საქმე №ას-1281-2018 27 მარტი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ზ-ე (თადაპირველი სარჩელით მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ვ. მ-ი (თავდაპირველი მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მ. ზ-ის სარჩელის დაკმაყოფილება, ვ. მ-ის სარჩელის (124000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში) დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. 2013 წლის პირველ თებერვალს ვ. მ-მა (შემდეგში: თავდაპირველი მოსარჩელე ან მეორე მოპასუხე ან მოწინააღმდეგ მხარე) და შპს “E-...”-მა სარჩელი აღძრეს მ. ზ-ის (შემდეგში: თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხე ან მეორე მოსარჩელე ან კასატორი), გ. და ე. ზ-ეების, მ. ბ–ისა და შპს „ნ-ის“ წინააღმდეგ (შემდეგში: თავდაპირველი სარჩელი), შემდეგი მოთხოვნებით:

2. მოპასუხისათვის და გ. ზ-ისათვის 316 150 აშშ დოლარის დაკისრება თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ;

3. მოპასუხისათვის და გ. ზ-ისათვის 730 069 აშშ დოლარის დაკისრება თავდაპირველი მოსარჩელისა და შპს “E-...“-ის სასარგებლოდ;

4. მოპასუხეს და ე. ზ-ეს შორის ქ.ქ-ში, დ. ა–ის გამზირ № 2---ში მდებარე უძრავ ქონებაზე (საკადასტრო კოდი 2-...) 2011 წლის 6 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

5. შპს „ნ-ის” 2011 წლის 17 აგვისტოს №- კრების ოქმის (სანოტარო აქტი №-...) ბათილად ცნობა; მოპასუხისათვის დაკისრებული თანხის ამოღების დადგენა მ. ბ–ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი 0-....), მდებარე ქ.თბილისში, პ. ი–ის ქ.№---ში მდებარე (ყოფილი ჯ-ის) 1/2 ნაწილიდან. (იხ.ტ.1.ს.ფ.9)

6. თავდაპირველი სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები: 2007 წლის პირველ მაისს, თავდაპირველმა მოსარჩელემ სადავო მიწის ნაკვეთის შესაძენად კომპანია „ე-ისაგან“ ისესხა 500 000 ლარი. იმავე წლის აგვისტოშო გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხეებს უნდა ჩარიცხოდათ 6 000 000 აშშ დოლარი. თავდაპირველი მოსარჩელე მოპასუხეებს ურიცხავდა თანხას მიწისა და სამშენებლო მასალების შესაძენად, სახლის მშენებლობისათვის და შესაბამისი ნებართვების მისაღებად, რაც მათ დანიშნულებისამებრ არ გამოიყენეს, კერძოდ: ა) თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხემ და გ. ზ-ემ ვერ წარადგინეს 730 069 აშშ დოლარის ხარჯვის დამადასტურებელი დოკუმენტები. სადავო თანხა მითვისებული აქვთ თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხეს და გ. ზ-ეს. აღნიშნული გარემოებების დასადასტურებლად თავდაპირველ სარჩელს დაერთო სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი. ამასთან, თავდაპირველ სარჩელში მითითებული იყო, რომ არქიტექტორთან 192 000 აშშ დოლარის თაობაზე გაფორმებული ხელშეკრულება იყო ყალბი და რეალურად, მხარეებმა მომსახურების ღირებულებად 70 000 ლარი განსაზღვრეს. ამასთან, სადავო მიწის ნაკვეთის შესაძენად, თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხემ და გ. ზ-ემ 424 000 აშშ დოლარის ნაცვლად, 300 000 აშშ დოლარი გადაიხადეს. მითვისებული ფულის დაბრუნების თავიდან არიდების მიზნით, თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხემ 2011 წლის 6 ივნისს, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა თავის შვილთან - ე. ზ-ესთან, რომელმაც ეს ქონება 2011 წლის 18 აგვისტოს, შპს „ნ-ის” საწესდებო კაპიტალში შეიტანა.

7. თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხეებმა წარადგინეს როგორც მოთხოვნის გამომრიცხველი, ისე განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი (ხანდაზმულობა). სახელდობრ, მიუთითეს, რომ ისინი მოქმედებდნენ სწორედ მათი მარწმუნებლის (თავდაპირველი მოსარჩელე) დავალების შესრულების მიზნით და მისი ინტერესების შესაბამისად. იმავდროულად, უარყვეს სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენის პრეიუდიციული ძალა თავდაპირველი სარჩელის განხილვისას. (იხ.ტ1.ს.ფ.180-186).

8. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით (შემდეგში - პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება) თავდაპირველი სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: დაეკისრა თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხეს 152 200 აშშ დოლარის გადახდა თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ; თავდაპირველ მოსარჩელეს უარი ეთქვა გ. ზ-ისათვის თანხის დაკისრებაზე. არ დაკმაყოფილდა შპს “E.“-ის მოთხოვნა თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხისათვის და გ. ზ--ისათვის თანხის დაკისრების თაობაზე. არ დაკმაყოფილდა თავდაპირველი სარჩელი ე. ზ-ის, მ. ბ–ისა და შპს „ნ-ის” მიმართ მოთხოვნის ნაწილშიც.

9. თავდაპირველი სარჩელი სამართლებრივად შეფასდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 394-ე, 317-ე, 709-ე, 715-ე, 992-ე, 50-ე, 56-ე, 1158-ე, 1159-ე და 1170-ე მუხლებით. (იხ.ტ.3.ს.ფ.79)

10. გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო საჩივრით.

11. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 აპრილის განჩინებით, არცერთი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. (იხ.ტ.3.ს.ფ.327)

12. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 აპრილის განჩინება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა ორივე მხარის მიერ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებით თავდაპირველი სარჩელის მოპასუხის - მ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შპს “E-.“-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო რაც შეეხება თავდაპირველი სარჩელის მოსარჩელის - ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარს, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 აპრილის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც ვ. მ-ს უარი ეთქვა 124150 აშშ დოლარის თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხისათვის დაკისრებაზე და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ქუთაისის სააპელაციო სასაამრთლოს. მეოთხე და მეხუთე სასარჩელო მოთხოვნების ნაწილში სარჩელი დარჩა განუხილველად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში კი გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელად. (იხ. ტ.3. ს.ფ.511).

13. 2013 წლის 21 მაისს მ. ზ-ემ (შემდეგში: მეორე მოსარჩელე, ან თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხე ან კასატორი) სარჩელით მიმართა სასაამრთლოს ვ. მ-ის (შემდეგში:თავდაპირველი მოსარჩელე ან მეორე მოპასუხე ან მოწინააღმდეგ მხარე) მიმართ და მოითხოვა 600000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.

14. მეორე სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები: 2007 წლის 21 მაისს, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს მიანიჭა უფლებამოსილება მისი სახელით შეეძინა მიწის ნაკვეთი, ქ.ქ-ში. მინდობილობის ვადა 10 წლით განისაზღვრა. მეორე მინდობილობა თავდაპირველმა მოსარჩელემ 2007 წლის 16 აგვისტოს გასცა მეორე მოსარჩელეზე, ისევ 10 წლის ვადით. აღნიშნული მინდობილობით მიანიჭა უფლებამოსილება ააშენოს და დააპროექტოს მრავალბინიანი სახლი, რომელიც მდებარეობს ქ.ქ-ი, ა–ის გამზ. №-ში. ამ მხრივ მოლაპარაკებები აწარმოოს შესაბამის ადგილობრივ მმართველობის და თვითმმართველობის ორგანოებთან, დადოს ხელშეკრულება სამშენებლო კომპანიასთან, დაიცვას მიმნდობის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესები წარმოადგინოს იგი ყველა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირთან. მესამე მინდობილობა გაცემულია 2008 წლის 20 ნოემბერს, რომლითაც, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს მიანიჭა უფლებამოსილება, თავისი შეხედულებისამებრ მართოს, მოახდინოს რეალური გაყოფა, გაასხვისოს, გაყიდოს უძრავი ქონება მდებარე ქ-ი, ა-ის ქ. №-ში. წინამდებარე მინდობილობის ფარგლებში წარმოადგინოს საკუთრების მიმნდობი იურიდიულ და ფიზიკურ პირებთან ურთიერთობაში, სახელმწიფო და მუნიციპალურ ორგანოებში. ხელი მოაწეროს ყველა საჭირო საბუთს, ნაწილობრივ ან სრულად გადასცეს წინამდებარე მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილებანი სხვა პირებს. მინდობილობა გაიცა 1 წლის ვადით. წინამდებარე მინდობილობებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მეორე მოსარჩელემ თავდაპირველი მოსარჩელიასთვის შეიძინა 49905 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ქ.ქ-ში, ა-ის ქ. №-ში მრავალბინიანი სახლის მშენებლობისათვის; მეორე მოსარჩელე თავის შვილ გ. ზ-ესთან ერთად ახორციელებდა თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ დაფუძნებული შპს ”K-ის” ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, მანვე ზემოაღნიშნული მინდობილობების საფუძველზე შპს ”ა---თან” გააფორმა ნარდობის ხელშეკრულება. თავდაპირველ მოსარჩელეს გასამრჯელოს სახით გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ უნდა გადაეცა ქ-ი, ა-ის ქ. №-ში მდებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლიდან 4 ბინა. საცხოვრებელი ფართებისა და სართულების შერჩევის უფლებამოსილება გააჩნდა მეორე მოსარჩელეს. თავდაპირველ მოსარჩელეს არ გადაუცია მეორე მოსარჩელისათვის არცერთი ბინა. იმის გათვალისწინებით, რომ გასამრჯელოს სახით გათვალისწინებული ბინები სარჩლის აღძვრის მომენტისათვის აღარ წარმოადგენს თავდაპირველი მოსარჩელის საკუთრებას, მეორე მოსარჩელემ მოითხოვა მათი საბაზრო ღირებულების სახით 600000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება

15. მეორე მოსარჩელემ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ი) 316-317-ე, 709- 710-ე მუხლები (იხ. ტ.1.ს.ფ.8)

16. მეორე სარჩელით მოპასუხემ (თავდაპირველმა მოსარჩელემ) წარადგინა როგორც მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხველი, ისე განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი (ხანდაზმულობა). კერძოდ მიუთითა, რომ მხარეებს შორის რაიმე სახის შეთანხმება მინდობილი მოქმედების შესრულების სანაცვლოდ რაიმე სახის გასამრჯელოს გადახდაზე არ ყოფილა. თავდაპირველი მოსარჩელე ენდობოდა მეორე მოსარჩელეს როგორც მეგობარს. იმის დაშვების შემთხვევაშიც კი, რომ გასამრჯელოს სახით მართლაც უნდა მომხდარიყო ბინების გადაცემა, მეორე სარჩელიდან გამომდინარე თავდაპირველ მოსარჩელეს ბინების გადაცემა უნდა განეხორციელებინა 2009 წლის 25 იანვრამდე, შესაბამისად სარჩელი ხანდაზმულიცაა, რადგან შეტანილი იქნა 2013 წლის 21 მაისს (იხ.ტ.1.ს.ფ.140).

17. 2013 წლის 14 ნოემბერს მეორე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და თავდაპირველი მოსარჩელისაგან გასამრჯელოს სახით საბოლოოდ მოითხოვა 594968 ლარის გადახდა (იხ.ტ.2.ს.ფ.49).

18. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, მეორე მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თავდაპირველ მოსარჩელეს მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 355 372.8 ლარის გადახდა (იხ.ტ.2.ს.ფ.74).

19. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყეტილებით თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მეორე მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მეორე მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება. მეორე სარჩელის მოთხოვნა სრულად დაკმაყოფილდა და თავდაპირველ მოსარჩელეს მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ დამატებით დაეკსრა 239 596 ლარის გადახდა (იხ.ტ.2.ს.ფ.393).

20. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყეტილება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მეორე მოსარჩელის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით, პირველი მოსარჩელის (მეორე მოპასუხე) საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. (იხ.ტ.2, ს.ფ.484).

21. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 მაისის განჩინებით, სსსკ-ის 182-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მოხდა განსახილველ საქმეთა გაერთიანება ერთ წარმოებად და მიენიჭა შესაბამისი ნომერი 2/ბ-372-18 ( იხ. ტ.1. ს.ფ.32.)

22. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით დადგა შემდეგი იურიდიული შედეგი:

23. თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა.

24. გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხისათვის თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ 124 150 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში, თავდაპირველი სარჩელი დაკმაყოფილდა: დაეკისრა თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხეს თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ 2007 წლის 28 მაისის გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 124 150 აშშ დოლარის გადახდა. დაეკისრა თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხეს თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ აგრეთვე 11 000 ლარის გადახდა;

25. თავდაპირველი სარჩელით მოპასუხის (მეორე მოსარჩელე) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, აგრეთვე გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 355 372.8 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მეორე მოსარჩელის სარჩელი მეორე მოპასუხის მიმართ დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაკისრების მოთხოვნით, არ დაკმაყოფილდა.

26. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

27. თავდაპირველ მოსარჩელესა და მეორე მოსარჩელეს შორის შედგა სამი მინდობილობა:

28. 2007 წლის 21 მაისს გაცემული მინდობილობით, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს მიანიჭა უფლებამოსილება მისი სახელით შეეძინა მიწის ნაკვეთი, ქ.ქ-ში. მინდობილობის ვადა 10 წლით განისაზღვრა (ს.ფ.20).

29. მეორე მინდობილობა თავდაპირველმა მოსარჩელემ 2007 წლის 16 აგვისტოს გასცა მეორე მოსარჩელეზე, ისევ 10 წლის ვადით. აღნიშნული მინდობილობით მიანიჭა უფლებამოსილება ააშენოს და დააპროექტოს მრავალბინიანი სახლი, რომელიც მდებარეობს ქ.ქ-ი, ა–ის გამზ. №-ში. ამ მხრივ მოლაპარაკებები აწარმოოს შესაბამის ადგილობრივ მმართველობის და თვითმმართველობის ორგანოებთან, დადოს ხელშეკრულება სამშენებლო კომპანიასთან, დაიცვას მიმნდობის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესები წარმოადგინოს იგი ყველა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირთან (ს.ფ.23).

30. მესამე მინდობილობა გაცემულია 2008 წლის 20 ნოემბერს, რომლითაც თავდაპირველმა მოსარჩელმ, როგორც საკუთრების მიმნდობმა მეორე მოსარჩელეს შემდგომში ”მინდობილ მესაკუთრეს გადასცა ყველა უფლებამოსილება, თავისი შეხედულებისამებრ მართოს, მოახდინოს რეალური გაყოფა, გაასხვისოს, გაყიდოს უძრავი ქონება მდებარე ქ-ი, ა–ის ქ. №-ში. წინამდებარე მინდობილობის ფარგლებში წარმოადგინოს საკუთრების მიმნდობი იურიდიულ და ფიზიკურ პირებთან ურთიერთობაში, სახელმწიფო და მუნიციპალურ ორგანოებში. ხელი მოაწეროს ყველა საჭირო საბუთს, ნაწილობრივ ან სრულად გადასცეს წინამდებარე მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილებანი სხვა პირებს. მინდობილობა გაიცა 1 წლის ვადით (ს.ფ.26). წინამდებარე მინდობილობებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მეორე მოსარჩელემ თავდაპირველი მოსარჩელიასთვის შეიძინა 49905 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ქ.ქ-ში, ა–ის ქ. №-ში; მრავალბინიანი სახლის მშენებლობისათვის; იგი თავის შვილ გ.ზ-ესთან ერთად ახორციელებდა თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ დაფუძნებული შპს ”K-ის” ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, მანვე ზემოაღნიშნული მინდობილობების საფუძველზე შპს ”ა-თან” გააფორმა ნარდობის ხელშეკრულება.

31. დადგენილი იქნა, რომ 2009 წლის 25 იანვარს შპს ”K-ს” საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული შენობა - ნაგებობებით, მდებარე ქ-ი, ა–ის ქ. №-... მითითებული უძრავი ქონება შპს ”K-ის” სამართალმემკვიდრის შპს ”E-ის” საკუთრებაა.

32. თავდაპირველ მოსარჩელესა და მეორე მოსარჩელეს შორის არსებული შეთანხმებით, თავდაპირველ მოსარჩელეს გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ გასამრჯელოს სახით მეორე მოსარჩელისთვის უნდა გადაეცა ქ-ი, ა–ის ქ. №-ში მდებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლიდან 4 ბინა. საცხოვრებელი ფართებისა და სართულების შერჩევის უფლებამოსილება მეორე მოსარჩელეს ჰქონდა.

33. დადგენილი იქნა, რომ დავალების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების გაწევისათვის თავდაპირველ მოსარჩელეს მეორე მოსარჩელისათვის არ გადაუცია 4 ბინა.

34. დადგენილი იქნა, რომ ქ. ქ-ი, ა–ის გამზ. №-ში მდებარე მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში მდებარე ბინების განშლა მომხდარია და მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მესაკუთრეა შპს ”E-...”-ი.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით პირველი მოსარჩელის ( მეორე მოპასუხე) საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განხილვის მიზნით დაუბრუნდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს. საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე დაბრუნების დასაბუთებაში საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველი დავის ფარგლებში პასუხი უნდა გაცემულიყო შემდეგ კითხვებზე: ა)გათვალისწინებული იყო თუ არა ზემოთ მითითებული დავალების ხელშეკრულებებით გასამრჯელო ვალდებულების შესრულებისათვის; ბ)წარმოადგენდა თუ არა გასამრჯელო ოთხი ნებისმიერი ბინის საფასურს; გ) რწმუნებულის მიერ მარწმუნებლის თანხების მითვისება დავალების ხელშეკრულების შესრულებისას ნიშნავს თუ არა ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებას; დ)შეიძლება თუ არა რწმუნებულის მიერ ვალდებულების არაკეთისინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულების მიუხედავად რწმუნებულმა მოითხოვოს გაწეული საქმიანობისათვის გასამრჯელო.

36. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საკასაციო სასამართლომ პირველ და მეორე საკითხთან დაკავშირებით განმარტა: დავალების ხელშეკრულებებში გასამრჯელოზე მხარეების შეთანხმების არარსებობის მიუხედავად, მათ შორის წარმოშობილი ურთიერთობა მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ წერილობითი ფორმით დავალების ხელშეკრულების დადებისას გასამრჯელოს გაუთვალისწინებლობა ნიშნავდა მხარეთა შორის უსასყიდლო ურთიერთობის არსებობას. გასამრჯელოს ოდენობის დადგენისას სასამართლო დაეყრდნო არა ნიხრის ან ჩვეულებრივი გასამრჯელოს პრინციპს, არამედ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენით დადგენილ ფაქტს, რომლითაც თავდაპირველი მოსარჩელე აღიარებს, რომ დავალების ხელშეკრულების შესრულების შედეგად ის დაპირდა მეორე მოსარჩელეს მშენებარე საცხოვრებელ სახლში ნებისმიერი 4 ბინის გადაცემას. ამ დადგენილი ფაქტის წინააღმდეგ კასატორს არ ჰქონდა წარმოდგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით. ამდენად, ზემოთ აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პირველი და მეორე კითხვების პასუხად გამოტანილ იქნა დასკვნა, რომ მხარეთა შორის დავალების ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა გასამრჯელოს ოთხი ნებისმიერი ბინის გადაცემით სახით. მესამე საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ მისცა შეფასება საქმეში არსებულ მტკიცებულებას. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში არსებული, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენი. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დავალების ხელშეკრულების შესრულებისას მარწმუნებლის მიერ დავალებული თანხების მითვისება წარმოადგენდა ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებას.

37. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ კასატორი საქმის განხილვისას უთითებდა მოსარჩელის მიერ თანხების მითვისების განაჩენით დადგენილ ფაქტებზე, სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებას (ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენს) და არ გამოიკვლია განაჩენით დადგენილი ფაქტები, კერძოდ მიუთითებენ თუ არა ეს ფაქტები მოსარჩელის მიერ დავალების ხელშეკრულებების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებაზე. აღნიშნული ფაქტების კვლევის შედეგად წარმოიშობა საქმისათვის მნიშვნელოვანი კითხვა: შეიძლება თუ არა რწმუნებულის მიერ ვალდებულების არაკეთისინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულების მიუხედავად რწმუნებულმა მოითხოვოს გაწეული საქმიანობისათვის გასამრჯელო. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით - სააპელაციო სასამართლოს არა აქვს გამოკვლეული აღნიშნული საკითხი. სასამართლო შემოიფარგლა მხოლოდ იმ ფაქტების კვლევით, რომლებიც მიუთითებენ გასამრჯელოს თაობაზე შეთანხმების არსებობა-არარსებობასა და გასამრჯელოს მოცულობაზე. სააპელაციო სასამართლო არ იკვლევს და არ მსჯელობს მოპასუხის (კასატორის) მიერ მითითებულ ფაქტებზე და მტკიცებულებებზე, რომელთაც მნიშვნელობა გააჩნიათ დავის სწორად გადაწყვეტისათვის. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად განსაზღვრა მტკიცების საგანი, მტკიცების საგანში არ შეიყვანა მოპასუხის (კასატორის) მიერ მითითებული ფაქტები და არ შეაფასა ამ ფაქტების დამდგენი მტკიცებულება. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ კონკრეტულ დავაში - შესრულების ხარისხზე მხარეები არ დავობენ.

38. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა პირველი მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ მეორე მოსარჩელისათვის 124 150 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს.

39. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დანარჩენ ნაწილში, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

40. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 მაისის განჩინებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოდან ხელახლა განსახლველად დაბრუნებული ეს ორი საქმე (თავდაპირველ სარჩელთან დაკავშირებით ნაწარმოები და მეორე სარჩელთან დაკავშირებით ნაწარმოები) გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

41. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე, მეორე მოსარჩელისათვის 124 150 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, და პირველი და მეორე მოსარჩელის სააპელაციო საჩივრებზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე, გასამრჯელოს სახით თავდაპირველი მოსარჩელისათვის თანხის დაკისრების თაობაზე.

42. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელის სახელზე 2007 წლის 21 მაისს გასცა მინდობილობა (სანოტარო აქტი №-...), რომლითაც უფლება მისცა მისი სახელით შეეძინა მიწის ნაკვეთები ქ-ში, ემოქმედა მისი სახელით, ქონება გაეტარებინა რეგისტრაციაში ქ-ის საჯარო რეესტრში, აეღო შესაბამისი ამონაწერი, გადაეხადა ყველა საჭირო გადასახადი, მათ შორის სანოტარო ბიუროში, ხელი მოეწერა მის მაგივრად ყველა საჭირო დოკუმენტზე, ყოფილიყო მისი წარმომადგენელი ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან, სახელმწიფო და მუნიციპალურ დაწესებულებებთან ურთიერთობებში, მათ შორის ბანკთან, საგადასახადო ინსპექციაში და შეასრულოს ყველა ის საჭირო კანონიერი მოქმედება, რაც დაკავშირებული იქნება აღნიშნული დავალების შესასრულებლად. აღნიშნული მინდობილობის საფუძველზე, მეორე მოსარჩელემ 2007 წლის 28 მაისს, გააფორმა გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება მოგელი გოგიტიძის, ბატინა ბაუჟაძის, ლამარა მაჭუტაძის და ციალა ბერიძის წარმომადგენელთან ნ. ჭ-ასთან, რომლის საფუძველზეც თავდაპირველი მოსარჩელის სახელზე შეიძინა უძრავი ქონება, კერძოდ 4990 კვმ მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ. ქ-ი, ა–ის გამზირი №-... ხელშეკრულება დამოწმებული იქნა სანოტარო წესით და აღნიშნული ხელშეკრულებაში აღნიშნულია, რომ ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 424 150 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარად (იხ. ხელშეკრულება). ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ნასყიდობის ფასს მყიდველი გადაუხდიდა გამყიდველს შემდეგი გრაფიკის დაცვით: 120 000 აშშ დოლარს გადაიხდიდა ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე, 261 735 აშშ დოლარს - 2007 წლის 14 ივნისამდე, ხოლო 42 415 აშშ დოლარს გადაიხდიდა 2007 წლის 28 ივნისამდე. ამ დავალების შესარულებლად მარწმუნებელმა რწმუნებულს გადაუხადა 424150 აშშ დოლარი.

43. მოცემულ შემთხვევაში, თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის (მეორე მოსარჩელე) 124 150 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე დაეფუძნა იმ გარემოებას, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს დაავალა რა თავისი სახელით უძრავი ქონების შეძენა - დავალების შესასრულებლად და მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადასცა 424 150 აშშ დოლარი. თავდაპირველმა მოსარჩელემ ბოროტად გამოიყენა მარწმუნებლის ნდობა, მოტყუებით დაეუფლა და მიისაკუთრა მარწმუნებლის ფული, რომელიც განკუთვნილი იყო ზემოხსენებულ დავალების შესასრულებლად, კერძოდ, მოპასუხემ მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადაცემული თანხიდან მიითვისა 124 150 აშშ დოლარი.

44. ბათუმის საქალაქო სასმართლოს 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენით, მეორე მოსარჩელის ბრალდების საქმეზე, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მეორე მოსარჩელემ ჩაიდინა თაღლითობა ე.ი. მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის დაუფლება მოტყუებით, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, მანვე ჩაიდინა საწარმოში ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენება, ამ ორგანიზაციის საწინააღმდეგოდ თავისთვის გამორჩენის და უპირატესობის მიღების მიზნით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია. . . ამავე განაჩენით დადასტურებულია, რომ მ. ზ-ემ, 2007 წელს, ქ. ქ-ში ა–ის გამზ №-...ში მდებარე 4990 კვ.მ. მიწის ნაკვეთინ ჭ-ასაგან შეიძისა 300 000 აშშ დოლარად, ნასყიდობის ხელშეკრულებაში კი არასწორად მიეთითა ნასყიდობის საფასურად 424 150 აშშ დოლარი.

45. სააპელაციო სასამართლომ, განაჩენით დადგენილი ფაქტების პრეიუდიციული მნიშვნელობის მინიჭებასთან დაკავშირებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებიდან გამომდინარე საკასაციო პალატის განმარტებაზე სსსკ-ის 106-ე მუხლთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ მართალია, სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი (დისპოზიცია „ფაქტები იმის შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილება“) 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული ცვლილების შედეგად ამოღებულ იქნა, მაგრამ იმავე წლის 15 დეკემბრის კანონით (#4075.სსმ1, #76) განხორციელებული ცვლილებით დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნების განხილვისას მოქმედებს განსხვავებული წესი, რაც იმას გულისხმობს, რომ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენში მითითებული სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები ხელახლა არ დგინდება, ანუ ისინი დადგენილად მიიჩნევა (სსსკ-ის XXXIV თავი).

46. ვინაიადნ, სასამართლოს განაჩენში მითითებული ფაქტობრივი გარემოების გასაბათილებელი სარწმუნო, უტყუარი მტკიცებულება წარმოდგენილი ვერ იქნა, მიჩნეული იქნა, რომ დავალების შესრულების პროცესში, როდესაც მეორე მოსარჩელემ თავდაპირელი მოსარჩელისათვის შეიძინა მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ.ქ-ი, ა–ის გამზ. №-...ში, რწმუნებულმა (მეორე მოსარჩელე) მიითვისა პირველი მოსარჩელის კუთვნილი 124 150 აშშ დოლარი.

47. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 992-ე მუხლით, რომლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი; ამავე კოდექსის 408.1 მუხლის თანახმად: იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

48. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საფუძვლიანი და მტკიცებულებებით გამყარებულია თავდაპირველი სარჩელის მოთხოვნა მეორე მოსარჩელისათვის 124 150 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე და ამ ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფილებულ იქნა.

49. რაც შეეხება მეორე სარჩელს თავდაპირველი მოსარჩელის მიმართ გასამრჯელოს სახით თანხის დაკისრების მოთხოვნით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში, მეორე სარჩელი უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

50. მეორე სარჩელთან დაკავშირებით დადგენილად იქნა მიჩნეული ამ გადაწყვეტილების პპ:14,15,16-ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

51. დადგენილად იქნა მიჩნეული აგრეთვე ის გარემოება, მხარეთა შორის არსებული დავალების ხელშეკრულება იყო სასყიდლიანი, რომელიც საზღაურის სახით ითვალისწინებდა საცხოვრებელ სახლში ნებისმიერი 4 ბინის გადაცემას. აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი განაჩენი. მინდობილობებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მეორე მოსარჩელის მიერ თავდაპირველი მოსარჩელისათვის შეძენილი იქნა 49905 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ქ.ქ-ში, ა–ის ქ. №----ში; მრავალბინიანი სახლის მშენებლობისათვის; იგი თავის შვილ გ.ზ-ესთან ერთად ახორციელებდა თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ დაფუძნებული შპს ”K-ის” ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, მანვე ზემოაღნიშნული მინდობილობების საფუძველზე შპს ”ა-თან” გააფორმა ნარდობის ხელშეკრულება. მოძიებული იქნა არქიტექტორი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის დაპროექტებისათვის და გაფორმებული იქნა ხელშეკრულება სამშენებლო პროექტის მოსამზადებლად; დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, მეორე მოსარჩელე შესაბამის ორგანოებთან ახდენდა ადმინისტრაციული წარმოების დაწყებისათვის სათანადო განცხადებებით მიმართვას და ურთიერთობის დამყარებას და ვიდრე მინდობილობის გაუქმებამდე, ანუ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებამდე ფაქტობრივად ხელმძღვანელობდა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას. 2008 წლის 21 ნოემბერს, მ-მა დააფუძნა შპს ”K-...”, რომლის დირექტორად მ. ზ-ის შვილი გ. ზ-ე დაინიშნა. 2009 წლის 25 იანვარს შპს ”K-...ს” საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული შენობა - ნაგებობებით, მდებარე ქ-ი, ა–ის ქ. №-... ამჟამად უძრავი ქონება შპს ”K-ის” სამართალმემკვიდრის შპს ”E-ის” საკუთრებაა. დადგენილია, რომ 2011 წლის 19 მაისს №-... სანოტარო აქტით, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს გაუუქმა მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილებები.

52. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ამ გადაწყვეტილების პ: 44 ში მითითებულ საკითხებზე და შეაფასა რა 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენი, დადგენილად მიიჩნია, რომ დავალების ხელშეკრულების შესრულებისას მეორე მოსარჩელემ ჩაიდინა თაღლითობა, ე.ი. მართლსაწინაღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დიდი ოდენობის სხვისი ნივთის (ფულის) დაუფლება მოტყუებით, წინსაწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, მანვე ჩაიდინა საწარმოში ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენება, ამ ორგანიზაციის ინტერესის საწინაარმდეგოდ, თავისთვის გამორჩენის და უპირატესობის მიღების მიზნით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია.

53. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის ხელახლა განსახილევლად დაბრუნების დასაბუთებაში საკასაციო პალატის მსჯელობაზე, რომლის მიხედვით, უზენაესმა სასამართლომ დაადასტურა, რომ მოცემულ საქმეში შესრულების ხარისხზე მხარეები არ დავობენ. ხარჯი, რომელიც მეორე მოსარჩელემ გასწია დავალების შესასრულებლად, (თან იმგვარი ხარჯი, რომლის მიმართაც მარწმუნებელს, თავდაპირველმ მოსარჩელეს შესაძლოა ჰქონოდა იურიდიული და ეკონომიური ინტერესი) განსახილველი საქმის მასალებიდან არ დასტურდება.

54. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 709-ე მუხლით, რომლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. ამავე კოდექსის 361-ე მუხის მეორე ნაწილის თანახმად: ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამასთან აღნიშნა, რომ სსკ-ის 115-ე და მე-8 მუხლების მიხედვით, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. ისეთ ვითარებაში, როცა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ვალდებულების შესრულების პარალელურად, მეორე მოსარჩელემ მიითვისა თავდაპირველი მოსარჩელის თანხები, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ დავალების ხელშეკრულება მეორე მოსარჩელემ შეასრულა არაკეთილსინდისიერად, ამიტომაც მეორე სარჩელიდან გამომდინარე მოთხოვნა არ იქნა დაკმაყოფილებული.

55. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივარით გასაჩივრდა მეორე მოსარჩელის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მეორე სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, აგრეთვე თავდაპირველი სარჩელის (124 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში) დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

56. საკასაციო საჩივარი წარმოდგენილია, სააპელაციო პალატის მიერ როგორც მატერიალურ სამართლებრივი ნორმების არასწორი გამოყენებისა და განმარტების [სსსკ-ის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილი], ისე, საპროცესო სამართლებრივი დარღვევების (მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის არასწორი განაწილება) არსებობის საფუძვლებით [სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი].

57. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად, მტკიცებულებათა ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად განხილვის გარეშე დაადგინა, რომ კასატორმა მისთვის დავალების შესასრულებლად გადაცემული 124 000 აშშ დოლარი არ გამოიყენა დავალების შესასრულებლად - უძრავი ნივთის შესაძენად.

58. კასატორი აღნიშნავს, როგორც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებაში მიეთითა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ კასატორისათვის 124 000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარი დაეფუძნა მოწმეთა ჩვენებებს, ასევე საქმეში არსებულ თანხის მიღების დამადასტურებელ ხელწერილებს, თუმცა შეაფსების გარეშე დარჩა კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, კერძოდ არ იქნა გამოიკვლეული თუ რა დაადგინა განაჩენმა უძრავი ქონების შესაძენად პირველი მოპასუხისათვის გადაცემული თანხის ხარჯვის ნაწილში, ასევე არ იმსჯელა იმაზე, შეეძლოთ თუ არა გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებულ მტკიცებულებებს განაჩენით დადგენილი ფაქტების გაქარწყლება. ამრიგად საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებით სააპელაციო სასამართლოს დაევალა ა) განაჩენის შეფასება და ბ) განაჩენთან ერთობლიობაში სხვა მტკიცებულებების (მოწმეთა ჩვენებების და თანხის გადარიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტების) შეფასება. სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმ ფაქტის დადგენა, რომ კასატორმა უძრავი ნივთის ნასყიდობის სანაცვლოდ მისთვის გადმორიცხული თანხის ნაწილი მიითვისა, მოხდა არასწორად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივ და სრულად შესწავლის გარეშე, შესაბამისად, კასატორმა მიიჩნია, რომ ამ დადგენილ ფაქტს არ შეიძლება გააჩნდეს საკასაციო სასამართლოსთვის სავალდებულო მნიშვნელობა. ამ ფაქტის დადგენას საფუძვლად დაედო პროცესუალური დარღვევა, რომელიც დაუშვა სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოების არასწორად შეფასება-დადგენა. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას შეაფასა განაჩენი, თუმცა საერთოდ უყურადღებოდ დატოვა ის მტკიცებულებები, რომლებიც მანამდე კასატორის სასარგებლო გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა. სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა განაჩენი და მხედველობაში მიიღო მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებები და წერილობითი მტკიცებულებები, მეორედ განხილვისას კი სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები და წერილობითი მტკიცებულებები და მხედველობაში მიიღო მხოლოდ განაჩენი. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავს არც დასაბუთებულ და არც დაუსაბუთებელ მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, თუ რატომ იქნა უგულებელყოფილი საქმის განხილვისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებები, რომელთა შეფასების შედეგადაც საქმის პირველად განხილვისას ნასყიდობის თანხის სრულად გადახდა დაადგინა იმავე სასამართლომ.

59. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიკვლია განაჩენით დადგენილი ფაქტები, კერძოდ, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენის აღწერილობით სამოტივაციო ნაწილში აღნიშნულია: „წარმოდგენილი მტკიცებულებების გამოკვლევის საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მ. ზ-ემ ჩაიდინა თაღლითობა - ე.ი. მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება მოტყუებით, ... რაც გამოიხატა შემდეგში: მ. ზ-ე გამოძიებით დადგენილ პირთან ერთად მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, მოტყუებით დაეუფლა მათთვის ინვესტორ ვ. მ-ის მიერ 2007 წლის მაისის შემდგომ პერიოდში ქ. ქ-ში მიწის ნაკვეთების შესაძენად ... მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახის დასაპროექტებლად და ასაშენებლად გადმორიცხულ ინვესტიციის თანხას 1 046 219 აშშ დოლარის ოდენობით, საიდანაც 741 613,83 აშშ დოლარი ... წარმოადგენდა შპს „ა-ის“ მიერ ხსენებული მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ასანაზღაურებელ თანხას“. კასატორი აღნიშნავს, რომ აღნიშნული წინადადებით სრულად არის გადმოცემული კასატორისათვის ბრალად შერაცხული ქმედების აღწერილობა და ადვილად არის შესაძლებელი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილებაში მოყვანილი მსჯელობის (124 000 აშშ დოლარის მითვისების ნაწილში) გაქარწყლება, კერძოდ, განაჩენით სრული მითვისებული თანხიდან მხოლოდ ნაწილია დაკონკრეტებული, თუ როდის და რისთვის გადმორიცხული თანხა იქნა მითვისებული. დარჩენილი ნაწილი განმარტებული არ არის. შესაბამისად, 304 605,17 აშშ დოლარის მითვისების საკითხი განაჩენით განმარტებული არ არის. მითითებული განაჩენის დანარჩენი ნაწილი ეხება მოწმეთა ჩვენებების გადმოცემას, ხოლო უძრავი ნივთის ნასყიდობასთან დაკავშირებით მხოლოდ ორი მოწმის ჩვენებაა გადმოცემული: ო. მ-ას და ნ. ჭ-ას. ო. მ-ას განმარტებით მიწის ნაკვეთის შესაძენად კასატორმა რეალურად დაახლოებით 100 000 აშშ დოლარით ნაკლები თანხა გადაიხადა (ნაცვლად 124 000 აშშ დოლარისა). რაც შეეხება ნ. ჭ-ას, მისი განმარტებით, მან კასატორს 300 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა მიწის ნაკვეთი, თუმცა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მიეთითა 424 000 აშშ დოლარი (მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები, რომლებმაც სამოქალაქო საქმის განხილვისას დაადასტურეს კასატორისაგან და გ. ზ-ისგან დამატებით თანხების პირადად მიღება, სისხლის სამართლის საქმეზე საერთოდ არ დაკითხულან - განაჩენში მათი პოზიცია დაფიქსირებული არ არის).

60. კასატორმა აღნიშნა, რომ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობასთან დაკავშირებით განაჩენში განმარტებული არ არის თანხის მოცულობა, რომელიც შეიძლება ყოფილიყო მითვისებული მიწის ნაკვეთის ნასყიდობიდან გამომდინარე. მასში გადმოცემულია მხოლოდ ორი მოწმის ჩვენება, რომლებიც განსხვავებულ ციფრს ასახელებენ და რაც ყველაზე მთავარია, ციფრების გამოკლებით ვერანაირად ვერ ვიღებთ ციფრს 124 000-ს. განაჩენში არ არის დაკონკრეტებული თუ რისგან შედგებოდა 304 605,17 აშშ დოლარი. მითითებაა გაკეთებული არქიტექტორისთვის მისაცემ თანხებზე და აღნიშნულია რომ ასეთი თანხა 192 000 აშშ დოლარს შეადგენდა. შესაბამისად, 304 605,17 აშშ დოლარს უნდა გამოაკლდეს 192 000 აშშ დოლარი და რჩება მხოლოდ 112605,17 აშშ დოლარი. კასატორი აღნიშნავს, რომ მისთვის გაუგებარია საიდან დაადგინა სააპელაციო სასამართლომ, რომ კასატორმა 124 000 აშშ დოლარი მიითვისა; ან რომ ასეთი თანხა სწორედ უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადმორიცხული თანხაა.

61. კასატორი მოითხოვს აგრეთვე მეორე სარჩელიდან გამომდინარე სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას, რაც უკავშირდება თავდაპირველი მოსარჩელისათვის დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე გასამრჯელოს სახით მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ 594968 ლარის გადახდის დაკისრებას. კასატორი აღნიშნავს, რომ თუნდაც მიჩნეული იქნეს დავალების შემსრულებელი მხარის მიერ გარკვეული გადაცდომის ჩადენა, მას ისედაც დაეკისრა თავისი არამართლზომიერი ქმედებისათვის საზღაურის გადახდა ანუ მარწმუნებლის აღდგენა იმ მდგომარეობაში, რაც იარსებებდა წრმუნებულის მართლზომიერი ქმედების შემთხვევაში. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით რწმუნებულს კუთვნილი გასამრჯელოს ანაზღაურებაზე უარის თქმით დამატებითი სანქცია შეუფარდა. განსახილველ შემთხვევაში უდავოა, რომ თავდაპირველი მოსარჩელე გამდიდრდა კასატორის მიერ გაწეული შრომის შედეგად: მან დაზოგა ის ხარჯი, რომლის გაღებაც მოუწევდა ნებისმიერი ანალოგიური დავალების შესრულებისათვის. ასეთ ხარჯად კი ითვლება გასამრჯელოს სახით შეპირებული 4 ბინის ღირებულება. კასატორი დამატებით უთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით დადგენილ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის დადებული დავალების ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა რწმუნებულისათვის გასამრჯელოს გადახდას ოთხი ნებისმიერი ბინის გადაცემის გზით და რომ მხარეები არ დავობდნენ შესრულებული სამუსაოს ხარისხზე. (იხ.საკასაციო საჩივარი, ტ.1. ს.ფ.107-114).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

62. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო საკასაციო სასამართლოს 2018 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით კი საკასაციო საჩივარი ცნობილი იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „ე“ ქვეპუნქტების საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, ასევე, მტკიცებულებების შეჯერებისა და გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგი მოტივაციით:

63. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და მეორე მოპასუხისათვის (თავდაპირველი მოსარჩელე) 594968 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებას (იხ., ამ გადაწყვეტილების პ: 17). სასარჩელო მოთხოვნა იმ ფაქტობრივ გარემოებებს ეფუძნება, რომ:

64. 2007 წლის 21 მაისს, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს (კასატორი) მიანიჭა უფლებამოსილება მისი სახელით შეეძინა მიწის ნაკვეთი, ქ.ქ-ში. მინდობილობის ვადა 10 წლით განისაზღვრა.

65. მეორე მინდობილობა თავდაპირველმა მოსარჩელემ 2007 წლის 16 აგვისტოს გასცა კასატორზე, ისევ 10 წლის ვადით. აღნიშნული მინდობილობით მიანიჭა უფლებამოსილება აეშენებინა და დაეპროექტებინა მრავალბინიანი სახლი, რომელიც მდებარეობს ქ.ქ-ი, ა–ის გამზ. №-ში. ამ მხრივ მოლაპარაკებები ეწარმოებინა შესაბამის ადგილობრივ მმართველობის და თვითმმართველობის ორგანოებთან, დაედო ხელშეკრულება სამშენებლო კომპანიასთან, დაეცვა მიმნდობის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესები, წარმოედგინა იგი ყველა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირთან.

66. მესამე მინდობილობა გაცემული იქნა 2008 წლის 20 ნოემბერს, რომლითაც, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს მიანიჭა უფლებამოსილება, თავისი შეხედულებისამებრ ემართა, მოეხდინა რეალური გაყოფა, გაესხვისებინა, გაეყიდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ-ი, ა–ის ქ. №-...ში. წინამდებარე მინდობილობის ფარგლებში წარმოედგინა საკუთრების მიმნდობი იურიდიულ და ფიზიკურ პირებთან ურთიერთობაში, სახელმწიფო და მუნიციპალურ ორგანოებში. ხელი მოეწერა ყველა საჭირო საბუთზე, ნაწილობრივ ან სრულად გადაეცა წინამდებარე მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილებანი სხვა პირებისთვის. მინდობილობა გაცემული იქნა 1 წლის ვადით.

67. წინამდებარე მინდობილობებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მეორე მოსარჩელემ თავდაპირველი მოსარჩელისთვის შეიძინა 49905 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ქ.ქ-ში, ა–ის ქ. №-...ში მრავალბინიანი სახლის მშენებლობისათვის; მეორე მოსარჩელე თავის შვილ გ. ზ-ესთან ერთად ახორციელებდა თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ დაფუძნებული შპს ”K-ის” ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, მანვე ზემოაღნიშნული მინდობილობების საფუძველზე შპს „ა-თან” გააფორმა ნარდობის ხელშეკრულება.

68. თავდაპირველ მოსარჩელეს გასამრჯელოს სახით გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ კასატორისათვის უნდა გადაეცა, ქ-ი, ა-ის ქ. №-....ში მდებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლიდან 4 ბინა. საცხოვრებელი ფართებისა და სართულების შერჩევის უფლებამოსილება გააჩნდა კასატორს. თავდაპირველ მოსარჩელეს არ გადაუცია მეორე მოსარჩელისათვის არცერთი ბინა.

69. კასატორი აგრეთვე მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ ნაწილშიც, რომლითაც მოწინააღმდეგე მხარის (პირველი მოსარჩელე) სასარგებლოდ დაეკისრა 124150 აშშ დოლარის გადახდა.

70. მოცემულ შემთხვევაში, თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა კასატორისათვის (მეორე მოსარჩელე) 124 150 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ კასატორს დაავალა რა თავისი სახელით უძრავი ქონების შეძენა - დავალების შესასრულებლად და მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადასცა 424 150 აშშ დოლარი. კასატორმა ბოროტად გამოიყენა მარწმუნებლის ნდობა, მოტყუებით დაეუფლა და მიისაკუთრა მარწმუნებლის ფული, რომელიც განკუთვნილი იყო ზემოხსენებულ დავალების შესასრულებლად, კერძოდ, კასატორმა თითქოსდა მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადაცემული თანხიდან მიითვისა 124 150 აშშ დოლარი.

71. საკასაციო პრეტენზიებზე მსჯელობამდე, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს აღნიშნოს: საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანა მდგომარეობს სასარჩელო მოთხოვნის იდენტიფიცირებასა და იმის დადგენაში თუ, რის საფუძველზე, რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზეა დამყარებული მოთხოვნა. მოსარჩელის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში კი, სასამართლომ უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ იურიდიულ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მოძიებული ნორმა (ან ნორმები) უნდა შეიცავდეს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც დავის განმხილველი სასამართლოს ვალდებულებაა და იმგვარად უნდა განხორციელდეს, რომ დადგინდეს ნორმის წინაპირობები (მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა), რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას. საბოლოოდ, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. პროცესის მონაწილე მხარე კი, რომელსაც გააჩნია მოთხოვნა მეორე მხარის მიმართ, ვალდებულია, სულ მცირე, მიუთითოს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა ადგენს (შეიცავს). აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ასკვნის, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ., სუსგ №ას-1338-2018,25 იანვარი, 2019 წელი, პ-17; №ას-1470-2018, 15 თებერვალი, 2019წელი, პ-41). თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

72. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ამ გადაწყვეტილების პ-6 და პ-14 მითითებულ თითოეული სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებებზე და მიაჩნია, რომ მოთხოვნა კასატორისათვის ( თავდაპირველი მოპასუხე) და მოწინააღმდეგე მხარისათვის ( თავდაპირველი მოსარჩელე) თანხის დაკისრების შესახებ ეფუძნება ერთმანეთისაგან განსხვავებულ ფაქტობრივ გარემოებებს და საჭიროებს განსხვავებულ სამართლებრივ მოწესრიგებას. სახელდობრ, მეორე მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) განაპირობებს მის სამართლებრივ მოწესრიგებას დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმათა დანაწესიდან - სსკ-ის 709-ე მუხლი და 710-ე მუხლი, ხოლო თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან - სსკ-ის 992-ე, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

73. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარისათვის ( პირველი მოსარჩელე) კასატორის სასარგებლოდ 594968 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, კასატორმა წარმოადგინა დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია მატერიალურ სამართლებრივი დარღვევის თვალსაზრისით [სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილი]. დასაშვები საკასაციო პრეტენზიის განხილვის მიზნით კი, საკასაციო პალატა პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებასაც სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ და რომლებიც ასახულია ამ გადაწყვეტილების პპ.27-34.

74. თავდაპირველ მოსარჩელესა და მეორე მოსარჩელეს შორის შედგა სამი მინდობილობა:

75. 2007 წლის 21 მაისს გაცემული მინდობილობით, თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს მიანიჭა უფლებამოსილება მისი სახელით შეეძინა მიწის ნაკვეთი, ქ.ქ-ში. მინდობილობის ვადა 10 წლით განისაზღვრა (ს.ფ.20).

76. მეორე მინდობილობა თავდაპირველმა მოსარჩელემ 2007 წლის 16 აგვისტოს გასცა მეორე მოსარჩელეზე, ისევ 10 წლის ვადით. აღნიშნული მინდობილობით მიანიჭა უფლებამოსილება ააშენოს და დააპროექტოს მრავალბინიანი სახლი, რომელიც მდებარეობს ქ.ქ-ი, ა–ის გამზ. №-...ში. ამ მხრივ მოლაპარაკებები აწარმოოს შესაბამის ადგილობრივ მმართველობის და თვითმმართველობის ორგანოებთან, დადოს ხელშეკრულება სამშენებლო კომპანიასთან, დაიცვას მიმნდობის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესები წარმოადგინოს იგი ყველა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირთან (ს.ფ.23).

77. მესამე მინდობილობა გაცემულია 2008 წლის 20 ნოემბერს, რომლითაც თავდაპირველმა მოსარჩელემ, როგორც საკუთრების მიმნდობმა მეორე მოსარჩელეს შემდგომში „მინდობილ მესაკუთრეს გადასცა ყველა უფლებამოსილება, თავისი შეხედულებისამებრ მართოს, მოახდინოს რეალური გაყოფა, გაასხვისოს, გაყიდოს უძრავი ქონება მდებარე ქ-ი, ა–ის ქ. №-...ში. წინამდებარე მინდობილობის ფარგლებში წარმოადგინოს საკუთრების მიმნდობი იურიდიულ და ფიზიკურ პირებთან ურთიერთობაში, სახელმწიფო და მუნიციპალურ ორგანოებში. ხელი მოაწეროს ყველა საჭირო საბუთს, ნაწილობრივ ან სრულად გადასცეს წინამდებარე მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილებანი სხვა პირებს. მინდობილობა გაიცა 1 წლის ვადით (ს.ფ.26). წინამდებარე მინდობილობებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მეორე მოსარჩელემ თავდაპირველი მოსარჩელისათვის შეიძინა 49905 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ქ.ქ-ში, ა–ის ქ. №-...ში; მრავალბინიანი სახლის მშენებლობისათვის; იგი თავის შვილ გ. ზ--ესთან ერთად ახორციელებდა თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ დაფუძნებული შპს ”K-ის” ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, მანვე ზემოაღნიშნული მინდობილობების საფუძველზე შპს „ა---თან” გააფორმა ნარდობის ხელშეკრულება.

78. დადგენილი იქნა, რომ 2009 წლის 25 იანვარს შპს „K...-ს” საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული შენობა - ნაგებობებით, მდებარე ქ--ი, ა–ის ქ. №-.... მითითებული უძრავი ქონება შპს „K...-ის“ სამართალმემკვიდრის შპს „E-ის“ საკუთრებაა.

79. თავდაპირველ მოსარჩელესა და მეორე მოსარჩელეს შორის არსებული შეთანხმებით, თავდაპირველ მოსარჩელეს გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ გასამრჯელოს სახით მეორე მოსარჩელისთვის უნდა გადაეცა ქ-ი, ა–ის ქ. №-...ში მდებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლიდან 4 ბინა. საცხოვრებელი ფართებისა და სართულების შერჩევის უფლებამოსილება მეორე მოსარჩელეს ჰქონდა.

80. დადგენილი იქნა, რომ დავალების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების გაწევისათვის თავდაპირველ მოსარჩელეს მეორე მოსარჩელისათვის არ გადაუცია 4 ბინა.

81. დადგენილი იქნა, რომ ქ. ქ-ი, ა–ის გამზ. №-...ში მდებარე მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში მდებარე ბინების განშლა მომხდარია და მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მესაკუთრეა შპს „E--...“-ი.

82. მოცემულ საქმეში შესრულების ხარისხზე მხარეები არ დავობენ. ხარჯი, რომელიც მეორე მოსარჩელემ გასწია დავალების შესასრულებლად, (თან იმგვარი ხარჯი, რომლის მიმართაც მარწმუნებელს, თავდაპირველმა მოსარჩელეს შესაძლოა ჰქონოდა იურიდიული და ეკონომიური ინტერესი) განსახილველი საქმის მასალებიდან არ დასტურდება.

83. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით პირველი მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარე) საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განხილვის მიზნით დაუბრუნდა იმავე სააპელაციო სასამართლოს.

84. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლებრივი ნორმის მისადაგება სასამართლოს პრეროგატივაა, მთავარია სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შესატყვისი მტკიცებულებებით გამყარება, რაც მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მიუთითებლობის ან არასწორად მითითების შემთხვევაშიც, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციისა და საქმეზე მტკიცებულებათა ერთობლივი გაანალიზებისა და შეჯერების შედეგად, სასამართლოს კვლევისა და იურიდიული შეფასების საგანია. (იხ. სუსგ- № ას-493-473-2016, 14.12.2016წ; №ას-1224-1149-2015, 20.05.2016წ.; №ას-920-870-2015, 09.06.2016წ.; №ას-101-97-2016, 15.07.2016წ.; №ას-195-183-2014, 21.10.2016წ.)

85. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მეორე მოსარჩელის (კასატორის) მოთხოვნის -გაწეული მომსახურებისათვის გასამრჯელოს მიღება - სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 709-ე მუხლი {დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე}, და სსკ-ის 710-ე მუხლი {მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში}.

86. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

87. მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ბოელინგი/ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა.

88. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

89. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.)

90. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

91. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი – კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი).

92. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

93. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

94. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

95. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.

96. მტკიცების ტვირთი – ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

97. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

98. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გავმიჯნოთ ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

99. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

100. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

101.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ იცოდნენ და ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; niderost-huber v. Switzerland, § 24; k.s. v. finland § 21; ასევე, სუსგ №ას-1191-1133-2014, 14 მაისი, 2015 წელი).

102.საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა, აგრეთვე მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება და სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს ვალდებულებაა, მიუხედავად იმისა, ედავებიან თუ არა ამ შეფასებას მხარეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ არც სააპელაციო და არც საკასაციო სასამართლო არაა შებოჭილი სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევებით და ისინი ამოწმებენ გადაწყვეტილებას მატერიალურსამართლებრივი ნორმების სწორად გამოყენების თვალსაზრისით. თუ ასეთი შემოწმების შედეგად ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო იმ დასკვნას გამოიტანს, რომ საჩივრის მოთხოვნა გადაწყვეტილების გაუქმების ან შეცვლის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, მაგრამ არა საჩივარში მითითებული, არამედ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის (კანონის) სხვა დარღვევის გამო, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

103.იმ შემთხვევაში კი, თუ არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, ანუ კანონის (სსსკ-ის 393.2 მუხლის) დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შესაძლებელია სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, თავისი განჩინებით ძალაში დატოვოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ან ამ გადაწყვეტილების შეცვლით მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება (სსსკ-ის 386-ე მუხლი). ასეთივე შესაძლებლობითაა აღჭურვილი საკასაციო სასამართლოც, კერძოდ, მას შუძლია, არ გააუქმოს გადაწყვეტილება და ძალაში დატოვოს იგი (სსსკ-ის 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) ან ახალი გადაწყვეტილებით დაადგინოს სხვა სამართლებრივი შედეგი (სსსკ-ის 411-ე მუხლი).

104. განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე საკასაციო პალატა საჭიროდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს დავალების ხელშეკრულების სამართალურთიერთობის თავისებურებებზე:

105.„დავალების ხელშეკრულება ის სამართლებრივი საშუალებაა, რომლის მეშვეობითაც პირს შეუძლია მიანდოს თავის რწმუნებულს იურიდიული მომსახურების გაწევა, პარტნიორთა კრებაზე მონაწილეობის მიღება, ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებული ოპერაციების წარმოება და ა.შ., ამ ხელშეკრულების საგანია რწმუნებულის მიერ ერთი ან რამდენიმე მოქმედების შესრულება. მარწმუნებელმა შეიძლება დაავალოს რწმუნებულს როგორც იურიდიული, ისე ფაქტობრივი მოქმედების შესრულება, ვინაიდან, თავად დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელ მუხლში არ არის დაკონკრეტებული რწმუნებულის მიერ შესასრულებელი მოქმედების ხასიათი, ამიტომ ასეთი ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს ყველა იმ მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ სამართლებრივ შედეგს. დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო (სსკ-ის 710-ე მუხლის პირველი ნაწილი)“ (შდრ. სუსგ №ას-895-845-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება).

106.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებათა განმარტების თავისებურება განპირობებულია ურთიერთობათა ორმხრივი (მრავალმხრივი) ხასიათით, დისპოზიციური ნორმების გამოყენებით, სავაჭრო და საქმიანი ჩვეულებებითა და ტრადიციებით, მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაში ჩამოყალიბებული პრაქტიკით, იმპერატიული ნორმების მოთხოვნათა გათვალისწინების აუცილებლობით და ა.შ.

107.ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარსის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა.

108.ყველა იმ გარიგებაში, რომლებშიც ნების გამოვლენის ნამდვილობა დამოკიდებულია მეორე მხარის მიერ ამ ნების მიღებაზე, არცთუ იშვიათად იბადება კითხვა, სწორად გაიგო თუ არა მეორე მხარემ ის, რისი თქმაც ნების გამომვლენ პირს სურდა. თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ გარიგებათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში ორი მხარე – ნების გამომვლენი და ნების მიმღები – მონაწილეობს, აშკარა გახდება, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს გამოვლენილი ნების სწორად გაგებას მეორე მხარის მიერ. მრავალი გარემოებით შეიძლება იყოს გამოწვეული, რომ ის, რაც იგულისხმა ნების გამომვლენმა, სხვაგვარად გაიგო მისმა მიმღებმა. აქედან წარმოიშობა გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი, რომელიც საჭიროებს სწორად გადაწყვეტას. ამ კონფლიქტის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება.

109.სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

110.ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ. ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს.

111.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკანონმდებლო მოწესრიგებას საფუძვლად უდევს კონკრეტული სოციალური პროცესების მართვის სამართლებრივ-პოლიტიკური მოდელი ანუ, როდესაც კანონმდებელი განსაზღვრულ ქცევას სავალდებულოდ ადგენს, ამით მას სურს განსაზღვრული მიზნების მიღწევა. ასეთ შემთხვევაში კანონმდებელს მინიჭებული აქვს უფლებამოსილებები ერთის მხრივ, დასახული მიზნის მიღწევასთან, ხოლო მეორეს მხრივ, ამ მიზნის მისაღწევად გამოსაყენებელი სამართლებრივი საშუალებების მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით. კანონის ინტერპრეტაცია უნდა ემსახურებოდეს ამ კანონის მიზანს. კანონის ცალკეული დებულებები გააზრებული უნდა იქნას სხვადასხვა დებულებათა ურთიერთდამოკიდებულებაში.

112.კანონის ინტერპრეტაცია მთლიანობაში წარმოადგენს არგუმენტების შერჩევისა და გადაწყვეტილებების მიღების პროცესს, რომელიც ხშირად სხვადასხვა, ერთმანეთთან კონკურენციაში მყოფ მიზნებზე არის ორიენტირებული. სამართლებრივი გადაწყვეტილებები დამოკიდებულია კონკრეტულ სიტუაციებზე, რადგან განსხვავებულ, თუნდაც ტიპიურ სიტუაციებში, მიზნები და მათთან დაკავშირებული ინტერესები სხვადასხვა მოცულობითა და კონსტელაციაში გარკვეულ როლს თამაშობენ.

113.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამართლიანობის მიღწევის გარდა, სამართლის ამოცანაა, უზრუნველყოს სამართლებრივი უსაფრთხოება და ინტერესთა ოპტიმალური და მიზანშეწონილი დაკმაყოფილება. ყოველივე ეს მიზანი გათვალისწინებულ უნდა იქნას კანონის ინტერპრეტაციისა და განვრცობის პროცესში. სამართლის ფუნქცია, რომ პრობლემები სამართლიანად გადაწყვიტოს, არა მხოლოდ ინტერპრეტაციის გზით ხორციელდება, არამედ, ამავე დროს, წარმოადგენს კანონის განვრცობის საჭიროების შემოწმებას.

114.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონის ინტერპრეტაციის მიზნის მისაღწევად ანუ კანონის აზრის გასაგებად, გამოიყენება განმარტების გრამატიკული, ლოგიკური, ისტორიული და სისტემური ხერხები. „გრამატიკული“ ინტერპრეტანციის მიზანია, დაადგინოს, ენობრივი თვალსაზრისით, რა მნიშვნელობით იხმარება კანონის სიტყვები ამ ენის მატარებელთა საზოგადოებაში და რა მნიშვნელობით იყენებს მათ კანონმდებელი. (რაინჰოლდ ციპელიუსი, იურიდიული მეთოდების მოძღვრება, 10-ე გადამუშავებული გამოცემა, GIZ 2009, 53).

115.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კანონის ინტერპრეტაცია სამართლიან მოწესრიგებასა და ოპტიმალურ დაკმაყოფილებას უნდა იწვევდეს. კანონის ინტერპრეტაცია არ ნიშნავს მხოლოდ სიტყვების მიღმა მდგომი აზრის ახსნას, არამედ იგი ნიშნავს სხვადასხვა მნიშვნელობებიდან ყველაზე სწორი და გადამწყვეტი მნიშვნელობის შერჩევას. „ინტერპრეტაციას აქვს მსჯელობითი ხასიათი, როდესაც არგუმენტებისა და კონტრარგუმენტების წარმოდგენა ხდება, რომელთაგან უკეთეს მოტივაციას უპირატესი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს. (რაინჰოლდ ციპელიუსი, იურიდიული მეთოდების მოძღვრება, 10-ე გადამუშავებული გამოცემა, GIZ 2009, 59). გარდა ამისა, კანონის ინტერპრეტაცია უნდა იცავდეს „სამართლის ერთიანობის“ პრინციპს, ე.ი. ინტერპრეტაციის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება არ უნდა მოდიოდეს წინააღმდეგობაში სამართლის სხვა ნორმებთან. სამართლის ნორმა ისე უნდა იქნეს ინტერპრეტირებული, რომ იგი ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე ლოგიკურად თავსებადი იყოს უფრო მაღალი ან იგივე რანგის ნორმათა კონტექსტში.

116.იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა ექვემდებარება საქართველოს კანონმდებლობით მოწესრიგებას, უცხო ქვეყნის სასამართლო პრაქტიკასა და საკანონმდებლო გამოცდილებას მოცემულ საქმეზე გავლენა ვერ ექნება და მასზე სასამართლოს მიერ მიღებული იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტის - სახელმწიფოს სახელით მიღებული გადაწყვეტილების დაფუძნება უმართებულოა. თუმცა გერმანიის საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომები საქართველოსათვის, როგორც რომანულ-გერმანული სამართლებრივი სისტემის ქვეყნისათვის, ყურადსაღებია. ერთ-ერთ საქმეზე გერმანიის უმაღლესი ფედერალური სასამართლოს გადაწყვეტილებით განიმარტა: „მოსარჩელის მოთხოვნის უფლების არსებობა აგრეთვე ვერ დადგინდება ხელშეკრულების დამატებითი განმარტების გზით, ვინაიდან ხელშეკრულება არ შეიცავს გეგმის საწინააღმდეგო/უნებლიე ხარვეზს. მსგავსი ხარვეზი ხელშეკრულების პირობების გაწერისას სახეზეა, როდესაც მხარეებს გამორჩებათ ხელშეკრულების რომელიმე პუნქტი, ან შეგნებულად ღიად დატოვებენ მას, ვინაიდან ხელშეკრულების დადების მომენტში, არ მიიჩნიეს, რომ საჭირო იყო მისი განსაზღვრა, ხოლო მოგვიანებით აღმოჩნდება, რომ მათი ეს ვარაუდი არასწორია. ამასთან გეგმის საწინააღმდეგო/უნებლიე ხარვეზზე საუბრობენ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ხელშეკრულება არ შეიცავს პუნქტს, რომელიც აუცილებელია იმისთვის, რომ მოხდეს მხარეთა იმ შეთანხმებული გეგმის განხორციელება, რომელიც საფუძვლად უდევს ამ პუნქტს, და რის გამოც ხელშეკრულების სრულყოფის გარეშეც ვერ მივიღებთ ჯეროვან, მხარეთა ინტერესების შესატყვის გამოსავალს.... აგრეთვე ხელშეკრულების სტანდარტული პირობები შეიძლება შეიცავდეს გეგმის საწინააღმდეგო/უნებლიე ხარვეზს და საჭიროებდეს ხელშეკრულების დამატებით განმარტებას..... ის, თუ რამდენად არის სახეზე გეგმის საწინააღმდეგო/უნებლიე ხარვეზი, ამის დადგენა შესაძლებელია ხელშეკრულების განმარტების გზით.....“ (იხ. ამონარიდი გერმანიის უმაღლესი ფედერალური სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან 20.04.2017 – VII ZR 194/13 – NJW 2017, 2025). ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების გონივრული და არა გამოთქმის სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, სასამართლომ „ბოლომდე უნდა იფიქროს“ იმასთან დაკავშირებით, თუ სავარაუდოდ რა შეიძლებოდა ყოფილიყო მხარეთა სურვილი. ამ კონტექსტში განსაკუთრებით საინტერესოა გერმანიის უმაღლესი ფედერალური სასამართლოს გადაწყვეტილება [10.11. 1999 – I ZR 183/97 – NJW 2000, 743]: „ხელშეკრულების დამატებით განმარტების არსი მდგომარეობს ხარვეზის შემცველი გარიგების მხარეთა ჰიპოთეტური სურვილის შესაბამისად განვრცობაში. ამასთან, სასამართლო უნდა ამოვიდეს იქიდან, თუ რაზე შეთანხმდებოდნენ მხარეები, როგორც კეთილსინდისიერი ხელშეკრულების მხარეები, კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვით მათი ინტერესების ჯეროვანი შეჯერების პირობებში, თუ მათ არ გამორჩებოდათ ხელშეკრულების შესაბამისი პუნქტი. არსებული ხარვეზები უნდა შეივსოს ხელშეკრულების დამატებით განვრცობის გზით იმგვარად, რომ „ბოლომდე იყოს ნაფიქრი“ კონკრეტული ხელშეკრულების ძირითადი პუნქტები (შდრ. BGHZ 84, 1, 7; 90, 69, 77; 135, 387, 392). აქედან გამომდინარე, მხარეთა ჰიპოთეტური ნების გამორკვევისას ხელშეკრულების დანარჩენი შინაარსისა და ხელშეკრულების დადების მომენტში არსებული სხვა გარემოებების პარალელურად, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს მხარეთა ფაქტობრივ ნებას, რამდენადაც შესაძლებელია მისი დადგენა....“. (შდრ. სუსგ №ას -1161-1116-2016, 12 ოქტომბერი, 2017.)

117.საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, მხარეთა შორის დადებული დავალების ხელშეკრულება მარწმუნებელს ( მოწინააღმდეგე მხარე) ავალდებულებს გადაუხადოს რწმუნებულს ( კასატორი) მის მიერ ფაქტობრივად გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ გასამრჯელო, რომელიც სამართლიანად უნდა იყოს გამომუშავებული რწმუნებულის მიერ. ამ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს მხარეთა სახელშეკრულებო ნების გამოვლენის თავისუფლების პრინციპს, თუმცა, კეთილსინდისიერების ფარგლებში კონტრაჰენტთა ქმედებებს, ერთმანეთისადმი ნაკისრი უფლება-მოვალეობების, ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ფაქტობრივი ნების გონივრულობისა და სამართლიანობის შეფასების საფუძველზე მოახდენს.

118.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ წარმომადგენლობის ინსტიტუტს საფუძვლად უდევს კონკრეტული პირის (ან პირთა) უფლება სამართლებრივ ურთიერთობებში წარმოადგინოს სხვა პირი (ან პირები) - წარმომადგენლობის უფლებამოსილება. სსკ-ის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების თანახმად, წარმომადგენლობის უფლებამოსილება ან კანონიდან გამომდინარეობს ანდა წარმოიშობა მინდობილობის საფუძველზე (იხ.დამატებით: ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011, 427.)

119.წარმომადგენლის მეშვეობით გარიგების დადებისას მნიშვნელოვანია მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი ფაქტორები: ა) წარმომადგენელი გამოხატავს საკუთარ ნებას, ბ) ამას იგი აკეთებს სხვისი სახელით, გ) უფლებები და მოვალეობები წარმოეშობა წარმოდგენილ პირს. ჩამოთვლილი კრიტერიუმები კუმულატიური ხასიათისაა და მათი ერთობლიობა ქმნის შესაბამის სამართლებრივ შედეგს. წარმომადგენელსა და წარმოდგენილ პირს შორის წარმოშობილი ურთიერთობის საფუძველს წარმოადგენს გარიგება - დავალების ხელშეკრულება და მის საფუძველზე რწმუნებულისათვის მინდობილობის გაცემა ანუ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭება.

120.მინდობილობის შინაარსი იმაზეა დამოკიდებული, თუ რა სახის ურთიერთობა უდევს ამ უფლებამოსილებას საფუძვლად: დავალება, შრომის ხელშეკრულება, სამეწარმეო საზოგადოების წესდება, სამანდატო ხელშეკრულება თუ სხვა. მაშასადამე, მინდობილობა არის როგორც გარიგების საფუძველზე მინიჭებული წარმომადგენლობის უფლებამოსილება - რწმუნებულება, რითიც განსხვავდება იგი კანონით წარმომადგენლობისგან. (იხ. დამატებით: ბ.ზოიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი პირველი, მუხლი 103-ე, თბ., 1999, 277). გარიგებისმიერი წარმომადგენლობა ნებაყოფლობითი წარმომადგენლობაა, რადგან ამ დროს პირი თავად იღებს გადაწყვეტილებას თავისი ინტერესების რეალიზებისთვის უფლებამოსილების სხვისთვის გადაცემის თაობაზე. წარმომადგენლობად უნდა მივიჩნიოთ მხოლოდ პირდაპირი წარმომადგენლობა, ე.ი. როცა წარმომადგენელი მოქმედებს წარმოდგენილი პირის სახელით და ამ პირის ინტერესებისათვის. (იხ.დამატებით: ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011.)

121.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, სსკ-ის 709-ე მუხლის მიხედვით, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. ამავე კოდექსის 710-ე მუხლის შესაბამისად, „1. მარწმუნებელი ვალდებულია, გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. 2.გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი. 3. თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას - ჩვეულებრივი გასამრჯელო“.

122.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დავალების ხელშეკრულების დადებისას გასამრჯელოს კონკრეტულ ოდენობაზე ან მისი გამოთვლის წესზე შეუთანხმებლობა არ გულისხმობს მხარეთა შორის უსასყიდლო ურთიერთობის არსებობას. ამ თავისებურებაზე მიუთითებს სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილი „გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი“. ამ ნორმით გათვალისწინებული გარემოების გაქარწყლება შესაძლებელია თვით დაინტერესებული პირის მიერ, თუ იგი დაადასტურებს, რომ სადავო ურთიერთობა გასამრჯელოს არ ითვალისწინებდა. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის (მარწმუნებლის) მითითება, რომ მხარეებს შორის იმთავითვე არ არსებობდა შეთანხმება რაიმე სახის ფიქსირებული ოდენობის გასამრჯელოზე, არ იყო საკმარისი სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მოცემული პრეზუმფციის გასაქარწყლებლად. სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, „თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას - ჩვეულებრივი გასამრჯელო“. ამდენად, კანონი უშვებს შესაძლებლობას, რომ გასამრჯელოს თაობაზე ხელშეკრულებაში შესაბამისი დათქმის არარსებობის მიუხედავად, მისი ოდენობა დადგინდეს ნიხრების ან ამ ურთიერთობებისათვის დამახასიათებელი ჩვეულებების მიხედვით გონივრული ოდენობით. სსკ-ის 709-ე და 710-ე მუხლების ნორმატიული შინაარსი დავალებისათვის გასამრჯელოს გადახდის ვალდებულებას ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებს უკავშირებს.

123.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იურიდიულ ლიტერატურაში ფართოდ გავრცელებული შეხედულებაა, რომ დამტკიცებას არ საჭიროებენ ე.წ. პრეზუმირებული ანუ ნავარაუდევი ფაქტები. პრეზუმფცია წარმოადგენს ვარაუდს ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის შესახებ. პრეზუმფციების მეშვეობით კანონმდებელი ანაწილებს მტკიცების ტვირთს მხარეთა შორის და იგი არის მტკიცების ტვირთის გამოხატვის ერთ-ერთი ყველაზე სრულყოფილი და ყველაზე უფრო გავრცელებული ფორმა.

124.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი - მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

125.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართალწარმოებაში პრეზუმციების არსებობა იმითაა განპირობებული, რომ ფაქტების გარკვეული ნაწილი მტკიცებას არ საჭიროებს. სამოქალაქო პროცესში მონაწილეობს ორი ერთმანეთისადმი დაპირისპირებული მხარე - მოსარჩელე და მოპასუხე. შესაბამისად, ერთი ნაწილი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტებისა ივარაუდება მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო დანარჩენი ნაწილი - მოპასუხის სასარგებლოდ. ის, რაც მოსარჩელის სასარგებლოდ ივარაუდება უნდა გააქარწყლოს მოპასუხემ, ხოლო ის, რაც მოპასუხის სასარგებლოდ ივარაუდება პირიქით, უნდა გააქარწყლოს მოსარჩელემ. ეს იმას ნიშნავს, რომ პრეზუმფციები სასამართლოში მტკიცების მოვალეობისაგან კი არ ათავისუფლებს მხარეს, არამედ წარმოადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესს. მოსარჩელე ვალდებულია დაამტკიცოს მტკიცების საგანში შემავალი გარკვეული ფაქტების ნაწილი, ხოლო ამ ფაქტების მეორე ნაწილი ვალდებულია დაამტკიცოს მოპასუხემ. ნორმები, რომლებიც შეიცავს პრეზუმფციებს, წარმოადგენენ კანონის პირდაპირ მითითებას იმის შესახებ, რომელმა მხარემ კონკრეტულად რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს სამოქალაქო პროცესში. ამა თუ იმ ფაქტის დამტკიცების ტვირთისაგან გათავისუფლება წარმოადგენს არა მიზეზს, არამედ ამ ტვირთის განაწილების შედეგს, ანუ პრეზუმფციების მეშვეობით კანონმდებელი ანაწილებს დამტკიცების ტვირთს მხარეთა შორის და მტკიცების ტვირთის გამოხატვის სხვა ფორმებს შორის, რომელსაც იცნობს მატერიალური სამართალი, პრეზუმფციები ყველაზე სრულყოფილი და პრაქტიკულად ხელმისაწვდომი ფორმაა( იხ. თ.ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბ., 2005, გვ.230).

126.თუ რომელი მხარისათვის უფრო ადვილია დაამტკიცოს ესა თუ ის ფაქტი, აგრეთვე რომელი ფაქტების დამტკიცების საფუძველზე წარმოიშობა ვარაუდი (პრეზუმფცია) გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე სხვა ფაქტების არსებობის შესახებ, განსაზღვრულია კანონით, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევბში კი, სასამართლო პრაქტიკით.

127.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულია კანონისმიერი ვარაუდი (praesumptio juris), რომლის უარყოფაც საწინააღმდეგოს დამტკიცებით არის შესაძლებელი, რაც ამსუბუქებს რწმუნებულის მტკიცების ტვირთს და ზეგავლენას ახდენს მხარეებს შორის არსებულ მატერიალურსამართლებრივ ურთიერთობაზე. შესაბამისად, პრეზუმფციის უარყოფა უნდა მოხდეს მოწინააღმდეგე მხარის (მარწმუნებლის) მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე.

128.საკასაციო პალატა კასატორის პირველ საკასაციო პრეტენზიასთან მიმართებით (იხ.წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.61) ყურადღებას გაამახვილებს წინამდებარე გადაწყეტილების პპ: 35-37., აგრეთვე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 10 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესულ განჩინებაზე, რომლითაც გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო: განსახილველი დავის ფარგლებში პასუხი უნდა გაცემოდა შემდეგ კითხვებს: 1. გათვალისწინებული იყო თუ არა დავალების ხელშეკრულებებით გასამრჯელო ვალდებულების შესრულებისათვის; 2. წარმოადგენდა თუ არა გასამრჯელო ოთხი ნებისმიერი ბინის საფასურს; 3. რწმუნებულის მიერ მარწმუნებლის თანხების მითვისება დავალების ხელშეკრულების შესრულებისას ნიშნავს თუ არა ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებას; 4. შეიძლება თუ არა რწმუნებულის მიერ ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულების მიუხედავად რწმუნებულმა მოითხოვოს გაწეული საქმიანობისათვის გასამრჯელო.

129.პირველ და მეორე საკითხთან დაკავშირებით, 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებაში საკასაციო სასამართლომ არ გაიზირა კასატორის (თავდაპირველი მოსარჩელე) მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ წერილობითი ფორმით დავალების ხელშეკრულების დადებისას გასამრჯელოს გაუთვალისწინებლობა ნიშნავს მხარეთა შორის უსასყიდლო ურთიერთობის არსებობას. კანონი, ამ მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, ადგენს ასეთ ვითარებაში გასამრჯელოს განსაზღვრის კრიტერიუმებს. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის წარმოშობილი იყო გრძელვადიანი ურთიერთობა, რომელიც ითვალისწინებდა მოგების მიღების მიზნით მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის აშენებას, რაც მაღალი ალბათობით შესაძლებელია განხორციელდეს გასამრჯელოს სანაცვლოდ. გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი. ამ თავისებურებაზე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. თუმცა ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული გარემოების გაქარწყლება შესაძლებელია თვით დაინტერესებული პირის მიერ, თუ იგი დაადასტურებს, რომ სადავო ურთიერთობა გასამრჯელოს არ ითვალისწინებდა. აღნიშნული თავდაპირველმა მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). იგი უთითებდა მხოლოდ დავალების ხელშეკრულებებში გასამრჯელოზე შეთანხმების არარსებობაზე, რაც არ არის საკმარისი 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მოცემული პრეზუმფციის გასაქარწყლებლად. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას - ჩვეულებრივი გასამრჯელო. ამდენად, კანონი უშვებს შესაძლებლობას, რომ გასამრჯელოს თაობაზე ხელშეკრულებაში შესაბამისი დათქმის არარსებობის მიუხედავად მისი ოდენობა დადგინდეს ნიხრების ან ამ ურთიერთობებისათვის დამახასიათებელი ჩვეულებების მიხედვით. აღნიშნულთან ერთად, ყურადსაღებია, რომ გასამრჯელოს ოდენობის დადგენისას სასამართლო დაეყრდნო არა ნიხრის ან ჩვეულებრივი გასამრჯელოს პრინციპს, არამედ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენით დადგენილ ფაქტს, რომლითაც ვ. მ-ი (პირველი მოსარჩელე) აღიარებს, რომ დავალების ხელშეკრულების შესრულების შედეგად ის დაპირდა მეორე მოსარჩელეს (მ. ზ-ეს) მშენებარე საცხოვრებელ სახლში ნებისმიერი 4 ბინის გადაცემას. ამ დადგენილი ფაქტის წინააღმდეგ კასატორმა ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით. ამდენად, ზემოთ აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პირველი და მეორე კითხვების პასუხად გამოტანილი იქნა დასკვნა, რომ მხარეთა შორის დავალების ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა გასამრჯელოს ოთხი ნებისმიერი ბინის გადაცემით სახით.

130.მესამე საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კასატორს წარმოდგენილი ჰქონდა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომლის თანახმად სააპელაციო სასამართლომ არ მისცა შეფასება საქმეში არსებულ მტკიცებულებას. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში არსებული, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენი. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დავალების ხელშეკრულების შესრულებისას მარწმუნებლის მიერ დავალებული თანხების მითვისება წარმოადგენს ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლით დადგენილი ვალდებულების შესრულება (რისთვისაც გათვალისწინებულია გასამრჯელო) ნიშნავს მის შესრულებას ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ წესის საწინააღმდეგო ქმედება არის ვალდებულების დარღვევა. მიუხედავად იმისა, რომ პირველი მოსარჩელე საქმის განხილვისას უთითებდა მეორე მოსარჩელის მიერ თანხების მითვისების განაჩენით დადგენილ ფაქტებზე, სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებას (ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენს) და არ გამოიკვლია განაჩენით დადგენილი ფაქტები, კერძოდ მიუთითებენ თუ არა ეს ფაქტები მოსარჩელის მიერ დავალების ხელშეკრულებების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებაზე.

131.აღნიშნული ფაქტების კვლევის შედეგად წარმოიშობა საქმისათვის მნიშვნელოვანი კითხვა: შეიძლება თუ არა რწმუნებულის მიერ ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულების მიუხედავად, რწმუნებულმა მაიც მოითხოვოს გაწეული საქმიანობისათვის გასამრჯელო. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ ჰქონდა გამოკვლეული აღნიშნული საკითხი. სააპელაციო სასამართლო შემოიფარგლა მხოლოდ იმ ფაქტების კვლევით, რომლებიც მიუთითებდნენ გასამრჯელოს თაობაზე შეთანხმების არსებობა-არარსებობასა და გასამრჯელოს მოცულობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად განსაზღვრა მტკიცების საგანი, მტკიცების საგანში არ შეიყვანა მოპასუხის (პირველი მოსარჩელის) მიერ მითითებული ფაქტები და არ შეაფასა ამ ფაქტების დამდგენი მტკიცებულება.

132. 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებაში საკასაციო სასამართლომ აგრეთვე მიუთითა, რომ არაკეთილსინდისიერ მხარესაც შესაძლებელია გააჩნდეს მოთხოვნები კონტრაჰენტის მიმართ. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება ამ მოთხოვნების ფარგლების დადგენას. კერძოდ, დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე დავალებული მოქმედებით მარწმუნებელი იღებს სარგებელს, შესაბამისად მას გააჩნია შესრულების მიმართ იურიდიული და ეკონომიკური ინტერესი. მოცემულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს აღნიშნული ინტერესი. შესაძლებელია მოსარჩელეს (რწმუნებულს) გააჩნდეს მხოლოდ იმ ხარჯის მოთხოვნის უფლება, რომელიც მან გასწია დავალების შესასრულებლად და, რომლის მიმართ მარწმუნებელს გააჩნია იურიდიული და ეკონომიკური ინტერესი იმ თანხების გამოკლებით, რაც მიუთითებს მის მიერ ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად შესრულებაზე. მოცემულ საქმეში შესრულების ხარისხზე მხარეები არ დავობენ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უნდა გაუქმებულიყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნებულიყო იმავე სააპელაციო სასამართლოსთვის, რათა სააპელაციო სასამართლოს სწორად განსაზღვრა მტკიცების საგანი, შეეფასებინა მტკიცებულება (განაჩენი) სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში და დაედგინა მეორე მოსარჩელის მოთხოვნის მოცულობა.

133.საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, იმსჯელოს სამოქალაქო საპროცესო სამართლით გათვალისწინებულ პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ფაქტების ინსტიტუტზეც. (სსკ-სკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი)

134.საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა, არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად უნდა გვევლინებოდნენ. თავად პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას. პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება როგორც იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები, ასევე ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს. მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია ასევე სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათსა და სავალდებულობას არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი (სსსკ-ის 106-ე მუხლის განმარტების თაობაზე იხილეთ: სუსგ №ას-827-791-2014, 13.11.2015; სუსგ №ას-58-56-2016, 26.02.2016წ.)

135.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ პრეიუდიციული ძალის მქონე არ არის გადაწყვეტილების/განჩინების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ყველა გარემოება, ასევე, პრეიუდიციული ძალა არ ვრცელდება ამ ფაქტების სამართლებრივ შეფასებაზე. ეს საკითხი უნდა განისაზღვროს იმის მიხედვით, თუ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული, სასამართლოს მიერ დადგენილი რომელი ფაქტები ამართლებს სარეზოლუციო ნაწილში ჩამოყალიბებულ დასკვნებს. „გადაწყვეტილების კანონიერ ძალას გააჩნია კანონით განსაზღვრული სუბიექტური და ობიექტური ფარგლები, რომელიც აზუსტებს გადაწყვეტილების მოქმედების საზღვრებს. გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა ვრცელდება საქმის განხილვაში მონაწილე პირთა წრეზე (სუბიექტური ფარგლები) და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილზე (ობიექტური ფარგლები). შესაბამისად, გასაჩივრებას ექვემდებარება გადაწყვეტილება, თუ სადავოა მისი სარეზოლუციო ნაწილით და არა აღწერილობითი ან სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტი“ (შდრ. სუსგ №ას-710-2011-09, 07.09.2009წ.). ფაქტების პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება არა მარტო იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები (კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ), არამედ ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს (რომელი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზეც იქნა მიღებული გადაწყვეტილება. იხ. სუსგ №ას-827-791-2014, 13.11.2015წ).

136.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონიერ ძალაში შედის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი მხოლოდ ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც, კანონის თანახმად, ასაბუთებენ, ამართლებენ სარეზოლუციო ნაწილს. ფაქტების პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება არა მხოლოდ იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები (სამოქალაქო საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), გამოტანილი იმავე მხარეების მიმართ, რომლებიც მონაწილეობენ სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვაში), არამედ მატერიალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებსაც (გადაწყვეტილებით დადგენილი იმ ფაქტობრივი გარემოებების შინაარსს, რომელი გარემოებების საფუძველზეც იქნა მიღებული გადაწყვეტილება).

137.ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავაში მონაწილე მხარეების მიმართ სხვა სამოქალაქო საქმეზე მიღებულ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტისათვის პრეიუდიციული ძალის მინიჭების საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ეფუძნება იმ ფაქტს, რომელიც იურიდიულად ამართლებს მას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეს ფაქტი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას პრეიუდიციულად და ის უნდა იქნას შეყვანილი მტკიცების საგანში (იხ. სუსგ №ას-455-769-09, 03 დეკემბერი, 2009 წელი; სუსგ №ას-146-140-2012, 12 ივლისი, 2012 წელი; სუსგ №ას-74-68-2015, 27 თებერვალი, 2015 წელი.)

138.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით საქმეზე №ას-739-707-2015 დადგინდა (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პ: 32-33.), რომ მოდავე მხარეთა შორის ( პირველი და მეორე მოსარჩელეები) დავალების ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა გასამრჯელოს ოთხი ნებისმიერი ბინის გადაცემით სახით. შესაბამისად კასატორის პირველ საკასაციო პრეტენზიასთან მიმართებით ამ ფაქტს სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საკასაციო პალატისათვის პრეიუდიციული მნიშვნელობა გააჩნია.

139.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 36,37.), სააპელაციო პალატას დაევალა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენით დადგენილი ფაქტების გამოკვლევა, კერძოდ მიუთითებენ თუ არა ეს ფაქტები მოსარჩელის მიერ დავალების ხელშეკრულებების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულებაზე. აღნიშნული ფაქტების კვლევის შედეგად კი პასუხის გაცემა შეკითხვაზე შეიძლება თუ არა რწმუნებულის მიერ ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად და არაჯეროვნად შესრულების მიუხედავად რწმუნებულმა მოითხოვოს გაწეული საქმიანობისათვის გასამრჯელო. იმავდროულად საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ არაკეთილსინდისიერ მხარესაც შესაძლებელია გააჩნდეს მოთხოვნები კონტრაჰენტის მიმართ. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება ამ მოთხოვნების ფარგლების დადგენას. კერძოდ, დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე დავალებული მოქმედებით მარწმუნებელი იღებს სარგებელს, შესაბამისად მას გააჩნია შესრულების მიმართ იურიდიული და ეკონომიკური ინტერესი. მოცემულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს აღნიშნული ინტერესი. შესაძლებელია მოსარჩელეს (რწმუნებულს) გააჩნდეს მხოლოდ იმ ხარჯის მოთხოვნის უფლება, რომელიც მან გასწია დავალების შესასრულებლად და, რომლის მიმართ მარწმუნებელს გააჩნია იურიდიული და ეკონომიკური ინტერესი იმ თანხების გამოკლებით, რაც მიუთითებს მის მიერ ვალდებულების არაკეთილსინდისიერად შესრულებაზე. მოცემულ საქმეში შესრულების ხარისხზე მხარეები არ დავობენ.

140.საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამართლის სუბიექტთა ქცევის კეთილსინდისიერების პრინციპზე, რომელსაც ყველა მართლწესრიგი ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს და წარმოაჩენს მას თანამედროვე სამართლისა და ბიზნესის ერთ-ერთ ფუძემდებლურ პრინციპად.

141.თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ფართო დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია.

142.კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. კეთილსინდისიერების პრინციპის შინაარსი, უპირველეს ყოვლისა, იმით გამოიხატება, რომ მხარეს, გარდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, ევალება ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულებაც, ანუ კონტრაჰენტის პატივსადები ინტერესების გათვალისწინება და დაცვა. ამ მოთხოვნის დარღვევა კი არა მხოლოდ სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების პროცესში, არამედ სახელშეკრულებო მოლაპარაკებათა და ძირითადი ვალდებულებების შესრულების შემდგომ ეტაპზეც შეიძლება პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდეს.

143.კეთილსინდისიერების პრინციპს სამი ფუნქცია ეკისრება: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და „მაკორექტირებელი“ ფუნქცია.

144.კეთილსინდისიერების პრინციპი უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობს კონტრაჰენტის ინტერესების გათვალისწინებას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში ადგილი აქვს უფლების ბოროტად გამოყენებას. იგი წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის შეფასებით კრიტერიუმს, რომლის შესაბამისადაც, სამართლიანისა და უსამართლოს გამიჯვნის გზით, პირი იღებს ობიექტური დამკვირვებლის შეფასებით ყველაზე სამართლიან გადაწყვეტილებას. კეთილსინდისიერების პრინციპი ქართულ სასამართლო პრაქტიკაში მიჩნეულია უშუალოდ მოქმედ სამართალდ და მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად,რომლის მიზანი სამართლიანი შედეგის დადგომა და უსამართლო შედეგის თავიდან აცილებაა (იხ. სუსგ №ას-1338-1376-2015, 29 ივნისი, 2015; №ას-221-213-2012; №ას-23-18-2011, 24 მაისი, 2011.).

145.კეთილსინდისიერების პრინციპის გამოყენება აქტუალური ხდება მაშინ, როცა პირის მოთხოვნა ან ქმედება ფორმალურად შეესაბამება მოქმედ მატერიალურ კანონმდებლობას, მაგრამ მისი განხორციელება კონკრეტულ შემთხვევაში უსამართლოა. შესაბამისად, მისი ფუნქცია აშკარად უსამართლო შედეგების თავიდან აცილებაა, რაც პირდაპირ უკავშირდება სამოქალაქო ურთიერთობათა სტაბილურობასა და სიმყარეს (იხ.სუსგ №ას- 862-828-2016, 24 თებერვალი, 2017; №ას-528-501-2015, 04 ნოემბერი, 2015; №ას-549-521-2015, 18 ნოემბერი, 2015.).

146.ევროპის სახელშეკრულებო სამართლის პრინციპების მიხედვით, თითოეული მხარე ვალდებულია მოქმედებდეს კეთილსინდისიერებისა და სამართლიანობის ფარგლებში, რაც არ შეიძლება შეიზღუდოს ან გამოირიცხოს ხელშეკრულებით. კეთილსინდისიერებისა და ნდობის პრინციპი მიჩნეულია ყოველისმომცველ პრინციპად, თუ არ არის დადგენილი კონკრეტული შემთხვევისთვის სპეციალური დანაწესი (იხ: Principles of European Contract Law (PECL), Art. 1:201. Lando O., Is Good Faith an Over-Arching General Clause in The Principles of European Contract Law, European Review of Private Law, 6-2007, Kluwer Law International, 842.).

147. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარეთა თანამშრომლობა, მეორე მხარის ინტერესების გათვალისწინება, მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების გამოჩენა საჭიროა ამ ურთიერთობის ნორმალურად განვითარებისათვის. ასეთ შემთხვევაში, ორივე მხარე იქნება კმაყოფილი: კრედიტორი – ვალდებულების შესრულების მიღებით, ხოლო მოვალე - ვალდებულებისაგან გათავისუფლებით.

148.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 316-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ხელშეკრულების ყოველ მხარეს ვალდებულების შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ავალდებულებს გამოიჩინოს მეორე მხარის ქონებისა და უფლებებისადმი გულისხმიერება. გულისხმიერების ვალდებულება მხარეებისათვის დამატებითი ვალდებულების დაკისრებას არ გულისხმობს, ყოველთვის ვალდებულების შინაარსშივე მოიაზრება და ერთგვარ მორალურ კატეგორიას განეკუთვნება. იგი შეიძლება გულისხმობდეს ასევე წინასახელშეკრულებო პერიოდში მხარის მიერ განხორცილებული ქმედებებისადმი პატივისცემას, აგრეთვე მისთვის სათანადო ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულებასაც.

149.ევროპის სახელშეკრულებო სამართლის პრინცპიებში (მუხლი 1:202) გულისხმიერების ვალდებულება ნახსენებია როგორც Duty of Co-operate, რაც შეიძლება გაგებული იქნეს როგორც გულისხმიერებად, ასევე თანამშრომლობის ვალდებულებად. ამ პრინციპის დარღვევა წარმოადგენს სახელშკრულებო ვალდებულების დარღვევას და ამ დროს გამოიყენება ვალდებულების დარღვევის დროს გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლები. შესაბამისად, მოვალეს შეუძლია მიუთითოს ამ საფუძვლებზე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ კრედიტორმა დაარღვია გულისხმიერების ვალდებულება (იხ: Lando O., Beale H.G., Principles of European Contract Law, Parts I and II, Kluwer Law International, London/Boston, 2000, 120.).

150.საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ გაამახვილებს ყურადღებას უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით დადგენილ გარემოებებზე, კერძოდ, მხარეთა შორის დავალების ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა გასამრჯელოს ოთხი ნებისმიერი ბინის გადაცემით სახით, აგრეთვე მოცემულ საქმეში შესრულების ხარისხზე მხარეები არ დავობენ. (იხ.წინამდებარე გადაწყვეტილების პპ. 68, 71). მოწინააღმდეგე მხარეს (თავდაპირველი კასატორი) სარწმუნო მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით სადავო არ გაუხდია აგრეთვე ბინების ნატურით გადაცემის ნაცვლად ფულადი გასამრჯელოს ოდენობა.

151.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის პრეტენზიას (იხ.წინამდებარე გადაწყეტილების პ.61), რომ იმ პირობებში, როდესაც რწმუნებულს (პირველი მოსარჩელე) დაეკისრა მარწმუნებლის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურება ანუ მარწმუნებლის აღდგენა იმ მდგომარეობაში, რომელიც იარსებებდა რწმუნებულის მხრიდან კეთილსინდისიერი (მართლზომიერი) ქმედების შემთხვევაში, არ არსებობს რწმუნებულისათვის დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შეთანხმებული გასამრჯელოს ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი.

152. შესაბამისად, იურიდიულად ნაწილობრივ დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (სსსკ-ის 393-ე მუხლი). აღნიშნული გარემოება, სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების საფუძველია.

153.სსსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

154.მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე.

155.ვინაიდან კასატორის სასარგებლოდ თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 594968 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ მოთხოვნა დასაბუთებულია, ამ ნაწილში, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მეორე სარჩელის მოთხოვნა სრულად უნდა დაკმაყოფილდეს.

156.კასატორი აგრეთვე მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ ნაწილშიც, რომლითაც მოწინააღმდეგე მხარის (პირველი მოსარჩელე) სასარგებლოდ დაეკისრა 124150 აშშ დოლარის გადახდა.

157.მოცემულ შემთხვევაში, თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა კასატორისათვის (მეორე მოსარჩელე) 124 150 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ კასატორს დაავალა რა თავისი სახელით უძრავი ქონების შეძენა - დავალების შესასრულებლად და მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადასცა 424 150 აშშ დოლარი. კასატორმა ბოროტად გამოიყენა მარწმუნებლის ნდობა, მოტყუებით დაეუფლა და მიისაკუთრა მარწმუნებლის ფულის ნაწილი, რომელიც განკუთვნილი იყო ზემოხსენებული დავალების შესასრულებლად, კერძოდ, კასატორმა მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადაცემული თანხიდან თითქოსდა მიითვისა 124 150 აშშ დოლარი (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პ: 57-60.).

158.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსაზღვრული სამართლებრივი მიზნის შესაძლო მიღწევისას, როდესაც ერთი მოთხოვნა განსხვავებული სამართლებრივი საფუძვლით წარმოიშობა, არსებობს მოთხოვნის საფუძველთა კონკურენცია. მოთხოვნის საფუძველთა კონკურენციის დროს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი მოცემულია კანონის იმ ნორმებში, რომელთა თანახმად ერთ პირს მეორისაგან შეუძლია განსაზღვრული მოქმედების შესრულება ან ასეთი მოქმედებისაგან თავის შეკავება . ერთი და იგივე მოთხოვნის განხორციელება სხვადასხვა სამართლებრივი საშუალებით არის შესაძლებელი. ამ დროს უფლებამოსილ პირს ეკუთვნის თეორიულად ერთმანეთის თანაბარი, ერთი და იგივე ინტერესის დაცვისათვის გამიზნული ალტერნატიული სამართლებრივი საშუალებების ერთობლიობა. მოთხოვნათა კონკურენციისაგან განსხვავებით, სადაც მოსარჩელის უფლებამოსილებაა მოთხოვნათა შორის არჩევა, მოთხოვნის საფუძველთა კონკურენციის დროს, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთაგან ერთ-ერთის გამოყენება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაა (იხ. დამატებით: ლ.ჭანტურია., სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ; 2011, გვ.132; ჰ. ბიოლინგი/პ.ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნის საფუძვლების სისტემური ანალიზი, თბილისი-ბრემენი, 2004-2009 წ., გვ.14; ქ. ქოჩაშვილი., მოთხოვნის საფუძველთა კონკურენცია უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისას, თბ, 2012წ, გვ.280; ს. ჩაჩავა., მოთხოვნების და მოთხოვნის საფუძვლების კონკურენცია კერძო სამართალში, სად.ნაშრ., თსუ, 2010, გვ.39; ს.ჰენშელი., სამოქალაქო კაზუსების დამუშავების მეთოდიკა, თბ., 2009, გვ.84.).

159.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლები გარკვეული ლოგიკური რიგითობის მიხედვით უნდა შემოწმდეს. კანონი ამ რიგითობას არ აწესებს. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმების რიგითობა უნდა განისაზღვროს მიზანშეწონილობის მიხედვით და უნდა გამომდინარეობდეს კანონის სისტემიდან. სარჩელთა კონკურენცია, რომელიც მდგომარეობს მოთხოვნის რამდენიმე საფუძვლის ერთდროულად ფორმირებაში, მოიცავს სახელშეკრულებო და არასახელშეკრულებო, სახელშეკრულებო და სავინდიკაციო, სავინდიკაციო და დელიქტურ, დელიქტურ და კონდიქციურ, კონდიქციურ და სავინდიკაციო სარჩელთა კონკურენციას.

160.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როცა ერთი და იგივე მოთხოვნის განხორციელება სხვადასხვა სამართლებრივი საშუალებით არის შესაძლებელი, პირველ რიგში უნდა შემოწმდეს მოთხოვნის სახელშეკრულებო საფუძველი. სსკ-ის 715-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, რწმუნებული მოვალეა დაუბრუნოს მარწმუნებელს ყველაფერი, რაც მან მიიღო მინდობილი მოქმედების შესასრულებლად და არ გამოიყენა ამისათვის, აგრეთვე ისიც, რაც მან შეიძინა მინდობილი მოქმედების შესრულებასთან დაკავშირებით.თუმცა განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი (იხ. წინამდბარე გადაწყვეტილების პ: 46-48), საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს, გამოიტანოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ პირველი მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარე) მოთხოვნის სამართლებრივი შედეგი გამომდინარეობს სსკ-ის 992-ე („პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“), აგრეთვე სსკ-ის 408.1-ე („იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“) მუხლების შემადგენლობიდან. კასატორს არ წამოუყენებია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება) სააპელაციო სასამართლოს მიერ თავდაპირველ სარჩელთან დაკავშირებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების (იხ.წინამდებარე გადაწყვეტილების პპ.41-48) მიმართ (სსსკ-ის 407.2 მუხლი), რომელთა შეფასებაც, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მხედველობაში მიღებით, საკასაციო პალატას აძლევს შესაძლებლობას, პირველი სარჩელიდან გამომდინარე დავა დელიქტის მომწესრიგებელი ნორმებით გადწყვიტოს.

161.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვალდებულების დარღვევა სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დადგომის საფუძველია, რომელიც იურიდიული პასუხისმგებლობის სახეა. სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ფორმათაგან ზიანის ანაზღაურებას აქვს უნივერსალური მნიშვნელობა და გამოიყენება სამოქალაქო უფლებათა დარღვევის ყველა შემთხვევაში, მაშინ როცა სხვა ფორმების გამოყენებაზე პირდაპირ უთითებს კანონი ან ხელშეკრულება კონკრეტული სამართალდარღვევისას. სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა, პასუხისმგებლობა ერთი კონტრაჰენტისა მეორეს წინაშე, სამართალდამრღვევისა – დაზარალებულის წინაშე, დაკავშირებულია არა პიროვნული თავისუფლების ბოჭვასთან, როგორც ისტორიულ წარსულში, არამედ მოვალის მხოლოდ ქონების შემცირებასთან.

162.ქონებრივი პასუხისმგებლობის ვალდებულ პირზე დასაკისრებლად საჭიროა, რომ სახეზე იყოს სამართალდარღვევის შემადგენლობა. შემადგენლობის ორგანიზმს ჰქმნის სამართლებრივად ფასეულ სუბიექტურ და ობიექტურ გარემოებათა ერთობლიობა, რომელთა თანაარსებობა მოვალეზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველია. ამ შემადგენლობის ელემენტებია: სამართალდარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანი; დამრღვევის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება; მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის; სამართალდარღვევის ბრალი.

163.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ წარმოშობის საფუძვლების მიხედვით განასხვავებენ სახელშეკრულებო და არასახელშეკრულებო ზიანს. არასახელშეკრულებო ზიანის უზოგადესი და ცენტრალური ნორმაა სსკ-ის 992-ე მუხლი, რომელიც განამტკიცებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და დაზარალებულს (კრედიტორს) ვალდებული პირის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. აღნიშნული მუხლის გამოყენების წინაპირობებია: ზიანი; ქმედების მართლწინააღმდეგობა; მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი (ე.წ. „გენერალური დელიქტი“).

164.სამოქალაქო სამართალში ზიანში მოიაზრება ქონებაზე ან სამართლებრივად დაცულ სხვა სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგი. ზიანი წარმოადგენს სამართალდარღვევის შემადგენლობის აუცილებელ ელემენტს. თუ არაა ზიანი, არც ქონებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი შეიძლება დადგეს. ზიანი სწორედ რომ მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების შედეგია. იგი წარმოადგენს სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის შედეგს.

165.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზიანი წარმოადგენს პირის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესების მისი ნების გარეშე ხელყოფას, რისი ანაზღაურებაც აღიარებულია ბრუნვის წეს-ჩვეულებებით და შეზღუდული არ არის კანონმდებლობით. როგორც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, ასევე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობა, ერთმანეთისაგან განასხვავებს ქონებრივ და არაქონებრივ ზიანს. ქონებრივი ზიანი ქონებრივი სიკეთის ხელყოფით შემოიფარგლება. არაქონებრივი ზიანი ეტიმოლოგიურად მორალური ზიანის იდენტურია. ქონებრივ ზიანში იგულისხმება არა მხოლოდ დაზარალებულის ქონებრივი აქტივების შემცირება, არამედ პასივების გაზრდაც. სკ-ის 408-ე მუხლის თანახმად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

166.როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ის არ უნდა ატარებდეს მოვალის მიმართ სადამსჯელო ხასიათს და არ უნდა წარმოადგენდეს საჯარიმო სანქციას, რამეთუ ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესთა წონასწორობის აღდგენაზე. საჯარიმო სანქციები ქართული სამართლისათვის უცხოა. ზიანის ანაზღაურება გულისხმობს შემდეგი პრინციპების დაცვას: ზიანის სრულად ანაზღაურება; უსაფუძვლო გამდიდრების არდაშვება; ადექვატურობა; სავარაუდოობა.

167.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა ობიექტური ნიშანია სამართალდარღვევისა და მისი არსებობა არაა დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე ანუ აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს სამოქალაქო სამართალში მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევა სხვა პირთა დაცული ინტერესის ხელყოფა. მართლწინააღმდეგობა მოიცავს როგორც კანონით დადგენილი წესების, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევას.

168.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მიზეზობრივი კავშირი სამართალდარღვევის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტია. ანაზღაურდება მხოლოდ ისეთი ზიანი, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით იყო გამოწვეული. იმისათვის, რომ მოვალეს დაეკისროს პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა გაირკვეს, წარმოადგენს თუ არა ზიანი მოვალის მოქმედების უშუალო შედეგს. თუ მიზეზობრივი კავშირი სახეზეა, არსებული ზიანი ანაზღაურდება სრულად, მიუხედავად იმისა, თუ რა ოდენობისაა ეს ზიანი ან რამდენად მაღალია მოვალის ბრალეულობა დამდგარ შედეგში. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როდესაც კრედიტორი თავადაც არის პასუხისმგებელი დამდგარი შედეგისათვის (სსკ-ის 415-ე მუხლი;) პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მხოლოდ მაშინაა ზიანის მიზეზი, როცა ის უშუალოდაა დაკავშირებული დამდგარ ზიანთან.ამგვარად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მისი გამომწვევი ქმედების უშუალო, აუცილებელი, პირდაპირი შედეგია.

169.ბრალი სამართალდარღვევის შემადგენლობის უმნიშვნელოვანესი სუბიექტური ელემენტია. ბრალის სამართლებრივი კატეგორია განასკუთრებული იურიდიული მნიშვნელობის მქონეა, როგორც კონტინენტური, ისე საერთო სამართლის სისტემაში.სამოქალაქო სამართალში განასხვავებენ ბრალის ორ ფორმას: განზრახვა (dolus) და გაუფრთხილებლობა (culpa), რომლებიც პირის ქმედების სუბიექტური შემადგენლობის ელემენტებია.

170.განზრახვა მოიცავს ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის ფაქტობრივი გარემოებების, მხარეთა უფლება-მოვალეობების ცოდნას, ასევე ქმედების მართლწინააღმდეგობის გაცნობიერებას. განზრახვის აუცილებელი კომპონენტია საკუთარი ქმედების ,,შედეგის ცოდნა და სურვილი მართლწინააღმდეგობის შეგნებით”.

171.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ გაუფრთხილებლობა ბრალის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა სამოქალაქო სამართალში. სსკ-ი არც გაუფრთხილებელი ბრალის დეფინიციას იცნობს. თუ განზრახვასთან მიმართებით ცივილისტიკა მთლიანად სისხლის სამართალს ემყარება, გაუფრთხილებლობაში მას გარკვეული კორექტივები შეაქვს. გაუფრთხილებლობა გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელი აუცილებელი წინდახედულობისა და ყურადღებიანობის უგულებელყოფას.

172.გაუფრთხილებლობა სამოქალაქო სამართალში იყოფა ორ სახედ: უხეში გაუფრთხილებლობა და (culpa lata) და მარტივი გაუფრთხილებლობა (culpa levis). უხეში გაუფრთხილებლობით მოქმედებს ის, ვინც თავისი ქმედებით სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელ აუცილებელი ყურადღებიანობის მოთხოვნებს არღვევს უჩვეულოდ მაღალი ხარისხით, რის გამოც განზრახვა და უხეში გაუფრთხილებლობა ხშირად ერთ სიბრტყეზე განიხილება. მარტივი გაუფრთხილებლობისას კი გონივრული წინდახედულებისა და ყურადღებიანობის დარღვევის ხარისხი მნიშვნელოვნად შემცირებულია. უხეში გაუფრთხილებლობა, როგორც სამოქალაქო ბრუნვისათვის საჭირო გულმოდგინების განსაკუთრებით მძიმე, უჩვეულო ხარისხით დარღვევა, პასუხისმგებლობის საფუძვლად გამოიყენება, როცა ამის შესახებ პირდაპირ უთითებს კანონი.

173.საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა ზოგადი პრინციპის სახით აფუძნებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს, მაგრამ გამონაკლისის სახით ითვალისწინებს ასევე ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობის შესაძლებლობასაც. ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობა შეიძლება გათვალისწინებული იყოს, როგორც სახელშეკრულებო, ისე არასახელშეკრულებო ვალდებულებით ურთიერთობებში.

174.განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება იმით გამოიხატა, რომ ბათუმის საქალაქო სასმართლოს 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენით დადგენილია ის გარემოება, რომ კასატორი თაღლითურად დაეუფლა პირველი მოსარჩელის კუთვნილ 124150 აშშ დოლარს, შესაბამისად, გამოვლინდა დელიქტის ერთ-ერთი მთავარი პირობა - თავდაპირველი მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, არსებობს დელიქტური პასუხისმგებლობისათვის აუცილებელი დანარჩენი სამი ელემენტიც, კერძოდ: ზიანი - თავდაპირველმა მოსარჩელემ ქონებრივი დანაკლისი განიცადა; ბრალეულობა; მიზეზშედეგობრიობა - თავდაპირველი მოპასუხის ქმედებამ გამოიწვია თავდაპირველი მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება, ანუ, მოცემულ შემთხვევაში, მიყენებული ზიანი არის თავდაპირველი მოპასუხის მოქმედების უშუალო შედეგი.

175.საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოდავე მხარეების მიმართ კანონიერ ძალაში შესული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებაზე (იხ.სუსგ №ას-638-605-2014, 22 აპრილი, 2016) , რომელშიც აღნიშნულია, რომ მეორე მოსარჩელის (თავდაპირველი მოპასუხე, კასატორი) მოსაზრებით, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული ზემოხსენებული განაჩენით დადგენილი ფაქტები არ შეიძლება, ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად გამოვიყენოთ, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლში შესული ცვლილებით, განაჩენით დადგენილ ფაქტებს აღარ გააჩნიათ პრეიუდიციული მნიშვნელობა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას.

176.საკასაციო პალატამ თავდაპირველი მოპასუხის ეს მოსაზრება არ გაიზიარა და განმარტა, რომ სსსკ-ის 106-ე მუხლზე მითითება ამავე კოდექსის 309²⁰-ე მუხლის მეორე ნაწილის გაუთვალისწინებლად არ შეიძლება. მართალია, სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი („ფაქტები იმის შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილება“) 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული ცვლილების შედეგად ამოღებულ იქნა, მაგრამ იმავე წლის 15 დეკემბრის კანონით (#4075.სსმ1, #76) განხორციელებული ცვლილებით დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნების განხილვისას მოქმედებს განსხვავებული წესი, რაც იმას გულისხმობს, რომ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენში მითითებული სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები ხელახლა არ დგინდება, ანუ ისინი დადგენილად მიიჩნევა (სსსკ-ის XXXIV თავი).

177. შესაბამისად, საკასაციო პალატამ 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებაში გაიზიარა პირველი მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ 124 150 აშშ დოლარის პირველი მოპასუხისათვის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება იყო დაუსაბუთებელი, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მითითებული თანხის დაკისრებაზე უარი იმით დაასაბუთა, რომ მინდობილმა პირმა დავალების შესასრულებლად გადაცემული თანხა განკარგა ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიზნის შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული დასკვნა დაამყარა მოწმეთა განმარტებებს, ასევე, საქმეში წარმოდგენილ თანხის მიღების დამადასტურებელ ხელწერილებს. სააპელაციო პალატამ მითითებული დასკვნა ისე გამოიტანა, რომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი საერთოდ არ შეაფასა, კერძოდ, არ გამოიკვლია, თუ რა დაადგინა განაჩენმა უძრავი ქონების შესაძენად პირველი მოპასუხისათვის გადაცემული თანხის ხარჯვის ნაწილში, ასევე, არ იმსჯელა იმაზე, შეეძლოთ თუ არა გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებულ მტკიცებულებებს განაჩენით დადგენილი ფაქტების გაქარწყლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება მითითებულ ნაწილში იყო დაუსაბუთებელი, რის გამოც გააუქმა და ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს.

178. შესაბამისად, საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე, მეორე მოსარჩელისათვის 124 150 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და დადგენილად მიიჩნია, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელის სახელზე 2007 წლის 21 მაისს გასცა მინდობილობა (სანოტარო აქტი №-...), რომლითაც უფლება მისცა მისი სახელით შეეძინა მიწის ნაკვეთები ქ-ში, ემოქმედა მისი სახელით, ქონება გაეტარებინა რეგისტრაციაში ქ-ის საჯარო რეესტრში, აეღო შესაბამისი ამონაწერი, გადაეხადა ყველა საჭირო გადასახადი, მათ შორის სანოტარო ბიუროში, ხელი მოეწერა მის მაგივრად ყველა საჭირო დოკუმენტზე, ყოფილიყო მისი წარმომადგენელი ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან, სახელმწიფო და მუნიციპალურ დაწესებულებებთან ურთიერთობებში, მათ შორის ბანკთან, საგადასახადო ინსპექციაში და შეასრულოს ყველა ის საჭირო კანონიერი მოქმედება, რაც დაკავშირებული იქნება აღნიშნული დავალების შესასრულებლად. აღნიშნული მინდობილობის საფუძველზე, მეორე მოსარჩელემ 2007 წლის 28 მაისს, გააფორმა გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება მოგელი გოგიტიძის, ბატინა ბაუჟაძის, ლამარა მაჭუტაძის და ციალა ბერიძის წარმომადგენელთან ნ. ჭ-ასთან, რომლის საფუძველზეც თავდაპირველი მოსარჩელის სახელზე შეიძინა უძრავი ქონება, კერძოდ 4990 კვმ მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ. ქ-ი, ა–ის გამზირი №-.... ხელშეკრულება დამოწმებული იქნა სანოტარო წესით და აღნიშნული ხელშეკრულებაში აღნიშნულია, რომ ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 424 150 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარად (იხ. ხელშეკრულება). ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ნასყიდობის ფასს მყიდველი გადაუხდიდა გამყიდველს შემდეგი გრაფიკის დაცვით: 120 000 აშშ დოლარს გადაიხდიდა ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე, 261 735 აშშ დოლარს - 2007 წლის 14 ივნისამდე, ხოლო 42 415 აშშ დოლარს გადაიხდიდა 2007 წლის 28 ივნისამდე. ამ დავალების შესარულებლად მარწმუნებელმა რწმუნებულს გადაუხადა 424150 აშშ დოლარი.

179.მოცემულ შემთხვევაში, თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის (მეორე მოსარჩელე) 124 150 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე დაეფუძნა იმ გარემოებას, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ მეორე მოსარჩელეს დაავალა რა თავისი სახელით უძრავი ქონების შეძენა - დავალების შესასრულებლად და მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადასცა 424 150 აშშ დოლარი. თავდაპირველმა მოსარჩელემ ბოროტად გამოიყენა მარწმუნებლის ნდობა, მოტყუებით დაეუფლა და მიისაკუთრა მარწმუნებლის ფული, რომელიც განკუთვნილი იყო ზემოხსენებულ დავალების შესასრულებლად, კერძოდ, მოპასუხემ მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადაცემული თანხიდან მიითვისა 124 150 აშშ დოლარი.

180.ბათუმის საქალაქო სასმართლოს 2012 წლის 21 აგვისტოს განაჩენით მეორე მოსარჩელის ბრალდების საქმეზე, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მეორე მოსარჩელემ ჩაიდინა თაღლითობა ე.ი. მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის დაუფლება მოტყუებით, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, მანვე ჩაიდინა საწარმოში ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენება, ამ ორგანიზაციის საწინააღმდეგოდ თავისთვის გამორჩენის და უპირატესობის მიღების მიზნით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია. . . ამავე განაჩენით დადასტურებულია, რომ მ. ზ-ემ, 2007 წელს, ქ. ქ-ში ა–ის გამზ №-...ში მდებარე 4990 კვ.მ. მიწის ნაკვეთინ ... ჭ-ასაგან შეიძისა 300 000 აშშ დოლარად, ნასყიდობის ხელშეკრულებაში კი არასწორად მიეთითა ნასყიდობის საფასურად 424 150 აშშ დოლარი.

181.სააპელაციო სასამართლომ განაჩენით დადგენილი ფაქტებისათვის სამართლებრივი მნიშვნელობის მინიჭებასთან დაკავშირებით გაიზიარა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 22 აპრილის განჩინებიდან გამომდინარე საკასაციო პალატის განმარტება სსსკ-ის 106-ე მუხლთან დაკავშირებით და აღნიშნა, ვინაიადან, სასამართლოს განაჩენში მითითებული ფაქტობრივი გარემოების გასაბათილებელი სარწმუნო, უტყუარი მტკიცებულება მეორე მოსარჩელის (თავდაპირველი მოპასუხე) მიერ წარმოდგენილი ვერ იქნა, მიჩნეული იქნა, რომ დავალების შესრულების პროცესში, როდესაც მეორე მოსარჩელემ თავდაპირელი მოსარჩელისათვის შეიძინა მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ.ქ-ი, ა–ის გამზ. №-...) მიითვისა პირველი მოსარჩელის კუთვნილი 124 150 აშშ დოლარი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საფუძვლიანი და მტკიცებულებებით გამყარებულია თავდაპირველი სარჩელის მოთხოვნა მეორე მოსარჩელისათვის 124 150 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე და ამ ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფილებულ იქნა.

182. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს პირველი მოსარჩელისათვის 124 150 აშშ დოლარის გადასახდელად დაკისრების ნაწილში, არ წამოუყენებია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება) (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პპ.57-60), შესაბამისად, ამ ნაწილში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

183. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილებულია მხოლოდ ნაწილობრივ (594968 ლარის ნაწილში), სსსკ-ის 53-ე მუხლის საფუძველზე სამივე ინსტანციის სასამართლოში როგორც პირველი მოსარჩელის, ასევე მეორე მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის გადახდილად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 411-ემუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. მ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილების მე-6, მე-7, მე-8, მე-9, მე-10, და მე-11 პუნქტების გაუქმებით მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

3. მ. ზ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს. ვ. მ-ს დაეკისროს მ. ზ-ის სასარგებლოდ 594968 ლარის გადახდა;

4. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

5. მხარეთა მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის გადახდილად.

6. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ.ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ.ალავიძე

პ.ქათამაძე