29 დეკემბერი, 2016 წელი,

№ას-775-742-2016 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – მ.ტ.

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები) – ლ.ხ., მ.რ.

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 5 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 18.09.2014 წელს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის თანახმად, მ.მ–სა (შემდეგში - პირველი მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე ან მოვალე) და ი.ო–ს, მ.ტ–ას (შემდეგში მეორე მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი ან კრედიტორი) სასარგებლოდ, თანხის გადახდა დაეკისრათ.

2. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელის მიერ, 2014 წლის 18 ნოემბერს აღიწერა და დაყადაღდა ქალაქ თბილისში, ......, ზემოხსენებული მოვალის საცხოვრებელ სახლში არსებული მოძრავი ნივთები:

ა)„ბეკოს“ ვერცხლისფერი მაცივარი;

ბ) ყავისფერი სამეული;

გ) „ფილიპსის“ კომპიუტერის კომპლექტი;

დ) კომპიუტერის მაგიდა;

ე) „ჰაისენსის“ ტელევიზორი;

ვ) მაგიდა;

ზ) „ელ ჯის“ სარეცხი მანქანა;

თ) ყავისფერი სამზარეულოს კუთხე;

ი) „კარმა“ თეთრი;

კ) „ელ ჯის“ შავი ფერის ტელევიზორი (იხ. აქტი, ს.ფ. 4-6).

3. 2015 წლის 14 მაისს ლ.ხ–ამ (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე) და მ.რ–მა (შემდეგში - მეორე მოსარჩელე) სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების მიმართ განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული მოძრავი ნივთების ყადაღისაგან გათავისუფლების მოთხოვნით. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ სადავო ქონების მესაკუთრეები არიან, მაგრამ არა - უშუალო მოვალეეები, რაც გამორიცხავს მათ საკუთრებაში არსებულ ნივთებზე სააღსრულებო წარმოებას.

4. მეორე მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ დაყადაღებული ნივთები მოვალის საკუთრებაა, რომლის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები, საქმეში წარდგენილი არ არის, ხოლო მეორე მოპასუხემ სარჩელი ცნო და განმარტა, რომ სადავო მოძრავი ქონება მას არ შეუძენია.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ყადაღისაგან გათავისუფლდა პირველი მოსარჩელის კუთვნილი „ბეკოს“ ვერცხლისფერი მაცივარი და მეორე მოპასუხის კუთვნილი ყავისფერი სამეული, „ფილიპსის“ კომპიუტერის კომპლექტი, კომპიუტერის მაგიდა, „ჰაისენსის“ ტელევიზორი, მაგიდა, „ელ ჯის“ სარეცხი მანქანა და ყავისფერი სამზარეულოს კუთხე; სარჩელი, „ელ ჯის“ შავი ფერის ტელევიზორის ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე უარყოფილ იქნა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 158-ე და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 40.1 და 32.2 მუხლები გამოიყენა.

6. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

6.1. აპელანტის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილად რომ დაყადაღებული ნივთები მოსარჩელეებს ეკუთვნოდათ. გადაწყვეტილების გამოტანისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია როგორც მატერიალური სამართლის, ისე - საპროცესო სამართლის ნორმები; არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, რასაც შედეგად მოჰყვა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების არასწორად დადგენა და, საბოლოოდ, საქმეზე დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 5 ივლისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

7.1. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები და დამატებით მიუთითა, რომ, „ბეკოს“ ვერცხლისფერი მაცივარი, ეკუთვნოდა პირველ მოსარჩელეს, რომელიც შესანახად, პირველ მოპასუხეს ჰქონდა გადაცემული. აღნიშნული დასტურდებოდა საგარანტიო წერილითა და სალაროს შემოსავლის ორდერით (იხ. ს.ფ 10,95-97). „ელ ჯის“ სარეცხი მანქანა და „ჰაისენსის“ ტელევიზორი შეძენილი იყო მეორე მოსარჩელის დეიდის მიერ, რომელიც მან ამ უკანასკნელს გადასცა (იხ. შემოსავლის ორდერი და კრედიტის დაფარვის გრაფილი, ს.ფ. 8-10,83-93). არ დასტურდებოდა, რომ უძრავი ქონება, სადაც განლაგებულია მოძრავი ნივთები, პირველი მოპასუხის/მოვალის საკუთრებაა, იგი ცხოვრობს შვილთან/მეორე მოსარჩელესთან ერთად, მის მიერ ნაქირავებ ბინაში, რომელიც აღჭურვილია ოჯახის ყოველდღიური ყოფითი/საყოფაცხოვრებო მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად საჭირო ნივთებით, ესენია: ყავისფერი სამეული, „ფილიპსის“ კომპიუტერის კომპლექტი, კომპიუტერის მაგიდა, ყავისფერი სამზარეულოს კუთხე, მაგიდა. იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოვალემ იზრუნა შვილის/მეორე მოსარჩელისათვის აუცილებელი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად, საქმეში არ მოიპოვება, შესაბამისად, გამოირიცხებოდა სადავო ნივთების მიმართ მოვალის/ პირველი მოპასუხის მფლობელობისა და მესაკუთრის შესახებ პრეზუმფციის დაშვების ფაქტობრივი საფუძველი.

8. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, სააპელაციო საჩივრის ანალოგიურ საფუძვლებზე მითითებით (იხ. პ. 7.1).

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

12. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია: სსკ-ის 158.1 (ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე) მუხლი და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი და მე-2 (თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით. სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს) პუნქტები.

14. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმის მასალებით უდავოდ დგინდება, სადავო მოძრავი ქონების განთავსების ადგილის - საცხოვრებელი ბინის სამართლებრივი მდგომარეობა, კერძოდ, აღნიშნულ საცხოვრებელ ფართში მეორე მოსარჩელე ცხოვრობს ქირით, ამასთან, საქმეში წარმოდგენილია საგარანტიო წერილი, სესხის გადახდის გრაფიკი და სალაროს შემოსავლის ორდერი, რომლითაც დასტურდება, დაყადაღებული ქონების ნაწილის, მოსარჩელეებისათვის კუთვნილება.

15. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლო განმარტავს, რომ აღწერისა და დაყადაღების აქტით გათვალისწინებული ნივთები მეორე მოსარჩელის მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ბინის საკუთვნებელია და ივარაუდება, რომ სწორედ მეორე მოსარჩელეა აღნიშნული ნივთების მესაკუთრე, სანამ საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება. წინამდებარე შემთხვევაში, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოპასუხის (კრედიტორის) ვალდებულება იყო, რაც ამ უკანასკნელმა ვერ დაძლია სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით, აღნიშნული კი, თავის მხრივ, საკასაციო მოთხოვნას უსაფუძვლოსა და დაუსაბუთებელს ხდის.

16. აქვე საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაპყრობს ერთგვაროვანი პრაქტიკისკენ, რომელიც დადგენილია მოძრავი ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების შესახებ სარჩელებზე. ამ კატეგორიის დავების მიმართ სასამართლოს დამოკიდებულება შემდეგნაირია: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის პირველი პუნქტის ანალიზი ცხადყოფს, რომ ყადაღა შეიძლება დაედოს მხოლოდ მოვალის კუთვნილ მოძრავ ქონებას. ამავე კანონის 32-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება. სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. ეს წესი არ მოქმედებს იმ შემთხვევაში, როცა ნივთზე საკუთრებითი ურთიერთობის ხასიათი ვლინდება საჯარო რეესტრიდან. საკუთრების პრეზუმფცია არ გამოიყენება არც ძველი მფლობელის მიმართ, თუ მან ეს ნივთი დაკარგა, მოჰპარეს ან სხვაგვარად გავიდა იგი მისი მფლობელობიდან. საკუთრების პრეზუმფცია მოქმედებს ძველი მფლობელის სასარგებლოდ, მხოლოდ მისი მფლობელობის პერიოდში. აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული ვარაუდი (პრეზუმფცია) ასახავს იმ შემთხვევებს, როდესაც ბრუნვის მონაწილეთათვის უცნობია მფლობელობის უკან არსებული უფლება, ხშირ შემთხვევაში - მფლობელის უფლებები, მაგრამ სამართლებრივი წესრიგი მოითხოვს, დავეყრდნოთ მფლობელის კეთილსინდისიერებას და იგი, საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე, ნივთის მესაკუთრედ მივიჩნიოთ (შდრ. სუსგ-ები №ას-1777-1755-2011, 04.06.2012; №ას-1107-1027-2017, 23.02.2018).

17. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ები №ას-914-954-2011, 27.10.2011; №ას-658-625-2014, 5.12.2014; №ას-1189-1119-2015, 23.03.2016; №ას-1777-1755-2011, 04.06.2012; №ას-1107-1027-2017, 23.02.2018).

18. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დასძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ტ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ.ტ–ას დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე ვ.დ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300.00 ლარის, საგადახდო დავალება #1, გადახდის თარიღი 23.09.2016) 70% – 210.00 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი