№ ას-1091-1048-2016 13 ოქტომბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. მ-ა (მოპასუხე)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. მ-ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - მ. კ. ო.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 1997 წლის 10 ივნისს გაცემული №94 მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით, მ. კ. ო-ს კომლს გადაეცა მცხეთის რაიონის სოფელ ც-ში 0,67 ჰა სასაოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართობი ორ ნაკვეთად.

2. მცხეთის რაიონის სოფელ ქ-ის საკრებულოს გამგეობის 2004 წლის 17 სექტემბრის №7-... ცნობის თანახმად, მ. კ. ო-ს ოჯახის წევრები არიან: თავად მ. კ. ო., მეუღლე – გ. ხ. და შვილი – თ. მ. კ..

3. მცხეთის გამგეობის ტექნიკური აღრიცხვის ტერიტორიული სამსახურის 2004 წლის 23 სექტემბრის №7-... ცნობით და ამავე სამსახურის მიერ 2004 წლის 23 სექტემბერს გაცემული №-... სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, მ. კ. ო-ს საკუთრებად რეგისტრირებულია ქ-ის საკრებულოს სოფელ ც-ში მდებარე ერთსართული საცხოვრებელი სახლი ნახევარ სარდაფით, საცხოვრებელი ფართი – 100 კვ.მ, სასარგებლო ფართი – 200 კვ.მ.

4. 2004 წლის 28 სექტემბერს მცხეთის რაიონის სოფელ ქ-ში მდებარე 6100 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობები (საკადასტრო კოდით 7-...) საჯარო რეესტრში თანაბარწილად დარეგისტრირდა მ. კ. ო-ს, ხ. გ-სა და მ. კ. თ-ს თანასაკუთრებად (საკუთრების უფლების რეგისტაციის საფუძვლად მითითებულია 1997 წლის 10 ივნისს გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტი #94, 2004 წლის 17 სექტემბრის საკრებულოს ცნობა #7-..., ტექაღრიცხვის 2004 წლის 23 სექტემბრის ცნობა #7-... და სარეგისტრაციო მოწმობა #7-...).

5. 2004 წლის 30 სექტემბერს მ. კ. ო-ს, ხ. გ-სა და თ. მ-ას შორის დაიდო ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც ხ. გ-ამ და მ. კ. ო-მ მათ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება - მცხეთის რაიონის სოფელ ქ---ში მდებარე სასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი (საკადასტრო კოდი 7-...) აჩუქეს შვილს - თ. მ-ას. აღნიშნული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, საჯარო რეესტრში თ. მ-ა აღირიცხა უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

6. ნ. მ-მა (შემდგომში „მოსარჩელე“ ან „მეორე საკასაციო საჩივრის ავტორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. მ-ასა (შემდგომში „მოპასუხე“, „აპელანტი“ ან „პირველი საკასაციო საჩივრის ავტორი“) და მ. კ. ო-ს (შემდგომში „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა 2004 წლის 30 სექტემბრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მცხეთის რაიონის სოფელ ც-ში მდებარე თ. მ-ას სახელზე რეგისტრირებულ 6100 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე მდებარე ნაგებობების (საკადასტრო კოდი: 7-...) 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

7. მოსარჩელის განცხადებით, იგი მიწის რეფორმის დროს, 1992 წლისათვის მშობლებთან ერთად ერთ კომლად ცხოვრობდა და სარგებლობდა სადავო მიწის ნაკვეთით, რომელიც მიწის რეფორმის შემდეგ გამოცხადდა მათ საკუთრებად და კომლის ერთ-ერთ წევრზე - მ. კ. ო-ს სახელზე გაიცა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი. საარქივო ცნობის მიხედვით, კომლის ოჯახის წევრები იყვნენ მოსარჩელე და მისი მშობლები. მართალია, მოპასუხე თ. მ-ა რეგისტრირებულ ქორწინებაშია 2014 წლიდან, თუმცა მანამდე რამდენჯერმე იყო გათხოვილი და საკომლო წიგნებშიც ასეა მითითებული. 2014 წელს მოსარჩელემ შეიტყო, რომ მისმა მშობლებმა თავიანთ საკუთრებაში დაირეგისტრირეს სადავო მიწის ნაკვეთი და 2004 წლის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მთლიანად გადასცეს ქალიშვილს, მოპასუხე თ. მ-ას, რის გამოც უკანონოდ გაჩუქდა მოსარჩელის კუთვნილი 1/3 წილი.

8. მოპასუხეებმა სარჩელზე წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელე დიდი ხანია მათთან ერთად აღარ ცხოვრობს. დაქორწინების შემდეგ მან ყველანაირი კავშირი გაწყვიტა მამის ოჯახთან და კომლის სამეურნეო საქმიანობაშიც არ იღებდა მონაწილეობას. მიწის რეფორმის დროს იგი უკვე წასული იყო სახლიდან. ამდენად, დაკარგული აქვს კომლის ქონების წილზე უფლება. რაც შეეხება თ. მ-ას, მიწის რეფორმის დროს იგი გათხოვილი არ იყო და ირიცხებოდა მამის კომლში. დღემდე მეუღლესთან ერთად ცხოვრობს იმ სახლში, რომელიც მშობლებმა აჩუქეს.

9. მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელის მოთხოვნა 2004 წლის 30 სექტემბრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე აღიარებულ იქნა მცხეთის რაიონის, სოფელ ც-ში მდებარე 6100 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობების (საკადასტრო კოდი: 7-...) 1/3 წილის მესაკუთრედ.

10. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და მოითხოვეს ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივლისის განჩინებით მ. კ. ო-ს სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. მ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1.2 ქვეპუნქტისა და მეორე პუნქტის შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოსარჩელე აღიარებულ იქნა მცხეთის რაიონის სოფელ ც-ში მდებარე 6100 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობების (საკადასტრო კოდი 7-...) ¼ წილის მესაკუთრედ.

13. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლით, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილებით, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების პრაქტიკული განხორციელების დამატებით ღონისძიებათა თაობაზე“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის #128 დადგენილებით და აღნიშნა, რომ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების საკითხის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი იყო 1992-1999 წლებში, მიწის რეფორმის მიმდინარეობის პერიოდში, მ. კ. ო-ს კომლის წევრთა ვინაობის დადგენა.

14. სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლების შესაბამისად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები (საარქივო ცნობა, განათლების დამადასტურებელი მოწმობა, ქ--ის საკრებულოს გამგეობის 2000 წლის 24 ნოემბრის და 2006 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებები) და დაადგინა, რომ მიწის რეფორმის პერიოდში მოსარჩელე ირიცხებოდა მამის კომლში.

15. სასამართლომ ასევე შეაფასა მცხეთის რაიონის სოფელ ქ-ის საკრებულოს გამგეობის 2004 წლის 17 სექტემბრის #7-- ცნობა, რომელიც სადავო ქონების მ. კ. ო-ზე, ხ. გ-ასა და თ. მ. კ-ზე თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხვის საფუძველი გახდა და აღნიშნა, რომ იგი წარმოადგენს მხოლოდ საინფორმაციო დოკუმენტს ცნობის გაცემის დროისათვის ერთად მცხოვრებ ოჯახის წევრთა ვინაობის შესახებ და არ შეიცავს კომლის შემადგენლობის შესახებ მონაცემებს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო ურთიერთობის მოწესრიგებისას არსებითი მნიშვნელობის მტკიცებულებას საკომლო წიგნის ჩანაწერები წარმოადგენს, ვინაიდან ისინი ეფუძნება ჩანაწერის შესრულების დროს მოქმედ კანონმდებლობასა და მის საფუძველზე განხორციელებულ პროცედურებს, ისევე როგორც, კანონით გათვალისწინებულ ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, კომლის წევრად პირის რეგისტრაცია, თავისთავად, მეტყველებს იმაზე, რომ იგი აკმაყოფილებდა კომლის წევრად რეგისტრაციის პირობებს. ამგვარი რეგისტრაციის არსებობის პირობებში კი, სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელეს არ გააჩნდა კომლის წევრობისათვის დამახასიათებელი ნიშნების არსებობის მტკიცების საჭიროება. საკომლო ჩანაწერის უსაფუძვლობის მტკიცების ტვირთი, ან/და ჩანაწერიდან გამომდინარე პრეზუფციების გაქარწყლება მოპასუხეს ეკისრებოდა, რაც მან სათანადოდ ვერ გასწია.

16. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122-ე, 125-ე მუხლებით, „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის #949 დადგენილებით და დაასკვნა, რომ ვინაიდან მიწის რეფორმის შემდგომ საკოლმეურნეო კომლის გაუქმებით კომლის ქონება იქცა მისი წევრების თანასაკუთრებად, ამასთან, მოსარჩელე იყო მ. კ. ო-ს კომლის წევრი, მან 1993 წლიდან კანონისმიერი საფუძვლით მოიპოვა საკუთრების უფლება სადავო ქონების შესაბამის წილზე, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე თ. მ-ას სადავო უძრავ ქონებაზე უფლება დაკარგული ჰქონდა.

17. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის მცხეთის არქივის 2014 წლის 17 ოქტომბერს გაცემული №A-... საარქივო ცნობის თანახმად, 1986-1995 წლების ჩანაწერებში მ. კ. თ-ს (თ. მ-ა) შესახებ მითითება, რომ გათხოვდა, არ შეიძლება კომლიდან ამოწერისა და კომლის ქონების წილზე უფლების დაკარგვის საფუძველი გახდეს. სასამართლომ მიუთითა 1986-1995 წლების მონაცემებით კომლის ჩანაწერებზე, რომელთა მიხედვით, კ. მ. ო-ს კომლის ყველა იმ წევრის გასწვრივ, რომლებიც ამ თუ იმ მიზეზით (მათ შორის გათხოვების გამო) კომლიდან გავიდნენ, მითითებულია – ,,ხაზია გადასმული’’ და/ან ,,ამოწერილია’’. ასე მაგ., ,,შვილი-მ.კ. გ. (ხაზია გადასმული) გათხოვდა; შვილი - მ. კ. გ. (ხაზია გადასმული), გათხოვდა, ამოწერილია 1993 წელს, რასაც თ. მ. კ-ს შემთხვევაში, ადგილი არა აქვს. ასეთ ვითარებაში კი იმის მტკიცება, რომ მოპასუხეს კომლის ქონებაზე დაკარგული ჰქონდა უფლება, ეკისრებოდა მოსარჩელეს, რომელმაც აღნიშნული ტვირთი სათანადოდ ვერ გასწია.

18. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის დაწყების მომენტისათვის და მისი მიმდინარეობის პერიოდში, მ. კ. ო-ს საკოლმეურნეო კომლის წევრები იყვნენ: თავად მ. კ. ო., მისი მეუღლე – გ. ხ., შვილი – თ. მ. კ. (მოპასუხე) და შვილი – ნ. მ-ი (მოსარჩელე). შესაბამისად, კომლის ქონებაში თითოეულის წილი შეადგენს 1/4-ს და სწორედ ამ ნაწილში უნდა მოხდეს მოსარჩელის მესაკუთრედ ცნობა.

19. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

20. პირველი საკასაციო საჩივრის ავტორმა, თ. მ-ამ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

21. მეორე საკასაციო საჩივრის ავტორმა, ნ. მ-მა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სადავო ქონების 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

22. პირველი საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 126-ე, 127-ე, 128-ე მუხლები და არასწორად დაადგინა მოსარჩელის საკუთრების უფლება კომლის ქონებაზე. კერძოდ, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე არ ღებულობდა მონაწილეობას თავისი შრომით ან სახსრებით კომლის საერთო მეურნეობაში არა ზედიზედ 3 წლის განმავლობაში, არამედ 1984 წლიდან (ანუ მას შემდეგ, რაც წავიდა თბილისში სასწავლებლად და აღარ დაბრუნებულა კომლში), სასამართლომ უსაფუძვლოდ დააკმაყოფილა მისი სარჩელი სადავო ქონების წილის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

23. მეორე საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი და მოსარჩელეს დააკისრა იმ გარემოების დამტკიცების ვალდებულება, რაც მას არ ევალებოდა. კერძოდ, სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ მტკიცება იმისა, რომ მოპასუხეს კომლის ქონებაზე დაკარგული ჰქონდა უფლება ეკისრებოდა მოსარჩელე მხარეს. კასატორის მითითებით, მან მოახერხა იმ გარემოების დამტკიცება, რომ ირიცხებოდა მამის კომლში, ხოლო მოპასუხე თ. მ-ამ ვერ შეძლო სათანადო დოკუმენტებით დაემტკიცებინა, რომ გათხოვების შემდგომ კვლავ განაგძობდა კომლში ცხოვრებას და მიწის რეფორმის დროისათვის იყო კომლის წევრი. სასამართლომ არასწორად შეაფასა საარქივო ცნობაში არსებული ჩანაწერები და არასწორად დაადგინა, რომ კომლში ირიცხებოდა ოთხი წევრი - მოსარჩელესა და მის მშობლებთან ერთად მოპასუხე თ. მ-ა, რამაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინებებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

25. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ ისინი არ აკმაყოფილებენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

26. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე

27. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

28. განსახილველ დავაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის დაწყების მომენტისათვის და მისი მიმდინარეობის პერიოდში მ. კ. ო-ს საკოლმეურნეო კომლის წევრები იყვნენ როგორც მოსარჩელე, ასევე მოპასუხე, თ. მ-ა და მათი მშობლები, შესაბამისად, კომლის ქონებაში თითოეულის წილი შეადგენდა ¼-ს.

29. წარდგენილი საკასაციო საჩივრებით მხარეები სადავოდ ხდიან სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნულ დასკვნას. კერძოდ, მოსარჩელე ამტკიცებს, რომ მოპასუხე გათხოვების შემდეგ გამოეყო საკოლმეურნეო კომლს და შესაბამისად დაკარგა სადავო ქონებაზე თანასაკუთრების უფლება, ხოლო მოპასუხე აცხადებს, რომ მიწის რეფორმის დაწყების მომენტისათვის მოსარჩელე აღარ ირიცხებოდა მამის კომლში, იგი საცხოვრებლად გადავიდა სხვაგან, რაც სადავო ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობას გამორიცხავდა.

30. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

31. საკასაციო სასამართლო დასაბუთებულ შედავებად ვერ მიიჩნევს კასატორების განმარტებას, რომ მოსარჩელის შემთხვევაში, მისი სხვა ქალაქში საცხოვრებლად გადასვლა, ხოლო მოპასუხის შემთხვევაში გათხოვება, ადასტურებდა მ კ. ო-ს კომლიდან მათი გასვლის ფაქტს.

32. საკასაციო სასამართლომ, ერთ-ერთ საქმეში, სადაც მოსარჩელე მუდმივად საცხოვრებლად სხვა ქალაქში გადასვლის გამო კომლიდან პირის ამორიცხვას ამტკიცებდა, განმარტა შემდეგი: „სადავო ურთიერთობის მოწესრიგებისას არსებითი მნიშვნელობის მტკიცებულებას საკომლო წიგნის ჩანაწერები წარმოადგენს, ვინაიდან ისინი ეფუძნება ჩანაწერის შესრულების დროს მოქმედ კანონმდებლობასა და მის საფუძვლად განხორციელებულ პროცედურებს, ისევე, როგორც კანონით გათვალისწინებულ ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, კომლის წევრად პირის რეგისტრაცია თავისთავად მეტყველებს იმაზე, რომ იგი აკმაყოფილებდა კომლის წევრად რეგისტრაციის პირობებს. ამგვარად, რეგისტრაციის არსებობის პირობებში, მოსარჩელეს არ გააჩნდა კომლის წევრობისათვის დამახასიათებელი ნიშნების არსებობის მტკიცების საჭიროება, არამედ, კომლის ჩანაწერის უსაფუძვლობის მტკიცების ტვირთი, ან/და ჩანაწერიდან გამომდინარე პრეზუფციების გაქარწყლება მოპასუხეს ეკისრებოდა, რაც მას არ განუხორციელებია“ (იხ. სუსგ საქმე №ას-1350-187-2014, 15 ივლისი, 2015 წელი).

33. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ვინაიდან საკომლო ჩანაწერებში არ არსებობდა მითითება როგორც მოსარჩელის, ასევე მოპასუხის კომლიდან გასვლის თაობაზე, საქმის მასალებით ასევე არ დასტურდებოდა მათი კომლიდან გასვლის სამართლებრივი საფუძველი (მაგ. განცხადება კომლიდან ამოწერის თაობაზე, ან სასოფლო საბჭოს აღმასკომის გადაწყვეტილება კომლიდან ამოწერის შესახებ და ა.შ), სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები (მოსარჩელე 1984 წლიდან წასული იყო სასწავლებლად და კომლში აღარ დაბრუნებულა, ხოლო მოპასუხე გათხოვდა) არ ადასტურებდა კომლიდან კასატორების ამოწერის ფაქტს.

34. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახული მსჯელობა სრულად შეესაბამება ზემოაღნიშნულ განმარტებებს და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილურ პრაქტიკას, სააპელაციო პალატამ სწორად მოიძია/განმარტა მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმები - საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122-ე, 125-ე მუხლები, სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების საკითხს (საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 22.09.1992წ. #949 დადგენილების შესაბამისად), არსებითად სწორად განსაზღვრა მტკიცების საგანი და გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი.

35. განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც კომლის გაუქმების, ასევე, კომლის ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობის საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, რომლისგანაც არ განსხვავდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება (იხ. სუსგ საქმე №ას-524-498-2013, 26 ივლისი, 2013 წელი;საქმე №ას-27-27-2016, 1 მარტი, 2016 წელი).

36. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

38. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300-300 ლარის 70% – 210 ლარი.

39. რაც შეეხება საკასაციო სასამართლოში მეორე საკასაციო საჩივრის ავტორის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებას, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ იგი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მეორე საკასაციო საჩივრის ავტორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულება (შრომის წიგნაკისა და დიპლომის ასლები), მთლიანობაში „02“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 139-140);

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. თ. მ-ასა და ნ. მ-ის საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ თ. მ-ას (პ/ნ: 3-...) დაუბრუნდეს ნ. ხ-ის (პ/ნ: 0-...) მიერ 2016 წლის 28 ნოემბერს №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. კასატორ ნ. მ-ს (პ/ნ: 3-...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2016 წლის 28 ნოემბერს №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. კასატორ ნ. მ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (შრომის წიგნაკისა და დიპლომის ასლები), მთლიანობაში „02“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 139-140);

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე