საქმე №ას-1034-2018 16 ნოემბერი, 2018 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „ს.ლ.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ჟ., გ.გ–ის უფლებამონაცვლე ლ.გ. (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ხელშეშლის აღკვეთა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ლ.ჟ–ას (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე, პირველი აპელანტი) საკუთრებად საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ...... (ყოფილი ..... ქუჩა), /ს/კ ...../ (იხ. ტ.1, ს.ფ 16-17).

2. ქ. თბილისში, ....., ბინა N10, /ს/კ ...../ გ.რ–ის (შემდეგში: მეორე მოსარჩელე, გამყიდველი, მეორე აპელანტი) საკუთრებას წარმოადგენდა (იხ. ტ.1, ს.ფ 18-19).

3. ქ. თბილისში, ...... მდებარე სასტუმრო ,,რ–ის“ (შემდეგში: სასტუმრო) მესაკუთრეა შპს ,,ს.ლ.“ (შემდეგში: მოპასუხე, კომპანია, მესამე აპელანტი, კასატორი).

4. მეორე მოსარჩელესა და ლ.გ–ს (შემდეგში: უფლებამონაცვლე, მყიდველი) შორის, 2018 წლის 13 აპრილს, დაიდო უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მყიდველმა გამყიდველისაგან შეიძინა ქ. თბილისში, ....., ბინა N10 მდებარე უძრავი ქონება /ს.კ ....../ (იხ. განჩინება- ტ.2, ს.ფ. 97).

5. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტში მითითებული ნასყიდობის საგანი მყიდველის საკუთრებად აღირიცხა საჯარო რეესტრში (ტ.2, ს.ფ.71-72).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1 მოსარჩელეებმა 2016 წლის 16 მაისს სარჩელი აღძრეს წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში დასახელებული მოპასუხის (კომპანიის) წინააღმდეგ და მოითხოვეს ამ უკანასკნელის დავალდებულება, შეამციროს მის საკუთრებაში არსებულ სასტუმროში დამონტაჟებული სამაცივრე დანადგარების მუშაობით გამოწვეული ხმაურის დონე 07:00 საათიდან 23:00 საათამდე - 50 დეციბალამდე, ხოლო 23:00 საათიდან 07:00 საათამდე - 40 დეციბალამდე.

6.2 მოსარჩელეებმა მიუთითეს წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტეს, რომ ისინი ქ. თბილისში, ...... მდებარე სახლის მესაკუთრეები არიან. დასახელებულ მისამართზე პირველი მოსარჩელე საცხოვრებელი სახლის მე-4 სართულზე მდებარე #13 ბინაში ცხოვრობს, ხოლო მეორე მოსარჩელე - მე-3 სართულზე განთავსებულ #10 ბინაში. მოპასუხე კომპანიის ქონება მოსარჩელეების მეზობლადაა, სადაც სასტუმროა განთავსებული. სასტუმროში ტემპერატურის მარეგულირებელი და საქვაბე დანადგარებია დამონტაჟებული, რაც აუტანელ ხმაურს იწვევს.

6.3 პირველი მოსარჩელის წარმომადგენელმა, 2014 წელს განცხადებით მიმართა ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს (შემდეგში: საქალაქო სამსახური) მოპასუხის კუთვნილი ტემპერატურის მარეგულირებელი და საქვაბე დანადგარების ფუნქციონირებით გამოწვეული ხმაურის მოგვარების მიზნით. ამ განცხადებაზე სამსახურმა შესაბამისი პასუხი გასცა, რომლის თანახმად, პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ბინაში ტემპერატურის მარეგულირებელი დანადგარების ხმაურის დონე 52 დბ-ს შეადგენს, ხოლო საქვაბე დანადგარების - 47 დბ-ს, რაც სანიტარული ნორმებით დადგენილ სტანდარტს აღემატება. როგორც მოსარჩელე, ისე მოპასუხე მხარემ, მიმართეს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ბიურო), საინჟინრო ექსპერტიზის ჩატარების მოთხოვნით. ექსპერტიზის დასკვნების თანახმად, მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებულ ბინებში ხმაურის დონე, როგორც დღის, ისე ღამის საათებში, დასაშვებ ნორმებს აჭარბებს.

6.4 მოსარჩელეების განმარტებით, არაერთხელ მიმართეს მოპასუხეს, ხმაურის დასაშვებ ნორმებში მოქცევის შესახებ, თუმცა, უშედეგოდ.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1 მოპასუხემ (კომპანიამ) სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეების მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება ბინების ადგილმდებარეობდა.

7.2 მოპასუხე არ ეთანხმება საქალაქო სამსახურის მითითებას, რომლის თანახმადაც, კანონით დასაშვები ხმაურის დონე დღის საათებში 40 დბ-ია, ღამის საათებში - 30 დბ-ი და მიუთითებს, რომ კანონით სხვა მოთხოვნებია დადგენილი.

7.3. მოპასუხე არ უარყოფს ექსპერტიზის ბიუროს მიერ დასკვნის მომზადებას, თუმცა აღნიშნავს, რომ დასკვნის გაცემის შემდეგ, კომპანიამ აკუსტიკური ეკრანი დაამონტაჟა, რომელმაც ხმაურის დონე შეამცირა.

7.4 მოპასუხემ მიუთითა, რომ მეწარმე სუბიექტს წარმოადგენს და სასტუმროს დანადგარების ფუნქციონირება აუცილებელ საჭიროებას წარმოადგენს. მოსარჩელეების მოთხოვნა ხმაურის შემცირებასთან დაკავშირებით, მათი მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენებაა.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

8.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეების სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს, მოსარჩელეების უძრავ ქონებასთან მიმართებით დაევალა, სასტუმროში დამონტაჟებული სამაცივრე დანადგარების მუშაობით გამოწვეული ხმაურის დონის დაწევა, კერძოდ, 23:00 სთ-დან 07:00 სთ-მდე 45დბ-ის, 07:00სთ-დან 23:00 სთ-მდე 55 დბ-ის ფარგლებში.

8.2 საქალაქო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 170-ე, 172-ე, 174-ე, 175-ე მუხლებით, ასევე, ,,საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 წლის N297/ნ“ ბრძანებით (შემდეგში: ბრძანება) იხელმძღვანელა და განმარტა, რომ „ხმაური სამუშაო ადგილებზე, საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი შენობების სათავსებში და საცხოვრებელი განაშენიანების ტერიტორიაზე“ N3 ცხრილის თანახმად, ,,სანიტარული ნორმების ბინების საცხოვრებელ ოთახებში, საცხოვრებელ სათავსებში და საძინებელ სათავსებში ხმაურის დასაშვები დონე (LAმახ) 7 სთ-დან 23 სთ-მდე შეადგენს 55 დბ-ს, ხოლო 23 სთ-დან 7 სთ-მდე – 45 დბ-ს“.

8.3 საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა ექსპერტიზის დასკვნები და აღნიშნა, რომ მოპასუხის კუთვნილი სასტუმროს სამაცივრე დანადგარებიდან წარმოქმნილი ხმაურის დონე, მოსარჩელეების კუთვნილ საცხოვრებელ ბინებში დასაშვებ ნორმებს მნიშვნელოვნად აღემატება.

9. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

9.1 მოსარჩელეებმა და მოპასუხემ (კომპანიამ) სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება. მოსარჩელეებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხემ - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

9.2 მოსარჩელეების მტკიცებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. მოსარჩელეებმა, ბრძანების - „ხმაური სამუშაო ადგილებზე, საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი შენობების სათავსოებში და საცხოვრებელი განაშენიანების ტერიტორიაზე“ N3 ცხრილის, მე-8 შენიშვნის, მე-3 პუნქტზე მითითებით ,,როდესაც ხმაური გამოწვეულია ჰაერის კონდიცირების, საჰაერო გათბობის, ვენტილაციის სისტემით და სხვა საინჟინროტექნოლოგიური მოწყობილობებით, მიღებულ უნდა იქნეს 5 დბ-ით ნაკლები, ვიდრე მითითებულია ცხრილ 3-ში“, განმარტეს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, ხმაურის დასაშვები დონე 23 სთ-დან 07 სთ-მდე 40 დბ-ია, ხოლო 07 სთ-დან - 23 სთ-მდე - 50 დბ. შესაბამისად, სასამართლოს აღნიშნული შენიშვნა რომ გამოეყენებინა, განსხვავებულ გადაწყვეტილებას მიიღებდა.

9.3 მოპასუხის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად იმსჯელა ტემპერატურის მარეგულირებელი და საქვაბე დანადგარების მოპასუხის საკუთრებაში არსებობისა და იმის შესახებ, რომ ეს უკანასკნელი მოსარჩელეების საცხოვრებელი ბინების მომიჯნავე ტერიტორიაზეა განთავსებული. მისი განმარტებით, მოსარჩელეებს არ წარუდგენიათ მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ბინები საქვაბე დანადგარის "მომიჯნავე ტერიტორიაზეა". მესამე აპელანტის განმარტებით, მოსარჩელეთა ბინების ზუსტი განლაგება სასამართლოსათვის უცნობია.

9.4 კომპანია სადავოდ ხდის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლოს მსჯელობას, რომ ექსპერტიზის ბიუროს მიერ მომზადებული დასკვნებით, მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებულ ბინებში მოპასუხის კუთვნილი ე.წ ჩილერის მომდინარე ხმაურის დონის შეუსაბამობა დგინდება.

9.5 მესამე აპელანტის განმარტებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ პირველ საექსპერტო დასკვნაში (04.08.2015 წლის №004540215 დასკვნა) ხმაურის დონე მხოლოდ №13 ბინასთან მიმართებით შეფასდა. ამასთან, ხმაური 19:16 სთ-ზე გაზომეს, შესაბამისად, ექსპერტს არ შეეძლო, ხმაურის დონის ღამის (23 სთ - 07 სთ პერიოდი) საათებში დადგენა.

9.6 ექსპერტიზის დასკვნა სარჩელის შეტანამდე თითქმის ერთი წლით ადრე (სარჩელი შეტანილია 2016 წლის 16 მაისს), 2015 წლის 4 აგვისტოს, მომზადდა. შესაბამისად, შეუძლებელია მსჯელობა, სარჩელის შეტანის დროისათვის ირღვეოდა თუ არა მოსარჩელეების უფლებები. მოსარჩელეებმა, 2017 წლის 14 ივნისს გამართულ სხდომაზე წარადგინეს დასკვნა, რომელიც, მათი მტკიცებით, განახლებული თარიღით ასახავდა ვითარებას, თუმცა, სასამართლომ აღნიშნული დასკვნა არ მიიღო, ვინაიდან ის მთავარ სხდომაზე იყო წარდგენილი.

9.7 მესამე აპელანტი სადავოდ ხდის სასამართლოს მიერ შეფასებულ ექსპერტიზის ბიუროს 10.08.2016 წლის #004747116 დასკვნას და განმარტავს, რომ ექსპერტიზის ბიუროს მიერ მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ბინები საერთოდ არ გამოკვლეულა. დასკვნაში მითითებულია, რომ გამოკვლევა მყიდველის კუთვნილ საცხოვრებელ ბინაში ჩატარდა, თუმცა, იგი არ არის განსახილველი საქმის მხარე.

9.8 კომპანიის მტკიცებით, მოპასუხის უფლებაა, ისარგებლოს თავის საკუთრებაში არსებული ქონებით. მისი შეზღუდვა შესაძლებელია, როცა საპირისპირო, დაცვის ღირსი და ტოლფასი ინტერესი აშკარავდება, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ გამოვლენილა. კითხვის ნიშნის ქვეშ არის თავისუფალი სამეწარმეო საქმიანობა, რომელიც კონსტიტუციით დადგენილი და აღიარებული სიკეთეა.

9.9 სასტუმროს, 2014 წლიდან, აქტიური წვლილი შეაქვს საქართველოს ტურისტულ, კულტურულ და ეკონომიკურ განვითარებაში. ყოველწლიურად ქვეყანაში 35 000 ტურისტს უწევს უმაღლეს მომსახურებას. იგი ქვეყნის ინტელექტუალურ ცენტრად იქცა. მის მიმართ ფართო საზოგადოების ინტერესი არსებობს. მისი ფუნქციონირებით არა მხოლოდ ერთი კომპანიაა დაინტერესებული, არამედ - მთელ საზოგადოება.

9.10 მესამე აპელანტმა მიუთითა პროფესორ ბ.ზოიძის ნაშრომზე „ევროპულ კერძო სამართლის საქართველოში რეცეფცია“, კერძოდ, მონოგრაფიაზე საკუთრების თავისუფლებასა და მის სოციალურ ინტერესებთან შეხამების შესახებ (იხ. სააპელაციო საჩივარი - ს.ფ 270).

9.11 მესამე აპელანტმა ასევე მიუთითა, ამერიკის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (Kelo v. City of New London, Conn., 545 U.S. 469 (2005)), რომელიც კერძო პირის სასარგებლოდ საკუთრების ექსპროპრიაციას ეხება (იხ. სააპელაციო საჩივარი - ს.ფ 270-271) და განმარტა, რომ საჯარო ინტერესის არსებობა სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რაც მან არ განახორციელა. მოსარჩელეთა ინტერესიც კომერციულია, ვინაიდან სასამართლო პროცესზე მათ არაერთხელ განაცხადეს, რომ ბინას ვერ აქირავებდნენ. შესაბამისად, სასამართლოს მხარეთა დაპირისპირებული ინტერესები უნდა შეეფარდებინა.

9.12 კომპანიის მხრიდან პირველ და მეორე აპელანტებთან (მოსარჩელეებთან) მორიგების ყველა მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა. კომპანიამ მათ კედლების გარედან შეფუთვა შესთავაზა, ისეთი მასალით, რომელიც ხმას ახშობს ან/და მნიშვნელოვნად ამცირებს, რაზეც უარი მიიღო. მოსარჩელეებმა განაცხადეს, რომ მსგავსი მასალა ბუნებაში არ არსებობს და ამის გაკეთება შეუძლებელია. კომპანიამ მოსარჩელეებს ფანჯრების გამოცვლაც შესთავაზა უფრო სქელი და ხმაგაუმტარი ფანჯრებით, ისევე, როგორც საცხოვრებელ ბინაში კონდინციონერისა და ჰაერის ცირკულაციის სხვა მოწყობილობების დამონტაჟება, თუმცა, მოპასუხემ ისევ უარი მიიღო.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

10.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის საოქმო განჩინებით, მეორე მოსარჩელის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა უძრავი ქონების მყიდველი (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტი).

10.2 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 მაისის განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება.

10.3 სასამართლოს განმარტებით, სადავო დანადგარების კუთვნილების ფაქტი მოპასუხეს სარჩელზე წარმოდგენილი შესაგებლით სადავოდ არ გაუხდია, არც უარყოფდა, საქმის არსებითად განხილვისას წარდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის - ხმაურის დონის შემცირების მიზნით, სადავო დანადგარების სასტუმროს სახურავზე გადატანას. მოსარჩელეთა კუთვნილი ბინების სადავო დანადგარების მომიჯნავე ტერიტორიაზე არსებობა კი, როგორც სარჩელზე დართული თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 13.10.2014წ. წერილით, ისე საქმეზე წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებით დასტურდება.

10.4 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნებზე და აღნიშნა, რომ პირველი სამი დასკვნა N13 ბინას, ხოლო მეოთხე დასკვნა - N10 ბინას უკავშირდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის სააპელაციო პრეტენზია, რომ N10 ბინასთან მიმართებით არ იყო წარდგენილი სადავო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასკვნების თანახმად, გაზომვა როგორც დღის, ისე ღამის საათებში ჩატარდა და სადავო დანადგარების მიერ გამოცემული ხმაურის დონეს სრულად ასახავდა.

10.4 სააპელაციო სასამართლომ, ექსპერტიზის დასკვნების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, დაასკვნა, რომ სასტუმროს სამაცივრე დანადგარებიდან წარმოქმნილი ხმაურის დონე, მოსარჩელეების კუთვნილ საცხოვრებელ ბინებში დასაშვებ ნორმებს მნიშვნელოვნად აღემატება.

10.5 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მესამე აპელანტის (კომპანიის) პრეტენზია, რომლის თანახმადაც, საექსპერტო გამოკვლევა ჩატარებულია იმ პირის საცხოვრებელ ბინაში, რომელიც ამ დავაში მხარეს არ წარმოადგენს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ექსპერტიზა ჩატარდა N10 ბინაში, რომელიც სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის ეკუთვნოდა მეორე მოსარჩელეს, ხოლო ამჟამად, მის უფლებამონაცვლეს (მყიდველს) ეკუთვნის.

10.6 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 170-ე, 172-ე და 174-ე მუხლებზე მითითებით ,,მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერ ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას (170 მუხლი); თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით (172 მუხლი); მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან პატივი სცენ ერთმანეთს. მეზობლად მიიჩნევა ყველა ნეკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შესაძლებელია გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება (174 მუხლი)“, განმარტა, რომ სამეზობლო სამართალი არის იმ ნორმათა ერთობლიობა, რომელიც არეგულირებს მეზობლებს შორის ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესების ოპტიმალურ დაკმაყოფილებას. მართალია, საკუთრება აბსოლუტური უფლებაა, მაგრამ ამავე დროს, საკუთრება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში არის სოციალური მოვლენა და მას საზოგადოებრივი ინტერესებისათვის ანგარიშის გაწევა უხდება. ანგარიშგაწევის პრინციპი განსაკუთრებით გამოკვეთილია მიწის საკუთრებაში. სამეზობლო ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმები წარმოადგენს საკუთრების უფლების შემზღუდავ ნორმებს. ფართო გაგებით, სამეზობლო სამართლის ნორმები როგორც კერძოსამართლებრივ, ასევე, საჯაროსამართლებრივ ნორმებს მოიცავს, როგორიცაა, სამშენებლო, გარემოსდაცვითი, სანიტარული ნორმატიული აქტები. მეზობლები ვალდებული არიან, პატივი სცენ ერთმანეთს. ურთიერთპატივისცემა ნიშნავს, არ ჩაიდინო ისეთი ქმედებები, რომლებიც ხელს შეუშლიან მეზობელს, ასევე, ზოგიერთ შემთხვევაში, იმოქმედონ იმისათვის, რომ ხელი არ შეეშალოს მეზობელს საკუთრების უფლების სრულფასოვნად განხორციელებაში. სწორედ ურთიერთპატივისცემის პრინციპიდან გამომდინარეობს მეზობლის მიერ თმენის ვალდებულება.

10.7 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მეზობლების მიერ ურთიერთპატივისცემის ვალდებულებები სულ უფრო აქტუალური ხდება, ვინაიდან ტექნოლოგიურმა ცვლილებებმა სამეზობლო ზემოქმედების ისეთი წყაროები წარმოშვეს, როგორიცაა: ჰაერის დაბინძურება, ხმაური, ვიბრაცია და სხვა. მეზობლად კი, მიიჩნევა არა მხოლოდ უშუალოდ მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთი, არამედ ყველა ის ნაკვეთი, საიდანაც შეიძლება გამომდინარეობდეს ზემოქმედება. მეზობელ ნაკვეთზე „ზემოქმედება“ ნიშნავს პოზიტიურად ზემოქმედებას, რომლის მგრძნობელობითი აღქმა და ფიზიკურად დადგენა შესაძლებელია. ნორმით განსაზღვრული ზემოქმედება, სახეობების გარდა, აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს, რომ ისინი ხელს არ უშლიან მესაკუთრეს საკუთარი ნაკვეთით სარგებლობაში ან უმნიშვნელოდ ხელყოფენ მის უფლებას. თუ რამდენად არის ზემოქმედება მნიშვნელოვანი ან უმნიშვნელო და მოცემულია თუ არა მესაკუთრის მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ხელყოფა, განისაზღვრება იმის მიხედვით, თუ რამდენად მისაღებია საშუალო ადამიანისათვის ფაქტობრივი ზემოქმედების სიძლიერე და ხანგრძლივობა, ასევე - მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ცხოვრებისეული ჩვეულებები. ხმაურის ზემოქმედების ხარისხი და დასაშვები ნორმები, მოცემულ შემთხვევაში ნორმატიული აქტით პირდაპირ არის განსაზღვრული, რომელიც ხმაურის ზღვრულად დასაშვებ დონეებს სამუშაო ადგილებზე, საზოგადოებრივ შენობებში და საცხოვრებელი განაშენიანების ტერიტორიაზე ადგენს.

10.8 სააპელაციო სასამართლომ, ბრძანებით დამტკიცებულ სანიტარული ნორმებზე, წარდგენილ მტკიცებულებებსა და დამკვიდრებულ პრაქტიკაზე (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 29.07.2013 წლის განჩინება საქმეზე N ას-576-547-2013) დაყრდნობით განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი ნაწილობრივ.

10.9 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ უსაფუძვლოა მოსარჩელეების მოთხოვნა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების შესახებ. სანიტარული ნორმები შემუშავებულია და ადგენენ ხმაურის კლასიფიკაციას, ხმაურის ნორმირებულ პარამეტრებსა და ზღვრულად დასაშვებ დონეებს სამუშაო ადგილებზე, საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი შენობების სათავსებში და საცხოვრებელი განაშენიანების ტერიტორიაზე. სანიტარული ნორმების N3 ცხრილის მე-4 პუნქტის თანახმად, ბინების საცხოვრებელ ოთახებში, საცხოვრებელ და საძინებელ სათავსებში ხმაურის დასაშვები დონე 23:00 სთ-დან 07:00 საათამდე შეადგენს 45 დეციბალს, 07:00 საათიდან 23:00 საათამდე - 55 დეციბალს. ხოლო ამავე ცხრილის მე-8 შენიშვნის მე-3 პუნქტით, ხმაური, რომელიც წარმოიქმნება სათავსებსა და ტერიტორიაზე მოსაზღვრე შენობებიდან ჰაერის კონდიცირების, ჰაერის გათბობის, ვენტილაციის სისტემით და სხვა საინჟინრო - ტექნოლოგიური მოწყობილობებით, მიღებული უნდა იქნეს 5 დეციბალით ნაკლები, ვიდრე ცხრილი N3-შია.

10.10 სააპელაციო სასამართომ განმარტა, რომ შენიშვნა არა „ბინების საცხოვრებელ ოთახებს“, არამედ „სათავსებსა და ტერიტორიებს“ ეხაბა. შენიშვნით სპეციალურად გამოყოფილია სწორედ ეს სიტყვები და არა „საცხოვრებელი ბინები და ოთახები“, ასევე, შენიშვნაში მხოლოდ „ჰაერის კონდიცირების, ჰაერის გათბობის და ვენტილაციის“ სისტემით გამოწვეულ ხმაურზეა საუბარი, მაშინ როდესაც სულ სხვა - „სამაცივრე“ დანადგარებს უნდა განიხილავდნენ. სწორედ ასე განმარტავს ცხრილის შენიშვნას საქმეზე წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის ავტორიც, რომელმაც ადგილზე დაათვალიერა და შეაფასა, როგორც სადავო დანადგარები, ისე - საცხოვრებელი ფართები.

11. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1 მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება და მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

11.2 კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეებს ხმაურის თმენის ვალდებულება აქვთ. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად განმარტეს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები და მხარეთა უფლებების თანაბრად არ დაიცვეს.

12.3 საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები სააპელაციო საჩივრის იდენტურია (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.8-9.12 ქვეპუნქტები).

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2018 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით მოპასუხის (კომპანიის) საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ კომპანიის (მოპასუხის) საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

19. წინამდებარე შემთხვევაში, მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზია უმთავრესად აგებულია იმ მსჯელობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ საჯარო ინტერესის არსებობა არ გაითვალისწინა და არ დაადგინა უძრავი ქონების მესაკუთრეთა თმენის ვალდებულება.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“ (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

21. საკასაციო სასამართლო საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლზე მითითებით განმარტავს, რომ „საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის დაცვის სუბიექტია კერძო პირთა საკუთრება, როგორი ფუნქციური დატვირთვაც არ უნდა ჰქონდეს მას, სამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად იქნება გამოყენებული თუ არასამეწარმეო მიზნებისათვის. საკუთრება უპირობოდ დაცული ფასეულობაა, იმის მიუხედავად, თუ რა ღირებულების მფლობელობაა სახეზე და რა სოციალური ტვირთის მატარებელია იგი“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასმაართლოს 2008 წლის 19 დეკემბრის # 1/2/411 გადაწყვეტილება საქმეზე შპს „რ–სი“, შპს „პ. კ.“, სს “გ.ა“, გ.ა–ის ინდივიდუალური საწარმო „ფ.“ და შპს „ე.“ საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს წინააღმდეგ, II. პ.23).

22. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ „მესაკუთრე საზოგადოების ნაწილია და არა მხოლოდ უფლებამოსილია მიიღოს გარკვეული სიკეთეები საზოგადოებისაგან, არამედ ვალდებულიცაა, რომ თავისი საკუთრება საზოგადოებრივი კეთილდღეობის მიზნებისათვის გამოიყენოს. მესაკუთრემ უნდა გაითავისოს, რომ არა მხოლოდ მას აქვს ინტერესები, არამედ ის იმყოფება სხვა ინტერესთა გარემოცვაში, რომელთაგანაც ის იზოლირებული არ არის და სადაც აუცილებელია ინტერესთა გონივრული ბალანსის დაცვა. ამ ფონზე კანონმდებელი უფლებამოსილია, კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმებისა და პრინციპების დაცვით, დაადგინოს ნორმები, რომლებიც განსაზღვრავენ საკუთრების შინაარსსა და ფარგლებს. საკუთრება არის კანონმდებლის მიერ დეფინირებადი უფლება. ამას მით უფრო მეტი მნიშვნელობა აქვს, რაც უფრო დიდია საკუთრების ობიექტის სოციალური დატვირთვა, მისი ბუნებიდან და თავისებურებებიდან გამომდინარე“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 18 მაისის # 2/1-370, 382, 390, 402, 405 გადაწყვეტილება, II. პ.8).

23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკუთრება აბსოლუტური უფლება არ არის და მისი შეზღუდვა დასაშვებია კანონით დადგენილი წესით, მათ შორის, სამეზობლო ნორმების მბოჭავი დანაწესით.

24. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა: „სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეგლამენტირებულია საკუთრების უფლების უმნიშვნელოვანესი ელემენტები: ფლობა; სარგებლობა და განკარგვა, თუმცა, მსგავსად სხვა სამოქალაქო უფლებებისა, იგი არ არის აბსოლუტური და შესაძლოა დაექვემდებაროს გარკვეულ შეზღუდვებს. თავის მხრივ, უდავოა, რომ უფლების შეზღუდვის პროპორციულობა მოწმდება შეპირისპირებულ სიკეთეთა სამართლიანი ბალანსის დადგენის გზით, როდესაც თანაბარი უფლების მქონე სუბიექტებს შორის უნდა მოხდეს ამ სიკეთით (უფლებით) სარგებლობის მართლზომიერად განსაზღვრა“ (იხ. სუსგ #ას-876-843-2016, 20.01.2017წ.).

25. განსახილველ საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელეების უძრავი ქონება და მოპასუხის კუთვნილი სასტუმრო ერთმანეთის მომიჯნავედაა, შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამეზობლო სამართლის მომწესრიგებელ ნორმათა გამოყენება.

26. სამეზობლო ურთიერთთმენის ვალდებულებას ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლი (ნორმის დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 10.7 ქვეპუნქტში). აღნიშნული ნორმა არ არის დეკლარაციული ხასიათის და გულისხმობს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ვალდებულებას, პატივი სცენ სხვისი საკუთრებისა თუ სხვა სამოქალაქო უფლებას და თავიანთი უფლებები გამოიყენონ ისე, რომ ამით ზიანი არ მიაყენონ სხვის უფლებას.

27. სსკ-ის 175-ე მუხლის პირველი ნაწილი, საკუთრებით სარგებლობის შესაძლო შეზღუდვისას, სწორედ თმენის ვალდებულებას ეხება, თუკი მესაკუთრის ნაკვეთზე მეზობელი მიწის ნაკვეთიდან მომდინარე ზემოქმედებანი ხელს არ უშლიან მესაკუთრეს თავისი ნაკვეთით სარგებლობაში, ან უმნიშვნელოდ ხელყოფენ მის უფლებას. ამავე ნორმის მეორე ნაწილი ეხება იგივე ვალდებულებას, როცა ზემოქმედება არსებითია, მაგრამ იგი გამოწვეულია სხვა ნაკვეთით ან სხვა უძრავი ქონებით ჩვეულებრივი სარგებლობით და მისი აღკვეთა არ შეიძლება ისეთი ღონისძიებებით, რომლებიც ამ სახის მოსარგებლეთათვის ნორმალურ სამეურნეო საქმიანობად მიიჩნევა. სსკ-ის 175-ე მუხლის მესამე ნაწილით, დადგენილია მესაკუთრის შესაძლებლობა, მოითხოვოს შესაბამისი ფულადი კომპენსაცია სამეზობლო ზემოქმედებათა თმენისას, თუკი ასეთი ზემოქმედება აღემატება მოცემულ ადგილას ჩვეულებრივად მიჩნეულ სარგებლობას და ეკონომიკურად დასაშვებ ფარგლებს (შდრ. სუსგ-ებს: # ას 368-352-3026, 21.10.2016წ; #ას-413-396-2016, 15.07.2016წ.).

28. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, სამეზობლო ურთიერთობის მომწესრიგებელ ნორმებთან და თმენის ვალდებულებასთან დაკავშირებით (სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იხ. წინამდებარე განჩინების 10.7-10.8 ქვეპუნქტებში) და განმარტავს, რომ თმენის ვალდებულება არსებობს მაშინ, თუ მეზობელი ნაკვეთიდან მომდინარე ზემოქმედება ხელს არ უშლის მესაკუთრეს თავისი ნაკვეთით სარგებლობაში ან უმნიშვნელოდ ხელყოფს მის უფლებას. თუ რამდენად არის ზემოქმედება მნიშვნელოვანი ან უმნიშვნელო და მოცემულია თუ არა მესაკუთრის მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ხელყოფა, განისაზღვრება იმის მიხედვით, რამდენად მისაღებია ადამიანისათვის ფაქტობრივი ზემოქმედების სიძლიერე და ხანგრძლივობა, ასევე - მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ცხოვრებისეული ჩვეულებები.

29. საკასაციო სასამართლო ,,ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის“ მე-4 მუხლის, ,,მ“ ქვეპუნქტზე მითითებით ,,ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპებია: სახელმწიფოს, საზოგადოების, თითოეული მოქალაქის მონაწილეობა ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრებაში, საცხოვრებელი, სამუშაო და დასასვენებელი გარემოს დაცვაში“ განმარტავს, რომ ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველსაყოფად, მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე გარემოსა და ანთროპოლოგიური ფაქტორების უარყოფითი ზეგავლენის თავიდან აცილების მიზნით, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის 2001 წლის N297/ნ ბრძანება არსებობს. აღნიშნული ბრძანებით კი დადგენილია ბინების საცხოვრებელ ოთახებში, საცხოვრებელ სათავსებში და საძინებელ სათავსებში ხმაურის დასაშვები დონე. აღნიშნული საჯაროსამართლებრივი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ საზოგადოდ, საჯარო მიზნებისათვის, არამედ მეზობელთა ურთიერთპატივისცემისა და დასაშვებ ფარგლებში სამეზობლო ზემოქმედებათა თმენის ვალდებულების შესასრულებლად, რაც კერძოსამართლებრივი მოწესრიგების საგანია.

30. საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის სასტუმროდან მომდინარე ზემოქმედება არსებითად ხელყოფს მოსარჩელეების უფლებას, რასაც ექსპერტიზის დასკვნებიც ადასტურებს. კერძოდ, ხელს უშლის მათ საცხოვრებელი ბინით სარგებლობაში, ამავდროულად ასეთი ზემოქმედება, აღემატება ხმაურის დასაშვებ ნორმებს და არ არის გამოწვეული უძრავი ქონების ჩვეულებრივი სარგებლობიდან.

31. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოხსენებული ბრძანების დაცვა ყველასთვის, მათ შორის მეწარმე სუბიექტისათვის სავალდებულოა, შესაბამისად, კასატორის არგუმენტი თავისუფალი მეწარმეობისათვის საფრთხის შექმნასთან დაკავშირებით მოცემულ შემთხვევაში სრულიად უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

32. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, საკუთრების ბოჭვის ამგვარი წინაპირობა სრულად შეესაბამება საკუთრების ინსტიტუტის სოციალურ არსს, რომელიც საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით, ასევე, ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი პუნქტითაა რეგლამენტირებული.

33. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომლის თანახმადაც, ამ შემთხვევაში მოსარჩელეთა საკუთრების უფლების შეზღუდვა დასაშვებია, ვინაიდან სასტუმროს მიმართ საჯარო ინტერესი არსებობს. სასამართლო მიუთითებს, რომ წარმატებული სასტუმროს ფუნქციონირებას საჯარო ინტერესის არსებობასთან საერთო არ აქვს, მით უფრო იმ პირობებში, როცა მოსარჩელეებს დანადგარების ექსპლუატაციის აკრძალვა არ მოუთხოვიათ. სამეწარმეო საქმიანობა კომპანიის მოგებაზეა ორიენტირებული და არა საჯარო ინტერესზე, რომელსაც საზოგადოებისათვის ან მისი ნაწილისათვის დადებითი შედეგის მომტანი მიზნები ამოძრავებს. ცხადია, მომგებიანი სამეწარმეო საქმიანობა გარკვეულ ეკონომიკურ ეფექტიანობასაც ქმნის.

34. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მიერ მითითებულ ამერიკის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას, ვინაიდან მასში საუბარია მუნიციპალიტეტის სასარგებლოდ კერძო პირის ქონების ექსპროპრიაციაზე, რომელიც ქალაქის ეკონომიკური განვითარებისთვის იყო აუცილებელი. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები კი, არსებითად განსხვავდება მოცემული შემთხვევისგან.

35. სასამართლო განმარტავს, რომ დავა ეხება კერძო სამართლის სუბიექტებს - მეზობლებს, რომლებსაც ურთიერთპატივისცემის ვალდებულება აქვთ. ისინი ვალდებული არიან ერთმანეთს საკუთრების უფლების სრულფასოვნად განხორციელებაში ხელი არ შეუშალონ, რასაც კასატორი (კომპანია) არ ასრულებს.

36. კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც, მისი მტკიცებით, მოსარჩელეების მიმართ სხვადასხვა შეთავაზებებს ეხება, მათ შორის: კედლების გარედან შეფუთვას, ფანჯრების გამოცვლას, კონდინციონერისა და ჰაერის ცირკულაციის სხვა მოწყობილობების დამონტაჟებას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსსკ-ის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები იწყებენ საქმისწარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. სსსკ-ის 219-ე მუხლის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული. სსსკ-ის 380-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოხმობილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილი იქნეს ახალი მტკიცებულებები. სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ საპატიო მიზეზით არ წარადგინა [სსსკ-ის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილი]. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დისპოზიციურობის პრინციპი სამოქალაქო საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა თავისუფლებას, განკარგოს თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამ პრინციპზეა აგებული სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა. უფლების დასაცავად სასამართლოსათვის მიმართვა თვით დაინტერესებული პირის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული. მისი ნების გარეშე არავის აქვს უფლება, მიმართოს სასამართლოს. მხარეები თვითონ წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს. ისინი თვითონ განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები, ამასთან, ეს მტკიცებულებები საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით უნდა იქნეს სასამართლოსათვის წარდგენილი. სასამართლო არ გაითვალისწინებს ახალ გარემოებებს, არ მიიღებს არავითარ მტკიცებულებებს, ანგარიშს არ გაუწევს ახალ მოსაზრებებს, თუ საპატიო მიზეზის გარეშე არ იყო წარდგენილი თავის დროზე, ესე იგი განსახილველი საქმის მომზადების სტადიაზე. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი საპატიო მიზეზით მხარემ ვერ წარადგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას (ახალ გარემოებებზე დაგვიანებით მითითების საპროცესო სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით იხ., №ას-816-767-2015, 19 ნოემბერი, 2015 წელი, საქმე №ას-1390-1310-2017, 06 დეკემბერი, 2017 წელი).

37. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოხსენებულის თაობაზე კასატორს შესაგებელშიც რომ მიეთითებინა, სასამართლო, მის პოზიციას უპირობოდ მაინც ვერ გაიზიარებდა, ვინაიდან, საქმის მასალებით არ დასტურდება, კასატორის (კომპანიის) მიერ შეთავაზებული ალტერნატივები, მოსარჩელეთა პრობლემას, ჯანსაღი საცხოვრებელი გარემოს უფლების დაურღვევლად, აღმოფხვრიდა თუ არა, რაც მოსარჩელის საწინააღმდეგოდ მოპასუხის დასამტკიცებელ გარემოებას წარმოადგენდა და დასახელებულ საკითხზე სპეციალისტთა დასკვნების გამაბათილებელი სარწმუნო მტკიცებულება მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია, აღნიშნული კი, მტკიცების ტვირთის პრინციპის გათვალისწინებით, შესაბამის პროცესუალურსამართლებრივ შედეგებს იწვევს მხარისათვის.

38. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა მართებულად დააკმაყოფილეს ნეგატორული სარჩელი, რომელიც „მიმართულია უფლების ისეთი დარღვევის წინააღმდეგ, რაც არ არის დაკავშირებული ნივთის მფლობელობის დაკარგვასთან, მაგრამ ხელშემშლელია ნივთის სარგებლობისა და განკარგვისათვის, ე.ი. პირი მოკლებულია ამ უფლებამოსილებათა განხორციელების შესაძლებლობას, რადგან სხვა პირი თავისი მოქმედებით ხელს უშლის მათ რეალიზებას... ამ სარჩელის საფუძველია გარემოებები, რომლებიც აფუძნებენ მოსარჩელის მიერ ნივთით სარგებლობისა და განკარგვის უფლებამოსილებას. ასევე ამტკიცებენ, რომ მესამე პირთა მოქმედება აბრკოლებს მათ განხორციელებას. მოსარჩელეს არ ევალება, ამტკიცოს მოპასუხის მოქმედების ან უმოქმედობის არამართლზომიერება, ის ივარაუდება, სანამ მოპასუხე არ დაამტკიცებს მის მართლზომიერებას ... ნეგატორული სარჩელი მიზნად ისახავს მესაკუთრის თავისუფლების აღიარებას ხელმყოფისაგან, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, ზიანის ანაზღაურებასა და დაცვის გარანტიების შექმნას შემდგომში შესაძლო ხელყოფისაგან. ნეგატორული სარჩელით სარგებლობს როგორც მესაკუთრე, ისე ნებისმიერი მართლზომიერი მფლობელი“(იხ. სუსგ # ას-843-809-2016, 26.10.2016წ.).

39.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (კომპანიის) საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

40. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს ''ს.ლ–ის'' საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს ''ს.ლ–ის'' (ს/კ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე შპს ''ბ–ს (ს/კ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადასახადო დავალება N1, გადახდის თარიღი 2018 წლის 10 აგვისტო), 70% – 105 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე