საქმე №ას-181-2019 12 აპრილი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „თ-ი“ (მოპასუხე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ზ. ჭ-ე (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, კომპენსაციის ანაზღაურება, იძულებითი მოცდენის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ზ. ჭ-ემ (შემდეგში - დასაქმებულია ან მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა შპს ,,თ -ის" (შემდეგში - დამსაქმებელი ან მოპასუხე ან კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) შპს ,,ს -ს ქალაქის“ (შემდეგში - კომპანია) საექსპლოატაციო განყოფილების (დიდუბე-ჩუღურეთი) ტექაღმრიცხველის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ კომპანიის 2016 წლის 16 მაისის Nს/45 ბრძანების ბათილად ცნობა; ბ) დასაქმებულსა და კომპანიის უფლებამონაცვლე დამსაქმებელს შორის არსებული შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის აღიარება უვადო სამართალურთერთობად; გ) მოსარჩელის აღდგენა გათავისუფლებამდე დაკავებულ (დიდუბე-ჩუღურეთის ტექაღმრიცხველის) თანამდებობაზე; დ) იძულებითი განაცდურის ანაზღურება 600 ლარის ოდენობით 2016 წლის 16 ივნისიდან (გათავისუფლებიდან 1 თვის შედგომი პერიოდი, ვინაიდან მოსარჩელემ მიიღი კომპენსაცია 1 თვის შრომის ანაზღაურების სახით) 2016 წლის ოქტომბრამდე, ხოლო 2016 წლის 1 ოქტომბრიდან 800 ლარის ანაზღაურება სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2. სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ იგი 2016 წლის 16 მაისამდე მუშაობდა კომპანიის საექსპლუატაციო განყოფილებაში (დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში) ტექ.აღმრიცხველის თანამდებობაზე. ბოლო შრომითი ხელშეკრულება კომპანიასა და თანამშრომლებს შორის გაფორმდა 2015 წლის 1 დეკემბერს 6 თვის ვადით 2016 წლის 1 ივნისამდე. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული კომპანიის და დამსაქმებლის რეორგანიზაციის დაწყების შესახებ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2016 წლის 02 მარტის განკარგულებისა და კომპანიის დირექტორის 2016 წლის 14 მატის N58 ბრძანების თანახმად 15 მარტს სხვა თანამშრომლებთან ერთად მოსარჩელემაც მიიღო გაფრთხილება რეორგანიზაციის გამო, მოსალოდნელი გათავისუფლება/დაქვეითების თაობაზე. 2016 წლის 16 მაისს რეორგანიზაციის გამო დასაქმებული დათხოვნილი იქნა სამსახურიდან.

3. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი დამსაქმებლის 2016 წლის 16 მაისის Nს/45 ბრძანება დასაქმებულის კომპანიის საექსპლოატაციო განყოფილების (დიდუბე-ჩუღურეთი) ტექაღმრიცხველის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ; აღიარებული იქნა მხარეებს შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა უვადო შრომით სამართალურთიერთობად; დასაქმებული აღდგენილ იქნა დიდუბე-ჩუღურეთის ტექ-აღმრიცხველის თანამდებობაზე; კომპანიას დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 600 ლარის ოდენობით, 2016 წლის 16 ივნისიდან _ 2016 წლის ოქტომბრამდე, ხოლო 2016 წლის ოქტომბრიდან 800 ლარის ანაზღაურება სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების ჩათვლით - დარიცხული).

5. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებისას მხედველობაში მიიღო, რომ მოსარჩელე 2011 წლის თებერვლიდან უწყვეტად მუშაობდა კომპანიაში. შესაბამისად, მოსარჩელესა და კომპანიას შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა, 2016 წლის 16 მაისისათვის ტრანსფორმირებული იყო უვადო სამართალურთიერთობად (სშკ-ის მე-6 მუხლი).

6. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 14⁴ მუხლის მე-4 ნაწილის ნორმატიული დანაწესის მიხედვით საწარმო, რომელმაც სხვა საწარმო მიიერთა, ან გაერთიანების შედეგად წარმოქმნილი საწარმო არის თავდაპირველი საწარმოს სამართალმემკვიდრე. სამართალმემკვიდრეობა და უფლებამონაცვლეობა კი თავისი არსით ნიშნავს წინამორბედის ვალდებულებებსა და მოვალეობებზე იმავე სახით პასუხისმგებლობას, რასაც გასწევდა წინამორბედი.

7. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების სამართლებრივი შეფასება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელესა და კომპანიას შორის არსებობდა უვადო ხასიათის შრომითი სამართალურთიერთობა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით, მიუთითებდა იმაზეც, რომ მოპასუხისა და კომპანიის შერწყმის შედეგად მხარეთა შორის წარმოიშვა უვადო სამართალურთიერთობა.

8. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლად დამსაქმებელმა მიუთითა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტი (შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა ეკონომიკური გარემოებების, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებებისას, რომელიც აუცილებელს ხდის სამუშაო ძალის შემცირებას). პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო იყო რა საშტატო ერთეულის შემცირების გარემოება, რომელზეც დასაქმებული მუშაობდა, დამსაქმებელს აკისრებდა იმ წინაპირობების არსებობის მტკიცების ტვირთს, რომელთა გამოც, შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა. ამის შემდეგ, საკვლევ საკითხად რჩებოდა თვითონ რეორგანიზაციისა და შტატების შემცირების ფაქტობრივი განხორციელებისა და მისი კანონთან შესაბამისობის საკითხი.

9. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი იქნა, რომ რეორგანიზაციის შემდეგ გაუქმდა ერთი რაიონული განყოფილება, კერძოდ, დიდგორი, ხოლო მოსარჩელე დასაქმებული იყო დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ განყოფილებაში, ტექ.აღმრიცხველის თანამდებობაზე. ამდენად, გაურკვევლი დარჩა თუ რა მიზეზებმა გამოიწვია სხვა რაიონის გაუქმების გამო დიდუბე-ჩუღურეთის საექსპლუატაციო განყოფილებაში დასაქმებული ტექ.აღმრიცხველის გათავისუფლება. აღნიშნული გარემოებანი ვლინდებოდა ახალი საშტატო განრიგიდან, რომელიც წარმოდგენილია საქმეში 334-335 ფურცლებზე (ტ.1). შესაბამისად, სასამართლოს შეექმნა რწმენა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხემ გააუქმა ერთი ტერიტორიული ერთეული და ამის შედეგად სამსახურიდან დაითხოვა მეორე ტერიტორიული ერთეულის დასაქმებული - ტექ-აღმრიცხველი, რომლის საშტატო ერთეულიც არ გაუქმებულა და ახალი საშტატო განრიგში ის კვლავ ფიგურირებდა აღნიშნულის გათვალიწინებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ ჩატარებული რეორგანიზაციის მართლზომიერება, რაც თავის მხრივ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ლეგალურ წინაპირობად შეიძლებოდა მიეჩნია სასამართლოს.

10. გადაწყვეტილების გაუქმების და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა დამსაქმებელმა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ დასაქმებული 1997 წლიდან _ 2000 წლამდე მუშაობდა კომპანიაში დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის საექსლუატაციო სამსახურის ოპერატორის თანამდებობაზე, ხოლო 2011 წლიდან - კომპანიაში უწყვეტად მუშაობდა დიდუბე-ჩუღურეთის განყოფილების ტექაღმრიცხველის თანამდებობაზე.

13. შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების შესახებ ბოლო აქტი - N1664-კ ბრძანება, კომპანიამ გამოსცა 2015 წლის 01 დეკემბერს; დასახელებული აქტის თანახმად, დასაქმებულს გაუგრძელდა შრომითი ხელშეკრულება მეორე საექსპლუატაციო განყოფილებაში ტექაღმრიცხველის თანამდებობაზე 2015 წლის 01 დეკემბრიდან _ 2016 წლის 01 ივნისამდე.

14. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2016 წლის 04 მაისის N17.06.401 განკარგულებით, დასრულდა ქალაქ თბილისის 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი შპს „უძრავი ქონება - თბილისის“, შპს „თბილისის პარკების“, შპს „ს-ს ქალაქის“ და შპს „თ-ის“ რეორგანიზაცია, პირველი სამი კომპანიის შპს „თ-თან“ შერწყმის გზით; კომპანიათა შერწყმა დასრულდა 16 მაისს.

15. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2016 წლის 04 მაისის N17.06.401 განკარგულებით მოწონებულ იქნა მოპასუხის სტრუქტურა და დასაქმებულთა სახელფასო განაკვეთები. განკარგულების დანართად წარმოდგენილი საშტატო განრიგის შესაბამისად, მოპასუხე დაწესებულებაში არსებობს საექსპლუატაციო განყოფილება, რომელშიც შედის ტექაღმრიცხველის თანამდებობა, ხოლო შრომის ანაზღაურება შეადგენს 600 ლარს;

16. მოპასუხე წარმოადგენს კომპანიის სამართალმემკვიდრეს; ამ გარემოების მნიშვნელოვან დადასტურებას მათ შორის სადავო ბრძანებაც წარმოადგენს, ვინაიდან ის გამოცემულია სწორედ მოპასუხის მიერ და არა წინამორბედი დამსაქმებლის - ს-ს ქალაქის მიერ;

17. 2016 წლის 30 სექტემბრის ბრძანებით შევიდა ცვლილებები საშტატო ნუსხაში და 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან ტექაღმრიცხველის თანამდებობაზე დასაქმებული პირის შრომის ანაზღაურებამ შეადგინა 800 ლარი;

18. 2016 წლის 14 მარტის მოპასუხის N0405 ბრძანებით კომპანიის თანამშრომლებს ეცნობათ რეორგანიზაციის პროცესის დაწყების, სამსახურიდან მოსალოდნელი გათავისუფლების/დაქვეითების, სტრუქტურული ერთეულების გარდაქმნასთან და შტატით გათვალისწინებული თანამდებობების შემცირებასთან დაკავშირებით.

19. მოპასუხის 2016 წლის 16 მაისის Nს/45 ბრძანებით საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში - სშკ-ი) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად მოსარჩელე 2016 წლის 16 მაისიდან გათავისუფლდა კომპანიის საექსპლოატაციო განყოფილება (დიდუბე-ჩუღურეთი) ტექაღმრიცხველის თანამდებობიდან.

20. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სშკ-ის მე-6 მუხლში 2013 წლის 12 ივნისს განხორციელებულ ცვლილებებზე, რომლის შესაბამისად, მე-6 მუხლის 11–13 პუნქტების ნორმატიული დანაწესი იმგვარად განისაზღვრა, რომ ცვლილებების ამოქმედებამდე წარმოშობილი ვადიანი შრომითი ურთიერთობა უვადოდ დადებულ შრომით ხელშეკრულებად განიხილება, თუ ვადიანი ურთიერთობა ერთსა და იმავე დასაქმებულთან საკანონმდებლო ცვლილებების ამოქმედებამდე 5 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა და ამ კანონის ამოქმედებიდან კვლავ გაგრძელდება 1 წელი; თუ ვადიანი შრომითი ურთიერთობა საკანონმდებლო ცვლილებების ამოქმედებამდე 5 წელზე ნაკლები დროის განმავლობაში გრძელდებოდა, იგი უვადოდ მიიჩნევა, ამ ცვლილებების ამოქმედებიდან 2 წლის განმავლობაში გაგრძელების შემთხვევაში. ეს რეგულაცია არ ახდენს დამსაქმებელთა ინტერესების გაუმართლებელ შეზღუდვას, რადგან ზემოხსენებული გარემოებები ითვალისწინებს „სხვა ობიექტურ გარემოებასაც”, რაც, თავის მხრივ, მიანიშნებს, რომ ჩამონათვალი არ არის ამომწურავი ხასიათის და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეებმა შეიძლება თავად განსაზღვრონ სხვა (დამატებითი) ობიექტური გარემოების არსებობის ფაქტი, რაც გაამართლებს დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების განსაზღვრული ვადით დადებას. სათანადო გარემოების დადასტურება დამსაქმებლის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა, ხოლო მისი ობიექტურობის შეფასება ერთ წელზე ნაკლები ვადით ხელშეკრულების გაფორმების კანონშესაბამისობის დადგენის მიზნებისათვის, სასამართლოს დისკრეციაა. იგივე წესი ვრცელდება იმ შემთხვევის მიმართ, როდესაც ერთ წელზე ნაკლებ ვადიან შრომით ხელშეკრულებაზე უვადოდ დანიშნული დასაქმებულის გადაყვანა ხდება, ამასთან, აღინიშნა, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეებს შორის არსებობდა უვადო შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობა. დასაქმებული 2011 წლის თებერვლიდან უწყვეტად მუშაობდა კომპანიაში შესაბამისად, მასსა და კომპანიას შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა 2016 წლის 16 მაისის მდგომარეობით ატარებდა უვადო სამართალურთიერთობის ხასიათს, მით უფრო, რომ მოპასუხე წარმოადგენს კომპანიის უფლებამონაცვლეს. განხორციელებული რეორგანიზაციისა და საწარმოთა შერწყმის შედეგად, კომპანიის უფლებამონაცვლე მოპასუხემ, თავისი თანამშრომლად აღიარა დასაქმებული და შემდეგ გამოსცა ბრძანება მისი სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ.

21. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 14⁴ მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საწარმო, რომელმაც სხვა საწარმო მიიერთა, ან გაერთიანების შედეგად წარმოქმნილი საწარმო არის თავდაპირველი საწარმოს სამართალმემკვიდრე. სამართალმემკვიდრეობა და უფლებამონაცვლეობა კი თავისი არსით ნიშნავს წინამორბედი საწარმოს ვალდებულებებსა და მოვალეობებზე იმავე სახით პასუხისმგებლობას, რასაც აღნიშნული (წინამორბედი) საწარმო გასწევდა. ამდენად, ხსენებული ნორმის განმარტებიდან გამომდინარე, რამდენადაც დასაქმებულსა და კომპანიას შორის არსებობდა უვადო ხასიათის შრომითი სამართალურთიერთობა, შესაბამისად, საწარმოთა შერწყმის შედეგად იგივე სახის უვადო სამართალურთიერთობა არსებობდა მოპასუხეს და დასაქმებულს შორისაც.

22. სშკ-ის 37-ე მუხლი პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი შეიძლება იყოს ეკონომიკური გარემოებები, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებები, რომლებიც აუცილებელს ხდის სამუშაო ძალის შემცირებას.

23. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ რეორგანიზაცია საწარმო/დაწესებულება/ორგანიზაციის შიდა ორგანიზაციული ცვლილებაა, რომელიც პირის სამსახურიდან გათავისუფლებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაედოს საფუძვლად, თუ პირის სამსახურიდან გაშვება რეორგანიზაციის შედეგებმა განაპირობა და არა უშუალოდ რეორგანიზაციის პროცესმა. საკითხის სხვაგვარად გადაწყვეტით დამსაქმებელს ყოველთვის შეეძლებოდა კანონით აკრძალული საფუძვლით დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება და აღნიშნული პროცესის ე.წ. „შიდა ორგანიზაციული ცვლილებით“ გამართლება. ამასთან, მარტოოდენ რეორგანიზაცია დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვების საფუძველი არ უნდა გახდეს, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში, ე.წ. „რეორგანიზაციის“ საფუძვლით პირის სამსახურიდან გაშვების დისკრიმინაციული მოტივები შეიძლება დაიფაროს. ამდენად, მხოლოდ რეორგანიზაცია დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების მტკიცების ტვირთისგან არ ათავისუფლებს, მით უფრო, თუ რეორგანიზაციას შტატების შემცირება, რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი სამსახურისათვის დასაქმებულის უკვე არასაკმარისი კვალიფიკაცია ან სხვა ისეთი გარემოება არ სდევს თან, რაც დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვებას შეიძლება დაედოს საფუძვლად.

24. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დამსაქმებელმა უნდა ამტკიცოს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერება, რა დროსაც, პირველ რიგში, უნდა გამოირიცხოს დამსაქმებლის მხრიდან დისკრიმინაცია. ამ მიზნით დამსაქმებლის მიერ მარტოოდენ რეორგანიზაციაზე მითითება დისკრიმინაციას არ გამორიცხავს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 10.04.2014წ განჩინება № ას - 762-730-2014). განსახილველ შემთხვევაში, საპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ვერ შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის განხორციელება, კერძოდ, იმის დამტკიცება, რომ ორგანიზაციულმა ცვლილებებმა გამოიწვია მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საჭიროება. დადგენილი იქნა, რომ რეორგანიზაციის შემდეგ გაუქმდა ერთი რაიონული განყოფილება, კერძოდ - დიდგორი, ხოლო მოსარჩელე დასაქმებული იყო დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ განყოფილებაში, ტექაღმრიცხველის თანამდებობაზე; უდავოა ის გარემოება, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ განყოფილება რეორგანიზაციის შედეგად არ გაუქმებულა და ამ რაიონში კვლავ არსებობს ტექაღმრიცხველის საშტატო ერთეული; შესაბამისად, დაუსაბუთებელია, თუ რა მიზეზებმა გამოიწვია სხვა რაიონის გაუქმების გამო დიდუბე-ჩუღურეთის საექსპლუატაციო განყოფილებაში დასაქმებული ტექაღმრიცხველის სამუშაოდან გათავისუფლება. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ დასახელებულ საკითხზე წარმოდგენილი არ არის დასაბუთებული არგუმენტები და მტკიცებულებები; საფუძველს მოკლებულია დასაქმებულთან უვადო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დასაბუთების თაობაზე აპელანტის ის პოზიცია, რომ რეორგანიზაცია შეეხო არა მხოლოდ სამსახურს ან მის ცალკეულ სტრუქტურულ ერთეულს, არამედ ადგილობრივი თვითმართველი ორგანოს გადაწყვეტილებისა და განკარგულების საფუძველზე გაუქმდა თბილისის მერიის 100% წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული სამი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება, რამაც მნიშვნელოვანი ორგანიზაციული ცვლილებები და საშტატო ერთეულების შემცირება გამოიწვია; სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც დამსაქმებელმა გააუქმა ერთი ტერიტორიული ერთეულის რაიონული განყოფილება და ამის შედეგად სამსახურიდან დაითხოვა მეორე ტერიტორიული ერთეულის რაიონულ განყოფილებაში დასაქმებული - ტექაღმრიცხველი, რომლის საშტატო ერთეულიც არ გაუქმებულა და ახალ საშტატო განრიგში ის კვლავ ფიგურირებს, დაუსაბუთებელი რჩება დასაქმებული პირის - მოსარჩელის გათავისუფლების აუცილებლობა და მართებულობა;

25. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ორგანიზაციული ცვლილებების საფუძვლით დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მართლზომიერება დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა.

26. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

27. კასატორი აღნიშნავს, რომ საწარმოში განხორციელდა რეორგანიზაცია, რაც დადგენილად ცნო სასამართლომ, თუმცა უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე უნდა აღდგენილიყო გათავისუფლებამდე დაკავებულ თანამდებიობაზე, რადგან, რეორგანიზაციის შეადეგად ეს თანამდებობა არ იყო ვაკანტური. აღნიშნული კი თავიდანვე გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

28. კასატორი აღნიშნავს, რომ რეალურად სამი კომპანია შეერწყა ერთმანეთს და მოპასუხეს დაეკისრა რეორგანიზაციის განხორციელბის ვალდებულება. რეორგანიზაციის დასრულებისა და ახალი საშტატო ერთეულების დამტკიცების გარეშე კი, ეს პროცესი ვერ განხორცილედებოდა მოპასუხის მიერ. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2016 წლის 16 მაისს დასრულდა საწარმოთა შერწყმის ეტაპი და ამავე დღეს მოსარჩელესთან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა. რეორგანიზაციამ განაპირობა ახალი საშტატო ერთეულების გაუქმება. კასატორი აღნიშნავს, რომ 6 განყოფილების ნაცვლად დარჩა 5, შესაბამისად, შემცირება მხოლოდ მოსარჩელის შტატს არ შეხებია. ამ ვითარებაში სასამართლო არ მსჯელობს ორი თანამშრომლიდან რატომ უნდა მიენიჭებინა დამსაქმებელს უპირატესობა საპენსიო ასაკის თანამშრომლისათვის მაშინ, როდესაც შესასრულებელია მნიშვნელოვნად გონებრივი და ტექნიკური დატვირთვის სამუშაო.

სამოტივაციო ნაწილი:

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 22 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

30. აღსანიშნავია, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლად განსახილველ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა მიუთითა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტი (შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა ეკონომიკური გარემოებების, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებებისას, რომელიც აუცილებელს ხდის სამუშაო ძალის შემცირებას).

31. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დამსაქმებელი უფლებამოსილია, შეწყვიტოს დასაქმებულთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა, თუ ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებები ხორციელდება, რომელიც სამუშო ძალის შემცირებას აუცილებელს ხდის. აღსანიშნავია ისიც, რომ შრომითი ურთიერთობის არსიდან გამომდინარე, დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძვლების დადასტურების ვალდებულება დამსაქმებელს ეკისრება (იხ., სუსგ №ას-665-636-2016, 9 დეკემბერი, 2016წ.; №ას-1329-2018, 22 თებერვალი, 2019 წელი; №ას-1189-1109-2017, 10 ნოემბერი, 2017 წელი), რაც გულისხმობს იმასაც, რომ დამსაქმებელმა უნდა დაასაბუთოს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლება არის რეორგანიზაციისა და შემცირების შესაბამისი, სამართლიანი და გონივრული გადაწყვეტილება. „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანიც სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ Nას-941-891-2015, 29.01.2016წ; ასევე, შდრ: №აs-665-636-2016, 9 დეკემბერი, 2016 წელი, პ-20.3).

32. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ნების გამოვლენა უნდა ეფუძნებოდეს დამსაქმებლის მიერ გამოკვლეულ, სათანადოდ დადასტურებულ გარემოებებს, რაც შრომითი მოვალეობის არსებით დარღვევებზე მიუთითებს. წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიაც მოპასუხე ორგანიზაციაში ჩატარებული რეორგანიზაციის მართლზომიერებას ემყარება (იხ., ამ განჩინების პ-28). თუმცა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დამსაქმებლის ინიციატივით, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ნების გამოვლენა რეორგანიზაციის გამო დაუსაბუთებელია, თუ ეს სამუშო ძალის შემცირებით არ არის გამოწვეული. ამასთან, ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება.

33. განსახილველ შემთხვევაშიც, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, თუმცა, დამსაქმებელმა დამაჯერებლად ვერ დაასაბუთა რეორგანიზაციის შედეგად მოსარჩელის განთავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობა, ვერ წარმოადგინა სათანადო არგუმენტები, რომლითაც ის ხელმძღვანელობდა ამ გადაწყვეტილების მიღებისას. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის გათავისუფლება განაპირობა არსებული გარემოების შექმნამ, კერძოდ, 6 განყოფილებიდან დარჩა 5 განყოფილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე გარდაუვალი იყო მოსარჩელის საშტატო ერთეულის შემცირება, თუმცა, საქმეში წარმოდგენილი არ არის მტკიცებულებები, რომლებითაც დადგინდებოდა, რა მონაცემებზე დაყრდნობით მოხდა მოსარჩელის მიმართ გადაწყვეტილების მიღება; რამდენად ობიექტურ და სამართლიან კრიტერიუმებს ემყარებოდა დამსაქმებლის გადაწყვეტილება სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ. პალატა განმარტავს, რომ ხელშეკრულების მოშლა დამსაქმებლის ცალმხრივი ნების გამოხატვაა, რომელსაც დასაქმებულთან არსებული შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტა მოსდევს. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლა მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი, ვინაიდან, არ დასტურდება მოპასუხე ორგანიზაციაში მოსარჩელეთა შტატების შემცირების აუცილებლობა. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია მისი საკასაციო განაცხადის პრეტენზიები, რის გამოც საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს (შდრ: სუსგ №აs-665-636-2016, 9 დეკემბერი, 2016 წელი, პ-20.2). განსახილველ საკასაციო საჩივარში კასატორი მოსარჩელის ასაკსა და ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე მიუთითებს (იხ., ამ განჩინების პ-28), თუმცა აღსანიშნავია, რომ ამ თვალსაზრისით სარჩელი რელევანტური მტკიცებულებების წარდგენით შედავებული არ ყოფილა. შესაბამისად, ამ გარემოებაზე საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს ვინაიდან დამსაქმებლის (კასატორი) შუამდგომლობა დავალებოდა დასაქმებულს მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის ამსახველი ცნობის წარმოდგენა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არ დაკმაყოფილდა უსფუძვლობის გამო (ტ.1. ს.ფ. 252).

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

35. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. ვინაიდან რეორგანიზაციის გამო შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბრძანების ბათილად ცნობისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

37. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „თ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო

2. კასატორ შპს „თ-ს“ (ს/კ: 2-...) უკან დაუბრუნდეს 2018 წლის 14 დეკემბერს საგადახდო დავალება N653944 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) და 2019 წლის 20 თებერვალს საგადახდო დავალება N65415873 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (910 ლარი) 70% 847 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე