№ ას-944-909-2016 15 სექტემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ქ. ჯ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. კ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. ბათუმში, ს-ის ქ. #49-ში მდებარე 504 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდით 0-...) (შემდგომში „სადავო მიწის ნაკვეთი“) 2010 წლის 23 ივლისამდე წარმოადგენდა ქ. ჯ-ს (ქორწინებამდელი გვარი „გ-ი“) საკუთრებას (იხ. ს.ფ. 23).

2. 2010 წლის 14 ივლისის მინდობილობის საფუძველზე ქ. ჯ-მ ნ. კ-ეს მიანიჭა უფლება ქ. ბათუმში, ს-ის ქ. #49-ში მდებარე 504 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდით 0-...) გაეყო ორ ნაწილად (400 კვ.მ და 104 კვ.მ), ხოლო გაყოფის შემდეგ 400 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი განეკარგა თავისი შეხედულებისამებრ - საკუთარ თავთან ან ნებისმიერ სხვა პირთან დადებული გარიგებით (იხ. ს.ფ. 24-27).

3. 2010 წლის 23 ივლისს ნ. კ-ემ მიწის ნაკვეთი გაყო ორ ნაწილად, რის შემდეგაც 401 კვ.მ (საკადასტრო კოდით №0-...) მიწის ნაკვეთზე (შემდგომში „სადვო მიწის ნაკვეთი“) მოსარჩელის სახელით თავის თავთან დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მესაკუთრედ. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში დაფიქსირდა, რომ ნასყიდობის საგნის ღირებულება შეადგენს 35 000 ლარს და გამყიდველმა (ქ. ჯ-მ) უკვე მიიღო ნასყიდობის საგნის საფასური მყიდველისაგან (ნ. კ-ისაგან) (იხ. ს.ფ. 34-36).

4. 2013 წლის 24 იანვარს ქ. ჯ-სა და ნ. კ-ეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, ქ. ბათუმში, ს-ის ქ. #49-ში მდებარე ქ. ჯ-ს საკუთრებაში არსებული 103 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობა (148.30 კვ.მ) იყიდა ნ. კ-ემ 50 000 აშშ დოლარად.

5. ნ. კ-ის მიერ 2012 წლის 31 აგვისტოს გაცემულ სანოტარო წესით დამოწმებულ ხელწერილში დაფიქსირებულია შემდეგი: „მე, ნ. კ-ე, პირადი №6-..., ვკისრულობ ვალდებულებას, რომ მოქალაქე ქ. გ–ს, პირადი №0-..., მის მიერ 2010 წლის 14 ივლისს გაცემული მინდობილობის შესაბამისად, ჩემზე გაფორმებული 400 (ოთხასი) კვ.მეტრი მიწიდან დავუბრუნებ 200 (ორასი) კვადრატულ მეტრ მიწას. მიწის საკადასტრო მონაცემებია 0-..., მისამართი: ქ. ბათუმი, ს-ის ქ. №49“(ს.ფ. 40).

6. 2015 წლის 10 სექტემბერს ქ. ჯ-მ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. კ-ის (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

7. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ იგი შეცდომაში შეიყვანა და მოტყუებით გადაიფორმა მოსარჩელის კუთვნილი 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 200 კვ.მ. კერძოდ, იგი არწმუნებდა მოსარჩელეს, რომ ამ ნაკვეთზე მშენებლობის ნებართვის ასაღებად სჭირდებოდა მის საკუთრებაში ფორმალურად ყოფილიყო დაფიქსირებული 400 კვ.მ (იგივე 401 კვ.მ) მიწა და შემდგომ 200 კვ.მ-ს ნებაყოფლობით დაუბრუნებდა უკან. ამ შინაარსის ხელწერილი მართლაც გასცა მოპასუხემ (2012 წლის 31 აგვისტოს), თუმცა დაპირება დღემდე არ შეუსრულებია და არც რაიმე სახის სამშენებლო სამუშაოების ნებართვა მოუპოვებია ამ ნაკვეთზე. მოსარჩელის განცხადებით, ვინაიდან 401 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 200 კვ.მ-ის გამოყოფა რეალურად შეუძლებელია იმის გამო, რომ ხელწერილში არ არის დაფიქსირებული გამოსაყოფი, ანუ დასაბრუნებელი მიწის ნაკვეთის კონტურები - სიგრძე, სიგანე და სხვ., უნდა მოხდეს აღნიშულ მიწის ნაკვეთზე (401 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე) მოსარჩელის თანამესაკუთრედ ცნობა, ანუ იგი მესაკუთრედ უნდა აღირიცხოს ნაკვეთის ½ ნაწილზე.

8. მოპასუხემ სარჩელზე წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მან შეიძინა მოსარჩელისგან ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე და ხელშეკრულებაში მითითებული ნასყიდობის საფასური 35 000 ლარი, რომელიც ხელშეკრულების დადების დროისთვის არსებული კურსით შეესაბამებოდა 20 000 აშშ დოლარს, სრულად გადაიხადა.

9. მოსარჩელის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომ მას სადავო მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის სამუშაოები არ უწარმოებია, მოპასუხე განმარტავს, რომ 2010 წლის 10 ოქტომბერს მისი დაკვეთით ინჟინერ-გეოლოგის მიერ ჩატარდა სამშენებლო მოედნის გეოლოგიური გამოკვლევა შენობის დადგმის მიზნით. დასკვნის მიხედვით, სამშენებლო მოედანი აღმოჩნდა სუსტი - 12-13 მ-ის სიღრმემდე გრუნტის წყლების სიახლოვე, ეპიზოდური დატბორვა და საფუძველში სუსტი გრუნტების განლაგება გაართულებდა საძირკველის კონსტრუქციის აშენებას და გამოიწვევდა საფუძველში მნიშვნელოვან ჯდენებს, რასაც შესაძლოა მოჰყოლოდა მოსარჩელის კუთვნილი სახლის ჩათრევა.

10. 2012 წელს შპს „ა-მ“ დაიწყო სახლის პროექტზე მუშაობა. პროექტით მშენებლობის ფასის გაანგარიშების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ფუნდამენტის აშენების ღირებულება ძალიან ძვირი დაჯდებოდა, ამასთან, სამუშაოები შეუქმნიდა რეალურ საშიშროებას მიმდებარე სახლს. სწორედ ამ მიზეზის გამო მოპასუხემ მშენებლობა დროებით შეაჩერა, რის შემდეგაც მოსარჩელემ სთხოვა მოპასუხეს შეძენილი მიწის ნაკვეთიდან დაებრუნებინა 200 კვ.მ ნაკვეთი და შეექმნა აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტი იმ მიზნით, რომ იმედოვნებდა ნახავდა ინვესტორს მრავალბინიანი სახლის მშენებლობისათვის. მოპასუხის განმარტებით, იგი დათანხმდა მოსარჩელეს ამ პირობაზე და გასცა შესაბამისი ხელწერილი, თუმცა რეალურად აღნიშნული ხელწერილი (დაპირება) წარმოადგენდა მხოლოდ ინვესტორისათვის საჩვენებელ დოკუმენტს. ვინაიდან მოსარჩელემ ინვესტორი ვერ მოიძია, ამ დოკუმენტის გამოყენება აღარც დასჭირდა. შესაბამისად, გაურკვეველია, რის საფუძველზე ითხოვს მოსარჩელე მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ ცნობას მაშინ, როდესაც მოპასუხეს სადავო მიწის ნაკვეთი შეძენილი აქვს კანონის სრული დაცვით.

11. მოპასუხემ ასევე თანხმობა განაცხადა სადავო ქონების მოსარჩელისათვის დაბრუნებაზე იმ პირობით, თუ მოსარჩელე ქონების ღირებულებას აუნაზღაურებდა.

12. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

13. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილება.

14. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელის მოთხოვნაა 2012 წლის 31 აგვისტოს სანოტარო წესით დადასტურებულ ხელწერილში მოპასუხის მიერ გამოვლენილი ნება შეფასდეს, როგორც უსასყიდლოდ უძრავი ქონების გადაცემაზე გამოვლენილი ნება და მოპასუხეს დაევალოს ამ გარიგებიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულება, მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის 524-ე და 525.3 მუხლებიდან გამომდინარეობს.

16. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთვევაში მოსარჩელეს მოპასუხისათვის უსასყიდლოდ ქონების გადაცემაზე ნება არ გამოუვლენია, რასაც ადასტურებს 2010 წლის 23 ივლისისა და 2013 წლის 24 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რომლებითაც ქ. ბათუმში, ს-ის ქ. №49-ში მდებარე მოსარჩელის უძრავი ქონება სასყიდლიანი ფორმით შეიძინა მოპასუხემ, რაშიც გადაიხადა 70 000 აშშ დოლარი, ფაქტობრივად დაეუფლა მას და შესაბამისად, ამ ფორმით შეძენილი უძრავი ქონების ჩუქებაზე ნების გამოვლენა რეალობას მოკლებული იყო.

17. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე მუხლებზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. მოცემულ შემთხვევაში 2012 წლის 31 აგვისტოს ხელწერილში მოპასუხეს დაფიქსირებული ჰქონდა, რომ იგი ქონებას „დაუბრუნებდა“ მოსარჩელეს. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხეს სადავო უძრავი ქონება მოსარჩელისაგან სასყიდლიანი ხელშეკრულებით საკმაოდ მაღალ ფასად ჰქონდა შეძენილი (რასაც ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებები), მტკიცებულებათა ანალიზის საფუძველზე სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის მითითება, რომ ქონების „დაბრუნებაში” იგულისხმებოდა ქონების ისეთივე წესით მოსარჩელისათვის გადაცემა, რა წესითაც იგი თავად მოპასუხეს ჰქონდა მიღებული, ანუ მან ნება გამოავლინა სასყიდლიანი ფორმით ქონების გადაცემაზე. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებები და ის ფაქტი, რომ ქონებას ფაქტობრივად ფლობდა მოპასუხე, მოსარჩელის მტკიცების სტანდარტს მაღლა სწევს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მან უტყუარად, სარწმუნოდ და ყოველგვარი ეჭვის გარეშე უნდა დაადასტუროს, რომ მოპასუხემ ნება გამოავლინა ჩუქებაზე.

18. ამ მიმართებით სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება მოწმე მ. ჯ-ს ჩვენებაზე (რომელიც მიუთითებდა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხისგან შეიძინა არა 400, არამედ 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი) და აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, მოწმის ჩვენება სარწმუნოდ ვერ მიიჩნევა, ვინაიდან 2010 წლის 23 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად მოპასუხეს შეძენილი ჰქონდა 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და არა 200 კვ.მ., მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. სასამართლომ მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო უძრავი ქონების უსასყიდლოდ გადაცემაზე მოპასუხის მიერ ნების გამოვლენის დადასტურება, რაც გამორიცხავდა სამოქალაქო კოდექსის 525.3 მუხლის საფუძველზე სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 ივლისის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

20. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ასევე არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი. კერძოდ, დადგენილია, რომ მოპასუხეს 2010 წლის 17 ივლისის მინდობილობის საფუძველზე მიეცა უფლება სადავო მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან განეკარგა იგი - საკუთარ თავთან ან/და სხვა ნებისმიერ პირთან გაეფორმებინა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რა დროსაც ნასყიდობის ფასი გადახდილი უნდა ყოფილიყო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე; ასევე უდავოდ დადგენილია, რომ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან მოსარჩელეს მოპასუხისაგან ნასყიდობის საფასური არ მიუღია. მოპასუხემ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე არაფორმალურად იყიდა 401 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და არწმუნებდა მოსარჩელეს, რომ აღნიშნული ნაკვეთიდან 200 კვ.მ ფართობზე აპირებდა სამსართულიანი საცხოვრებელი სახლის აშენებას, ხოლო დარჩენილ 200 კვ.მ-ს (201 კვ.მ-ს) დაუბრუნებდა მოსარჩელეს. შესაბამისად, მოგვიანებით, მხარეთა შორის მიღწეულ იქნა ახალი შეთანხმება - წარმოიშვა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხემ იკისრა 200 კვ.მ-ის მოსარჩელისათვის დაბრუნების ვალდებულება, თუმცა აღნიშნულ ხელწერილში არსად არის მითითება რაიმე სახის ანაზღაურებაზე, შესაბამისად, მოსარჩელეს მისთვის ნასყიდობის საფასურის გადახდა არ ევალებოდა. 20 000 აშშ დოლარი კი, რაზეც მიუთითებს მოპასუხე, ვერ მიიჩნევა ნასყიდობის თანხად, ვინაიდან მას რაიმე კავშირი ხელშეკრულებასთან არ აქვს. მოპასუხე მოსარჩელესთან იმყოფებოდა სასესხო ურთიერთობაში, სწორედ ეს სესხი - 20 000 აშშ დოლარი გადაუხადა მას მოპასუხემ. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ 2010 წლის 14 ივლისს გადარიცხული თანხა ნასყიდობის საფასურს წარმოადგენდა.

21. კასატორის განცხადებით, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით საკუთრების უფლების გადაცემის ვალდებულება სანოტარო წესით უნდა იქნას დადასტურებული, რასაც მოცემულ შემთხვევაში აქვს ადგილი - ზემოაღნიშნული ხელწერილი წარმოადგენს ხელშეკრულებას, რომელიც ავალდებულებს მოპასუხეს საკუთრებაში გადასცეს მოსარჩელეს მოთხოვნილი 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ამდენად, მოპასუხემ უნდა შეასრულოს სახელშეკრულებო ვალდებულება. სასამართლომ კი არასწორად შეაფასა ხელწერილის შინაარსი. კერძოდ, უნდა გაერკვია რა სახის ნება იქნა გამოვლენილი მასში და რა უფლებებსა და ვალდებულებებს წარმოშობდა იგი. მოცემულ შემთხვევაში ამ ხელწერილით მოპასუხემ აღიარა მისი ვალდებულებები და ვინაიდან იგი ხელშეკრულებიდან არ გასულა, მასში ასახული პირობები დღესაც ძალაშია, შესაბამისად, საფუძვლიანია სასარჩელო მოთხოვნაც.

22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

23. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

24. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

25. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

26. მოცემულ შემთხვევაში კასატორის ძირითადი პრეტენზია ეხება იმას, რომ სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა სადავო ხელწერილის შინაარსი, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელის აზრით, მოპასუხე ავლენდა ქონების ნაწილის მისთვის უსასყიდლოდ დაბრუნების ნებას, შესაბამისად, მას ეკისრებოდა ამ ხელწერილის პირობების შესრულება და ქონების გადაცემის ვალდებულება. კასატორი აღნიშნული პრეტენზიის გასამყარებლად მიუთითებს იმ გარემოებაზეც, რომ მისთვის მოპასუხის მიერ გადახდილი თანხა, 20 000 აშშ დოლარი მხარეთა შორის არსებული სხვა სამართლებრივი ურთიერთობიდან (სასესხო ურთიერთობიდან) გამომდინარე ვალდებულებას წარმოადგენდა და არა მიწის ნასყიდობის ღირებულებას. ეს ორი წინაპირობა კი, მისივე აზრით, ქმნიდა სარჩელის დაკმაყოფილებისა და სადავო ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობის საფუძველს.

27. საკასაციო პალატა წარდგენილი პრეტენზიების შემოწმების მიზნით, პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2012 წლის 31 აგვისტოს მოპასუხემ ხელწერილით იკისრა ვალდებულება მოსარჩელეს მის მიერ გაცემული მინდობილობის შესაბამისად, მოპასუხეზე გაფორმებული 400 (ოთხასი) კვ.მ მიწიდან დაუბრუნოს 200 (ორასი) კვ.მ მიწა (მიწის საკადასტრო მონაცემებია 0-..., მისამართი: ქ. ბათუმი, ს-ის ქ. №49“) (ს.ფ. 40). აღნიშნული ხელწერილის დადებამდე კი, მან ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელისაგან შეიძინა ხელწერილში მითითებული 400 კვ.მ (401 კვ.მ) მიწის ნაკვეთი (იხ. ს.ფ. 34-36).

28. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნასყიდობის თანხა მოპასუხეს მოსარჩელისათვის არ გადაუხდია. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ნასყიდობის საგნის ღირებულება, 35 000 ლარი გამყიდველმა მიიღო ხელშეკრულების გაფორმებამდე. ეს გარემოება სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია თავად ხელშეკრულების შინაარსიდან (ხელშეკრულების მე-4 მუხლის 4.1. პუნქტი: ნასყიდობის საგნის ღირებულება შეადგენს 35 000 (ოცდათხუთმეტი ათას) ლარს; ამავე მუხლის 4.2 პუნქტი: გამყიდველის მინდობილი პირი აცხადებს, რომ გამყიდველმა უკვე მიიღო ქონების ნასყიდობის საგნის საფასური მყიდველისაგან (იხ. ს.ფ. 35)), ასევე საქმეში არსებული საბანკო გადარიცხვის ქვითრის საფუძველზე, რომლითაც ირკვევა, რომ 2012 წლის 14 ივლისს (ხელშეკრულების დადებამდე) მოპასუხეს მოსარჩელისათვის გადარიცხული აქვს 20 000 აშშ დოლარი (იხ. ს.ფ. 35) (რაც აშშ დოლარის მიმართ 2010 წლის 14 ივლისისათვის დადგენილი ლარის ოფიციალური გაცვლითი კურსის მიხედვით დაახლოებით 35 000 ლარის ტოლფასი იყო).

29. ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე მის მიერ თანხის მიღებას უკავშირებს არა ნასყიდობის, არამედ მხარეთა შორის არსებულ სასესხო ურთიერთობას, მან სათანადო მტკიცებულებებით უნდა დაადასტუროს აღნიშნული. კონკრეტულ შემთხვევაში კი მოსარჩელე ვერ უთითებს ვერცერთ გარემოებას, რაც ცხადს გახდიდა ამ თანხის მიღების სხვა საფუძველს.

30. ამდენად, ვინაიდან მოპასუხის (მყიდველის) მიერ მოსარჩელისთვის (გამყიდველისთვის) გადარიცხულია თანხა და ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არსებობს ჩანაწერი გამყიდველის მიერ ნასყიდობის თანხის სრულად მიღების თაობაზე, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ეს გარემოებები ერთობლიობაში სავსებით საკმარისია იმის დასადგენად, რომ ნასყიდობის თანხა გადახდილია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ეს ფაქტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის პრეტენზია, რომ ხელწერილში მითითებული ტერმინი „დაბრუნება“ გულისხმობს მოპასუხის მიერ შეძენილი ქონების (ქონების ნაწილის) მოსარჩელისათვის უსასყიდლოდ გადაცემას.

31. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი არ არის, რომ 2012 წლის 23 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება რაიმე პირობით დაიდო ან 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ნაწილში იგი მოჩვენებითი გარიგებაა.

32. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

33. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგენილი იქნებოდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება რაიმე პირობით დაიდო, ხოლო მოგვიანებით შეცვლილი გარემოებების გამო ამ გარემოებებისადმი მისი მისადაგება შეუძლებელი გახდა და მხარეს წარმოეშვა უფლება მის მიერ გასხვისებული 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 200 კვ.მ-ის გადაცემის ნაწილში უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე (სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლი), ასეთი უარის თქმის შედეგად მხარეებს უბრუნდებათ მიღებული შესრულება და სარგებელი (სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი), რაც ასევე გამორიცხავს მოსარჩელისათვის ქონების უსასყიდლოდ გადაცემას და შესაბამისად, საფუძველს აცლის მის მოთხოვნას. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ სადავო ხელწერილში არსებული ჩანაწერი (ქონების ნაწილის უკან დაბრუნების თაობაზე) გულისხმობს მოპასუხის მიერ ქონების მოსარჩელისათვის ისეთივე წესით გადაცემას, რა წესითაც იგი მოპასუხეს ჰქონდა მიღებული, ანუ ხელწერილში გამოვლენილი ნება სასყიდლიანი ფორმით ქონების გადაცემაზე მიუთითებს.

34. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

35. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

36. ამდენად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ქ. ჯ-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ქ. ჯ-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ ქ. ჯ-ს (პ/ნ: 0-...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2017 წლის 16 იანვრის №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 625 (ექვსას ოცდახუთი) ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 250 (ორას ორმოცდაათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე