრივ, ი. ლ-ს, გ. ქ–ს, ს. ა–სა და თ. ქ–ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა ამხანაგობის კუთვნილი სადავო უძრავი ქონება.

62. საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟი „ბ-ის“ 2008 წლის 29 დეკემბრის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის საარბიტრაჟო პრეტენზია, რომლითაც ამხანაგობას დაეკისრა გადასახდელად: გ. ქ–ის სასარგებლოდ – 11 000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 22 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 361,80 ლარი; ს. ა–ის სასარგებლოდ – 5000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 10 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 177 ლარი; თ. ქ-ის სასარგებლოდ – 6000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხა, 12 აშშ დოლარი პირგასამტეხლო 2008 წლის 4 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე და 197,30 ლარი.

63. 2009 წლის 15 იანვარს ზემოაღნიშნულ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებაზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

64. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაში არსებული იურიდიული კომპანია „ბ-ის“ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის მიერ 2009 წლის 15 იანვარს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების მიზნით, გამოცხადებული საჯარო აუქციონი უშედეგოდ დასრულდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 75-ე მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ამხანაგობის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ მოიხსნა შეზღუდვა (ყადაღა) და სააღსრულებო ფურცელი გადაეცა არქივის სამსახურს.

65. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 თებერვლის განაჩენით დადგენილია, რომ თავმჯდომარემ ჩაიდინა დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის და ქონებრივი უფლების მართლსაწინააღმდეგო მითვისება, როცა სხვისი ნივთი ან ქონებრივი უფლება იმყოფებოდა მის მართლზომიერ მფლობელობაში (დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით). აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე მოპასუხეები, ასევე, ამხანაგობის ყველა წევრი ცნობილი არიან დაზარალებულად (ტ.1, ს.ფ. 246-255). ხსენებული განაჩენით დადგინდა, რომ თავმჯდომარემ იპოთეკარებისაგან მიღებული თანხა ამხანაგობის მიზნებისათვის არ გამოიყენა და მიითვისა (ტ.1, ს.ფ. 254).

66. საკასაციო პრეტენზია წარმოდგენილია სააპელაციო სასამართლოს მიერ, როგორც მატერიალური კანონმდებლობის არასწორი განმარტებისა და გამოყენების, ასევე საპროცესო ნორმების დარღვევის საფუძვლით.(იხ. წინამდებარე განჩინების პ.41-55) .

67. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ №ს 15-29-1443-2012, 09.12.2013წ.; სუსგ საქმე №ას-973-1208-04). მოსარჩელე შესაძლებელია, ცდებოდეს კიდეც სადავო ურთიერთობის სამართლებრივ შეფასებაში, რაც არამცთუ არ ზღუდავს სასამართლოს, არამედ, პირიქით, სწორედ სასამართლოა ვალდებული, სამართლებრივად სწორად შეაფასოს სადავო ურთიერთობა და მოძებნოს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი.

68. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

69. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

70. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

71. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

72. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.

73. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

74. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გავმიჯნოთ ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს - ეს უკვე სასამართლის პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

75. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა სარჩელის საგანი – მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი, მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

76. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი - მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

77. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ იცოდნენ და ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; niderost-huber v. Switzerland, § 24; k.s. v. finland § 21; ასევე, სუსგ №ას-1191-1133-2014, 14 მაისი, 2015 წელი).

78. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სსკ-ის 930-ე მუხლისა და 934-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტებით თავმჯდომარეს მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოდგენისა და მისი სახელით ფინანსური (გარდა საერთო კრების კომპეტენციას მიკუთვნებული საკითხებისა) გარიგებების დადების უფლებამოსილება. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებაში ამხანაგობის წევრთა მიერ გამოვლენილი ნება იძლევა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ თავმჯდომარე უფლებამოსილი იყო, ამხანაგობის სახელით დაედო სესხის ხელშეკრულება. სადავო ხელშეკრულების შინაარსით ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება, რომ თავმჯდომარემ მოპასუხეებთან ხელშეკრულება დადო ამხანაგობის სახელით. 2008 წლის 3 ივლისის სესხის ხელშეკრულების თანახმად, მსესხებელს წარმოადგენს ამხანაგობა, შესაბამისად, უფლება-მოვალეობები წარმოიშვა მოპასუხეებსა და ამხანაგობას შორის, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სადავო თანხების სამი თვის ვადაში დაბრუნების ვალდებულება იკისრა.

79. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორების ( შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეები) ერთ-ერთი საკასაციო პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე მოთხოვნა სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენდა აღიარებით სარჩელს, რომლისთვისაც აუცილებელი წინაპირობაა იურიდიული ინტერესის არსებობა. მხარე ითხოვდა იპოთეკის ნაწილში ხელშეკრულების გაუქმებას, ხოლო სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ამხანაგობის მიერ კვლავ შესასრულებელი რჩებოდა. აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი გაუგებარია, რადგან იპოთეკის ხელშეკრულება სასამართლომ გააუქმა, ხოლო სესხის ხელშეკრულება უცვლელი დარჩა და შესაბამისად, არც ამხანაგობის ვალდებულება არ შეცვლილა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა უკანონო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან იურიდიული ინტერესის არარსებობა გამორიცხავდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

80. საკასაციო არ იზიარებს კასატორთა ამ პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ მოთხოვნათა მიხედვით შესაძლებელია სარჩელის შემდეგი კლასიფიკაცია: 1. მიკუთვნებითი, ანუ აღსრულებითი სარჩელი - მოთხოვნა გულისხმობს მოპასუხისათვის გარკვეული მოქმედების შესრულების დაკისრებას მოსარჩელის სასარგებლოდ. მაგალითად, ფულადი ვალდებულების შესრულების დაკისრება; ზიანის ანაზღაურება, სარჩოს დაკისრება. 2 აღიარებითი სარჩელი - რომელიც აღძრულია უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტის ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტის სიყალბის დადგენის შესახებ,თუ მოსარჩელეს აქვს ამის იურიდიული ინტერესი. 3. გარდაქმნითი სარჩელი - მოთხოვნა მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის შეცვლა-შეწყვეტისაკენ, მაგალითად, განქორწინება.

81. იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევასაც ცდილობს მხარე აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით. აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობა არათუ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველსაც კი წარმოადგენს. დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, შესაბამისად, ვიდრე საქმის განმხილველი სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს, მნიშვნელოვანია, შეფასდეს, აქვს თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ და უზრუნველყოფს თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით,არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას.

82. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 180-ე მუხლი ადგენს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს,კერძოდ: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა. საკასაციო პალატა სსსკ-ის 180-ე მუხლის განმარტების შედეგად აღნიშნავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით,მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია საკასაციო პრეტენზია, რომ იურიდიული ინტერესის თითქოსდა არარსებობა გამორიცხავდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

83. საკასაციო პალატა ასევე არ იზიარებს იმ საკასაციო პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებების საკითხი იმგვარად, თითქოსდა მას არ ჰქონდა უფლება, ამხანაგობის სახელით დაედო სადავო ხელშეკრულება. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით ამხანაგობის თავმჯდომარეს მიენიჭა ერთპიროვნულად ამხანაგობის ინტერესებისათვის საქმიანობის გაძღოლისა და განკარგვის შესაძლებლობა, კერძოდ, სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-6 მუხლით განსაზღვრულია თავმჯდომარის უფლებამოსილებები, ხოლო აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილია, რომ იგი ერთპიროვნულად წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში, ყველა სახელმწიფო დაწესებულებაში და ორგანიზაციებში, უფლებამოსილია ამხანაგობის სახელით გამოვიდეს სასამართლოსა და სხვა ორგანოში. ხელშეკრულების დადების მომენტში ნივთის ნაკლი არ არსებობდა და კასატორებს, როგორც კეთილსინდისიერ შემძენებს არ შეიძლებოდა, სცოდნოდათ აღნიშნულის თაობაზე. ასევე, ხელშეკრულებით დადასტურებულია, რომ თავმჯდომარემ სანოტარო ბიუროში ხელშეკრულების გაფორმებისას წარადგინა ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულება და №1 სხდომის ოქმი, რითაც მისი უფლებამოსილება დადასტურდა.( იხ. წინამდებარე განჩინების პ.44-45).

84. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მხარეთა შორის 2008 წლის 3 ივლისს დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ბათილი გარიგებაა მხოლოდ იპოთეკის ნაწილში შემდეგ გარემოებათა გამო: ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-6 მუხლის თანახმად, დამფუძნებლები შეთანხმდნენ, რომ ამხანაგობის მმართველი (აღმასრულებელი) თანამდებობის პირი იქნებოდა თავმჯდომარე, რომელსაც მიეცა უფლებამოსილება, დაედო ხელშეკრულებები და წარედგინა საჭირო დოკუმენტაცია, თუკი ისინი შეეხებოდა ბინის მესაკუთრეთა საერთო ინტერესებს; წარმოედგინა ამხანაგობა ნებისმიერ მესამე პირებთან ურთიერთობაში (მუხლი 6, პუნქტი 6.3). ამავე ხელშეკრულების 6.5-ე, 6.6-ე მუხლებით განისაზღვრა, ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლება, ნებისმიერ გარიგებაზე ხელი მოეწერა ამხანაგობის სახელით, გარდა იმ გარიგებებისა, რომლისთვისაც საჭირო იყო წევრთა საერთო კრების თანხმობა. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-5 მუხლის 5.7 პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართების სარგებლობისა და განკარგვის წესების დადგენა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების კომპეტენციას განეკუთვნა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამხანაგობის კუთვნილი უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე იყო შესაძლებელი.

85. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებას თავმჯდომარისათვის ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვის უფლებამოსილება არ მიუნიჭებია, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სსკ-ის 54-ე და 59-ე მუხლების საფუძველზე იპოთეკით უზრუნველყოფის ნაწილში, სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველია.

86. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულება ყოველთვის კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას ისახავს მიზნად. მაგრამ ხელშეკრულების მონაწილე მხარეების მიერ არჩეული საშუალებები ან მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებები ზოგჯერ არ არის სამართლით შემოთავაზებული შესაძლებლობების ადეკვატური და ექვივალენტური. პრაქტიკულად ეს იმას ნიშნავს, რომ ზოგი ნების გამოვლენა (გარიგება) იწვევს დასახული სამართლებრივი შედეგის დადგომას, ზოგი კი - არა. ამ განსხვავებათა აღსანიშნავად სამოქალაქო სამართალი განამტკიცებს ნამდვილი გარიგებისა (ხელშეკრულების) და ბათილი გარიგების ( ხელსეკრულების) ცნებებს.

87. ნამდვილად მიიჩნევა ისეთი ხელშეკრულება, რომელიც იწვევს მისი მონაწილე მხარეების მიერ დასახული სამართლებრივი შედეგის დადგომას. ხელშეკრულება მიიჩნევა ბათილად, თუკი მას შედეგად არ მოჰყვება დასახული მიზნის მღწევა იმის გამო, რომ კანონი განხორციელებულ ნების გამოვლენას სამართლებრივად არანამდვილად მიიჩნევს. სსკ-ის 54-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, „ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს.“ აქ ერთის მხრივ მხედველობაშია, როგორც ყველა ის გარიგება, რომელსაც გააჩნია ბათილობის კანონით განსაზღვრული საერთო საფუძველი, ისე ცალკეული გარიგებისათვის დამახასიათებელი სპეციალური საფუძვლები. მხედველობაშია მისაღები, რომ გარიგების ბათილობა, ჩვეულებრივ გამომდინარეობს არა ზოგადი მუხლიდან, არამედ უშუალოდ შესაბამისი სპეციალური ნორმიდან თუ მისი სათანადოდ განმარტებიდან.

88. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი გამოყოფს „სამი სახის ფასეულობას“, რომელთა დარღვევა იწვევს გარიგების ბათილობას: კანონით დადგენილი წესი და აკრძალვა; საჯარო წესრიგი; ზნეობის ნორმები.(იხ. ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I.,მუხლი 54., თბ., 2017, ველი 31.)

89. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა. ამ თვალსაზრისით ეს ნორმა შეიძლება განხილულ იქნეს სკ-ის 54-ე მუხლთან კავშირში და მის ერთ-ერთ კონკრეტულ გამოვლინებად. ნებართვის აუცილებლობა შეიძლება გამომდინარეობდეს კანონიდან ან ხელშეკრულებით იყოს გათვალისწინებული. ყველა შემთხვევაში საუბარია მესამე პირის თანხმობაზე სკ-ის 99-102-ე მუხლების გაგებით.( იხ. ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I.,მუხლი 59., თბ., 2017, ველი 8.)

90. საკასაციო პალატა უსაფუძვლობის გამო არ იზიარებს იმ საკასაციო პრეტენზიასაც, რომ იმ პირობებში, როდესაც სესხის ხელშეკრულება უცვლელი დარჩა და შესაბამისად, არც ამხანაგობის ვალდებულება არ შეცვლილა, თითქოსდა არ არსებობდა იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

91. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იურიდიულ ლიტერატურასა და კანონმდებლობაში ცნობილია ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის სხვადასხვა საშუალება. მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებები ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების საშუალებებია. ისინი იყოფიან უზრუნველყოფის სანივთო და ვალდებულებით-სამართლებრივ საშუალებებად. სანივთო უზრუნველყოფის საშუალებებს მიეკუთვნება გირავნობა და იპოთეკა. სანივთო უზრუნველყოფის საშუალებების თავისებურება ისაა, რომ ისინი გარანტირებულს ხდიან ვალდებულების შესრულებას მისი დარღვევის შემთხვევაში და სწორედ ამ მიზანმიმართულებით ხასიათდებიან. სანივთო უზრუნველყოფის საშუალებები მთლიანად შესრულების ფუნქციით არიან დატვირთული და არ წარმოადგენენ რაიმე დამატებით საჯარიმო ხასიათის დატვირთვებს მოვალისათვის. ამიტომაცაა, რომ ისინი ყველაზე გავრცელებული საშუალებებია სამოქალქო ბრუნვაში.

92. ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ თუ მოვალე არ ასრულებს, ანდა არაჯეროვნად ასრულებს ვალდებულებას, კრედიტორს აქვს იმის შესაძლებლობა, რომ სხვადასხვა ზომის გამოყენებით აიძულოს მოვალე შეასრულოს მასზე დაკისრებული ვალდებულება.ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებები შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს როგორც კანონით, ისე ხელშეკრულებით. ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებათა არსებობა დამოკიდებულია რაიმე ვალდებულების არსებობაზე, რომლის შესრულების უზრუნველსაყოფადაც ისინი არსებობენ. ვალდებულება, რომლის უზრუნველყოფაც ხდება, წარმოადგენს მთავარ (ძირითად) ვალდებულებას, ხოლო მისი შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებები დამატებით (აქცესორულ) ვალდებულებებს.

93. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნის უზრუნველყოფის ერთ-ერთ მეტად გავრცელებულ საშუალებას წარმოადგენს იპოთეკა. იპოთეკა უზრუნველყოფის სანივთო საშუალებებს განეკუთვნება. ერთი მხრივ, ის განმტკიცებულია სანივთო სამართალში, ხოლო მეორე მხრივ, წარმოადგენს რეგისტრირებულ სანივთო უფლებას ინდივიდუალიზებულ და კონკრეტულ უძრავ ნივთზე.( იხ. დამატებით: ლ.ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, თბ., 2012. თ.შოთაძე, იპოთეკა, როგორც საბანკო კრედიტის უზრუნველყოფის საშუალება, თბ., 2012). იპოთეკის უპირატესობა არა მხოლოდ იმაშია, რომ იპოთეკარს (კრედიტორს) კონკრეტული უძრავი ნივთიდან შეუძლია დაიკმაყოფილოს თავისი მოთხოვნა, არამედ იმაშიც, რომ მას სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში შეუძლია მიიღოს დაკმაყოფილება.

94. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იპოთეკა არის აქცესორული ხასიათის სანივთო რეალიზაციის უფლება და შესაბამისად, მისი დადგენისათვის აუცილებელია უზრუნველსაყოფი მოთხოვნის არსებობა. ძირითადი მოთხოვნის უფლების ბათილობა, გამოიწვევს იპოთეკის უფლების ბათილობას. პირიქით კი, ანუ იპოთეკაზე შეთანხმების ბათილობა, გავლენას ვერ მოახდენს ძირითადი უფლების ნამდვილობაზე.

95. საკასაციო პალატა წინამდებარე განჩინების პ.45-48 მითითებულ პრეტენზიებთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობის წევრებმა სადამფუძნებლო დოკუმენტებით ზუსტად განსაზღვრეს ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებები და, ამხანაგობის საკუთრების განკარგვის ნაწილში, თავმჯდომარის კომპეტენცია ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილების არსებობის აუცილებლობით შეზღუდეს, ამხანაგობის წევრების მხრიდან გონივრულობისა და წინდახედულობის სტანდარტის დაუცველობასთან დაკავშირებით, კასატორების მოსაზრებები საფუძველს მოკლებულია, ამიტომაც საკასაციო პალატის მიერ ვერ იქნება გაზიარებული.

96. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რადგან იპოთეკის საგნის შეგებებულ მოსარჩელეთა (კასატორები) საკუთრებაში გადაცემა დაუშვებელია იმ საფუძვლით, რომ დაადგენილია 2008 წლის 3 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების კანონსაწინააღმდეგობა იპოთეკის ნაწილში, (ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ ამგვარი ხელშეკრულების დადების არაუფლებამოსილების გამო), ეს ფაქტი გამორიცხავს იპოთეკის საგანის გადაცემასთან დაკავშირებით მხარეთა შორის რაიმე შეთანხმების ლეგიტიმურობას. ანუ, თუკი არ არსებობს იპოთეკის ხელშეკრულების წარმოშობის სამართლებრივი საფუძველი, მაშინ მისგან ნაწარმოები უფლებაც - შეთანხმება იპოთეკის საგნის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, ვერ იქნება კანონიერი. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინების პ.49-54 მოცემული საკასაციო პრეტენზიები, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ვერ იქნება მიჩნეული რელევანტურად.

97. რაც შეეხება წინამდებარე განჩინების პ.55 აღნიშნულ საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით - სააპელაციო სასამართლოში სასამართლო პროცესები მიმდინარეობდა მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დარღვევით და ფაქტობრივად სასამართლო შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეებს სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით თავიანთი პოზიციის დაფისირების შესაძლებლობას არ აძლევდათ და რომ სააპელაციო პალატა მხოლოდ ამხანაგობის ( აპელანტი) წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებას უსმენდა და მიმანიშნებელი კითხვებით აზუსტებინებდა მოთხოვნას, რაც კასატორებს დასაბუთებულ ეჭვს უჩენს, რომ სააპელაციო პალატის მოსამართლეები დაინტერესებული იყვნენ განსახილველი საქმის შედეგით - საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 393-ე მუხლის 3-ე ნაწილის თანახმად, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული.

98. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორებმა ვერ წარმოადგინეს დასაბუთებული საკასციო პრეტენზია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპების დარღვევის თაობაზე და შემოიფარგლენ მხოლოდ ზოგადი მითითებებით, რის გამოც, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს აღნიშნული საკასაციო პრეტენზიის მართებულობაზე. ( სსსკ-ის 396-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტი, სსსკ-ის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი).

99. სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების შედეგად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმის განმხილველ სააპელაციო სასამართლოს შემადგენლობას კანონი არ დაურღვევია, ხოლო კასატორებს კი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ.

100. სსსკ-ის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თ. ქ–ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო გ. ქ–ისა და სერგო ავსაჯანაშვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 660 ლარის ოდენობით დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში (იხ. ტ. 3, ს.ფ 226).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ქ–ის, თ. ქ–ისა და ს. ა–ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

3. სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია;

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე