საქმე №ას-599-599-2018 12 ნოემბერი, 2018 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – რ.კ–ა, გ.კ–ა, რ.კ–ა, ს.კ–ა (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.მ–ძე; ბ.კ–ა; გ.გ–ძე; დ.შ–ა; დ.ო–ძე; ე.მ–ძე; ე.ა–ძე; ვ.კ–ი; ვ.ც–ძე; ზ.გ–ძე; ზ.თ–ძე; ზ.ხ–ი; თ.თ–ძე; თ.ფ–ძე; თ.თ–ძე; თ.ჩ–ა; ლ.ვ–ძე; მ.მ–ძე; ნ.ხ–ძე; ნ.ხ–ა; ო.დ–ძე; რ.ხ–ი; ს.პ–ა; შ.ხ–ა; ხ.მ–ი; ხ.ს–ა; ბ.მ ამხანაგობა ,,ა....“ (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილება და 2018 წლის 29 მარტის დამატებითი გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ქ. ბათუმში, ....... /ს/კ ....../ მდებარე 1803 კვ.მ უძრავი ქონება, რ.კ–ას, გ.კ–ას, რ.კ–ას, ს.კ–ას (შემდეგში: მოსარჩელეები, კასატორები) და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ,,ა....-ის“ (შემდეგში: ამხანაგობა), ა.მ–ძის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე), გ.გ–ძის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე), დ.ო–ძის (შემდეგში: მესამე მოპასუხე), მ.მ–ძის (შემდეგში: მეორთხე მოპასუხე), ს.პ–ას (შემდეგში: მეხუთე მოპასუხე), ე.მ–ძის (შემდეგში: მეექვსე მოპასუხე), თ.ჩ–ას (შემდეგში: მეშვიდე მოპასუხე), დ.შ–ას (შემდეგში: მერვე მოპასუხე), ნ.ხ–ას (შემდეგში: მეცხრე მოპასუხე), ვ.კ–ის (შემდეგში: მეათე მოპასუხე), ზ.გ–ძის, ზ.თ–ძის, ზ.ხ–ის, თ.თ–ძის, თ.ფ–ძის, ე.ა–ძის, ვ.ც–ძის, თ.თ–ძის, ლ.ვ–ძის, ნ.ხ–ძის, ო.დ–ძის, რ.ხ–ის, ბ.კ–ას, შ.ხ–ას, ხ.მ–ისა და ხ.ს–ას (შემდეგში: მოპასუხეები, აპელანტები) საკუთრებას წარმოადგენს (ტ.1, ს.ფ.15-23).

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1 მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებული მოპასუხეების წინააღმდეგ, იმავე პუნქტში მითითებულ უძრავ ქონებაზე ნატურის გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით და მოითხოვეს 1803 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მოსარჩელეებს 239.81 კვ.მ მიეკუთვნოთ, აქედან განაშენიანებისაგან თავისუფალი 104.38 კვ.მ, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ბიურო) N000643116 დასკვნის შესაბამისად.

2.2 მოსარჩელეებმა, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებაზე მიუთითეს და დამატებით განმარტეს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე, მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი და ინდივიდუალური სახლია განთავსებული, ეს უკანასკნელი კი, მოსარჩელეების საკუთრებას წარმოადგენს.

2.3 მოსარჩელეების განმარტებით, მესაკუთრეები საზიარო ქონების მართვაზე ვერ თანხმდებიან, რის გამოც მოსარჩელეებს საზიარო უფლების გაუქმება და ქონების ნატურით გაყოფა სურთ.

3. მოპასუხეების შესაგებელი

3.1 ამხანაგობამ, პირველმა, მეორე, მესამე, მეოთხე, მეხუთე, მეექვსე, მეშვიდე, მერვე, მეცხრე და მეათე მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელეებს, მიწის ნაკვეთის ყველა მესაკუთრეს შორის გაყოფის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენიათ სასამართლოში. წარდგენილი საექსპერტო დასკვნით, მიწის ნაკვეთი მხოლოდ მოსარჩელეებსა და ამხანაგობას შორის იყოფა, რაც არასწორია. მოპასუხეების განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (შემდეგში: სსკ) და ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, საზიარო უფლების ამგვარ გაყოფას არ ითვალისწინებს.

3.2 მოპასუხეებმა განმარტეს, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის ბიუროს 2015 წლის 30 ნოემბრის N5006207315 დასკვნის თანახმად, მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა/გაყოფა, მოსარჩელეებსა და ამხანაგობას შორის სამშენებლო ნორმებისა და წესების შესაბამისად, შეუძლებელია, რადგან მისასვლელი გზის მდებარეობა ამის საშუალებას არ იძლევა. შესაბამისად, მოსარჩელე მხარის განმარტება, რომ საზიარო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა შესაძლებელია, არასწორია.

3.3 მოპასუხეების განმარტებით, 2016 წლის 8 თებერვლის N500613016 საექსპერტო დასკვნით დგინდება, რომ მოსარჩელე მხარეს ექსპერტის წინაშე არსებითი შეკითხვა არ დაუსვამს, კერძოდ, შესაძლებელია თუ არა, საკუთრების უფლება საზიარო საგანზე ერთგვაროვან ნაწილებად დაიყოს.

3.4 მოპასუხეების მტკიცებით, საზიარო უფლების გაუქმება და მიწის ნაკვეთის ერთგვაროვან ნაწილებად გაყოფა, ღირებულების შემცირების გარეშე, შეუძლებელია.

4. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

4.1 ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეების სარჩელი დაკმაყოფილდა;

4.1.1 წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მიწის ნაკვეთზე, მოსარჩელეებსა და მოპასუხეებს შორის არსებული საზიარო უფლება გაუქმდა ქონების ნატურით გაყოფის გზით.

4.1.2 საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, 2016 წლის 8 თებერვლის N000643116 დასკვნისა და თანდართული N2 დანართის მიხედვით, გაიყო.

4.1.3 მოსარჩელეებს საზიარო 1803 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 239.81 კვ.მ გამოეყოთ, აქედან განაშენიანებისაგან თავისუფალი 104.38 კვ.მ და მოსარჩელეთა ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობა.

4.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 170-ე, 953-ე, 954-ე, 961-ე, 963-ე მუხლებით; საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით; ,,ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის“ N1 დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით; ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის მე-17 მუხლით.

4.3 საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელეების მიერ წარდგენილი 2016 წლის 8 თებერვლის N5000613016 ექსპერტიზის დასკვნა გაიზიარა და დაადგინა, რომ დასკვნითა და მასზე დართული N2 დანართით გათვალისწინებული გაყოფის შემთხვევაში, თითოეული მესაკუთრე, ნაკვეთით ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად ისარგებლებს, მიწის ნაკვეთითა და შენობით სარგებლობის დადგენილი წესი არ შეიცვალება და საზიარო საგანი ერთგვაროვან ქონებად გაიყოფა, ღირებულების შემცირების გარეშე. მისასვლელი გზის საერთო საკუთრებაში დატოვება კი, დანარჩენ ნაწილზე საზიარო უფლების გაუქმების პრინციპს არ ეწინააღმდეგება.

5. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

5.1 ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულმა მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

6.1 ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილებით, მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა.

6.1.1 ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

6.1.2 მოსარჩელეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6.2 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში სამი ექსპერტიზის დასკვნაა წარდგენილი. აქედან, 2016 წლის 8 თებერვლის N000643116 დასკვნის თანახმად, მოსარჩელეების ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართებისა და წინ მდებარე მიწის ნაკვეთის ნაწილის გამოყოფა, ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული 1803.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა დაცვით შესაძლებელია. აღნიშნული შესაძლებლობის შესახებ ექსპერტმა ასახა დასკვნაზე თანდართულ N2 დანართში, რომლის მიხედვითაც, მოპასუხეებს, სერვიტუტის უფლების გამოყენებით შეეძლებათ თავიანთ საცხოვრებელ სახლთან მისვლა. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი, 2015 წლის 30 ნოემბრის დასკვნის თანახმად, მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა, როგორც ტექნიკურად, ისე - სამშენებლო წესებისა და ნორმების დაცვით, შეუძლებელია. ვერ მოხერხდება, რომ მოსარჩელეები ამხანაგობას გამოეყონ, თავიანთი საცხოვრებელი ფართის პროპორციული მიწის ნაკვეთით. მიწის ნაკვეთის განლაგება იმის საშუალებას არ იძლევა, რომ მოსარჩელეებს დამოუკიდებელი მისასვლელი გზა ჰქონდეთ, რადგანაც მისასვლელი გზა არის ერთი და, გამიჯვნის შემთხვევაში, ამხანაგობას და მათგან გამოყოფილ მოსარჩელეებს დამოუკიდებელი გზა არ ექნებათ. მოპასუხეთა მიერ წარდგენილი 2015 წლის 15 ოქტომბრის ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად კი, საზიარო საგნის გაყოფა თანაბარმნიშვნელოვან ნაწილებად, ღირებულების შეცვლის გარეშე ისე, რომ თითოეული ნაწილის მესაკუთრემ ქონებით ისარგებლოს დამოუკიდებლად - შეუძლებელია.

6.3 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეთა მიერ არ არის წარდგენილი მტკიცებულება, რომლითაც ყველა თანასამეკუთრეს შორის მიწის ნაკვეთის დაყოფის შესაძლებლობას დაადასტურებდა. 2016 წლის 8 თებერვლის საექსპერტო დასკვნა, მიწის ნაკვეთის გაყოფას მხოლოდ მოსარჩელეებსა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას შორის ითვალისწინებს, ისეთ შემთხვევაში, თუ მისასვლელი გზა სერვიტუტის უფლებით დაიტვირთება, რაც - არასწორია და კონკრეტული სარჩელის დასაკმაყოფილებლად საკმარის მტკიცებულებას არ წარმოადგენს, რადგან ამხანაგობისა და მოსარჩელეთა გარდა, სადავო მიწის ნაკვეთს კიდევ 26 თანამესაკუთრე ჰყავს.

6.4 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო უძრავი ქონება 1803 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მხარეთა თანასაკუთრებაა. უდავოა, რომ თანამესაკუთრეებს არა აქვთ თანაბარი წილი.

6.5 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 961.1 და 963-ე მუხლებზე მითითებით ,,თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება (961.1 მუხლი); საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე (963-ე მუხლი)“, განმარტა, რომ, ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნებით, თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ღირებულების შემცირების გარეშე, ყველა მესაკუთრის წილის გათვალისწინებით, ქონების ნატურით რეალური გაყოფა უტყუარად არ დასტურდება.

6.6 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეები ერთი ამხანაგობის წევრები არ არიან და ამიტომ, დავა საზიარო უფლებისათვის დადგენილი რეგულაციებით უნდა გადაწყდეს.

6.7 სააპელაციო სასამართლომ ”ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მუხლებზე მითითებით, დამატებით აღნიშნა, რომ ეს კანონი რომც იქნეს გამოყენებული - სარჩელს წარმატების პერსპექტივა მაინც არ აქვს.

6.8 სააპელაციო სასამართლომ, 2018 წლის 29 მარტს, 2018 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე დამატებითი გადაწყვეტილება მიიღო. სასამართლომ სსსკ-ის 41-ე, 47-ე და 53-ე მუხლებზე დაყრდნობით მოსარჩელეებისათვის იურიდიული მომსახურების ხარჯის დაკისრების თაობაზე იმსჯელა და მათ, ამხანაგობის სასარგებლოდ, 160 ლარის გადახდა დააკისრა.

7. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

7.1 სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

7.2 კასატორები დავობენ წინამდებარე განჩინების 6.3 ქვეპუნქტში მითითებულ სასამართლოსეულ მსჯელობაზე და განმარტავენ, რომ მათ მიერ სასამართლოში წარდგენილია მტკიცებულებები, რომლითაც მხარეებს შორის მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობა დასტურდება.

7.3 კასატორთა მტკიცებით, სასამართლოს მოსაზრება, რომ საზიარო მიწის ნაკვეთი ყველა მესაკუთრეს შორის ნატურით უნდა გაიყოს, საზიარო უფლების გაუქმების ნორმებიდან არ გამომდინარეობს.

7.4 კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა არ გაითვალისწინა, კერძოდ, უზენაესი სასამართლოს მსჯელობის (იხ. საქმე N781-748-2014, 20.07.2015წ.) თანახმად, სსკ-ის 963-ე მუხლის დანაწესი ყურადღებას ორ აუცილებელ გარემოებაზე ამახვილებს, კერძოდ, საზიარო საგანი ერთგვაროვან ნაწილებად უნდა დაიყოს; დაყოფის შედეგად თითოეული ნაწილის ღირებულება არ უნდა შემცირდეს; ღირებულება, ნივთის საბაზრო ღირებულებას (ფასი) კი არ გულისხმობს, არამედ მის საგნობრივ (ფუნქციონალურ) დანიშნულებას.

7.5 კასატორთა მტკიცებით, მიწის ნაკვეთის გაყოფის შედეგად ორ ერთგვაროვან ნივთს მიიღებენ: მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლს - თავისი მიწის ნაკვეთით და ინდივიდუალურ საცხოვრებელ სახლს, თავისი მიწის ნაკვეთით. ამასთან, ორივე მიწის ნაკვეთის დანიშნულება არ შეიცვლება.

7.6 კასატორების განმარტებით, სერვიტუტი დღეისათვის ისედაც დადგენილია, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან არ გამომდინარეობს.

7.7 კასატორები, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კიდევ ერთ გადაწყვეტილება/განჩინებაზე უთითებენ (საქმე N ას-1343-1381-2014, 25.03.2016წ.) და განმარტავენ, რომ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნისას სასამართლომ, საჯარო რეესტრის მონაცემებით უნდა იხელმძღვანელოს, რომელთა თანახმად, მიწის ნაკვეთი ერთგვაროვან ნაწილებად უნდა დაყოს, ღირებულების შემცირების, ფუნქციისა და დანიშნულების დაკარგვის გარეშე.

7.8 კასატორებმა სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 29 მარტის დამატებითი გადაწყვეტილების გაუქმებაც მოითხოვეს და განმარტეს, რომ ეს იქნება 2018 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმების თანმდევი შედეგი.

8. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

8.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ივნისის და 30 ივლისის განჩინებებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

11. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

13. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

14. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იმ პრეტენზიებზე არ იმსჯელებს, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის.

15. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა: „სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეგლამენტირებულია საკუთრების უფლების უმნიშვნელოვანესი ელემენტები: ფლობა; სარგებლობა და განკარგვა, თუმცა, მსგავსად სხვა სამოქალაქო უფლებებისა, იგი არ არის აბსოლუტური და შესაძლოა დაექვემდებაროს გარკვეულ შეზღუდვებს...“ (იხ. სუსგ #ას-876-843-2016, 20.01.2017წ.).

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მესაკუთრის უფლებამოსილებები შესაძლოა, კანონით, ან ხელშეკრულებით შეიზღუდოს. მესაკუთრის მოქმედებით მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები არ უნდა ილახებოდეს. მოცემულ შემთხვევაში, საკუთრების ბუნებიდან (საზიარო საკუთრებიდან) გამომდინარე, ნივთით სარგებლობის თავისუფლება გარკვეულწილად სხვა თანამესაკუთრეთა არსებობითა და მათი ინტერესების გათვალისწინებით იზღუდება (იხ. სუსგ-ები: №ას-1148-1094-2014, 19.08.2015წ; №ას-1080-1000-2017, 27.10.2017წ.).

17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით, ხოლო თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია – საზიარო საგნის რეალიზაციით (სსკ-ის 964-ე მუხლი).

18. საკასაციო სასამართლო 963-ე მუხლთან (ნორმის დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 6.5 ქვეპუნქტში) დაკავშირებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკაზე მიუთითებს, რომლის თანახმადაც: „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე, მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ 2016 წლის პირველი მარტის საქმე №ას-39-39-2016, 2014 წლის 31 ივლისის საქმე Nას-67-65-2014, 2015 წლის 20 ივლისის საქმე №ას-774-741-2014, 2015 წლის 29 ივნისის საქმე №ას-59-58-2014).

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეებს (კასატორებს) სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდათ, კერძოდ, მათ საზიარო უფლების გაუქმება ყველა თანამესაკუთრეს შორის სსკ-ის 963-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, შესაბამისი მტკიცებულებებით უნდა დაედასტურებინათ, რაც მათ, ვერ შეძლეს. კერძოდ, საქმეში სამი ექსპერტიზის დასკვნაა წარმოდგენილი, 2015 წლის 15 ოქტომბრის და იმავე წლის 30 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნები სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას გამორიცხავს, რაც შეეხება, მოსარჩელე მხარის მიერ წარდგენილ 2016 წლის 8 თებერვლის N000643116 ექსპერტიზის დასკვნას, მასში მითითებულია, რომ მოსარჩელეების ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართებისა და ამ ფართების წინ მდებარე მიწის ნაკვეთის გამოყოფა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებულ 1803 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, სამშენებლო ნორმებისა და მოთხოვნის დაცვით N2 დანართის მიხედვით, შესაძლებელია. დანართის მიხედვით კი, მოპასუხეებს საკუთარ საცხოვრებელ სახლთან მისვლა, სერვიტუტის უფლების გამოყენებით შეეძლებათ.

20. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს, რომ 2016 წლის 8 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნა, სარჩელის დასაკმაყოფილებლად საკმარის მტკიცებულებას არ წარმოადგენს, რადგან აღნიშნულ დასკვნა, მიწის ნაკვეთის გაყოფას, მხოლოდ მოსარჩელეებსა და ამხანაგობას შორის ითვალისწინებს, თან მხოლოდ მისასვლელი გზის სერვიტუტის უფლებით დატვირთვის შემთხვევაში.

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, (იხ. ტ.1, ს.ფ 15-23), სადავო უძრავ ქონებას, მოსარჩელეებისა და ამხანაგობის გარდა, კიდევ 26 თანამესაკუთრე ჰყავს, რომლებსაც თანასაკუთრებაში თანაბარი წილი არ აქვთ, შესაბამისად, სასამართლო აღნიშნულ ექსპერტიზის დასკვნას საკუთრების უფლების გაუქმებისას ნატურის გაყოფის გზით, ვერ გაიზიარებს.

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება, როდესაც ეს ნატურით გაყოფის გზით ხდება, თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას ნიშნავს, შესაბამისად, დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ინდივიდუალური საკუთრება ვრცელდებოდეს, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება.

23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით დაუშვებელია, თუ ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად შეუძლებელია. მოცემულ შემთხვევაში, მხოლოდ მოსარჩელეთა იდეალური წილის გამოყოფა, რომლითაც ამ უკანასკნელთა საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება) იქნება დაცული, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით, სსკ-ის 963-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, ვერ ამართლებს, ვინაიდან სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) დაცული და შენარჩუნებული არ არის (შრდ. საქმე №ას-1977-2018, 22.03.19წ). საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, წინამდებარე განჩინების 7.3 ქვეპუნქტში მითითებული საკასაციო პრეტენზია, მოცემულ შემთხვევაში, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეებმა, სსსკ-ის 102-ე მუხლის შესაბამისად, კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლიეს, ხოლო მოპასუხეებმა შესაგებელში მითითებული გარემოებებით სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებები გააქარწყლეს. შესაბამისად, სსკ-ის 963-ე მუხლის წინაპირობები არ დასტურდება.

25. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას საზიარო უფლების ნორმების გამოყენებასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ მოსარჩელეები და მოპასუხეები სხვადასხვა ამხანაგობის წევრები არიან, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დავის მოწესრიგებისათვის საზიარო უფლებისათვის მომწესრიგებელი ნორმები სწორად გამოიყენა.

26. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული დამატებითი გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებასაც, რომელიც პროცესის ხარჯს ეხება და განმარტავს, რომ საქმეში იურიდიული მომსახურების გაწევის შესახებ ხელშეკრულება და თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებაა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 101-105) წარდგენილი. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, მოგებული მხარის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურების ხარჯის დაკისრების სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით ,,იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით“ გათვალისწინებული წინაპირობა სახეზეა. ამასთან, ვინაიდან, საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, განუხილველად დარჩა, სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც, დამატებითი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

27. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ.კ–ას, გ.კ–ას, რ.კ–ას, ს.კ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. რ.კ–ას (პ/ნ ......), გ.კ–ას (პ/ნ ......), რ.კ–ას (პ/ნ ........), ს.კ–ას (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე რ.კ–ას (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადახდო დავალება N17181881, გადახდის თარიღი 2018 წლის 17 ივლისი), 70% – 105 ლარი და ზედმეტად გადახდილი 10 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე