№ას-317-317-2018 18 მაისი, 2018 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა/მოსამართლეები:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბესარიონ ალავიძე,
ზურაბ ძლიერიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორები (მოსარჩელეები) – რ.მ., დ.მ.
მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) – ა.გ., ლ.გ., ლ.კ., გ.ჭ., ვ.ჭ.
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 5 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ...... მდებარე ბინა #6, (მიწის, უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი #......), (შემდეგში - სადავო უძრავი ქონება) 2014 წლის 6 აგვისტოდან საკუთრების უფლებით ირიცხება რ.მ–სა და დ.მ–ის (შემდეგში - მოსარჩელეები, მოწინააღმდეგე მხარეები ან კასატორი) სახელზე (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ს.ფ. 13-14).
2. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროში (შემდეგში სამინისტრო) არსებულ მონაცემთა ბაზისა და ამავე სამინისტროს წერილის საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონება დევნილთა კომპაქტურად ჩასახლების ობიექტია, რომლის მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ - ა.გ. (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან აპელანტი), ლ.გ. (შემდეგში: მეორე მოპასუხე ან აპელანტი), ლ.კ. (შემდეგში: მესამე მოპასუხე ან აპელანტი), გ.ჭ. (შემდეგში: მეოთხე მოპასუხე ან აპელანტი) და ვ.ჭ. (შემდეგში: მეხუთე მოპასუხე ან აპელანტი), (შემდეგში - ერთობლივად მოხსენებული როგორც მოპასუხეები ან აპელანტები), (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ (შემდეგში დევნილთა შესახებ კანონი) საქართველოს კანონის მე-14 პუნქტის მე-3 ნაწილი), (ტ.1. ს.ფ .136-157; 178).
3. მოსარჩელეების არაერთი თხოვნისა და მოლაპარაკებების მიუხედავად, მოპასუხეები არ ათავისუფლებენ სადავო უძრავ ქონებას და არც მორიგების შეთავაზებულ პირობებს არ თანხმდებიან.
4. 2016 წლის 24 აგვისტოს მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების წინააღმდეგ, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებისა და გადაცემის მოთხოვნით (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი).
5. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მათ წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი იმ საფუძვლით, რომ ისინი არიან აფხაზეთიდან დევნილები. სადავო ბინაში სახელმწიფოს ნებართვით არიან შესახლებული თავის დროზე და, აქედან გამომდინარე, მათ ნივთის ფლობის უფლება აქვთ.
6. მესამე პირმა - სამინისტროს წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა მოპასუხეებს, მისი განმარტებით, ისინი არიან აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები და არ უნდა გამოსახლდნენ ბინიდან, სახელმწიფო მათ უხდის კომუნალურ გადასახადებს რომელთა საცხოვრებელი 1999 წლიდან კომპაქტური ჩასახლების ობიექტია, ისინი მოცემულ ბინაში სამინისტროს მიერ რეგისტრირებული არიან 2008 წლიდან, როცა აღნიშნული შენობა წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას.
7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა, უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებული გადაეცათ მოსარჩელეებს. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 168-ე, 170-ე, 172-ე, 311-ე და 312-ე მუხლები.
8. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:
8.1. მეოთხე და მეხუთე მოპასუხეების/აპელანტების მტკიცებით, საქმის მასალებიდან ნათლად ჩანს, რომ მოპასუხეებს ჰქონდათ ფართის დაკავებისა და ფლობის უფლება, ვინაიდან ისინი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს თანხმობის საფუძველზე კომპაქტურად იქნენ შესახლებული 2012 წლის 23 იანვარს გაცემული ინფორმაციის თანახმად. ...... (გ.ს.) არსებული შენობა ირიცხება დევნილთა ორგანიზებული განსახლების ობიექტად 1999 წლიდან. სასამართლომ კი მიუთითა, რომ დევნილთა რეგისტრაციის საფუძველი არ გააჩნია, რაც არ შესაბამება საქმის ფატობრივ გარემოებებს, ვინაიდან ნათლად ჩანს, რომ აპელანტები რეგისტრირებული არიან ფართზე კანონის მოთხოვნათა დაცვით. აპელანტებმა მიუთითეს, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლზე და აღნიშნეს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ისინი დევნილთა სამინისტროს მიერ შესახლდნენ კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით და სასამართლოს არ ჰქონდა მსგავსი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი.
8.2. პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეების/აპელანტების მითითებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია საქმისათვის მნიშვნელობის არმქონედ და ფაქტობრივ გარემოებებში საერთოდ არ მიუთითა დევნილთა საოჯახო ანკეტები, რის მიხედვითაც დასტურდება, რომ დევნილები კანონის სრული დაცვით დარეგისტრირდნენ სადავო ფართში. ფაქტობრივ გარემოებებში საერთოდ არ მიუთითა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 24.06.2008 წელი, რითაც დასტურდება, რომ დევნილების შესვლის მომენტში სადავო ფართი საკუთრების უფლებით არავისზე არ იყო რეგისტრირებული. ასევე არ იქნა გათვალისწინებული სს „თ–ის“ წერილი, რითაც დასტურდება, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო უხდიდა ელექტროენერგიის გადასახადს სადავო ფართში მცხოვრებ დევნილებს.
8.3. აპელანტების მითითებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა - კანონი „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“, რომლის თანახმად, დევნილის გამოსახლება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მათ გამოეყოფათ ალტერნატიული საცხოვრებელი ფართი, რაც არ გააუარესებს მათ საცხოვრებელ პირობებს. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 2 თებერვლის №47 განკარგულებით დამტკიცებული „იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის „განხორციელების ძირითადი პრინციპებისა და საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 13 ივნისის №1162 განკარგულებით დამტკიცებული „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა მიმართ 2012 -2014 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის“ ეტაპების შესაბამისად, სახელმწიფო დევნილებს საცხოვრებელ ფართებს საკუთრებაში გადასცემს. მოცემული სამართლებრივი ნორმების ანალიზისა და ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მოცემულ სამართალურთიერთობაში სადავო შენობაზე დევნილთა მართლზომიერი მფლობელობის სტატუსისა და დევნილთა რეგისტრაციის გამო გამოიკვეთა მესაკუთრის კანონისმიერი შებოჭვა საკუთრების უფლების განხორციელებაში და სახელმწიფოს მიერ დევნილთათვის მართლზომიერი მფლობელობის უფლების დადგენა.
8.4. აპელანტების მითითებით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მაგრამ არასწორად განმარტა ის, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი 170-ე და 172-ე მუხლი. სასამართლომ, მართალია, გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172 -ე მუხლები, მაგრამ გვერდი აუარა ზოგიერთ პუნქტებს, კერძოდ, საკუთრების უფლება არ არის აბსოლუტური უფლება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, ის შეიძლება, შეიზღუდოს კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო შებოჭვით, ხოლო 172-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა უფლება ამ ნივთის ფლობის.
9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სარჩელი უარყოფილ იქნა.
9.1. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული შეფასება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეები უძრავ ნივთს ფაქტობრივად ფლობენ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ამ მხრივ, პალატამ ყურადღება გაამახვილა სამინისტროს პოზიციაზე, რომლის თანახმად, მოპასუხეები, სამინისტროს მონაცემთა ბაზის მიხედვით რეგისტრირებული არიან დევნილებად 2008 წლიდან, აღნიშნული დროისათვის ქონება წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას, ხოლო საკუთრების უფლება მოსარჩელეებზე გადავიდა 2014 წლის 6 აგვისტოს.
9.2. სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ სადავო უძრავი ქონება - ე.წ „გ.ს–ოს“ შენობა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტია;
9.3. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თუ ლტოლვილთა სამინისტრო წერილობით ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, ეს მიუთითებს იმაზე, რომ დევნილები განსახდნენ სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და მათ ფართი კანონიერად აქვთ დაკავებული.
10. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, შემდეგი დასაბუთებით:
10.1. კასატორების მტკიცებით, მოპასუხეებს არ გააჩნიათ სადავო ნივთის ფლობის უფლება, ისინი ნივთს ფაქტობრივად ფლობენ სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე, საქმეში წარმოდგენილია 2000 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, 56 პირი, მათ შორის - მოპასუხეები, გამოსახლებული იქნენ სადავო ფართიდან. დევნილთა რეგისტრაციისა და ჩასახლების საფუძვლები სამინისტროს არ ჰქონდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე არ არსებობს მოპასუხეების სადავო ფართში ჩასახლების სამართლებრივი საფუძვლები, არ ვლინდება სადავო ფართის უპირატესი ფლობის ფაქტი. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, ის გარემოება, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელებს. სააპელაციო პალატის მიერ არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ აღნიშნული პირები არ იყვნენ კომპაქტურად შესახლებულები და გამოსახლების შემთხვევაში სამინისტრო აკმაყოფილებს საცხოვრებელი ფართებით. სასამართლო დაეყრდნო სამინისტროსა და შპს „თ.წ–ს“ შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებას, რაც სადავო საკითხს არაფრით უკავშირდება.
11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 მარტის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:
12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
14. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორებმა ვერ მიუთითეს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.
15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
16. განსახილველ შემთხვევაში, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებისა და გადაცემის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამ ნორმის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ უკანასკნელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.
17. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არაა, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრეები მოსარჩელეები არიან, ხოლო მოპასუხეები ფლობენ ამ ქონებას. სადავოა მოპასუხეთა მფლობელობის მართლზომიერება: მათი განმარტებით, ისინი კანონის საფუძველზე ფლობენ სადავო ქონებას, ამიტომ მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ.
18. საკასაციო პალატა ეთანხმდება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეები უძრავ ნივთს ფლობენ სამართლებრივი საფუძვლით, კერძოდ, „იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტიი მიხედვით, იძულებითი გადაადგილებისას უსახლკაროდ დარჩენილ დევნილს სამინისტრო სხვა შესაბამის სახელმწიფო უწყებებთან ერთად უზრუნველყოფს სათანადო საცხოვრებლით. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძლებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ მოპასუხეები სახელმწიფომ განასახლა სადავო მისამართზე.
19. სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ქონება დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) ჩასახლების ობიექტს წარმოადგენს. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება პალატის მსჯელობას, იმასთან დაკავშირებით, რომ დევნილის სტატუსის მქონე პირი კონკრეტული სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელად რომ იქნეს მიჩნეული, შესაძლოა, სახელმწიფოს შესაბამისი ორგანოების ამა თუ იმ მოქმედებიდანაც დგინდებოდეს, კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ ლტოლვილთა სამინისტრო წერილობით ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, მაშინ არსებობს პრეზუმფცია იმისა, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და ფართი დაიკავეს კანონიერად. ამასთან, პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო სწორად დაეყრდნო 2011 წლის 21 თებერვლის ხელშეკრულებას (იხ. ხელშეკრულება ტ.1. ს.ფ. 179-183) ლტოლვილთა სამინისტროსა და შპს "თ.წ–ს" შორის, რომლის თანახმადაც, სადავო უძრავი ქონება განეკუთვნება იმ ობიექტთა რიცხვს, რომელშიც სახელმწიფო ყოველწლიურად ბიუჯეტიდან კომუნალური მომსახურების ხარჯებს ანაზღაურებს, ვინაიდან, დევნილთა შესახებ კანონის მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ყოველივე ეს დევნილთა მიერ ქონების მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი ერთ-ერთ წინაპირობაა.
20. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმეში არ მოიპოვება კასატორთა მიერ მითითებული 2000 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება. ის არ ერთვის არც საკასაციო საჩივარს. ამასთან, მოპასუხეები სასამართლოს გადაწყვეტილებით რომც იყვნენ გამოსახლებული სადავო ბინიდან, როგორც ამას მოსარჩელეები უთითებენ, ეს ფაქტი ვერ იქონიებს გავლენას მოცემულ საქმეზე, ვინაიდან ისინი სამინისტროს მიერ სადავო ბინაში ისევ შესახლდნენ 2008 წელს.
21. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია, მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.
22. „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ამ კანონის მე-6 მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული მიზეზის აღმოფხვრამდე ან დევნილის გრძლევადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფამდე დევნილს არ ასახლებენ მის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობიდან, გარდა იმ შემთვევისა, როდესაც: ა)დევნილთან ფორმდება წერილობითი შეთანხმება მის მიერ დაკავებული ფართობის სანაცვლოდ მისი სათანადო ფულადი ან სხვა სახის დახმარებით უზრუნველყოფის თაობაზე; ბ)დევნილს გამოეყოფა შესაბამისი საცხოვრებელი ფართობი, რომლითაც არ გაუარესდება მისი საყოფაცხოვრებო პირობები; გ)ხდება სტიქიური ან სხვა მოვლენა, რომელიც ითვალსისწინებს კომპენსაციას და რეგულირდება საერთო წესით.
23. დადგენილია, რომ მოპასუხეთათვის სახელმწიფოს არც კომპენსაცია არ მიუცია ბინის სანაცვლოდ და არც სანაცვლო ბინა არ გადაუცია, რის გამოც მესაკუთრე კანონიერი ბოჭვის ფარგლებში რჩება, რადგან არსებობს კანონისმიერი დათქმა - პირობა, რომ კომპაქტური ჩასახლების ადგილებიდან არ შეიძლება დევნილთა გამოსახლება შესაბამისი ფართობით უზრუნველყოფის ან ანაზღაურების გარეშე, შესაბამისად, მოცემული დავა ვერ მოექცევა სსკ-ის 172-ე მუხლის რეგულირების სფეროში. პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს სწორად ეთქვათ უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლოს აღნიშნული განმარტება შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის დებულებას, რამდენადაც საკუთრების უფლება ქონებაზე კასატორებს კი არ ჩამოერთვათ, არამედ საზოგადოებრივი აუცილებლობის გამო შეეზღუდათ, ამგვარი განმარტება სრულად შეესაბამება, როგორც ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციას, ისე საერთაშორისო სასამართლო პრაქტიკას.
24. ამდენად, სახელმწიფო ასრულებს მასზე დაკისრებულ კანონისმიერ ვალდებულებას, რის შედეგადაც ყოველი შემდგომი მესაკუთრის საკუთრებაში ნივთი ისეთ მდგომარეობაში გადადის, რა მდგომარეობაშიც იგი ძველი მესაკუთრის ხელში იყო, ანუ ნაკლიანი, თითოეული შემძენი ინფორმირებულია ნაკლიანი ნივთის შეძენის თაობაზე, ხოლო ნაკლის გამოსწორება დამოკიდებულია, კანონისმიერი ჩანაწერის შესაბამისად, სახელმწიფოს შესაძლებლობაზე, დააკმაყოფილოს დევნილი სხვა, ალტერნატიული ფართით ან შესთავაზოს მას სათანადო კომპენსაცია.
25. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორებმა მოპასუხეთა შესაგებლის გამაქარწყლებელი დასაშვები მტკიცებულება ვერ წარმოადგინეს. ვინდიკაციური სარჩელის წარუმატებლობა განაპირობა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმსაზღვრელი წინაპირობების
განუხორციელებლობამ. მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მოპასუხეები სადავო უძრავ ქონებაზე ფაქტობრივ მფლობელობას ახორციელებენ სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე, არ არის საკმარისი სარჩელის დასაკმაყოფილებლად, მაშინ, როდესაც, საქმეში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი ცნობების გამაბათილებელი მტკიცებულება წარმოდგენილი არ არის.
26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება, შესაბამისად, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას კასატორების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
27. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ; საქმე #ას-1701-1685-2011, 22.10.2012; #ას -592-567-2016, 20.09.2016).
28. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. რ.მ–ისა და დ.მ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორები გათავისუფლებული არიან საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ1“ ქვეპუნქტის საფუძველზე;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ბ. ალავიძე
ზ. ძლიერიშვილი
