№ ას-6-6-2017 13 ოქტომბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს. ე-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ბ." (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, პირგასამტეხლოს ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან 2014 წლის 1 სექტემბრამდე შპს „ქ. ბ.“ (შემდგომში „მოსარჩელე“ ან „დამკვეთი“) სამედიცინო მომსახურებას უწევდა სს „ჩ-ის“ პაციენტებს. აღნიშნულ პერიოდში გაწეული იქნა 96 113,57 ლარის ღირებულების მომსახურება, საიდანაც თანხის დაკორექტირების შედეგად კლინიკის მიერ აღიარებულია 88 903,22 ლარი.

2. სს „ს. ე-ის“ აქციონერთა საერთო კრების 2015 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით განხორციელდა სს „ჩ-ის“ შერწყმა სს „ს. ე-თან“ და ეს უკანასკნელი გახდა სს „ჩ-ის“ სამართალმემკვიდრე.

3. 2015 წლის 18 ივნისს შპს „ქ. ბ-მ“ (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. ე-ის“ (შემდგომში „მოპასუხე“, „დამკვეთი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვა გაწეული სამედიცინო მომსახურების - 88 903,22 ლარისა და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პირგასამტეხლოს - 14 968,78 ლარის მოპასუხისთვის დაკისრება.

4. სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მოსარჩელე მიუთითებს „სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებებისა და სადაზღვევო ვაუჩერის პირობების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის №218 დადგენილებაზე, „ჯანმრთელობის დაზღვევის სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 0-5 წლის (ჩათვლით) ასაკის ბავშვების, 60 წლის ზემოთ ასაკის ქალების და 65 წლის და ზემოთ მამაკაცების (საპენსიო ასაკის მოსახლეობა), სტუდენტების, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა ჯანმრთელობის დაზღვევის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებებისა და სადაზღვევო ვაუჩერის პირობების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 7 მაისის №165 დადგენილებაზე, ასევე „სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამის ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის №177 დადგენილებაზე (შემდგომში „№177 დადგენილება“ ან „დადგენილება“) და განმარტავს, რომ სწორედ ამ უკანასკნელი დადგენილების საფუძველზე მოპასუხეს ევალება 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან 2014 წლის 1 სექტემბრამდე მის მიერ გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება. ვინაიდან მოპასუხემ დაკისრებული ვალდებულება არ შეასრულა, ხოლო შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებით, მიღება-ჩაბარებისა და ურთიერთშედარების აქტებით დადასტურებულია მოსარჩელის მიერ სამედიცინო მომსახურების გაწევის ფაქტი, არსებობს სამედიცინო მომსახურების ღირებულებისა და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პირგასამტეხლოს მოპასუხისათვის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

5. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი და აღნიშნა, რომ მას არ აქვს მოსარჩელისათვის თანხის ანაზღაურების ვალდებულება, ვინაიდან იგი წარმოადგენს არა №177 დადგენილებით განსაზღვრულ სუბიექტს - სადაზღვევო კომპანიას, არამედ მოსარჩელის მსგავს სამედიცინო დაწესებულებას.

6. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა დავალიანების, - 88 903,22 ლარის, ასევე, პირგასამტეხლოს - 14 968,78 ლარის გადახდა.

7. საქალაქო სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა მიიჩნია ნარდობის ხელშეკრულებად, დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა №177 დადგენილება და სწორედ აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე დააკისრა მოპასუხეს გაწეული სამედიცინო მომსახურებისა და ანაზღაურების დაყოვნებისათვის პირგასამტეხლოს ანაზღაურება.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

9. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაესკისრა პირგასამტეხლოს სახით 14 968,78 ლარის გადახდა, ასევე სახელმწიფო ბაჟის სახით 2116,16 ლარის გადახდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

10. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა №177 დადგენილებაზე და აღნიშნა, რომ მოცემული დადგენილებით განსაზღვრულია სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამაში მონაწილე სუბიექტები - „მიმწოდებელი“ და „მზღვეველი“ (დადგენილების მე-2 მუხლის „ბ“ და „გ“პუნქტები). განსახილველ შემთხვევაში სს „ჩ-ა“ (რომლის სამართალმემკვიდრეც არის მოპასუხე) არ წარმოადგენს სადაზღვევო კომპანიას, მას არ გააჩნდა დაზღვევის შესაბამისი სახეობის განხორციელების ლიცენზია, რის გამოც შეუძლებელია მიჩნეულიყო ზემოაღნიშნული დადგენილების სუბიექტად. შესაბამისად, სასამართლოს წინამდებარე დავის გადაწყვეტისას არ უნდა გამოეყენებინა აღნიშნული დადგენილებით განსაზღვრული წესები, რომელიც ადგენს პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულებას (დადგენილების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი). ამდენად, არ არსებობდა მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

11. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურების მოპასუხისთვის დაკისრებას, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში მართებულია. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა მართებულად შეფასდა ზეპირ ნარდობის ხელშეკრულებად, ხოლო ვინაიდან საქმეში წარდგენილი მიღება-ჩაბარებისა და ურთიერთშედარების აქტებით დადგინდა მოსარჩელის მიერ სს „ჩ-იდან“ გაგზავნილი პაციენტებისათვის 88 903,22 ლარის სამედიცინო მომსახურების გაწევის ფაქტი, რაც სს „ჩ-ას“ სადავოდ არ გადაუხდია, არსებობდა აღნიშნული თანხის მოპასუხისათვის, როგორც სს „ჩ-ის“ სამართალმემკვიდრისათვის, დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები.

12. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა მოპასუხემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

13. საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დაზღვეული პირებისათვის გაწეული მომსახურების ანაზღაურების ვალდებულება მოპასუხეს არ შეიძლებოდა დაკისრებოდა, ვინაიდან იგი არ წარმოადგენს აღნიშნული დადგენილებით განსაზღვრულ სუბიექტს. ეს ვალდებულება უნდა დაკისრებოდა არა სამედიცინო დაწესებულებას, არამედ სადაზღვევო კომპანიებს.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 იანვრის განჩინებით სს „ს. ე-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

15. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

16. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

18. კასატორი სადავოდ ხდის გაწეული სამედიცინო მომსახურების მისთვის დაკისრების მართლზომიერებას და აღნიშნავს, რომ დავალიანების ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა სადაზღვევო კომპანიას, როგორც №177 დადგენილების სუბიექტს და არა მოპასუხეს. საკასაციო პალატა მითითებულ პრტენზიას არ იზიარებს და, პირველ რიგში, განმარტავს, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი ურთიერთობის რეგულირების მიზნით №177 დადგენილება რელევანტური არ არის. ამის საფუძველს თავად დადგენილების ნორმატიული შინაარსი იძლევა, რომლის პირველი მუხლის პირველ წინადადების მიხედვით, სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესები არეგულირებს სახელმწიფო ბიუჯეტით დაფინანსებულ შესაბამის ჯანმრთელობის დაზღვევის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილე სუბიექტებს შორის წარმოშობილ ურთიერთობებს და ამ პროგრამების ფარგლებში მიწოდებული სამედიცინო, ფარმაცევტული და სადაზღვევო მომსახურების სტანდარტებს. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით კი, ამ წესებით რეგულირდება სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამებში მონაწილე სუბიექტებს შორის ურთიერთობები, მიუხედავად იმისა, დადებულია თუ არა მათ შორის თანამშრომლობის ხელშეკრულება. დადგენილების მე-3 მუხლით განსაზღვრულია სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამაში მონაწილე სუბიექტები, მათი ვალდებულებები და უფლებამოსილებები. აღნიშნული მუხლის მიხედვით, სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამაში მონაწილე სუბიექტებს წარმოადგენენ მიმწოდებელი და მზღვეველი. დადგენილების მე-2 მუხლის ,,ბ’’ ქვეპუნქტის მიხედვით, მზღვეველია – სადაზღვევო კომპანია/ორგანიზაცია, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ეწევა სადაზღვევო საქმიანობას და მონაწილეობს სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამებში; ხოლო ,,გ’’ ქვეპუნქტის თანახმად, სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელია (შემდგომში – მიმწოდებელი ) იურიდიული ან ფიზიკური პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს სამედიცინო საქმიანობას და სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამის ფარგლებში დაზღვეულ მოსახლეობას უწევს მომსახურებას.

19. ამდენად, №177 დადგენილების რეგულირების ფარგლებში ექცევა მხოლოდ მზღვეველსა და სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელს შორის ურთიერთობა, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა სადავო ურთიერთობაზე აღნიშნული დადგენილების გავრცელების შეუძლებლობის შესახებ. თუმცა, ეს, თავისთავად, არ გულისხმობს დაკისრებული ვალდებულებისაგან მოპასუხის გათავისუფლების შესაძლებლობას.

20. მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის მხარეთა შორის ნარდობის სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის ფატი. სადავოა მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის გაწეული იმ სამედიცინო მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების მართლზომიერება, რომელი მომსახურებაც დამკვეთს თავის დროზე მიღებული აქვს და მასზე რაიმე პრეტენზია არ განუცხადებია.

21. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

22. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ, საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა (ანგარიშფაქტურები, ინვოისები, საგადახდო დავალებები, შედარების აქტები) და მხარეთა ახსნა-განმარტებების შესაბამისად, მართებულად დაადგინა ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე მენარდის (სამედიცინო დაწესებულების) მიერ შესრულებული სამედიცინო მომსახურების ღირებულება 88 903,22 ლარის ოდენობით. მოპასუხეს კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ მას აღნიშნული მომსახურება არ გაუწევია. კასატორს არც საკასაციო სასამართლოში წარმოუდგენია სამართლებრივად წონადი არგუმენტები, რომლებიც გააქარწყლებდა მოცემულ საკითხზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნებს. მხოლოდ მითითება კი, რომ ვინაიდან იგი არ წარმოდგენდა სადაზღვევო კომპანიას, დავალიანების გადახდა არ უნდა დაკისრებოდა, ვერ მიიჩნევა აღნიშნული თანხის გადახდისაგან მოპასუხის გათავისუფლების საფუძვლად.

23. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

24. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ №ას-433-405-2017, 2017 წლის 16 ივნისი).

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

26. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს - სს „ს. ე-ს“ უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4445.16 ლარის 70% – 3 111.612 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სს „ს. ე-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ სს „ს. ე-ს“ (ს/კ: 4-....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2016 წლის 1 დეკემბერს №61835 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 4445.16 ლარის 70% – 3 111.612 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე