№ას-471-471-2018 28 თებერვალი, 2019 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – მ.ბ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) – დ., ნ. და ნ. ს–ეები

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 16 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უძრავი ნივთის ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა, ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ #1 ფორმის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ....., მდებარე უძრავ ქონებაში (66 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, 62 კვ.მ დამხმარე ფართი და 5 კვ.მ სარდაფი), (შემდეგში სადავო ქონება), 1987 წლისათვის ჩაწერილები იყვნენ ა.რ. (შემდეგში - პირველი და მეორე მოსარჩელეების ბაბუა, მესამე მოსარჩელის მამამთილი ან მჩუქებელი), დ. ს. (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე), ნ. ს. (შემდეგში - მეორე მოსარჩელე), ნ. ს. (შემდეგში - მესამე მოსარჩელე), ი. ს., ხ. ს., გ. ს. და მიხეილ ს., სულ 8 პირი.

2. 1992 წლის 20 აპრილს პირველი და მეორე მოსარჩელეების ბაბუამ სადავო საცხოვრებელი ბინის პრივატიზება თავის სახელზე განახორციელა. ბინის პრივატიზაციაზე თანხმობა განაცხადა მესამე მოსარჩელემ (ამ დროისათვის პირველი და მეორე მოსარჩელეები არასრულწლოვნები იყვნენ). პრივატიზაციის ხელშეკრულება აღირიცხა ტექინვენტარიზაციის ბიუროში, რომელიც საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე ასრულებდა უძრავ ნივთებზე დადებული გარიგების რეგისტრაციის ფუნქციას. ამ დროისათვის სადავო ბინაში დამქირავებლებს მჩუქებელთან ერთად წარმოადგენდნენ: ი. ს., ნ. ს., დ. ს., ნ. ს., გ., მ. და ხ. ს–ეები;

3. მჩუქებელმა ტექინვენტარიზაციის ბიუროში მის სახელზე რიცხული ფართის ნაწილი, 46.54 კვ.მ, 2010 წლის 11 ოქტომბერს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრებად დაირეგისტრირა, საკადასტრო კოდით №....... უფლების დამდგენ დოკუმენტად მიეთითა #2-129 პრივატიზაციის ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი - 20.04.1992 წელი (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ს.ფ. 31-32, ტ.1).

4. 2010 წლის 12 ოქტომბერს, მჩუქებელმა საკუთარ მეუღლე მ.ბ–ძეს (შემდეგში - მოპასუხე, დასაჩუქრებული, აპელანტი ან კასატორი) ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცა სადავო, 46.54 კვ.მ უძრავი ქონება და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 524-ე მუხლი), (იხ. ტ.1. ს.ფ. 33-35; 36-37).

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 24 აპრილის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი 2010 წლის 12 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულება 3/8 ნაწილში და, ისინი ცნობილ იქნენ დასაჩუქრებულის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 46.54 კვ.მ უძრავი ქონების 3/8 წილზე (თითოეული 1/8-1/8-18 წილზე) მესაკუთრეებად (იხ. გადაწყვეტილება, ს.ფ.38-52, ტ.1).

6. სადავო ქონების თანამესაკუთრეებს ამჟამად წარმოადგენენ დასაჩუქრებული (5/8 წილი) და გ. ს. (3/8 წილი).

7. 2016 წლის 4 ოქტომბერს მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხის მიმართ სადავო ქონების 3/8 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ამ ნაწილში ბათილად ცნობის მოთხოვნით. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ დანარჩენ ოჯახის წევრებთან ერთად, სადავო ქონების დამქირავებლები იყვნენ და 3/8 წილი მათ საკუთრებას წარმოადგენდა.

8. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 6 თებერვლის გაადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხესა და მჩუქებელს შორის 2010 წლის 12 ოქტომბერს სადავო ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულება 5/8 - დან 3/8 ნაწილში და მოსარჩელეები ცნობილ იქნენ დასაჩუქრებულის სახელზე აღრიცხული 5/8 - დან 3/8 ნაწილის (თითოეული 1/8-1/8-1/8 წილზე), მესაკუთრეებად. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის #107 დადგენილების "საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ" მე-5 პუნქტი, საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლი და სსკ-ის 54-ე, 185-ე და 312-ე მუხლები გამოიყენა.

10. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

10.1. აპელანტის მტკიცებით, საქმეში წარდგენილი ორდერების თანახმად, აღნიშნულ ფართში ირიცხებოდნენ მხოლოდ მჩუქებელი და მისი მშობლები, მოსარჩელეები არასდროს ყოფილან 46.54 კვ.მ ფართის დამქირავებლები, ქონება იყო გამიჯნული და ისინი ირიცხებოდნენ დანარჩენ ფართში. თავად მოსარჩელეებმა წარადგინეს ქონების ნაწილის გასხვისების ხელშეკრულება, რაც იმის დასტურია, რომ უძრავი ქონება გამიჯნული იყო, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვერც გასხვისდებოდა. შესაბამისად, თითოეულ ნაწილზე არსებობდა ცალკე ორდერი. როგორც პრივატიზაციის ხელშეკრულების, ასევე, ტექნიკური ბიუროს არქივისა და საჯარო რეესტრიის მონაცემებით, მჩუქებელი აღრიცხული იყო უძრავი ქონების მესაკუთრედ. მეუღლეების თანაცხოვრების პერიოდში ქონებაზე პრეტენზია არავის განუცხადებია, არსებობდა ბინის სამი ორდერი, რომლის შინაარსიდან აშკარად ჩანდა, რომ სადავო ქონებაზე, გარდა მჩუქებლისა, არავის არ შეეძლო, ჰქონოდა პრეტენზია.

10.2. აპელანტის მითითებით, სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 79-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც, შეცილება უნდა მოხდეს შეცილების საფუძვლის შეტყობის მომენტიდან ერთი თვის ვადაში. ფაქტია, რომ მჩუქებელი გარდაიცვალა 2011 წელს. მოსარჩელემ აპელანტის საკუთრება 5 წლის შემდეგ გახადა სადავოდ. შესაბამისად, სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო შეცილების ვადის გასვლის გამო.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11.1. სააპელაციო პალატის დასკვნით, მოსარჩელეები წარმოადგენდნენ 1987 წლის ქირავნობის ხელშეკრულებით სადავო ბინის დამქირავებლებს (ძირითადი დამქირავებლის ოჯახის წევრებს) მჩუქებელთან ერთად და მათ უფლება ჰქონდათ ბინაზე.

11.2. პალატის დასკვნით, იურიდიული ძალის იყო მჩუქებლის მიერ ბინის პრივატიზაციის პროცესში მოსარჩელეთა უფლება ბინაზე. პრივატიზაციის განხორციელება არ ნიშნავდა ძირითადი დამქირავებლის ოჯახის წევრების (დამქირავებლების) ბინაზე უფლებისა და, მოსარჩელეთა სასარგებლოდ, საკუთრების უფლების კანონით დადგენილი წესით აღიარებისა და დადასტურების შესაძლებლობის მოსპობას. მჩუქებელმა განკარგა უძრავი ქონება, რომელზედაც უფლება მოპოვებული ჰქონდათ მოსარჩელეებსაც, შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულება სადავო ნაწილში, არღვევდა საჯარო წესრიგსა და ზნეობის ნორმებს, რითაც უარყოფილ იქნა საკუთრების ხელშეუხებლობის კონსტიტუციური ღირებულება და არსებობდა მისი ნაწილობრივ გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

11.3. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად არ გაავრცელა მოცემულ შემთხვევაზე კეთილსინდისიერი შემძენის დაცვის მექანიზმი, რადგან სადავო გარიგება წარმოადგენდა მოპასუხესა და მის მეუღლეს/მჩუქებელს შორის დადებულ უსასყიდლო გარიგებას, შესაბამისად, მოპასუხისათვის იმთავითვე უნდა ცნობილიყო მეუღლის ოჯახური მდგომარეობაც და ის ფაქტი, რომ ქონებაზე საკუთრების უფლება მოსარჩელეებსაც ჰქონდათ.

12. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, სააპელაციო საჩივრის ანალოგიურ საფუძვლებზე მითითებით (იხ. პ. 11.1-11.2) და დამატებით განმარტა, რომ მოსარჩელეებს სადავო ფართში მუდმივად არ უცხოვრიათ, ფართს ჰქონდა დამოუკიდებელი ორდერი და გამიჯნული იყო სხვა დანარჩენი, დამოუკიდებელი ორდერით მიღებული ბინებისაგანაც.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

16. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

17. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეებს სურთ, კერძოდ, მოპასუხის საკუთრებაში აღრიცხული უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებად ცნობის მოთხოვნა, სსკ-ის 990-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან (თუ არაუფლებამოსილი პირი რაიმე საგანს უსასყიდლოდ განკარგავს და ეს განკარგვა ნამდვილია უფლებამოსილი პირის მიმართ, მაშინ ის პირი, რომელმაც ამ განკარგვის შედეგად უშუალო სამართლებრივი სარგებელი მიიღო, მოვალეა მიღებული გადასცეს უფლებამოსილ პირს) გამომდინარეობს. მითითებული ნორმა უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე მოთხოვნას ეხება, მისი რეგულირების სფეროც მესამე პირზე ნივთის უსასყიდლოდ გადაცემის შემთხვევას მოიცავს და აწესრიგებს მოქმედებას დასაჩუქრებული პირის მიმართ მაშინ, როცა უფლებამოსილი პირის ქონებას არაუფლებამოსილი პირი განკარგავს.

18. დასაჩუქრებული მესამე პირისაგან ქონების დაბრუნების შესახებ უფლებამოსილი პირის სარჩელის წარმატებულობისათვის უნდა ვლინდებოდეს შემდეგი წინაპირობები: უფლებამოსილი პირის უფლება მესამე პირისათვის გადაცემულ ქონებაზე და არაუფლებამოსილი პირის მიერ ამ ქონების მესამე პირისათვის უსასყიდლოდ გადაცემა.

19. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მჩუქებელთან ერთად სადავო ქონებაზე უფლება მოსარჩელეებსაც გააჩნდათ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის #107 დადგენილების საფუძველზე. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოპასუხის არგუმენტს, რომ მოსარჩელეები სადავო ბინის დამქირავებელს არ წარმოადგენენ და ვერც რაიმე უფლება ვერ ექნებათ მასზე და განმარტავს, რომ #107 დადგენილების პირველ, მე-2 და მე-5 პუნქტების (საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეებისათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას; საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან; მოქალაქეების მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემა მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით. საცხოვრებელი სახლი (ბინა) მათი სურვილისამებრ შეიძლება გადაეცეს მათ საერთო საკუთრებაში. ოჯახში მცხოვრებ სრულწლოვან წევრთა თანხმობა სავალდებულოა დამოწმებული იყოს სანოტარო წესით) მიზანს წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში, მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემა. მაშასადამე, #107-ე დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, მოსარჩელეებს ევალებოდათ იმის დამტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის წარმოადგენდნენ ბინის დამქირავებლებს, მოსარგებლეებს, რომლებიც ცხოვრობდნენ და სარგებლობდნენ ბინით, რაც მათ შეძლეს უტყუარი და დასაშვები მტკიცებულებების სასამართლოსათვის წარდგენის გზით, კერძოდ, საქმეში წარდგენილი საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობით, ბინის პრივატიზაციის დროს მესამე მოსარჩელის თანხმობითა და ორდერით დასტურდება, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციისას მჩუქებლის ოჯახი შედგებოდა რვა სულისაგან, რომელთა შორის იყვნენ მოსარჩელეებიც.

20. მოხმობილი ნორმების ანალიზით დგინდება საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას თანაბარი უფლებებით სარგებლობა იმ პირთა, ვინც წარმოადგენენ ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს. აღნიშნული ნორმატიული აქტი საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არცერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს არ ანიჭებს პრივილეგიას. პალატა მიიჩნევს, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოცემულ შემთხვევაში, გამოყენებულ უნდა იქნეს „საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი“, ასევე „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი“ (ძალადაკარგულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1505-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად), რადგან სადავო ურთიერთობა წარმოშობილია მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე. „საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის“ 290-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობა ხორციელდება საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელიც იდება გამქირავებელს - საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა და დამქირავებელს - მოქალაქეს შორის, რომლის სახელზეც გაცემულია ორდერი. ანალოგიურ დანაწესს შეიცავდა სსრ-ის საბინაო კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი აბზაცი, თუმცა სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობა ქირავნობის ხელშეკრულების წერილობითი ფორმის დაუცველობისას ამ ხელშეკრულების ბათილობას არ ითვალისწინებდა, რადგანაც, მიუხედავად ხელშეკრულების ფორმისა, შესახლების მომენტიდან უკვე წარმოიშობოდა მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა. ამავე კოდექსის 57-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლში საცხოვრებელი სადგომის მიცემის გადაწყვეტილების საფუძველზე სახალხო დეპუტატთა რაიონული, საქალაქო, ქალაქის რაიონული, სადაბო, სასოფლო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტი მოქალაქეს აძლევს ორდერს, რომელიც მოცემულ საცხოვრებელ სადგომში შესახლების ერთადერთი საფუძველია. „საქართველოს სსრ-ის საბინაო კოდექსის“ 62-ე მუხლის პირველი აბზაცის პირველი წინადადების თანახმად კი, განსაზღვრულია‚ იმ პირთა უფლება-ვალდებულებები, რომლებიც დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან და მასთან ერთად ცხოვრობენ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ არა აქვთ დადებული საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის შესახებ ხელშეკრულება, ისინი სარგებლობენ ყველა უფლებით და ეკისრებათ ყველა მოვალეობა საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე. ამავე აბზაცის მე-2 წინადადებით ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სოლიდარული პასუხისმგებლობა იყო დაწესებული დამქირავებლის იმ ოჯახის წევრებისათვის, რომლებიც იყვნენ სრულწლოვანები. შეიძლება ითქვას, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის #107 დადგენილებით განისაზღვრა უფლება, რომლის რეალიზაციის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი“. ქირავნობის ურთიერთობის ნამდვილობისათვის განმსაზღვრელი იყო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტი‚ რომელიც, ერთ შემთხვევაში, წარმოიშობოდა წერილობითი ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო სხვა შემთხვევაში - დამქირავებელთან მცხოვრები ოჯახის წევრობის ინსტიტუტით და ამ უკანასკნელებს აქვთ ყველა ის უფლება, რომლითაც სარგებლობს დამქირავებელი. ამდენად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის #107 დადგენილებით მინიჭებული უფლება ვრცელდება დამქირავებელთან ერთად მცხოვრებ ოჯახის ყველა წევრზე და საერთო უფლებებთან ერთად მათ ეკისრებათ სარგებლობიდან გამომდინარე მესაკუთრის ყველა ვალდებულება. პრივატიზაციის უფლების მქონე ერთ-ერთ პირზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა, არ ნიშნავს იმას, რომ მასთან მცხოვრებმა ოჯახის წევრებმა უარი განაცხადეს საკუთრების უფლების მოპოვებაზე. ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია, რომ პრივატიზაციის განხორციელებაზე ოჯახის ყველა წევრის ნების არსებობა გულისხმობს საკუთრების უფლების მოპოვებას ოჯახის ყველა წევრის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება შეიძლება რეგისტრირებულ იქნეს მხოლოდ ერთ-ერთ დამქირავებელზე. ამ შემთხვევაში არ შეიძლება, საკუთრების ინსტიტუტი განიმარტოს მხოლოდ უძრავი ნივთების შეძენის იურიდიული დეფინიციის ფარგლებში. კონკრეტულ ვითარებაში სოციალური დანიშნულებისაა, რაც პოზიტიურ-სამართლებრივი სახით ვლინდება საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის #107 დადგენილების პირველ აბზაცში (იხ. სუსგ-ებები: №ას-934-877-2012 24 დეკემბერი, 2012 წელი; №ას-1161-1107-2013, 29 მაისი, 2015 წელი).

21. კასატორის პრეტენზია ისიცაა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, გაცემული იყო სამი ორდერი და აქედან ორ ორდერში მოსარჩელეები არ ეწერენ, აღნიშნულ მსჯელობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო უთითებს, რომ მოსარჩელეები მჩუქებლის ოჯახის წევრები პირველი ორი ორდერის გაცემის შემდეგ გახდნენ და, შესაბამისად, ამ ორდერებში ისინი შეტანილი ვერ იქნებოდნენ.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაკი დადგენილია, რომ მჩუქებელთან ერთად სადავო ქონებაზე უფლება მოსარჩელეებსაც გააჩნდათ, შესაბამისად, ბინის პრივატიზაციის თითოეულ მონაწილეს მხოლოდ საკუთარი წილის განკარგვა შეეძლო. მჩუქებელმა კი, სადავო ბინა (46.54 კვ.მ) მთლიანად გადასცა (აჩუქა) მესამე პირს/მოპასუხეს. მჩუქებელს მოსარჩელეთა კუთვნილი წილის გასხვისების უფლება მათი თანხმობის გარეშე არ ჰქონდა, შესაბამისად, ამ გარიგების ნამდვილობა მოსარჩელეთა წინასწარ თანხმობაზე ან შემდგომ მოწონებაზე იყო დამოკიდებული (სსკ-ის 102-ე მუხლი - საგნის განკარგვა არაუფლებამოსილი პირის მიერ ნამდვილია, თუკი იგი ხორციელდება უფლებამოსილი პირის წინასწარი თანხმობით. განკარგვა ხდება ნამდვილი, თუ უფლებამოსილი პირი მას მოიწონებს). მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მჩუქებელს წინასწარი თანხმობა მოსარჩელეთა კუთვნილი წილის განკარგვის თაობაზე არ მიუღია. სადავო გარიგება მოსარჩელეებს არც შემდგომში არ მოუწონებიათ. შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულება ბათილია სსკ-ის 54-ე მუხლის (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს . . . ) საფუძველზე.

23. დაუსაბუთებელია კასატორის პერეტნზია იმის თაობაზე, რომ იგი კეთილსინდისიერი შემძენია და ქონების უკან დაბრუნება არ ევალება, რაკი სადავო ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრისგან შეიძინა. ამ პრეტენზიასთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, სსკ-ის 990-ე მუხლის წინაპირობების არსებობისას, კეთილსინდისიერებაზე მითითება არასაკმარისი დაცვის მექანიზმია, რადგან, მითითებული მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, კეთილსინდისიერი შემძენიც ვალდებულია, დაუბრუნოს უსასყიდლოდ მიღებული უფლებამოსილ პირს. შესაბამისად, უსასყიდლო განკარგვისას (როგორც უძრავი, ასევე მოძრავი ნივთების განკარგვის შემთხვევაში) შემძენს არ იცავს სსკ-ის 185-ე (შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე) და 187-ე (შემძენი ხდება ნივთის მესაკუთრე მაშინაც, როცა გამსხვისებელი არ იყო ნივთის მესაკუთრე, მაგრამ შემძენი ამ ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია . . . კეთილსინდისიერი შემძენი ვერ გახდება ნივთის მესაკუთრე, თუ ეს ნივთი მესაკუთრემ . . . უსასყიდლოდ მიიღო) მუხლების დანაწესი.

24. საკასაციო სასამართლო კასატორის ვერც იმ პრეტენზიას ვერ გაიზიარებს, რომელიც მოთხოვნის ხანდაზმულობას უკავშირდება. პალატა მიუთითებს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობა გულისხმობს დროს, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებებიც დარღვეულია, შეუძლია, მოითხოვოს საკუთარი უფლების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხე უფლებამოსილი იყო, მიეთითებინა სასარჩელო ხანდაზმულობაზე. თავის მხრივ, ხანდაზმულობაზე მითითება წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილების შემაფერხებელ შესაგებელს და ასეთ დროს მოსარჩელეს ეკისრება მტკიცების ტვირთი იმისა, რომ არ არსებობს ამ ინსტიტუტის გამოყენების წინაპირობები (მან უნდა ამტკიცოს ხანდაზმულობის ვადის შეჩერება, შეწყვეტა და სხვა). სსსკ-ის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეები შეზღუდული არიან ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ ამის შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით ვერ განაცხადეს. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეს/კასატორს, სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფის მიზნით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში არ მიუთითებია მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე. შესაბამისად, კასატორს ამ ნაწილშიც არ აქვს წარმოდგენილი დასაბუთებული პრეტენზია, რაც გულისხმობს იმ საპატიო მიზეზებზე მითითებას, რომლის გამოც მან დროულად ვერ წარადგინა ხანდაზმულობის შესაგებელი. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს/მოპასუხეს მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე შესაგებელშიც რომ მიეთითებინა, მაინც უსაფუძვლო იქნებოდა, ვინაიდან, კონდიქციური მოთხოვნებიდან გამომდინარე სასარჩელო ხანდაზმულობაზე საერთო 10 წლიანი ვადა ვრცელდება. ეს ვადა კი, მოცემულ შემთხვევაში, გასული არაა, შესაბამისად, არც სარჩელი არაა ხანდაზმული (შდრ. სუსგ. #ას-762-730-2016, 16.01.2017 წ; #ას-794-794-2018, 11.09.2018წ).

25. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ. #ას-491-465-2015 , 17.06.2015წ, ას-724-692-2016, 24.02.2017წ).

26. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

27. სსსკ-ის 104-ე და 407-ე მუხლების საფუძველზე, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ განცხადებაზე დართული მტკიცებულება, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მხოლოდ იურიდიულ მხარეს, კანონი კრძალავს საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითებას, და ახალი მტკიცებულებების წარდგენას, რამდენადაც ეს შეუთავსებელია საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილებასთან.

28. კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ¹“ ქვეპუნქტის საფუძველზე;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ბ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ.ბ–ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები - საცხოვრებელი ფართობის გადაცვლის ორდერი, „1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ.168); ბინის მიღება-ჩაბარების აქტი, “2“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 169-170); თბილისის ოქტომბრის რაიონის მშრომელთა დეპუტატების საბჭოს აღმასკომის საბინაო სამმართველოს ცნობა, „1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 171); ქალაქ თბილისის ოქტომბრის რაისაბჭოს აღმასკომთან არსებული რაიონის საუწყებათაშორისო კომისიის სხდომის ოქმის #20, „1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 172); ორდერის ასლი „1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 174); ტექინვენტარიზაციის ბიუროს უფროსის მოხსენებითი ბარათი, „1“ ფურცლად( ტ.2, ს.ფ. 175); ხელშეკრულება, „2“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 176-177); ორდერის ასლი “1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 179); განცხადება „1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 180); ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, “2“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 181-182); ტექნიკური არქივის ცნობა-დახასიათება, “1“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 184); ხელშეკრულება, “2“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 185-186); უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშკრულება, “2“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 188-189); შენობის გეგმა “2“ ფურცლად (ტ.2, ს.ფ. 190-192);

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ.თოდუა

მოსამართლეები: პ.ქათამაძე

ე.გასიტაშვილი