საქმე №ას-1732-2018 19 თებერვალი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. ს-ე (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. უ-ა (მოპასუხე, აპელანტი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 03 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ხარჯების ანაზღაურება (ძირითადი სარჩელით), უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ზიანის ანაზღაურება (შეგებებული სარჩელით)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის მიერ 31/12/2013 დამოწმებული №157 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, 2014 წლის 10 იანვარს, უძრავ ქონებაზე მდებარე, თბილისი, ზ-სუ-ის მე-2 მ/რ, კორპუსი №204, მეორე სადარბაზო, პირველი სართული, ბინა №29-ზე (შემდეგში: სადავო უძრავი ქონება) დარეგისტრირდა ჯ. უ-ას საკუთრების უფლება.

2. უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავ ქონებაზე დარეგისტრირდა თ. უ-ას (შემდეგში: მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) საკუთრების უფლება.

3. 2003 წლიდან, სადავო უძრავ ქონებას ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს და ბინით სარგებლობს ლ. ს-ე (შემდეგში: მოსარჩელე ან კასატორი) ოჯახის წევრებთან ერთად.

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ, 15460 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით.

5. მოპასუხემ წარადგინა შეგებებული სარჩელი თავდაპირველ სარჩელთან ერთად განსახილველად, რომლითაც მოითხოვა სადავო უძრავი ქონებიდან მოსარჩელის თანმხლებ პირებთან ერთად გამოსახლება და უძრავი ქონების თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა. ამასთან, მოსარჩელისათვის მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება ბინის ქირის სახით 2014 წლის 01 აგვისტოდან შეგებებული სარჩელის აღძვრამდე 5800 ლარის ოდენობით, ხოლო შეგებებული სარჩელის აღძვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 200 ლარის ოდენობით.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 2500 აშშ დოლარის გადახდა; სარჩელი გარე კომუნიკაციებისათვის გაწეული ხარჯის 12 960 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

7. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოსარჩელისა და მისი თანმხლები პირების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ქონება და თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეს. შეგებებული სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

8. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო საჩივრით.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 03 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც დადგინდა მოსარჩელის თანმხლები პირების უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვა და ამ ნაწილში, სარჩელი დარჩა განუხილველად. გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა სადავო უძრავი ქონების მოსარჩელის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის ნაწილში. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა გარე კომუნიკაციებისათვის გაწეული ხარჯის - 12 960 აშშ დოლარის უარყოფის ნაწილში; ხოლო მოპასუხისათვის 2500 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და ამ ნაწილში, სარჩელი უარყოფილი იქნა. გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა იმ ნაწილში, რომლითაც შეგებებული სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

10. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი და ამ განჩინების პპ: 1-3 ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

11. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე არაკეთილსინდისიერი, არამართლზომიერი მფლობელია და მისთვის თავიდანვე ცნობილი იყო რომ სადავო ფართზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო სხვა პირის უფლება (სახელმწიფო, კერძო პირი და ა.შ.).

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის არამართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ბინა მისი დაუფლების მომენტისათვის უვარგისი იყო საცხოვრებელი მიზნებისათვის. საცხოვრებელი ბინის კეთილმოსაწყობად მოსარჩელემ გასწია ხარჯი, რასაც მართალია ქონების გაუმჯობესება და მისი ღირებულების გაზრდა მოჰყვა შედეგად, თუმცა, აღნიშნულს მოპასუხის გამდიდრება არ მოჰყოლია, რადგან ნივთის გაუმჯობესება მოხდა ბინის გადაცემამდე ანუ, 2015 წლის 25 მაისამდე.

13. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების მიზნით აღნიშნა, რომ სკ-ის მიხედვით დიფერენცირებულია მფლობელობა ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორების მიხედვით (160-ე-164-ე მუხლები) და კანონი მიჯნავს კეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნას (160-ე-161-ე მუხლები) და მართლზომიერი მფლობელის მოთხოვნას (162-ე მუხლი). ასევე, არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (163-ე მუხლი) და არაკეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (164-ე მუხლი). ამასთან, კეთილსინდისიერი (არაკეთილსინდისიერი) მფლობელობის ინსტიტუტსა და კეთილსინდისიერი მფლობელისა და არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის უფლება-ვალდებულებებშიც არსებობს განსხვავება. ნივთის მფლობელობის (როგორც პირდაპირი, ისე არაპირდაპირი) მიმართ პირის, როგორც სუბიექტური (კეთილსინდისიერი ფლობა), ისე ობიექტური (მართლზომიერი ფლობა) ფაქტორის მტკიცება, მოცემულ შემთხვევაში, ეკისრებოდა მოსარჩელეს, რაც მისი მოთხოვნის ნამდვილობასა და, შესაბამისად, სარჩელის პერსპექტიულობაზე ახდენდა გავლენას (იხ., სუსგ Nას-1135-1055-2017, 05.12.2017წ.). სსკ-ის 164-ე მუხლის საფუძველზე არაკეთილსინდისიერმა მფლობელმა უფლებამოსილ პირს უნდა დაუბრუნოს როგორც ნივთი, ასევე მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი. მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს ის ნაყოფი, რომელიც მან ბრალეულად არ მიიღო. ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესებანი მას შეუძლია მხოლოდ მაშინ მოითხოვოს, თუ მათ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად. სხვა მოთხოვნები არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიმართ უცვლელი რჩება (Nას-591-550-2017). არაკეთილსინდისიერი მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის სამართლებრივ შედეგებს სკ-ის 164-ე მუხლი არეგულირებს, რაც სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით შესაძლებელი იყო განხილულიყო მოთხოვნის საფუძვლად.

14. იმავდროულად, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით მოსარჩელის მოთხოვნა სხვის ნივთზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურებაზე, მოტივირებული იყო მოპასუხის უსაფუძვლო გამდიდრებით, თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ უსაფუძვლო გამდიდრება სუბსიდიარული ხასიათისაა, რაც ნიშნავს იმას, რომ მხარეთა შორის არ უნდა არსებობდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სახელშეკრულებო ან სხვა კანონისმიერი საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სკ-ის 164-ე მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელია ამ ნორმით გათვალისწინებული აუცილებელი წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, 1. უფლებამოსილი პირის გამდიდრების ფაქტის არსებობა, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უტყუარად უნდა დადგინდეს; 2. უფლებამოსილი პირის გამდიდრება უშუალოდ უნდა მოყვეს არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიერ ნივთზე გაწეულ ხარჯებსა და გაუმჯობესებას; 3. ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესება მიმართული უნდა იყოს არსებულიდან უკეთესისაკენ და იგი უნდა ზრდიდეს ნივთის ღირებულებას. მხოლოდ ამ გარემოებათა დადასტურებისას შეიძლება არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

15. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ურთიერთობის მსგავს, მაგრამ უფრო დაზუსტებულ რეგულაციას ადგენს უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმები, რომლითაც განსაზღვრულია პირის მიერ შეგნებულად ან შეცდომით საკუთარ ინტერესებში, მაგრამ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე სხვისი ქონებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების მოთხოვნის ფარგლები. კერძოდ, სკ-ის 987-ე მუხლის პირველი ნაწილით, პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეცდომით ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი დანახარჯების ანაზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდა. ამასთან, ამავე მუხლის მეორე ნაწილით, გამდიდრების არსებობა განისაზღვრება იმ მომენტით, როცა მოვალეს უბრუნდება თავისი ნივთი, ან იგი ღირებულების გაზრდის შედეგად სხვაგვარად იღებს სარგებელს. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადჰყოფს, რომ სხვისი ქონებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების განსაზღვრისას უტყუარად უნდა დადგინდეს მიმღების გამდიდრების ფაქტი. ამავდროულად, გამდიდრების ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ მომენტისათვის, როცა უფლებამოსილ პირს უბრუნდება ნივთი.

16. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დადგენილია, რომ ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის მიერ 31/12/2013 დამოწმებული №157 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, 2014 წლის 10 იანვარს, სადავო უძრავი ქონება დარეგისტრირდა ჯ. უ-ას საკუთრების უფლებით, ხოლო მოპასუხე იგივე უძრავი ნივთის მესაკუთრე გახდა 2015 წლის 21 მაისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ ნაწარმოები სამუშაოების შედეგად სადავო უძრავი ნივთის ღირებულების გაზრდით მისი ამჟამინდელი მესაკუთრე - მოპასუხე არ გამდიდრებულა.

17. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა ჩუქების ხელშეკრულების სამართლებრივ ურთიერთობებზეც [სკ-ის 524-530-ე მუხლები], რომელიც წარმოიშვა ჯ. უ-ასა და მოპასუხეს შორის და რომელიც მოტივირებულია მისი უსასყიდლო ბუნებით. სამართლებრივი ურთიერთობის აღნიშნული თავისებურებიდან გამომდინარე, პასუხისმგებლობა ჩუქების საგნის ნაკლზე და შესაბამისად, მიიჩნია, რომ ნივთიდან გამომდინარე მჩუქებლის ვალდებულებები დასაჩუქრებულზე ვერ გადავიდოდა, გარდა სკ-ის 527-ე მუხლის საგამონაკლისო შემთხვევისა, როდესაც ნაკლი ბოროტი განზრახვითაა დაფარული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა გამჩუქებლის სიცოცხლეში ჩუქების საგანზე გაწეული ხარჯების დასაჩუქრებულისათვის დაკისრების თაობაზე დაუსაბუთებელი (იხ., სუსგ N817-1094-05). შესაბამისად, მოპასუხეს ვერ დაეკისრებოდა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ნივთზე გაწეული ხარჯი 2500 აშშ დოლარის თაობაზე.

18. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის (ბინის ქირა) მოსარჩელისათვის დაკისრების შესახებ აგრეთვე იყო უარსაყოფი. ამ ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ მოთხოვნა შეამოწმა სკ-ის 982-ე მუხლიდან გამომდინარე.

19. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელი თანმხლები პირების გამოსახლების თაობაზე განუხილველად უნდა დარჩენილიყო, რადგან როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა შეგებებული სარჩელში მოსარჩელის თანხმლები პირები მითითებული არ ყოფილან. ამასთან, მოსარჩელის ოჯახის წევრები მოწვეულნი არ ყოფილან საქმის განხილვაზე და მათ არ მისცემიათ საშუალება დაეცვათ თავისი კანონიერი ინტერესები, რითაც დაირღვა მათი კონსტიტუციური უფლება პირის მიერ უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესახებ [სსკ-ის მე-2, მე-4 მუხლები, 187.2 მუხლი]. რაც შეეხება შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას სადავო უძრავი ქონებიდან მოსარჩელის გამოსახლების შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები წარმოშობდნენ სკ-ის 170-172-ე მუხლებით გათვალისწინებულ წინაპირობებს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების მიზნებისათვის, კერძოდ, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე არის მესაკუთრე, მოპასუხე ფლობს სადავო უძრავ ნივთს და მისი მფლობელობა არ ემყარება სამართლებრივ საფუძვლებს. საწინააღმდეგო გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე კი, შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს არ მიუთითებია.

20. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩება 2500 აშშ დოლარის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ; აგრეთვე, მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდება გარე კომუნიკაციებისთვის გაწეული ხარჯის - 22,978 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ; აგრეთვე, გაუქმდება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სადავო ბინიდან მოსარჩელის გამოსახლების ნაწილში შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ნაწილში.

21. საკასაციო საჩივარი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიულ დაუსაბუთებლობას ეფუძნება.

22. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო წარმოების ეტაპზე სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მოქმედება სადავო ბინის მართლზომიერ თუ არამართლზომიერ, კეთილსინდისიერ მფლობელობასთან თუ არაუფლებამოსილ კეთილსინდისიერ მფლობელობასთან მიმართებაში შეაფასა თანასწორობისა და სამართლიანობის პრინციპის დარღვევით. სასამართლომ არაკეთილსინდისიერ და არამართლზომიერ მფლობელად წარმოაჩინა კასატორი/მოსარჩეელე და არ გაითვალისწინა საქმეში არსებული ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2012 წლის 29 აგვისტოს ნებართვა ელექტროენერგიისა და გაზის გაყვანის თაობაზე, ასევე საინფორმაციო ბარათი, რითაც დასტურდებოდა, რომ კასატორმა მხოლოდ სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე გასწია ხარჯი.

23. გამოსახლების ნაწილში, კასატორს მიაჩნია, რომ საააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა იმაზე, თუ პროცესუალურად რამდენად გამართლებული იქნებოდა ოჯახის მხოლოდ ერთი წევრის გამოსახლება.

24. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას, მართალია გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მაგრამ მოსარჩელესთან მიმართებაში არასწორად განმარტა კანონის ნორმა, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო ის ფაქტი, რომ მართალია, საცხოვრებელი ბინის კეთილმოსაწყობად მოსარჩელემ (კასატორმა) გასწია ხარჯი, რასაც ქონების გაუმჯობესება მოყვა, თუმცა, მიიჩნია, რომ აღნიშნულს მოპასუხის გამდიდრება არ მოჰყოლია.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამოდინარე, კასატორის მითითებით, ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება, როგორც უკანონო და იურიდიულად დაუსაბუთებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

27. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

28. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა მხოლოდ მოსარჩელის მიერ. შესაბამისად, საკასაციო პალატა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას შეამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 391.1 მუხლი] და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძველზე იმსჯელებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მხოლოდ იმ ნაწილზე, როემლიც შეეხება სარჩელის უარყოფას (იხ., პ-6).

29. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარი წარმოდგენილია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების იურიდიული დაუსაბუთებლობის, ნორმის არასწორი განმარტების, ფაქტობრივი გარემოებების არაწორად დადგენის კუთხით (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები), თუმცა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის რომელიმე კრიტერიუმის არსებობას [სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი].

30. ამასთან, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენის თვალსაზრისითაც (იხ., ამ განჩინების პ- 22) კასატორს დასაბუთებული საკასაციო შედავება (პრეტენზია) არ წარმოუდგენია, კერძოდ, კასატორი ვერ ასაბუთებს განსახილველ საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას იმგვარი პროცესუალური დარღვევების არსებობას, რამაც მოცემულ საქმეზე არასწორი იურიდიული შედეგი განაპირობა [სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი].

31. რაც შეეხება დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას, როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი სადავო უძრავი ქონება, რომელზე გაწეული ხარჯის მოპასუხისათვის დაკისრებასაც მოსარჩელე მოითხოვდა, მოპასუხის უფლებრივ წინამორბედს (ჯ. უ-ას) გადაეცა მხოლოდ 2014 წლის 10 იანვარს 31/12/2013წ.-ს ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის მიერ დამოწმებული №157 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე. უფრო ადრე კი, 2003 წლიდან, სადავო უძრავ ქონებას ფლობდა და სარგებლობდა მოსარჩელე ოჯახის წევრებთან ერთად.

32. მოსარჩელე სარჩელის მოთხოვნას იმ გარემოებას აფუძნებდა, რომ სადავო უძრავი ქონება - საცხოვრებელი ბინა მისი დაუფლების მომენტისათვის უვარგისი იყო საცხოვრებელი მიზნებისათვის და საცხოვრებელი ბინის კეთილმოსაწყობად მოსარჩელემ გასწია ხარჯი. მაშასადამე, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაბუთებულობის შემოწმების მიზნით საკასაციო პალატამ მსჯელობა უნდა იქონიოს საკითხზე წარმოშობილია თუ არა მოპასუხის ვალდებულება ნივთზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების შესახებ.

33. დასმულ საკითხზე პასუხის გაცემამდე საკასაციო სასამართლო მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას საქმეზე №ას-1163-2018 (08 თებერვალი, 2019 წელი), რომელშიც არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიერ ნივთზე გაწეული ხარჯის მესაკუთრისათვის დაკისრების შესახებ მოთხოვნა საკასაციო სასამართლომ უარყო იმ საფუძვლით, რომ სადავო საცხოვრებელი ფართზე უფლების მოპასუხისათვის გადაცემის მომენტისთვის სარემონტო სამუშოები, რომელზე გაწეული ხარჯის დაკისრებაც წარმოადგენდა სარჩელის საგანს, უკვე განხორციელებული უნდა ყოფილიყო, შესაბამისად, გაწეული ხარჯის (ასეთის არსებობის შემთხევვაში) პასუხისმგებელ პირს მოპასუხედ დასახელებული პირი არ წარმოადგენდა (იხ., მითითებული გადაწყვეტილების პ- 44).

34. განსახილველ შემთხვევაშიც, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მოსარჩელის მიერ გაწეულ მოქმედებას შედეგად მოჰყვა ქონების გაუმჯობესება და მისი ღირებულების გაზრდა, თუმცა, აღნიშნულს მოპასუხის გამდიდრება არ მოჰყოლია, რადგან ნივთის გაუმჯობესება მოხდა ჯერ კიდევ ბინის ამჟამინდელი მესაკუთრის უფლებრივი წინამორბედისათვის გადაცემამდე (იხ., ამ განჩინების პ- 31).

35. შესაბამისად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სარჩელის მოთხოვნის განმაპირობებელ სამართლებრივ საფუძვლად სწორად იქნა მიჩნეული სკ-ის 164-ე მუხლი და არა სსკ-ის 987-ე მუხლი. თუმცა, როგორც აღინიშნა, სარჩელის უარყოფის საფუძვლად სწორედ ის გარემოება უნდა დასახელდეს, რომ ნივთის გაუმჯობესებით ქონებრივი გამდიდრების შედეგი მოპასუხის მიმართ არ დამდგარა (შდრ: №ას-1163-2018 (08 თებერვალი, 2019 წელი).

36. ამასთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ საქმეზე სხვაგვარი მოცემულობის არსებობის შემთხვევაშიც, კი, კერძოდ, მოპასუხის უფლებრივი წინამორბედის (ჯ. უ-ა) გამდიდრების დადგომის შემთხვევაშიც, კი გასათვალისწინებელი იქნებოდა გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეს სადავო უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადაეცა ჩუქების გარიგების სამართლებრივ საფუძველზე [სკ-ის 524-ე მუხლი] (იხ., ამ განჩინების პ-2), საიდანაც გამომდინარეობს მეორე დასკვნა იმის თაობაზე, რომ გამჩუქებლის ქონებრივ ვალდებულებებზე დასაჩუქრებული პასუხს არ აგებდა (შდრ: სუსგ Nას-817-1094-05, 18.11.2005წ.).

37. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას ვინდიკაციის მხოლოდ მოსარჩელის ნაწილში დაკმაყოფილების უმართებულობის შესახებ (იხ., საკასაციო საჩივრის პრტენზია ამ განჩინების პ-23), საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არც ამ ნაწილშია წარმოდგენილი დასაშვები საკასაციო პრეტენზია, ვინაიდან, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები წარმოშობდნენ სკ-ის 170-172-ე მუხლებით გათვალისწინებულ წინაპირობებს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების მიზნებისათვის, კერძოდ, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე ფლობს სადავო უძრავ ნივთს და მისი მფლობელობა არ ემყარება სამართლებრივ საფუძვლებს. საწინააღმდეგო გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე კი, შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს არ მიუთითებია [სსკ-ის მე-3, მე-4 და102-ე მუხლები].

38. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

39. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, რადგან სკ-ის 164-ე მუხლის სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე