საქმე №ას-688-642-2017 17 ოქტომბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი –თ.ჯ–ძე, ნ.გ–ძე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე.ლ–ძე, ე.გ. (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, თ.ჯ–ძის სარჩელის დაკმაყოფილება და ე.ლ–ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - პირველ სარჩელში - უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, მეორე სარჩელში - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქ. თბილისში, ......... მდებარე 63.40 კვ.მ. ფართი, ბინა #9 (შემდეგში: უძრავი ქონება) გ.ს–ის საკუთრებად იყო აღრიცხული (ტ. 2, ს.ფ. 15-16).

2. აღნიშნული უძრავი ქონება 2008 წლის 19 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ო.ნ–ძემ შეიძინა (ტ. 2, ს.ფ. 17).

3. ო.ნ–ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება დ.კ–ასა და თ.ლ–ის სასარგებლოდ იპოთეკის უფლებით იყო დატვირთული, რის გამოც აღნიშნული უძრავი ქონება მათ საკუთრებაში გადავიდა (ტ. 2, ს.ფ. 19-24).

4. უძრავი ქონება 2014 წლის 8 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ს.გ–ძის საკუთრებად დარეგისტრირდა (ტ. 2, ს.ფ. 25).

5. უძრავი ქონების მესაკუთრე, თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2015 წლის 24 მარტის განკარგულების საფუძველზე, ე.რ. გახდა (ტ. 2, ს.ფ. 27-30).

6. უძრავი ქონება 2015 წლის 21 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ე.ლ–ძეს (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან მესაკუთრე) საკუთრებაში გადაეცა (ტ. 2, ს.ფ. 33-36).

7. ქ. თბილისში, ..... მდებარე 33.97 კვ.მ. ფართი (შემდეგში: სამეურნეო სათავსო, საკუჭნაო, ს/კ №.....) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ,,ე–ის” (შემდეგში: ამხანაგობა ან ბ–ა) 2015 წლის 24 აპრილის #7 კრების ოქმის მიხედვით ნ.გ–ძეს (პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) საკუთრებაში გადაეცა (ტ. 2; ს.ფ. 41-42; 47).

8. ნ.გ–ძე ს.გ–ძის შვილი და თ.ჯ–ძის დეიდაა.

9. ნ.გ–ძემ სამეურნეო სათავსო 2015 წლის 27 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე თ.ჯ–ძეს (შემდეგში: მოსარჩელე, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) საკუთრებაში გადასცა (ტ. 2, ს.ფ. 45-46, 49).

10. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ფართი ჟ.ს–ის მიერ მემკვიდრეობით მიღებული ფართის ნაწილსა და მესაკუთრის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის ნაწილშია განთავსებული (იხ. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) 2016 წლის 21 მარტის დასკვნა, ტ. 1, ს.ფ. 133-136).

11. მოწმე ო.ნ–ძის ჩვენებით, იგი 2008 წლიდან უძრავი ქონების პირველ სართულზე არსებულ 63.8 კვ.მ. საცხოვრებელ ბინაში ცხოვრობდა, ბინა ჟ.ს–გან შეიძინა. მოწმის მითითებით ამხანაგობის კრებებში მას მონაწილეობა არ მიუღია (იხ. 15.07.2016 სხდომის ოქმი, ტ. 1, ს/ფ 317-326 ).

12. ბმა-ს კრება, 2015 წლის 24 აპრილს, მოწვეული არ ყოფილა და არ ჩატარებულა.

13. პირველი სარჩელის საფუძვლები

13.1. მოსარჩელემ 2015 წლის 19 აგვისტოს სარჩელი აღძრა უძრავი ქონების მესაკუთრისა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი) და ე.გ–ის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) წინააღმდეგ და მათი უკანონო მფლობელობიდან სამეურნეო სათავსოს გამოთხოვა და მისი თავისუფალ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემა მოითხოვა.

13.2. მოსარჩელის განმარტებით, სამეურნეო სათავსო, რომელიც მის სახელზეა რეგისტრირებული (იხ. ამ განჩინების მე-9 პუნქტი) პირველი და მეორე მოპასუხეების უკანონო მფლობელობაშია, მათ ამ ფართის ფლობის უფლება არ აქვთ, რის გამოც საკუჭნაო მოსარჩელეს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში უნდა გადასცენ.

14. მოპასუხეთა შესაგებელი

14.1. მოპასუხეებმა მათ მიერ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო. მოპასუხეებმა ამ განჩინების 6-12 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით აღნიშნეს, რომ მოსარჩელე იმ ფართის უკანონო მფლობელისაგან გამოთხოვას ითხოვს, რომელიც საჯარო რეესტრში პირველი მოპასუხის საკუთრებად არის რეგისტირებული, ხოლო მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულია არარსებული ფართი.

15. მეორე სარჩელის საფუძვლები

15.1. მესაკუთრემ (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი) 2015 წლის 15 დეკემბერს სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოსარჩელის (იხ. მე-9 პუნქტი), მისი დეიდისა (იხ. მე-8 პუნქტი) და ბმა-ს წინააღმდეგ და ამხანაგობის 2015 წლის 24 აპრილის #7 კრების ოქმისა და 2015 წლის 27 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოითხოვა (იხ. ამ განჩინების მე-7 და მე-9 პუნქტები).

15.2. მესაკუთრის მითითებით, ამხანაგობის კრება არ ჩატარებულა, კრების ოქმი არის ყალბი, მოსარჩელის საკუთრებად არარსებული ფართი აღირიცხა, კერძოდ ის ფართი, რაც პირველი მოპასუხის საკუთრებად არის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული, რომელიც შემდეგ მოსარჩელის დეიდამ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე დისშვილს გადასცა. პირველი სარჩელით მოსარჩელე (იხ. მე-9 პუნქტი) არ შეიძლება იყოს ფართის კეთილსინდისიერი შემძენი, ვინაიდან, მოსარჩელის დეიდა ს.გ–ძის შვილია, ხოლო მოსარჩელე მისი დისშვილია, შესაბამისად, მისთვის საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ ცნობილი იყო.

16. მოსარჩელის, მოსარჩელის დეიდისა და ამხანაგობის შესაგებელი მესაკუთრის სარჩელზე

16.1. პირველი სარჩელით მოსარჩელემ (იხ. მე-9 პუნქტი) და მოსარჩელის დეიდამ (იხ. მე-8 პუნქტი) წერილობით წარდგენილი შესაგებლით მესაკუთრის სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ამ განჩინების მე-9 პუნქტში დასახელებული მოსარჩელე სამეურნეო სათავსის კეთილსინდისიერი შემძენია.

16.2. ბ-ს თავმჯდომარემ - მ.ჭ–ძემ მესაკუთრის (იხ. მე-6 პუნქტი) სარჩელი ცნო და მიუთითა, რომ ამხანაგობის კრება არ მოწვეულა და ამხანაგობას ამ განჩინების მე-9 პუნქტში დასახელებული პირისათვის სამეურნეო სათავსი საკუთრებაში არ გადაუცია. ამხანაგობის თავმჯდომარემ განაცხადა, რომ 2015 წლის 24 აპრილს სახლში იმყოფებოდა, სტუმრები ჰყავდა, როდესაც მოსარჩელის დეიდამ (იხ. მე-8 პუნქტი) მიაკითხა და ნოტარიუსთან გაყოლა სთხოვა, იმ მოტივით, რომ ფართი შეიძინა და ამხანაგობის თავმჯდომარის ხელმოწერა იყო საჭირო; მოსარჩელის დეიდამ ამხანაგობის თავმჯდომარე ნოტარიუსთან წაიყვანა და კრების ოქმზე ხელი მოაწერინა, რითაც იგი შეცდომაში შეიყვანა.

17. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

17.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 3 ივნისის განჩინებით პირველი და მეორე სარჩელი ერთ წარმოებად გაერთიანდა.

17.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ამ განჩინების მე-9 პუნქტში მითითებული მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მესაკუთრის (იხ. მე-6 პუნქტი) სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის 2015 წლის 24 აპრილის #7 კრების ოქმი და მოსარჩელესა და მოსარჩელის დეიდას შორის 2015 წლის 27 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება (იხ. მე-9 პუნქტი).

17.3. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 50-ე, 54-ე, 168-ე, 170-ე, 172-ე, 183-ე, 185-ე, 311-312-ე მუხლებით, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) მე-3, მე-4, 27-ე მუხლებითა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-ე, 180-ე მუხლებით.

17.4. საქალაქო სასამართლომ ამ განჩინების მე-8 პუნქტზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სადავო სამეურნეო სათავსის კეთილსინდისიერი შემძენი ვერ იქნებოდა, რადგან მას რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ უნდა სცოდნოდა, ხოლო ამ განჩინების მე-10 პუნქტზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ დამხარე სათავსი, რაც ამხანაგობის კრების ოქმის საფუძველზე საჯარო რეესტრში მოსარჩელის დეიდის საკუთრებად იქნა რეგისტრირებული, ხოლო შემდეგ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელეს საკუთრებაში გადაეცა, რეალურად არ არსებობდა.

17.5. საქალაქო სასამართლომ სსსკ-ის 180-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ მესაკუთრეს ამხანაგობის 2015 წლის 24 აპრილის კრების #7 ოქმისა და 2015 წლის 27 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი აქვს, რადგან საჯარო რეესტრში მის საკუთრებად რეგისტრირებული ბინის ნაწილი, ამხანაგობის კრების ოქმისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული იქნა ასევე სხვა პირის საკუთრებად, რითაც მისი, როგორც მესაკუთრის უფლება დაირღვა.

17.6. საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, ვინაიდან ამხანაგობის კრება არ მოწვეულა და კანონით დადგენილი წესით არ ჩატარებულა, ბ-ს კრების ოქმი ბათილია, შესაბამისად, ბათილია ნასყიდობის ხელშეკრულებაც, რომელიც ამხანაგობის კრების ბათილ ოქმს ეფუძნება (იხ. ამ განჩინების 17.3 ქვეპუნქტი).

18. მოსარჩელისა და მოსარჩელის დეიდის სააპელაციო საჩივარი

18.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება მოსარჩელემ და მისმა დეიდამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის, იმავე სასამართლოში, ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვეს.

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

19.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

19.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

19.3. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე საკითხი იყო, თუ სად მდებარეობდა სადავო სამეურნეო სათავსი და იყო თუ არა ის მესაკუთრის კუთვნილი ფართის შემადგენელი ნაწილი.

19.4. სააპელაციო სასამართლომ, სპეციალური კანონის მე-4, მე-3 („ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტები), 27-ე მუხლებზე, მხარეთა ახსნა-განმარტებებსა და ამხანაგობის თავმჯდომარის განმარტებაზე მითითებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 24 აპრილს ბმა-ს საერთო კრება მოწვეული არ ყოფილა, ამხანაგობის თავმჯდომარემ, მოსარჩელის დეიდისა და დავით მელაძის თხოვნით ხელი მოაწერა უკვე შევსებულ კრების ოქმს და მათივე თხოვნით ნოტარიუსთან გაჰყვა (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 15.07.2016წ. სხდომის ოქმი 10:39:52 სთ, სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი). აღნიშნული კი ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ ამხანაგობის 2015 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი, რომლითაც პირველ აპელანტს (იხ. ამ განჩინების მე-7 პუნქტი) ამხანაგობის სხვა წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართი გადაეცა საკუთრებად, სპეციალური კანონის მოთხოვნათა დარღვევითაა შედგენილი, რის გამოც ის სსკ-ის 54-ე მუხლის /ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს/ საფუძველზე ბათილი გარიგებაა.

19.5. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 27 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, არაუფლებამოსილ მესაკუთრეს - მოსარჩელის დეიდასა და მოსარჩელეს შორის, დაიდო, რის გამოც ამ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის მნიშვნელოვანია ამ უკანასკნელის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენა, რომელიც სუბიექტურ ფაქტორს უკავშირდება, რომელიც უფლების წარმოშობამდე უნდა არსებობდეს.

19.6. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 185-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ შემძენის ინტერესების დამცავი ზემოხსენებული სანივთო დანაწესი თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის ინტერესებითაა ნაკარნახევი, რასაც კანონითვე დაშვებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფცია ხელს უწყობს (სსკ-ის 312-ე მუხლი). რაც შეეხება საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის ცოდნას, უფლების შემძენს ტვირთად აწევს არა ყოველგვარი უზუსტო მონაცემის ცოდნა, არამედ მხოლოდ ისეთის, რაც ეჭვის ქვეშ აყენებს უფლების შეძენის ნამდვილობას. ჩანაწერის უზუსტობის ცოდნა ნიშნავს იმ გარემოებათა ცოდნას, რის გამოც ჩანაწერია უზუსტო. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, შემძენს არ უნდა მოეთხოვოს იმაზე მეტის ცოდნა, რაც გონივრულ შესაძლებლობებს სცილდება. რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია შემძენს უფლების კანონიერების მტკიცების პროცესს უადვილებს. რეესტრის მონაცემთა უსწორობა და შემძენისათვის ამ ფაქტის ცოდნა მოდავე მხარემ უნდა ამტკიცოს. ამასთან, სასამართლომ განმარტა, რომ თუკი მხარე სადავოდ ხდის შემძენის კეთილსინდისიერებას, სასამართლოს არ შეუძლია თავისი დასკვნა ნივთის შეძენის კანონიერებაზე მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერს დააყრდნოს. ასეთ შემთხვევაში, სასამართლო ვალდებულია შეამოწმოს ჩანაწერის სისწორე, ქონების სადავოობა და გამოიკვლიოს, რა იცოდა შემძენმა ჩანაწერის ხარვეზიანობისა, თუ ქონების სადავოობის თაობაზე. ამ უკანასკნელი საკითხის გამორკვევისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან ან ქონების სადავოობასთან მიმართებით, ანუ უნდა გაირკვეს, შემძენს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლო და უნდა სცოდნოდა თუ არა, რომ ჩანაწერი არასწორი იყო ან აღნიშნული ჩანაწერის გაუქმების საფუძვლები არსებობდა.

19.7. სააპელაციო სასამართლომ ამ განჩინების მე-8 პუნქტში ასახულ გარემოებაზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიუთითა,მეორე აპელანტს რეესტრის არასწორი ჩანაწერის თაობაზე უნდა სცოდნოდა და შესაბამისად, მართებულადაც სცნო იგი არაკეთილსინდისიერ შემძენად.

19.8. საქმეზე წარდგენილი მოწმეთა ჩვენებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების, საკადასტრო აზომვითი ნახაზებისა და ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი (33.94. კვ.მ ბინა #9ა საკადასტრო კოდით #...........), რომელიც ამ განჩინების მე-9 პუნქტში მითითებულმა მოსარჩელემ დაირეგისტრირა, სწორედ მესაკუთრის საკუთრებად რეგისტრირებულ (63.40.კვ.მ) ფართში მდებარეობს და მისი შემადგენელი ნაწილია. აპელანტებმა ვერ მიუთითეს და სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურეს, რომ ასეთი ფართი (33.94.კვ.მ.) სადმე დამოუკიდებლად, ცალკე კიდევ არსებობს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ასევე ქმნიდა სადავო გარიგების ბათილობის მთავარ წინაპირობებს.

19.9. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, აღნიშნული კი ცალსახად ადასტურებს, რომ მოთხოვნის უფლება დამოკიდებულია ნივთზე საკუთრების უფლებაზე და მისი განხორციელება ნივთის მესაკუთრის უფლებამოსილებაა.

20. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

20.1. აპელანტებმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, პირველი სარჩელის დაკმაყოფილება და მეორე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

20.2. მეორე კასატორმა (იხ. მე-9 პუნქტი) თავის სარჩელში ასახული გარემეობები გაიმეორა და პირველი და მეორე მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან სადავო სამეურნეო სათავსის გამოთხოვა მოითხოვა (იხ. ამ განჩინების 13.2 ქვეპუნქტი).

20.3. კასატორები მიიჩნევენ, რომ მესაკუთრის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან მესაკუთრეს სადავო კრების ოქმისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი არ აქვს.

20.4. კასატორები სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნას, რომელიც წინამდებარე განჩინების 19.8 ქვეპუნქტშია ასახული, არ იზიარებენ და აცხადებენ, რომ სამეურნეო სათავსი და პირველი მოპასუხის კუთვნილი ფართი სხვადასხვაა და ერთმანეთს არ ფარავს.

20.5. კასატორთა მტკიცებით, არასწორია სასამართლოს შეფასება მოსარჩელის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის შეუძლებლობასთან დაკავშირებით, იმაზე დაყრდნობით, რომ პირველი და მეორე კასატორები ერთმანეთის ნათესავები არიან. ისინი ცალ-ცალკე ცხოვრობენ და ერთმანეთის საქმეებში ჩახედული არ არიან. ამგვარი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას არც კანონი ითვალისწინებს, არც ზნეობის ნორმები და არც სასამართლო პრაქტიკა.

21. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

21.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 3 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

22. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

24. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

25. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორებს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

27. მოსარჩელისა და მოსარჩელის დეიდის საკასაციო მოთხოვნებია პირველი სარჩელის დაკმაყოფილება და მეორე სარჩელის უარყოფა (იხ. ამ განჩინების მე-13 და მე-15 პუნქტები).

28. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ამ განჩინების 19.4-19.9 ქვეპუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ-სამართლებრივ მსჯელობასა და დასკვნებს და დამატებით აღნიშნავს, რომ სპეციალური კანონის მე-4, 27-ე, 28-ე მუხლების შესაბამისად დადგენილია ფაქტი იმის შესახებ, რომ ბმა-ს კრება სპეციალური კანონის მოთხოვნათა დაცვით არ მოწვეულა და არც ჩატარებულა, რის გამოც ის ბათილია და სამართლებრივ შედეგებს არ წარმოშობს (სსკ-ის 54-ე მუხლი). აქედან გამომდინარე და ამავე საფუძვლით ბათილია მოსარჩელესა და მოსარჩელის დეიდას შორის 2015 წლის 27 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, ვინაიდან ის ბათილ ოქმს დაეფუძნა.

29. „განსახილველი დავის საგნის, სასარჩელო მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო პალატა მიდის იმ დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს როგორც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, ისე სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი გარიგების ნამდვილობის განმსაზღვრელი ნორმები და აღიარებითი სარჩელის კანონშესაბამისობის მარეგულირებელი საპროცესო-სამართლებრივი წესები, რომელთაგან პირველი წარმოადგენს სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელ სპეციალურ კანონს, რამდენადაც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ეს კანონი არეგულირებს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, განსაზღვრავს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ფორმებსა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საკუთრების ფორმებს, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წარმოშობის, ჩამოყალიბების, საქმიანობისა და ლიკვიდაციის ძირითად სამართლებრივ პირობებს. რაც შეეხება სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ გარიგების ნამდვილობის მარეგულირებელ ნორმებს, ისინი სამოქალაქო სამართლის სფეროში წარმოშობილი ურთიერთობების მარეგულირებელი ზოგადი ნორმებია, რომელთა მოქმედება ვრცელდება ნებისმიერი გარიგების, მათ შორის ამხანაგობის წევრთა მრავალმხრივი ნების გამოხატვის კანონიერებაზე, თავის მხრივ, ცალმხრივი, ორმხრივი თუ მრავალმხრივი ნების გამოვლენით მიღწეული შეთანხმების ბათილად ცნობის მოთხოვნისას, ბუნებრივია, გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით დადგენილი იურიდიული ინტერესის ნამდვილობას. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას უნდა ემსახურებოდეს აღიარებითი სარჩელი“ (იხ. სუსგ ას-838-802-2014, 19.03.15 წ.).

30.საკასაციო სასამართლო, მესაკუთრის აღიარებითი სარჩელის იურიდიულ ინტერესთან დაკავშირებით, ზემოთ მოხმობილ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით განმარტავს, რომ მესაკუთრის იურიდიული ინტერესი გამოკვეთილია, ვინაიდან მის წინააღმდეგ ვინდიკაციური სარჩელია წარდგენილი და მას აქვს პოზიცია, რაც აღნიშნულ ვინდიკაციურ სარჩელს სამართლებრივ საფუძველს აცლის. განსახილველ შემთხვევაში, მესაკუთრის აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის არარსებობად ვერ განიხილება მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარუდგენლობა, რადგან პრაქტიკულად მესაკუთრეს უკვე საკუთრებაში აქვს ფართი, რომელსაც სადავო კრების ოქმი და ნასყიდობის ხელშეკრულება შეეხება (იხ. ამ განჩინების მე-10 პუნქტი).

31. საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ მეორე კასატორს მესაკუთრის სასარჩელო მოთხოვნისაგან თავის დასაცავად არ წარუდგენია იმის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება, რომ ამხანაგობის კრება კანონის მოთხოვნათა დაცვით ჩატარდა. ამხანაგობის თავმჯდომარემ მესაკუთრის სარჩელი ცნო, იგივე პოზიცია განაცხადა მოწმე ო.ნ–ძემაც (იხ. ამ განჩინების მე-11 პუნქტი). საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ამხანაგობის წევრები მიწვეული იყვნენ კრებაზე და მათ მხარი დაუჭირეს სამეურნეო სათავსის პირველი კასატორისათვის გადაცემის საკითხს. აქედან გამომდინარე, ნამდვილად ვერ ჩაითვლება ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც ამხანაგობის კრების ბათილ ოქმს ეფუძნება. საკასაციო სასამართლო დასაბუთებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მეორე კასატორის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის შეუძლებლობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ სავსებით გონივრულია შეფასება მოსარჩელის ინფორმირებულობასთან დაკავშირებით საჯარო რეესტრის უზუსტო ჩანაწერის შესახებ, რადგან ნასყიდობის ხელშეკრულება კრების ოქმის გაფორმებიდან სამ დღეში დაიდო და ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეებს შორის ახლო ნათესაური კავშირია (დეიდა და დისშვილი).

32. საკასაციო სასამართლო კასატორების არც ამ განჩინების 20.4 ქვეპუნქტში დასახელებულ პრეტენზიას იზიარებს, რადგან მათ ამ განჩინების მე-10 პუნქტში მითითებული ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცებულება არ წარუდგენიათ, რომლითაც სადავო ფართისა და მესაკუთრის კუთვნილი ფართის გადაფარვაზეა საუბარი. ექსპერტიზის დასკვნა ქვემდგომი სასამართლოების შეფასებას დაედო საფუძვლად, რომ მეორე აპელანტის სახელზე რეგისტრირებული ფართი არ არსებობს, რის გამოც მეორე კასატორის ვინდიკაციური სარჩელი უარყოფილია.

33.საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

34. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს არსებითად განსახილველად. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

36. სსსკ-ის 401.4-ე მუხლის საფუძველზე კასატორებს მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 % უნდა დაუბრუნდეთ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ.ჯ–ძისა და ნ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. თ.ჯ–ძესა (პ/ნ .....) და ნ.გ–ძეს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე რ.ა–ის (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1 200 ლარის (საგადასახადო დავალება N0, გადახდის თარიღი 2017 წლის 27 ივნისი), 70% – 840 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე