საქმე №ას-939-2018 26 დეკემბერი, 2018 weli,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს ''გ.ნ.ს.ს.ჰ. და ს.ე.ს.კ.ი." (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს ''გ.პ.ბ.'' (მოსარჩელე)

მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე- სსიპ ს.ე.ს., სსიპ შ.ს.ს.დ.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს ,,გ.პ.ბ–მა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, დაზარალებული, საწარმო, მოწინააღმდეგე მხარე) 2016 წლის 28 იანვარს, სარეალიზაციოდ საბაჟო სამშვებ პუნქტზე ,,წითელ ხიდში“ 302400 ცალი N19.01.2016 პარტიის ე.წ სასურსათო კვერცხი (შემდეგში: პროდუქტი, სურსათი) შეიტანა, რომლის ნიმუში, ვარგისიანობის შემოწმების მიზნით, შპს ,,გ.ნ.ს.ს.,ჰ. და ს.ე.ს-კ.ი.ს. ლაბორატორიაში“ (შემდეგში: მოპასუხე, ლაბორატორია, აპელანტი, კასატორი) გადაიგზავნა (იხ. ს.ფ 18, 19-20).

2. ლაბორატორიის 2016 წლის 4 თებერვალის N94 საგამოცდო ოქმის თანახმად, სასურსათო კვერცხისათვის ჩატარებული მიკრობიოლოგიური და ქიმიური ანალიზის შედეგად ტოქსიკური ელემენტის ვერცხლისწყლის ოდენობამ 25 გრამში 0.037 მგ შეადგინა. აღნიშნულის საფუძველზე, სსიპ ს.ე.ს–მ (შემდეგში: სააგენტო) დაადგინა, რომ სურსათი სანიტარული წესებისა და ნორმების მოთხოვნებს არ შეესაბამებოდა (იხ. ს/ფ 19-20, 21).

3. სააგენტოს 2016 წლის 8 თებერვლის წერილით საწარმოს (მოსარჩელეს) დაევალა სურსათის რეალიზაციიდან ამოღება, რაოდენობის აღრიცხვა და სააგენტოს უფლებამოსილი პირების თანდასწრებით, კანონმდებლობით დადგენილი წესით მისი განადგურება (იხ. ს/ფ 19-20).

4. ლაბორატორიის 2016 წლის 4 თებერვლის N94 საგამოცდო ოქმში დაშვებულია შეცდომა, ნაცვლად ,,<0.0037 მგ/კგ.-ისა” მითითებულია - ,,<0.037 მგ/კგ”. (ს/ფ 22).

5. სარჩელის საფუძვლები

5.1 დაზარალებულმა 2016 წლის 6 ოქტომბერს სარჩელი აღძრა ლაბორატორიის წინააღმდეგ და ამ უკანასკნელისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დელიქტით გამოწვეული ზიანის - 54 756 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა (იხ. მოთხოვნის დაზუსტება, ს.ფ 108).

5.2 მოსარჩელემ მიუთითა წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტა, რომ სურსათის 507 ყუთი ამოიღეს და გაანადგურეს. თითოეულ ყუთში, 360 ერთეული პროდუქტი იყო მოთავსებული. სულ, 182520 ერთეული პროდუქტი განადგურდა, რის შედეგადაც დაზარალებულს მიადგა 54756 ლარის ზიანი.

6. მოპასუხის შესაგებელი

6.1 მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელემ, მტკიცებულებების სახით, 2 (ორი) სხვადასხვა შინაარსის დოკუმენტი წარადგინა. შემოსავლების სამსახურის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ჩამოწერის დოკუმენტში მითითებულია, რომ პროდუქციის ვადის გასვლის საფუძვლით 170 ყუთი პროდუქტი დაექვემდებარა ჩამოწერას, საერთო ღირებულებით - 11 900 ლარი, ხოლო პროდუქციის განადგურების აქტში მითითებულია, რომ 42 000 ლარის 600 ყუთი პროდუქტი განადგურდა, ამასთან, პროდუქციის განადგურების შესახებ აქტი, 2016 წლის 20 ივლისს შედგა, მაშინ, როდესაც, მოპასუხემ, თებერვალში გასცა არასწორი დასკვნა. საწარმო ვერ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მას, მოპასუხის მიერ გაცემული არასწორი დასკვნის საფუძველზე, 54 756 ლარის ზიანი მიადგა.

6.2 მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ მან სადავო სურსათის რეალიზება ვერ შეძლო და ჩამოწერისა და განადგურების შესახებ დოკუმენტები, დანამდვილებით სადავო სურსათისაა. ამასთან, განადგურების აქტში, სურსათის პარტიის ნომერი და მისი შეფუთვისა თუ წარმოების დრო არ არის მითითებული, რაც ცალსახად დაადასტურებდა, სადავო სურსათის პარტიის განადგურებას.

6.3. მოპასუხემ მიუთითა ასევე საქალაქო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 415-ე მუხლზე, რომელიც შერეულ ბრალს ეხება (იხ. შესაგებელი - ს.ფ.47-58).

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით, დაზარალებულის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ, მოპასუხეს 42 000 ლარის გადახდა დაეკისრა.

7.2 საქალაქო სასამართლომ სსკ-ის 408-ე, 409-ე და 992-ე მუხლებით, ასევე, ,,ცხოველური წარმოშობის სურსათის ჰიგიენის სპეციალური წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 7 მარტის №90 დადგენილების (შემდეგში: დადგენილება) 48-ე მუხლით იხელმძღვანელა და განმარტა, რომ ,,ბიზნესოპერატორმა უნდა უზრუნველყოს კვერცხის სუფთა და მშრალ მდგომარეობაში შენახვა, დაზიანებისა და მზის სინათლისაგან დაცვა. მომხმარებლისათვის კვერცხის მიწოდება უნდა განხორციელდეს მისი დადებიდან 21 დღის განმავლობაში, ხოლო თუ კვერცხის შენახვა ხდება 0°C-დან 10°C-მდე, შესაძლოა, მომხმარებლისთვის კვერცხის მიწოდება მოხდეს მისი დადებიდან 1 თვის განმავლობაში“.

7.3 საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საწარმომ ბელორუსიიდან, საბაჟო გამშვებ პუნქტზე ,,წითელ ხიდში“, 2016 წლის 28 იანვარს, სარეალიზაციოდ N19.01.2016 პარტიის სურსათი შეიტანა. მოსარჩელისა და საქმეში მესამე პირებად ჩაბმული ადმინისტრაციული ორგანოების წარმომადგენელთა განმარტებით, პარტიის ნომერი N19.01.2016 მიუთითებს პროდუქტის (კვერცხის) დადების თარიღზე. შესაბამისად, სასამართლოს დადგენილად მიიჩნია, რომ 2016 წლის 28 იანვარს სარეალიზაციოდ შემოტანილი N19.01.2016 პარტიის სურსათის ვარგისიანობის ვადა, 2016 წლის 19 თებერვალს ამოიწურა. ამასთან, სასამართლომ განმარტა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ კვერცხის დადების თარიღად 2016 წლის 19 იანვარს დადასტურებულად ვერ მიიჩნევდა, სადავო სურსათის ვარგისიანობის ვადა 2016 წლის 28 თებერვლიდან (საბაჟოზე შემოტანის თარიღი) ამოწურულად უნდა ჩათვლილიყო.

7.4 საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, 2016 წლის 20 ივლისს 600 ყუთის განადგურებული სურსათის ღირებულებაა - 42 000 ლარი. სასამართლო დადგენილად მიიჩნია, რომ დაზარალებულს (მოსარჩელეს) მოპასუხის (ლაბორატორიის) ქმედებების შედეგად, სწორედ ამ ოდენობის ზიანი მიადგა.

7.5 საქალაქო სასამართლომ, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას, საქმეში წარდგენილი 2017 წლის 12 იანვრის აუდიტორული დასკვნა არ გაიზიარა. სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 172-ე და 105-ე მუხლებზე მითითებით ,,ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებულ უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში (172 მუხლი); სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ (105 მუხლი)“ განმარტა, რომ წარდგენილი აუდიტორული დასკვნა, 2012 წელს გაუქმებულ „მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონს ემყარება, ასევე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მასში არ არის მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა განსაზღვრული სარწმუნოდ, შესაბამის მტკიცებულებებზე მითითებით.

7.6 საქალაქო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 19 თებერვლის №ას-191-183-2016 განჩინებაზე დაყრდნობით განმარტა, რომ ,,მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ, მოპასუხის მოქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული, არამედ ზიანის გამომწვევიც, შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა“.

7.7 სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საბაჟო გამშვებ პუნქტში, N19.01.2016 პარტიის სურსათის სარეალიზაციოდ შეტანის თარიღზე და მიუთითა, რომ სურსათს ვარგისიანობის ვადა 2016 წლის 19 თებერვალს გასდიოდა. ამასთან, მართალია, 2016 წლის 4 თებერვლის N94 საგამოცდო ოქმში დაშვებული შეცდომა თავად მოპასუხის წერილობითი მითითების საფუძველზე გასწორდა, თუმცა, ამ გარემოებამ სურსათის ვარგისიანობის ვადაზე გავლენა იქონია, კერძოდ, 2016 წლის 4 თებერვლის N94 საგამოცდო ოქმში შესაბამისი ცვლილება მხოლოდ 2016 წლის 19 თებერვლის საგამოცდო ოქმით შევიდა, რის შესახებაც უფლებამოსილ უწყებას იმავე წლის 22 თებერვალს ეცნობა. ამ დროისათვის კი, სურსათის ვარგისიანობის ვადა უკვე გასული იყო. შესაბამისად, იგი უვარგისი იყო სარეალიზაციოდ, რამაც, საბოლოოდ, ამ სურსათის განადგურება და მოსარჩელისათვის 42000 ლარის ზიანის მიყენება გამოიწვია. სასამართლოს შეფასებით, რომ არა ლაბორატორიის დაშვებული შეცდომა, სურსათს ვერ ამოიღებდნენ და არც მისი ვარგისიანობის ვადა არ გავიდოდა მოპასუხის ბრალით. შესაბამისად, მოპასუხის შეცდომა, როგორც ფიზიკური მოვლენა, ზიანის უმთავრესი და შეუცვლელი მიზეზი იყო. აქედან გამომდინარე, არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხის ქმედებასა და მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანს შორის.

8. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

8.1 მოპასუხემ (ლაბორატორიამ) სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

8.2 აპელანტის მტკიცებით, სადავო პარტიის სურსათის გარკვეული ნაწილი გაყიდული იყო. შესაბამისად, იმის მტკიცება, რომ სურსათის მთლიანი პარტია განადგურდა, დაუსაბუთებელია. მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სურსათი ბაზრიდან ამოიღეს.

8.3 სასამართლომ არასწორად იმსჯელა, ლაბორატორიის მიერ შედგენილ N94 ოქმში მითითებული ვერცხლისწყლის შემცველობის შესახებ. აღნიშნულ ოქმში მითითებულია, რომ კვერცხში ვერცხლისწყლის შემცველობა ნაკლებია 0.037მგ-ზე (>0.037), რაც მოიცავდა როგორც დასაშვებ, ისე აკრძალულ ოდენობას. ამის მიუხედავად, ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა ჩანაწერი არასწორად წაიკითხეს.

8.4 აპელანტი სადავოდ ხდის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ (დაზარალებულმა) სადავო სურსათი სრულად გაანადგურა და მიუთითებს, რომ გაუგებარია, სასამართლოს დასკვნა აღნიშნულთან დაკავშირებით, როცა საწინააღმდეგო მტკიცებულებებია წარდგენილი, ასევე, განადგურებისა და ჩამოწერის აქტში სურსათის რაოდენობა ერთმანეთთან შეუსაბამოა.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით, აპელანტის (მოპასუხის) სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 35490 ლარისა და სახელმწიფო ბაჟის - 574.9 ლარის გადახდა დაეკისრა.

9.2. სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 992-ე მუხლზე მითითებით ,,პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“ განმარტა, რომ ნებისმიერი კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობა, რომელიც ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას ემყარება, საფუძვლიანია მაშინ, როდესაც არსებობს ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები. კერძოდ, უტყუარად უნდა დასტურდებოდეს სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება - ბრალი (განზრახვა ან გაუფრთხილებლობა), შედეგი - ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი პირის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ნორმის შემადგენელ აღნიშნულ ელემენტთაგან, თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია, ამასთან, ზიანის არსებობის მტკიცების ტვირთი პროცესუალურად მოსარჩელეს ეკისრება (ნაჭყებია ა., სამოქალაქოსამართლებრივი ნორმების განმარტებები უზენაეს სასამართლოს პრაქტიკაში (2000-2013), 2014 წ., 270.).

9.3 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომლის თანახმად, 2016 წლის 4 თებერვლის საგამოცდო ოქმში შესაბამისი ცვლილება მხოლოდ 2016 წლის 19 თებერვლის საგამოცდო ოქმით გასწორდა, რის შესახებაც უფლებამოსილ უწყებას იმავე წლის 22 თებერვალს ეცნობა. ამ დროისათვის კი, სურსათის ვარგისიანობის ვადა უკვე გასული იყო. შესაბამისად, სურსათი სარეალიზაციოდ უვარგისი იყო, რამაც საბოლოოდ, მისი განადგურება და მოსარჩელისათვის (საწარმოსათვის) ზიანის მიყენება გამოიწვია.

9.4 სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომლის თანახმადაც, ვერცხლისწყლის შემცველობის თაობაზე საგამოცდო ოქმში მითითებული ჩანაწერი - ,,>0.037 მგ.“ - სააგენტომ არასწორად შეაფასა, როდესაც მიიჩნია, რომ ვერცხლისწყალი გამოსაკვლევ მასალაში 0.037 მგ-ია. აღნიშნული ჩანაწერის მიხედვით, ვერცხლისწყალი ნაკლებია 0.037 მგ-ზე, თუმცა ეს არ ცვლიდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ აპელანტის მიერ საგამოცდო ოქმში დაშვებულია შეცდომა. სასამართლოს შეფასებით, სწორედ შეცდომის არარსებობა პროდუქციის რეალიზაციიდან ამოღებასა და შემდგომში მის განადგურებასთან დაკავშირებულ შედეგებს გამორიცხავდა.

9.5 სასამართლომ დაასკვნა, რომ აპელანტის პრეტენზია, რომლის თანახმადაც, სურსათი ბაზრიდან არ ამოღებულა და არ განადგურებულა, უსაფუძვლოა. სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით ,,თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (102 მუხლი). სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტი (მე-4 მუხლი)“ განმარტა, რომ აპელანტმა სურსათის ამოღებისა და განადგურების თაობაზე საქმის მასალებში წარდგენილი მტკიცებულებების საპირწონედ, აღნიშნული გარემოებების გამომრიცხველი მტკიცებულებების წარდგენა ვერ შეძლო.

9.6 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა, დაზარალებულისათვის (მოწინააღმდეგე მხარისათვის) მიყენებული ზიანის ოდენობაზე და განმარტა, რომ საწარმოს დირექტორის მიერ 2016 წლის 24 მაისს გაცემული ცნობით, თავად მოსარჩელე ადასტურებდა, რომ სააგენტოს 2016 წლის 8 თებერვლის წერილის საფუძველზე, სურსათის რეალიზაცია შეჩერდა. ამავე ცნობის შესაბამისად, 507 ყუთი (182 520 ცალი) ერთეული სურსათი დაექვემდებარა შეჩერებასა და ამოღებას. ერთი ყუთის თვითღირებულებად მითითებული იყო 70 ლარი, ტრანსპორტირების ჩათვლით. გარდა აღნიშნულისა, სურსათის სააგენტოს უფროსისადმი მიმართვის წერილში, საწარმოს დირექტორი ითხოვდა განკარგულების გაცემას 182 520 ცალი (507 ყუთი) პროდუქტის განადგურებაზე, რაც, სასამართლოს შეფასებით იმაზე მიუთითებდა, რომ მოპასუხის ქმედებით გამოწვეული ზიანის ოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო არა განადგურების აქტში მითითებული, ფაქტობრივად განადგურებული პროდუქტის (600 ყუთი - 216 000 ცალი) ღირებულების (42000 ლარის) მიხედვით, არამედ მოპასუხე (აპელანტის) მიერ საგამოცდო ოქმში დაშვებული შეცდომიდან გამომდინარე რეალიზაციიდან ამოღებული და შემდეგ განადგურებული (507 ყუთის) თვითღირებულების შესაბამისად, რაც - 35490 (507 ყუთი x 70 ლარზე) ლარს შეადგენს.

10. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

10.1 მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება და მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

10.2 კასატორის განმარტებით, სასამართლოებს არ უმსჯელიათ სსკ-ის 415-ე მუხლზე: ,,თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. ეს წესი გამოიყენება მაშინაც, როცა დაზარალებულის ბრალი გამოიხატება მის უმოქმედობაში - თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი“. მოპასუხემ სურსათის საკონდიტრო წარმოებაში გამოყენებაზე უარი განაცხადა, მიუხედავად იმისა, რომ სააგენტომ მას ამის ნება დართო. საწარმოს მიერ აღნიშნული სურსათის საკონდიტრო მიზნით რეალიზაციის შემთხვევაში, ზიანი ნაკლები იქნებოდა.

10.3 კასატორის პრეტენზიით, სურსათის ბაზრიდან ამოღებასა და მის განადგურებასთან დაკავშირებით, მტკიცების ტვირთი მოწინააღმდეგე მხარეს (მოსარჩელეს) ეკისრებოდა. საწარმოს (მოწინააღმდეგე მხარეს) მტკიცებულება არ წარუდგენია, რომელიც სურსათის რეალიზაციიდან სრულად ამოღებას დაადასტურებდა.

10.4 სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სააგენტომ, შესწორებული ოქმის გაცემის შემდეგ, სურსათის საკონდიტრო წარმოებაში გამოეყენების ნება დართო მოსარჩელეს, თუმცა, ამ უკანასკნელმა უარი განაცხადა და მისი განადგურება მოითხოვა, რაზეც სააგენტომ თანხმობა განაცხადა. მეორე დღეს, გაურკვეველი მიზეზით, საწარმომ პროდუქციის განადგურებაზე ისევ უარი განაცხადა და მოსაკრებელი უკან გამოითხოვა. კასატორის (ლაბორატორიის) განმარტებით, გაურკვეველია, ამ ფაქტის გამოკვლების გარეშე, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა.

11. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

11.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2018 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ საწარმოს საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

14. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

18. წინამდებარე შემთხვევაში, მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზია უმთავრესად აგებულია იმ მსჯელობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთი არასწორად გადაანაწილა. მოწინააღმდეგე მხარის (დაზარალებულის) მტკიცების ტვირთი იყო, სურსათის ბაზრიდან ამოღება და მისი განადგურება, დაედასტურებინა.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ვალდებულება აკისრიათ მხარეებს, რომლებიც თავის სამართლებრივ მოთხოვნას აფუძნებენ აღნიშნულ გარემოებებს და შესაბამისად, ისინი მიუთითებენ მათზე (შდრ. სუსგ #ას-129-122-2014, 30.04. 2014 წ.).

20. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 102-ე მუხლზე (ნორმის დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 9.5 ქვეპუნქტში) მითითებით განმარტავს, რომ მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ - გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში არსებული მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტიდან გამომდინარე, მტკიცების ტვირთი უნდა განაწილდეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ვალდებულება, რომელთა მტკიცებაც მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია, ანუ მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ სურსათის რეალიზაციიდან ამოღებასა და განადგურებას. შესაბამისად, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი კასატორზე (მოპასუხეზე) გადავიდა. მან კი ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო.

22. საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 415-ე მუხლზე (ნორმის დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 10.2 ქვეპუნქტში) მითითებით განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა იცნობს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მხარისათვის მიყენებული ზიანი შეიძლება გამოწვეული იყო ორივე მხარის მიზეზით და არსებობდეს მხარეთა ე.წ. „შერეული ბრალი“. ასეთ დროს, სასამართლო ვალდებულია, დაადგინოს, რომელ მხარეს რა მოცულობით ეკისრება მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებლობა და მისი ანაზღაურების ოდენობაც ამ მოცულობის პროპორციულად განსაზღვროს (შდრ. სუსგ # ას-278-263-207, 21.04.2017წ).

23. საკასაციო სასამართლო, ვერ გაიზიარებს კასატორის მიერ მითითებულ მოსაზრებებს და სსკ-ის 415-ე მუხლის საფუძველზე მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინდა კასატორის (ლაბორატორიის) მიერ ასანაზღაურებელი ზიანის მოცულობა. დასახელებული მუხლი ზიანის მიყენებისას ითვალისწინებს არა რომელიმე მხარის ბრალის გამორიცხვას, არამედ შერეული ბრალის არსებობას, რა შემთხვევაშიც დაზარალებული ინარჩუნებს ზიანის ანაზღაურების უფლებას, თუმცა იმ ფარგლებში, რაც შეესაბამება ზიანის მიმყენებლის ბრალს. მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხე შესაგებელში მიუთითებდა ორივე მხარის ბრალეულ ქმედებაზე (იხ. შესაგებელი - ს.ფ.51), მას პირველ ინსტანციაში ე.წ „შერეული ბრალის“ დამადასტურებელი დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებები არ წარუდგენია.

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დაზარალებულის მოქმედებას ხელი არ შეუწყვია ზიანის წარმოშობისათვის. დადგენილია, რომ ზიანი ერთმნიშვნელოვნად ლაბორატორიის მიერ, 2016 წლის 4 თებერვლის N94 საგამოცდო ოქმში დაშვებულმა შეცდომამ გამოიწვია. გარდა ამისა, მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია არ არის დასაბუთებული, თუ კონკრეტულად, რამდენით შეიძლებოდა განსაზღვრულიყო მისი ბრალი („შერეული ბრალის“ შემთხვევაში მოპასუხის წილი ბრალი) ზიანთან მიმართებით.

25. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, საწარმოს (მოსარჩელის) დირექტორმა, 2016 წლის 1 მარტს სააგენტოს მიმართა და მიუთითა, ვინაიდან, გამოცდის # 208 ოქმის შესაბამისად, სურსათის მიკრობიოლოგიური მაჩვენებლები ქვეყანაში მოქმედი მოთხოვნების შესაბამისი იყო, მათ მიერ სურსათის რეალიზაცია მოხდებოდა საკონდიტრო, კულინარიული წარმოების ან/და სხვა მსგავსი პროდუქტების გადამამუშავებელ საწარმოში, სათანადო დამუშავებით. სააგენტომ, 2016 წლის 2 მარტის წერილით საწარმოს მიუთითა, რომ ევალებოდა მისთვის ეცნობებინა: საწარმოების რეკვიზიტები, რომლებიც სურსათს გადაამუშავებდა, მათთვის სურსათის მიწოდების თარიღი, მიწოდებული პარტიის ნომერი, რაოდენობა, გადამუშავების სახე, მიღებული სურსათის გახარჯვის ვადა, ტექნოლოგიური გადამუშავების რეჟიმი და მზა სურსათის ასორტიმენტი. საწარმომ 2016 წლის 4 მარტს ისევ მიმართა, სააგენტოს და მიუთითა, რომ ვინაიდან პროდუქტის ვარგისიანობის ვადა გასული იყო, აღარ შეიძლებოდა მისი რეალიზაცია და იძულებული იყო გაენადგურებინა. განადგურება შეჩერდა, რასაც ადასტურებს დაზარალებულის (საწარმოს) 2016 წლის 9 მარტის წერილი, თუმცა, საბოლოოდ, 2016 წლის 20 ივლისს პროდუქტი განადგურდა.

26. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომლის თანახმად, მოწინააღმდეგე მხარემ (საწარმომ), სააგენტოს ნებართვის მიუხედავად, სურსათის საკონდიტრო წარმოებაზე უარი განაცხადა.

27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, შეიძლება თუ არა ვადაგასული სურსათის საკონდიტრო წარმოებაში გამოყენება. სააგენტომ დაზარალებულს განუმარტა, რომ მიეთითებინა, საწარმოების რეკვიზიტები, რომლებიც პროდუქტს გადაამუშავებდა და არა საკონდიტრო წარმოებაში გამოიყენებდა. თუმცა, საბოლოოდ, სურსათი განადგურდა. აღნიშნულის მიზეზი შეიძლება სხვადასხვა ყოფილიყო, მათ შორის, საწარმოების უარი ვადაგასული კვერცხის გადამუშავებაზე. კასატორის პრეტენზია დაუსაბუთებელია, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დაზარალებული ეცადა, შეემცირებინა ზიანი - მიმართა სააგენტოს, სურსათის საკონდიტრო, კულინარიული წარმოების ან/და სხვა მსგავსი პროდუქტების გადამამუშავებელ საწარმოში სათანადო დამუშავების რეალიზაციის მოთხოვნით. აღნიშნული ადასტურებს, რომ მას მიყენებული ზიანის შემცირება სურდა.

28. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარის (საწარმოს) ზიანი გამოიწვია კასატორის (ლაბორატორიის) მიერ 2016 წლის 4 თებერვალს საგამოცდო ოქმში დაშვებულმა შეცდომამ. ე.წ ,,შერეული ბრალის“ ფაქტობრივ გარემოებაზე კასატორმა (ლაბორატორიამ) ვერც დამაჯერებლად მიუთითა და ვერც დაადასტურა.

29.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (ლაბორატორიის) საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს ''გ. ნ–ის ს.ს–ის, ჰ. და ს. ე. ს-კ. ი–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს ''გ. ნ–ის ს. ს–ის, ჰ. და ს. ე. ს-კ.ი–ს" (ს/კ ....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1772,50 ლარის (საგადასახადო დავალება N0, გადახდის თარიღი 2018 წლის 30 ივლისი), 70% – 1240,75 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე