საქმე №ას-1232-1152-2017 9 მარტი, 2018 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა. ი-ე (მოსარჩელე, მოპასუხე დ.ბ-ის სარჩელზე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ბ-ე (მოსარჩელე, მოპასუხე ა.ი-ის სარჩელზე), ი. ზ-ე (მოპასუხე ა.ი-ის სარჩელზე)

გასაჩივრებული განჩინებები – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მაისის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 20-- წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება და ა.ი-ის სარჩელის დაკმაყოფილება, დ.ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო ი.ზ-ის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვა (დ.ბ-ის სარჩელში), მინდობილობისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების საკუთრებაში დაბრუნება (ა.ი-ის სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელეების მოთხოვნა და სარჩელების ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. დ. ბ-ემ (შემდგომში _ პირველი მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან მესაკუთრე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. ი-ის (შემდგომში _ მეორე მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან მფლობელი) მიმართ მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი ქ.თბილისში, ჩ–ის ქ#40-ში მდებარე #1 შენობის პირველ სართულზე არსებული 69,94 კვ.მ ფართის (ს/კ #01.10.12.017.0-- _ შემდგომში _ დავის საგანი ან უძრავი ნივთი) მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვისა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემის მოთხოვნით, მოსარჩელემ ასევე ითხოვა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევა.

1.1.1. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო ქონების მესაკუთრეს. მოპასუხე, რომელიც ამავე ქონების ძველი მესაკუთრეა, მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნისა თუ სხვაგვარი მცდელობისა, უკანონოდ ფლობს ქონებას და უარს აცხადებს მის გამოთავისუფლებაზე.

1.2. ა. ი-ემ დამოუკიდებელი სარჩელი აღძრა პირველი მოსარჩელისა და ი. ზ-ის (შემდგომში _ რწმუნებული) მიმართ და მოითხოვა 2010 წლის 25 ნოემბრის მინდობილობის (საკუთრების მინდობის შესახებ) ბათილად ცნობა, რომლითაც რწმუნებულს მიეცა მეორე მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ქონების გაყიდვისა და საკუთარ თავზე გადაფორმების უფლება, ასევე, მოითხოვა 2012 წლის 18 ივნისის უძრავი ქონების გადაცემის სანაცვლოდ, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ნაწილობრივ გაუქმების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და სადავო უძრავი ქონების წილის მეორე მოსარჩელის საკუთრებაში დაბრუნება.

1.2.1. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაიწყო 2010 წელს, რა დროსაც მეორე მოსარჩელემ 4 თვის ვადით, 2011 წლის 25 მარტამდე სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება გააფორმა პირველ მოსარჩელესთან. გამომდინარე იქიდან, რომ სესხის ვადაში დაბრუნება ვერ მოხერხდა, 2011 წლის 17 მარტს მხარეთა შორის გაფორმდა ახალი ხელშეკრულება, რომლითაც გაიზარდა მსესხებლის ვალდებულება. ამ ფონზე მოხდა ჯერ მინდობილობის, ხოლო შემდგომ ამ მინდობილობის საფუძველზე უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმება. მეორე მოსარჩელის ნება არ ყოფილა უძრავი ქონების მოპასუხისათვის გადაცემა იპოთეკის უფლების სანაცვლოდ, შესაბამისად, როგორც მინდობილობა, ასევე, თავად ხელშეკრულება ბათილი გარიგებებია.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. მარტივი შედავებით მფლობელმა არ ცნო პირველი მოსარჩელის მოთხოვნა და განმარტა, რომ პირველი მოსარჩელის საკუთრების უფლება სარჩელითაა შედავებული და დავა სასამართლოს წარმოებაშია, მესაკუთრის უფლება კანონის დარღვევითაა რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, ხოლო მოპასუხე ქონებას ფლობს კანონიერად;

2.2. პირველმა მოსარჩელემ არ ცნო მის წინააღმდეგ წარდგენილი სარჩელიც, მეორე მოსარჩელესა და რწმმუნებულს შორის მართლაც იყო გაფორმებული რწმუნებულება, თუმცა არასწორია ის გარემოება, რომ მფლობელისათვის უცნობი იყო რაზე მოაწერა ხელი. თავად დოკუმენტშია აღნიშნული, რომ ნოტარიუსმა წაუკითხა მისი შინაარსი და განუმარტა, რაზე აწერდა დავალების მიმცემი ხელს, ხოლო ამ უკანასკნელმა ნოტარიუსის თანდასწრებით მოაწერა მას ხელი. შესაგებელზე დართული დოკუმენტით დასტურდება ის გარემოება, რომ მფლობელმა პირველი მოსარჩელის წინაშე ერთხელ უკვე გამოხატა ნება, ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ დავის საგნის გადაცემის თაობაზე. ამ ნების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია და დავის საგანზე პირველი მოსარჩელის საკუთრების აღრიცხვა მხოლოდ იმიტომ არ განხორციელდა, რომ მეორე მოსარჩელეს ვალდებულების შესრულების დამატებითი ვადა მიეცა. ამ ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდგომ მეორე მოსარჩელემ გააფორმა სადავო უძრავი ქონების გადაცემის ხელშეკრულება (წარმომადგენლის მეშვეობით) 30 000 აშშ დოლარის დავალიანების გასაქვითად პირველი მოსარჩელის წინაშე. არასწორია მოსარჩელის მსჯელობა, რომ ქონების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება ბათილია, რადგანაც ამ ხელშეკრულების საფუძველზე პირველი მოსარჩელის წინაშე სხვა შესრულებით შეწყდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება. ის ფაქტი, რომ სადავო ხელშეკრულების წარმომადგენლის მეშვეობით გაფორმებამდე მეორე მოსარჩელემ თავად გამოხატა წერილობით იმავე შინაარსის ნება, გამორიცხავს მისი მტკიცების გაზიარებას, რომ ქონების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება არ წარმოადგენს მეორე მოსარჩელის ნებას. ამ გარემოებას გამორიცხავს ისიც, რომ სადავო გარიგების საგანი წილობრივი საკუთრება იყო. პირველი მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე თითქმის ორი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა სასამართლოში დავა საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ, არაერთი ექსპერტიზა ჩატარდა სარჩელის საფუძვლიანობის დასადგენად და ამ პროცესს ესწრებოდა მეორე მოსარჩელე, შესაბამისად, მისთვის ცნობილი იყო განსახილველი სარჩელით სადავოდ გამხდარი გარემოებები;

2.3. მეორე სარჩელის წინააღმდეგ რწმუნებულის მიერ წარდგენილ იქნა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, სადაც განმარტებულია, რომ მინდობილობა გაფორმდა სანოტარო წესით და თავად ამ მინდობილობაშია მითითებული მისი ნამდვილობის წინაპირობები, კერძოდ, ნოტარიუსმა წაუკითხა და განუმარტა მეორე მოსარჩელეს დოკუმენტის შინაარსი, რომელიც მან მოიწონა და ხელმოწერით დაადასტურა, შესაბამისად, წარდგენილი სარჩელი უსაფუძვლოა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინების/გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით რწმუნებულის შუამდგომლობა შესაგებლის წარდგენის ვადის დარღვევის საპატიოდ მიჩნევის თაობაზე დაკმაყოფილდა, მას აღუდგა შესაგებლის წარდგენის ვადა;

3.2. ამავე სასამართლოს 2015 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მეორე მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

3.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილებით პირველი მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, მოპასუხის უაკნონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა პირველ მოსარჩელეს დავის საგანი, ხოლო მისი შუამდგომლობა გადაწყვეტყილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად გადაცემის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებები სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მფლობელმა, მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით პირველი მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო აპელანტის მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 2 თებერვლის განჩნებით სარჩელები გაერთიანდა ერთ წარმოებად, ხოლო ამავე სასამართლოს 2017 წლის 15 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებები დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი, ასევე, შესაგებლის წარდგენის ვადის აღდგენის შესახებ საქალაქო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ა.ი-ის სარჩელის დაკმაყოფილება, დ.ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო ი.ზ-ის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. 2010 წლის 25 ნოემბერს მეორე მოსარჩელემ ხელი მოაწერა „საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებას“. ხელმოწერის ნამდვილობა სადავო არ არის. თავად ხელშეკრულებაში გამოვლენილია მხოლოდ ა. ი-ის ცალმხრივი ნება და სამართლებრივ ურთიერთობაში რწმუნებული გამოდის მარწმუნებლის სახელით. რწუმენებულს მინდობილობის საფუძველზე მიანიჭა შემდეგი უფლებამოსილება:

- გაყიდოს ან შეისყიდოს და გაიფორმოს თავის სახელზე სადავო უძრავი ქონებიდან აპელანტის კუთვნილი წილი;

- ყველა პირობა განსაზღვროს თავისი შეხედულებისამებრ, ამასთან, დაკავშირებით შეაგროვოს ყველა საჭირო ცნობები, მოწმობები და სხვა დოკუმენტები;

- იყოს მეორე მოსარჩელის წარმომადგენელი შესაბამის ორგანოებსა და დაწესებულებებში, სასამართლო ორგანოებში, საჯარო რეესტრში, სანოტარო ბიუროში, ხელი მოაწეროს მის მაგიერ დოკუმენტებზე, დადოს ხელშეკრულებები და შეასრულოს ყველა ის მოქმედება, რაც დაკავშირებულია ამ დავალების შესრულებასთან;

1.2.2. მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში ი. ზ-ემ აირჩია კონტრაჰენტი _ მეორე მოსარჩელის კრედიტორი; განსაზღვრა ნასყიდობის ფასი და ვალდებულების შესრულების წესი, კერძოდ: რწმუნებულმა მიიღო 4 000 აშშ დოლარი, 30 000 აშშ დოლარი მყიდველმა გამყიდველს გაუქვითა ვალში, ხოლო 13 000 აშშ დოლარი მყიდველის მიერ მიქცეულ იქნა ვალდებულების შესასრულებლად იპოთეკარის–გ. შალიკაშვილის მიმართ. ამავე ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაწილობრივ გაუქმდა მოსარჩელის მიერ დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ვალდებულების შესრულების გამო. მაშასადამე, რწმუნებულის მიერ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეწყდა (გაქვითვით) მარწმუნებლის სასესხო ვალდებულებები, რომლებიც აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია. მისი სარჩელის დავის საგანს არ წარმოადგენს რწმუნებულისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებაც (გარდა ზემოაღნიშნულისა, სადავო არ არის ის გარემოება რომ უძრავი ნივთი, რომლის დაბრუნებასაც გარიგების ბათილობის საფუძვლებით ითხოვს მეორე მოსარჩელე, წარმოადგენდა იპოთეკის საგანს. მას სასესხო ვალდებულებები აკავშირებდა ნასყიდობის ხელშემკვრელ მხარესთან. მფლობელს სასესხო ვალდებულებები შესრულებული არა აქვს. მართალია, სადავო უძრავი ნივთი კრედიტორის საკუთრებაში გადავიდა 2012 წლის 18 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, მაგრამ ისეთ ვითარებაში როდესაც სადავო ქონება წარმოადგენდა იპოთეკის საგანს და მოვალეს სასესხო ვალდებულებები კრედიტორის წინაშე შესრულებული არ აქვს, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე გადახდევინება მაინც მოხდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 286-ე და 301-ე მუხლების საფუძველზე).

1.2.3.აპელანტმა ვერ დაამტკიცა პირველი მოსარჩელის საკუთრების შესახებ ჩანაწერის ბათილობა, შესაბამისად, იგი ნამდვილია;

1.2.4. მეორე მოსარჩელე ფლობს დავის საგანს და, გარდა მინდობილობისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობაზე მითითებისა, ნივთის ფლობის სხვა სამართლბრივ საფუძველზე მფლობელს არ მიუთითებია.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება კასატორის შედავება იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო პალატამ მესაკუთრესა და მფლობელს შორის მინდობილობის საფუძველზე დადებული გარიგება, ისევე, როგორც მინდობილობა არასწორად მიიჩნია ნამდვილად და ყურადღება არ გაამახვილა კასატორის შედავებაზე. მხოლოდ იმ გარემოებაზე აპელირება, რომ ხელმოწერა არ იყო სადავო, არ გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე-62-ე მუხლებიდან. მართალია, მინდობილობაში იკითხება ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმების ნება, მაგრამ სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა ნების გამოვლენის განმარტების საკითხი. მინდობილობის ნამდვილად მიჩნევის შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია, რომ რწმუნებულმა ნასყიდობის თანხის ნაწილი გაქვითა პირველი მოსარჩელის მიმართ კასატორის ვალდებულებაში. სამოქალაქო კოდექსის 107-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, დავალების ხელშეკრულებისგან განსხვავებით, მინდობილობა მიმართულია მესამე პირის წინაშე. ასეთ შემთხვევაში უნდა შემოწმდეს წარმომადგენლის უფლებამოსილების ფარგლებიც: იგი მიმართული იყო ქონების გაყიდვის ან შესყიდვისა და გადაფორმებისკენ და არა მარწმუნებლის სახელით ვალის დაანგარიშების, გადახდის ან გაქვითვისკენ, შესაბამისად, რწმუნებულმა გადააჭარბა უფლებამოსილებას. გარდა ამისა, სასამართლოს არ უმსჯელია იმაზე, რომ ნასყიდობა და ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვა სხვადასხვა სამართლებრივი მოქმედებებია, რის შესახებაც კონკრეტულად უნდა იყოს მითითებული მინდობილობაში (სკ-ის 442-ე მუხლი). სააპელაციო პალატამ მხოლოდ იმ ჭრილში იმსჯელა, რომ კასატორს პირველი მოსარჩელის მიმართ გააჩნდა შეუსრულებელი ვალდებულება, თუმცა, ამგვარი მიდგომა არასწორია, რადგანაც სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა არა შედეგი, არამედ _ მისი დადგომის მაპროვოცირებელი გარემოებები, შესაბამისად, პალატის მითითება სამოქალაქო კოდექსის 286-ე და 301-ე მუხლებზე არასწორია. მართალია, საბოლოოდ მოხდა მოსარჩელეებს შორის ვალდებულების შესრულება, თუმცა იგი განხორციელდა არაუფლებამოსილი პირის მხრიდან და მოვალეს არ მიეცა ალტერნატივა გადახდის საშუალებასთან მიმართებით;

1.4.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მოსაზრება და რწმუნებულისათვის შესაგებლის წარდგენის ვადის აღდგენა მართებულად მიიჩნია, თუმცა ეს მსჯელობა ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 65-ე მუხლისა და 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სარჩელი რწმუნებულის დეიდას ჩაბარდა 2015 წლის 5 ივნისს. საქმის მასალებით დგინდება, რომ მოპასუხემ 2015 წლის 29 მაისს გადაკვეთა საზღვარი, თუმცა, იგი საქართველოში 8 ივნისს დაბრუნდა, როცა მის დეიდას ჩაბარებული ჰქონდა კორესპოდენცია, შესაბამისად, საპროცესო ვადის საპატიოდ დარღვევაზე გავლენას ვერ იქონიებს ის ფაქტი, რომ მოპასუხე იმავე დღეს გაემგზავრა საქართველოდან და მხოლოდ 29 ივნისს დაბრუნდა ქვეყანაში, ამ შემთხვევაში უწყება ჩაბარებულად მიიჩნევა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები. პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

1.5.1. უპირველესად, პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის მიერ წარმომადგენლის მიმართ გამოვლენილი ნება, მიუხედავად მისი დასათაურებისა, სამოქალაქო კოდექსის 724-ე-729-ე მუხლების მოთხოვნებთან შეუსაბამობის გამო, სასამართლომ სწორად არ მიიჩნია საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად, ამასთანავე, იმ უდავო გარემოებათა გათვალისწინებით, რომ დოკუმენტი სანოტარო წესითაა შედგენილი და მასზე ხელმოწერა არ არის სადავო, პალატა იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას მისი ნამდვილობის თაობაზე. სასამართლო შენიშნავს, რომ არათუ დასაბუთებული პრეტენზია, კასატორს სადავოდ არ გაუხდია მინდობილობის ტექსტის ნოტარიუსის მიერ წაკითხვისა და მისი შინაარსის განმარტების ფაქტი, შესაბამისად, კასატორის აპელირება რომ არ იცოდა, თუ რას აწერდა ხელს და მისი ზოგადი მითთება სამოქალაქო კოდექსის 50-ე-62-ე მუხლებზე ვერ იქნება გაზიარებული, მხარე თავად ვერ ხსნის, თუ რომელი საფუძვლითაა ბათილი მისი ცალმხრივი ნება, რომელიც წარმომადგენლის მიმართ აქვს გამოვლენილი, ხოლო ბათილობის საფუძვლად სარჩელში მითითებულ გარემოებას (ნების არარსებობა), როგორც ზემოთ ითქვა, თავად დოკუმენტის შინაარსი უარყოფს;

1.5.2. საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის არგუმენტს, რომ სასამართლოს არ გამოუკვლევია ცალმხრივი ნების შინაარსი, რადგანაც გასაჩივრებული განჩინების დასკვნა, რომ წარმომადგენელს გარიგების დადებასთან ერთად მისი შინაარსის, მათ შორის სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლით გათვალისწინებული ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებითი პირობების განსაზღვრის უფლებამოსილება მიენიჭა, სწორედ მინდობილობის მთელი ტექსტის ლოგიკურ განმარტებას ემყარება (სკ-ის 52-ე მუხლი), რომელიც ნებისმიერი საშუალო წინდახედულობის ადამინისათვის საკმარისად მკაფიოდაა გადმოცემული. ჰქონდა თუ არა წარმომადგენელს ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან ერთად ვალდებულების გაქვითვის უფლებამოსილება, საკუთრების დაბრუნებას ვერ გამოიწვევს, რადგანაც, სამოქალაქო კოდექსის 106-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნების გამოვლენის ნაკლის გამო გარიგების საცილოობისას გადამწყვეტია წარმომადგენლის ნება. მოცემულ შემთხვევაში, არც საქმის მასალებითაა დადგენილი და არც საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ შედავებას იმის თაობაზე, რომ პირველი მოსარჩელე და წარმომადგენელი მოქმედებდნენ ერთობლივად, კასატორისათვის ზიანის მიყენების მიზნით, რაც შესაძლოა დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე (სკ-ის 992-ე, 408-ე, 412-ე მუხლები) საკუთრების დაბრუნებას გამართლებულს გახდიდა. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც პირველი მოსარჩელის საკუთრების უფლების თაობაზე არსებული ჩანაწერის ნამდვილობა ვერ გააქარწყლა კასატორმა, ამ ჩანაწერის მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია (სკ-ის 312-ე (1) მუხლი), გარდა ამისა, ვინაიდან არც მეორე მოსარჩელის მფლობელობის მართლზომიერება დადგინდა, საქმის განხილვის შედეგად, პალატა მიიჩნევს, რომ არსებობდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

1.6. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც წარმომადგენლის მეშვეობით გარიგების დადების, ასევე, უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის საკითხებზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, ხოლო კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ვერ ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. საოქმო განჩინების გაუქმებაზე უარის თქმის დასაბუთება:

2.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. მოცემულ შემთხვევაში, მეორე მოსარჩელე, როგორც სააპელაციო, ისე _ საკასაციო საჩვრით სადავოდ ხდის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 ოქტომბრის განჩინების კანონიერებას, რომლითაც რწმუნებულს აღუდგა შესაგებლის წარდგენის საპროცესო ვადა. ამ მხრივ, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ი. ზ-ისათვის გაგზავნილი სასამართლო შეტყობინება 2015 წლის 5 ივნისს ჩაბარდა ადრესატის დეიდას. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი საზღვრის კვეთის შესახებ ცნობის თანახმად, მოპასუხემ 2015 წლის 29 მაისს გადაკვეთა საზღვარი და საქართველოში შემოვიდა ამავე წლის 8 ივნისს, იმავე დღეს მოპასუხემ კვლავ გადაკვეთა საზღვარი და საქართველოში დაბრუნდა 29 ივნისს. ი. ზ-ეს შესაგებლის წარმოსადგენად განესაზღვრა 10-დღიანი ვადა, რომლის დენა დაიწყო 6 ივნისს და ამოიწურა 15 ივნისს (სსსკ-ის 60-61-ე მუხლები). ამდენად, დასტურდება, რომ მხარე ამ პერიოდში საქართველოში არ იმყოფებოდა;

2.2. საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას, რომ ხსენებული გარემოება წარმოადგენს საპატიო მიზეზს და შესაგებლის ვადის აღდგენას სწორად დაედო საფძვლად (სსსკ-ის 63-ე 215-ე (3) მუხლები), თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, რომც გავიზიაროთ ის გარემოება, რომ დოკუმენტაცია რწმუნებულს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის შესაბამისად ჩაჰბარდა და არ არსებობდა შესაგებლის წარდგენის ვადის აღდგენის წინაპირობები, მაინც არ იარსებებდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მეორე მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობები, რამდენადაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის შესაბამისად, სარჩელში მითითებული მხოლოდ ის გარემოებები იქნებოდა დადგენილად მიჩნეული, რომლებიც მინდობილობის გაცემის საკითხს შეეხებოდა, თუმცა უდავოა, რომ ქონების განკარგვის კანონიერების ნაწილში მესაკუთრემ დროულად წარადგინა შესაგებელი, შესაბამისად, მხოლოდ მინდობილობის გაბათილება ქონების დაბრუნების საფუძველი ვერ გახდებოდა (ურთიერთდამოკიდებული გარიგებების ბათილად ცნობისა და ქონების მესაკუთრისაგან დაბრუნების სამართლებრივი კონსტრუქციის თაობაზე იხ. სუს დიდი პალატის გადაწყვეტილება №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი).

3. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გ. ნ–ის მიერ 14.11.2017წ. #0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1 000 ლარისა და მის მიერვე 28.11.2017წ. #0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2 500 ლარის, სულ _ 3 500 ლარის 70% _ 2 450 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 404-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ი-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორის მოთხოვნა ი. ზ-ისათვის შესაგებლის წარდგენის ვადის აღდგენის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინების გაუქმებისა და ამ ნაწილში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

3. ა. ი-ეს (პ/#0-...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს გ. ნ–ის მიერ 14.11.2017წ. #0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1 000 ლარისა და მის მიერვე 28.11.2017წ. #0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2 500 ლარის, სულ _ 3 500 ლარის 70% _ 2 450 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი