საქმე №ას-1843-2018 5 მარტი, 2019 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ე.ლ–ძე, გ.ხ. (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა.ქ. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ე.ლ–ძესა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოსარჩელე, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) და ა.ქ–ს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) შორის 2005 წლის 5 იანვარს დაიდო აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხემ პირველი მოსარჩელისაგან 20 732 აქცია, 32694.364 აშშ დოლარად (ერთი აქციის ნომინალური ღირებულება 1, 57 აშშ დოლარით განისაზღვრა) შეიძინა.

2. გ.ხ–სა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოსარჩელე, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) და მოპასუხეს შორის 2005 წლის 5 იანვარს დაიდო აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხემ მეორე მოსარჩელისაგან 10 366 აქცია, 16 347.182 აშშ დოლარად (ერთი აქციის ნომინალური ღირებულება განისაზღვრა 1, 57 აშშ დოლარით) შეიძინა.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 2 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება), პირველი და მეორე მოსარჩელის, ასევე, სხვათა სარჩელი მოპასუხისა და სს „ა–ის“ წინააღმდეგ, აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და აქციათა დაბრუნების თაობაზე, უარყოფილ იქნა (იხ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, საქმე N2/874-07).

4. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ პირველმა და მეორე მოსარჩელემ ვერ დაადასტურეს, მხარეთა შორის აქციების ნასყიდობის ხელშეკრულების მხოლოდ იმ პირობით დადების ფაქტი, რომ მოპასუხე მოსარჩელეებს საკუთრებაში გადასცემდა სს „გ.ა.ქ–ის“ ბალანსზე არსებულ უძრავ ქონებასა და საზოგადოების დებიტორთაგან ამოღებულ თანხებს. სასამართლოს დასკვნებით, საყურადღებო იყო, რომ არცერთი სადავო გარიგების ტექსტი არ შეიცავდა მსგავსი შინაარსის დებულებას. აღნიშნული არც საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებისა და მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, დასტურდებოდა.

5. 2015 წლის 22 ივნისს მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვეს:

5.1. მოპასუხისათვის პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ, მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის - 278 430.76 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

5.2. მოპასუხისათვის მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ, მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის - 139 215.38 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

5.3. მოსარჩელეებმა წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში აღწერილ გარემოებებზე მიუთითეს და განმარტეს, რომ აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებები მოპასუხესთან იმ პირობით გააფორმეს, რომ მყიდველი მათ დამატებით გადასცემდა საზოგადოების კუთვნილ საბავშვო ბაღის შენობასა და საზოგადოების მოვალეებისაგან მიღებულ თანხებს, სასამართლო დავის საზოგადოების სასარგებლოდ დასრულების შემთხვევაში, რაც მოპასუხემ არ შეასრულა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებს მიადგათ ზიანი მიუღებელი თანხის სახით, რასაც ისინი მიიღებდნენ მათი კუთვნილი აქციების საბაზრო ღირებულებით გაყიდვის შემთხვევაში. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, აქციათა საბაზრო ღირებულება გაცილებით მეტია, ვიდრე მათი ნომინალური ღირებულება, კერძოდ, პირველი მოსარჩელის კუთვნილი აქციების (20 732) საერთო საბაზრო ღირებულება (1 აქცია 15 აშშ დოლარი) – 310.980 აშშ დოლარი, ხოლო მეორე მოსარჩელის აქციათა (10 366) საერთო საბაზრო ღირებულება - 155.490 აშშ დოლარი იყო. შესაბამისად, მიუღებელი შემოსავლის სახით ასანაზღაურებელი თანხა პირველი მოსარჩელისათვის - 27 8430.76 (310.980 – 32549.24) აშშ დოლარი, ხოლო მეორე მოსარჩელისათვის -139 215.38 (155490 -16274.62) აშშ დოლარი იყო.

6. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეებს შორის რაიმე შეთანხმება, დამატებით ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, არ არსებობდა. აღნიშნული მოსარჩელეებმა ვერც სათანადო მტკიცებულებებით დაამტკიცეს. გარდა ამისა, საბავშვო ბაღი ირიცხებოდა საწარმოს ბალანსზე, თუმცა ის სახელმწიფო საკუთრებაა, სადაც ლტოლვილები ცხოვრობენ. საყურადღებო იყო ასევე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეების სარჩელი მოპასუხის წინააღმდეგ ანალოგიურ მოთხოვნაზე, უარყოფილ იქნა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით, სარჩელი უარყოფილ იქნა. მოსარჩელეებს, მოპასუხის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ ამ უკანასკნელის მიერ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის, 500 ლარის, ანაზღაურება. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 992-ე, 408-ე, 411-412-ე მუხლები გამოიყენა.

8. აღნიშნული გადაწყვეტილება, 2017 წლის 17 თებერვლის საოქმო განჩინებასთან ერთად (რომლითაც მოსარჩელეთა შუამდგომლობა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოდან სისხლის სამართლის საქმის მასალების გამოთხოვის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა) სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 5 ივნისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.1. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა მოპასუხის მხრიდან 2005 წლის 5 იანვრის ხელშეკრულებების დარღვევისა და მოსარჩელეებთან რაიმე დამატებით პირობებზე შეთანხმების ფაქტი;

9.2. სააპელაციო პალატის დასკვნებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები და მართებულად მიიჩნია პრეიუდიციულად დადგენილად, რომ მოპასუხეს ნასყიდობის ხელშეკრულებებით დამატებითი ვალდებულებები აპელანტთა წინაშე არ უკისრია, მით უფრო, რომ აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მოსარჩელეებმა ვერც სარჩელისა და ვერც სააპელაციო საჩივრის განხილვის ფარგლებში, სარწმუნო, უტყუარი წერილობითი მტკიცებულებები ვერ წარადგინეს, მათი ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტება კი იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე მათ ხელშეკრულებების გაფორმების შემდგომ კონკრეტული უძრავი ქონების გადაცემას დაჰპირდა, ვერ აბათილებდა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებსა და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით პრეიუდიციულად დადგენილ ფაქტებს;

9.3. სააპელაციო პალატამ სსკ-ის 408.1, 411-ე და 412-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოპასუხის მხრიდან 2005 წლის 5 ივნისის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ვალდებულებების დარღვევისა და მისი ქმედებით მოსარჩელეებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნა, უსაფუძვლობის გამო, მართებულად იქნა უარყოფილი;

9.4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული საოქმო განჩინება ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, დასაბუთებული და კანონიერი იყო, შესაბამისად, არ არსებობდა ხსენებული განჩინების გაუქმების პროცესუალურსამართლებრივი საფუძვლები.

10. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით :

10.1. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე დაყრდნობით არასწორად გამოიტანეს დასკვნა სარჩელის უსაფუძვლობის თაობაზე. მოსარჩელეთა მიერ აღძრულ სარჩელზე გამოტანილი ხსენებული გადაწყვეტილება, სხვა დავის საგანსა და სხვა სამართლებრივ საფუძველს ემყარებოდა და მასში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები, სწორედ, მოსარჩელეთა სასარგებლოდ უნდა გამოყენებულიყო;

10.2. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებითა და საზოგადოების ყოფილი ხელმძღვანელობის ჩვენებებით, ცალსახად დადასტურდა, რომ აქციათა ნასყიდობას უშუალოდ უკავშირდებოდა აქციონერთა (მოსარჩელეთა) დამატებითი პირობების დაკმაყოფილება, რაც დადასტურდა მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნითაც, რომლის მიხედვით, აქციათა ნასყიდობის ფასი არ შეესაბამებოდა რეალურ საბაზრო ღირებულებას, რაც, ცხადია, რომ მოპასუხისათვის იმთავითვე ცნობილი იყო;

10.3. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა წინააღმდეგობრივია აქციათა ღირებულების შეფასების თაობაზე ექსპერტიზის დასკვნასთან მიმართებითა და ნასყიდობის საგნის ღირებულებასთან დაკავშირებით;

10.4. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად დატოვა უცვლელად, მტკიცებულებათა გამოთხოვის თაობაზე გასაჩივრებული საოქმო განჩინება.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

13.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება);

14. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა სსკ-ის 494.1-ე (ნივთის ნაკლით ან ხელშეკრულებით განსაზღვრული სხვა პირობების დარღვევით მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ზოგადი წესების მიხედვით), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლებიდან გამომდინარეობს. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი და ძირითადად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. სახელდობრ:

14.1. განსახილველ შემთხვევაში, პრეიუდიციულად დადგენილია, რომ მხარეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებებით მოპასუხეს, აქციათა შეძენის სანაცვლოდ, გარდა ნასყიდობის თანხის გადახდისა, სხვა რაიმე ვალდებულება არ უკისრია. შესაბამისად, ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები არ იკვეთება (სსკ-ის 494.1 მუხლი).

14.2. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის შემთხვევაში ნავარაუდები სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ორიენტირი განმტკიცებულია სსკ-ის 408-ე მუხლში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარეობს, რომ განხორციელდეს იმ ვითარების აღდგენა, რომელიც იარსებებდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ იარსებებდა ვალდებულების დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში, ე.ი. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებით, სასამართლომ უპირველესად, უნდა შეაფასოს ზიანის, როგორც მეორადი მოთხოვნის, წარმოშობის სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა (შდრ. სუსგ №ას-167- 163-2016, 01.07.2016).

14.3. სსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ზემოაღნიშნული ნორმის თანახმად, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans). მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს“ (შდრ. სუსგ №ას-459-438-2015, 07.10.15). პალატას მიაჩნია, რომ მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების სსკ-ის 411-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები, განსახილველ შემთხვევაში, არ იკვეთებოდა.

14.4. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (რომელიც გამოტანილია წინამდებარე დავის მონაწილე მხარეებს შორის) მოსარჩელეების სარჩელი მოპასუხისა და სს „ა–ის“ წინააღმდეგ, აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და აქციათა დაბრუნების თაობაზე, უარყოფილ იქნა. ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს მხარეთა შორის აქციების ნასყიდობის ხელშეკრულების მხოლოდ იმ პირობით დადების ფაქტი, რომ მოპასუხე მოსარჩელეებს საკუთრებაში სს „გ.ა.ქ–ის“ ბალანსზე არსებულ უძრავ ქონებასა და საზოგადოების დებიტორთაგან ამოღებულ თანხებს გადასცემდა. საყურადღებოა, რომ აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებები მსგავსი შინაარსის დებულებას არ შეიცავს, ამასთან, აღნიშნული არც საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებით დადასტურდა.

14.5. სსსკ-ის 106-ე მუხლის მიხედვით, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ა) ფაქტები, რომლებსაც სასამართლო საყოველთაოდ ცნობილად მიიჩნევს; ბ) ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. ამდენად, ზემოაღნიშნული მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დამტკიცებას არ საჭიროებენ ე.წ. პრეიუდიციულად დადგენილი ფაქტები; კერძოდ, ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. აღსანიშნავია, რომ პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას, ანუ სავალდებულო ძალის მქონედ მიიჩნევა არა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი უკლებლივ ყველა გარემოება, არამედ მხოლოდ ისინი, რომლებსაც ამ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ემყარება. ამდენად, ფაქტების პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება არა მარტო იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები (კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ), არამედ ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს (რომელი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზეც იქნა მიღებული გადაწყვეტილება).

14.6. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმა ათავისუფლებს მხარეებს საქმისათვის მნიშვნელოვანი ისეთი ფაქტების სარწმუნოდ დადასტურების ვალდებულებისაგან, რომელთა არსებობა სასამართლოს მიერ უკვე დადგინდა იმავე მხარეებს შორის მიმდინარე სხვა სამოქალაქო დავის ფარგლებში. კანონის ამგვარ დანაწესს განაპირობებს ის გარემოება, რომ სასამართლომ ერთხელ უკვე შეაფასა მხარეთა მიერ სსსკ-ის 102-ე მუხლის დაცვით წარდგენილი მტკიცებები, გამოიკვლია და დაადგინა ფაქტები იმავე მხარეებს შორის სხვა სამოქალაქო საქმეზე, რომლის წარმოება დასრულდა. შესაბამისად, აღარ არსებობს იმის საჭიროება, რომ სასამართლომ ხელახლა დააკისროს მხარეებს იმავე გარემოებების მტკიცება.

14.7. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად მიიჩნიეს პრეიუდიციულად დადგენილად, რომ მოპასუხეს, ნასყიდობის ხელშეკრულებებით მოსარჩელეთა წინაშე დამატებითი ვალდებულებები არ უკისრია, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ამ უკანასკნელებმა, აღნიშნული გარდა ზეპირსიტყვიერი განმარტებისა, დასაშვები და სარწმუნო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურეს.

15. მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ მოპასუხის მოქმედება უნდა იყოს არამარტო ბრალეული, არამედ ზიანის გამომწვევიც, შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა (შდრ. სუსგ Nას-191-183-2016, 19.04.16). ამდენად, პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი. ამასთან, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია.

15.1. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს რომ მხარეებს შორის არსებობდა დამატებითი შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეს მხარეთა შორის დადებული აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებისათვის საკუთრებაში უნდა გადაეცა საზოგადოების (სს ,,გ.ა.ქ–ის“ ამჟამად სს ,,ა–ის“) კუთვნილი ქონების საბავშვო ბაღის შენობისა და საზოგადოების მოვალეებისგან მიღებული დავალიანებული თანხები (სასამართლო დავების მათ სასარგებლოდ გადაწყვეტის შემთხვევაში), რაც გამორიცხავს მოპასუხის მიერ ვალდებულების დარღვევის შესაძლებლობას.

15.2. ამრიგად, რადგანაც არ გამოვლინდა მოპასუხის არამართლზომიერი ქმედება, არამართლზომიერ ქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებლის ბრალი, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს ზიანის არსებობის ფაქტს, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სარჩელი მართებულად იქნა უარყოფილი.

16. საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას გასაჩივრებული საოქმო განჩინების უცვლელად დატოვებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ ცალკეულ პირთა ჩვენება, რომელიც მიცემულ იქნა კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას სამართალდამცავი ორგანოებისადმი, ვერ იქნებოდა განხილული მტკიცებულებად, თუკი იგი არ არის გამყარებული საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით, შესაბამისად, ხსენებული განჩინება დასაბუთებული და კანონიერი იყო და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი, არ არსებობდა.

17. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე.

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

19. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

21. კასატორები გათავისუფლებული არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, კანონის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე.ლ–ძისა და გ.ხ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი