საქმე №ას-714-714-2018 8 თებერვალი, 2019 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,
ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი - ბ.თ. (მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით)
მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (მოპასუხე ორივე სარჩელში), ნ.წ. (მოსარჩელე თავდაპირველ სარჩელში, მოპასუხე მესამე პირის სარჩელში)
მესამე პირი - ხ.წ.
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობები, უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. ქ.თ–ს (შემდეგში: ყოფილი მესაკუთრე, მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მეუღლე), 1999 წლის 15 ივლისის ქ. თბილისის N4 სანოტარო კანტორის მიერ გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე, ქ. თბილისში, .... მდებარე უძრავი ქონების 4/10 წილი მემკვიდრეობის უფლებით გადაეცა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 20-21).
2. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათების მიხედვით, 2009 წლის 9 სექტემბრის მონაცემებით, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მისამართზე უძრავი ქონების 2/10 წილი აღრიცხულია ნ.ჩ–ის (შემდეგში: პირველი მესაკუთრე) სახელზე, 2/10 წილი - ქ.ვ–ას (შემდეგში: მეორე მესაკუთრე) სახელზე, 2/10 წილი ლ.ე–ას (შემდეგში: მესამე მესაკუთრე,) სახელზე, ხოლო 4/10 წილი - ყოფილი მესაკუთრის (მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მეუღლე) სახელზე (იხ. ცნობა-დახასიათება, ტ.1, ს.ფ.18-19).
3. პირველი მესაკუთრე, 1993 წლის 13 მაისს გარდაიცვალა, მეორე და მესამე მესაკუთრეები კი - 2014 წლის 28 თებერვალს გამოცხადდნენ გარდაცვლილებად (იხ.ტ. 1, ს.ფ. 41-43).
4. პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეების სამკვიდროს თაობაზე საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის ერთიან ელექტრონულ სამემკვიდრეო რეესტრში ინფორმაცია არ იძებნება (იხ.ტ. 1, ს.ფ. 35-37).
5. წინამდებარე განჩინების პირველი პუნქტში დასახელებული ყოფილი მესაკუთრის სახელზე რეგისტრირებული სადავო უძრავი ქონების 4/10 წილის მესაკუთრე, 2010 წლის 27 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გ.კ. გახდა, 2011 წლის 7 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე კი, საკუთრების უფლება ვ.ჭ–ას (შემდეგში: უფლების მიმღები) სახელზე აღირიცხა (იხ.ტ. 1, ს.ფ. 29-32).
6. ყოფილმა მესაკუთრემ უფლების მიმღებს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) თავდაპირველი მესაკუთრეების კუთვნილი წილების შესაბამის ფართებზე მოსარგებლის ყველა მოთხოვნა და უფლება ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ (შემდეგში: სპეციალური კანონი) კანონიდან გამომდინარე დაუთმო (იხ.ტ. 1, ს.ფ. 38).
7. ნ.წ. (შემდეგში: მოსარჩელე, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით მესამე პირის სარჩელის მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული უძრავი ქონების წილის მესაკუთრე გახდა (ტ.1, ს.ფ. 33-34);
8. უძრავი ქონების საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია განკარგულება NA13035828-…., დამოწმების თარიღი 20/09/2013, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიურო (ტ.1, ს.ფ. 33-34);
9. უფლების მიმღებმა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტში მითითებული ყველა მოთხოვნა და უფლება, სპეციალური კანონიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს დაუთმო (ტ.1, ს.ფ. 39);
10. ხ.წ. (შემდეგში: მესამე პირი) 2015 წლის 20 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედაა აღრიცხული საჯარო რეესტრში (იხ.ტ. 1, ს.ფ 278).
11. სარჩელის საფუძვლები
11.1 მოსარჩელემ, 2014 წლის 17 სექტემბერს, სარჩელი აღძრა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს (შემდეგში: მოპასუხე, სააგენტო) წინააღმდეგ და მოითხოვა თავდაპირველი მესაკუთრეების კუთვნილი წილების (იხ. ამ განჩინების მე-2 პუნქტი) (ჯამში 6/10 წილი) უმკვიდროდ ცნობა და მოსარჩელისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა.
11.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ ა.მ–ძე (შემდეგში: თავდაპირველი მამკვიდრებელი, ყოფილი მესაკუთრის პაპა) ყოფილი მესაკუთრის კუთვნილი წილის (4/10 წილი) თავდაპირველი მესაკუთრე იყო, რომელმაც თავის დროზე ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე, პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეებისაგან, მათ საკუთრებაში არსებული ფართები შეიძინა და ფლობას შეუდგა.
11.3 თავდაპირველი მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ, 4/10 წილის მესაკუთრე მისი მემკვიდრე მ.ა. ასული მ–ძე (შემდეგში: თავდაპირველი მამკვიდრებლის მემკვიდრე ან მეუღლე, ყოფილი მესაკუთრის მამკვიდრებელი) გახდა, რომელიც ამ 4/10 წილის გარდა, დანარჩენ 6/10 წილსაც დაეუფლა. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ, 1999 წელს, ანდერძის საფუძველზე, 4/10 და 6/10 წილებსაც ყოფილი მესაკუთრე დაეუფლა, თუმცა, ქონების რეგისტრაციისთვის შესაბამისი ორგანოებისათვის არ მიუმართავს.
12. მოპასუხის შესაგებელი
12.1 სააგენტომ წერილობით წარდგენილი შესაგებელით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სარჩელზე თანდართული მტკიცებულებებით, მოსარჩელე რომ სპეციალური კანონით გათვალისწინებული მოსარგებლეა, არ დასტურდება.
13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება
13.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა;
13.2 თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეების კუთვნილი წილები უმკვიდროდ იქნა ცნობილი და მოსარჩელეს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა.
14. განცხადება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით
14.1 ბ.თ–მა (შემდეგში: განმცხადებელი, მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ან დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირი, აპელანტი, კასატორი, ყოფილი მესაკუთრის მეუღლე), 2015 წლის 20 თებერვალს მიმართა სასამართლოს, წინამდებარე განჩინების 13.1 ქვეპუნქტში მითითებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
14.2 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 15 აპრილის განჩინებით, დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის განცხადება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქმისწარმოების განახლების შესახებ, დაკმაყოფილდა.
14.3 ბათილად იქნა ცნობილი 2014 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმის განხილვა ხელახლა დაიწყო.
14.4 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 25 დეკემბრის საოქმო განჩინებით, განმცხადებელი მესამე პირად ჩაება საქმეში.
14.5 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინებით, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით სარჩელის წარმოდგენის თაობაზე მესამე პირის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ვადაც განესაზღვრა სარჩელის წარსადგენად.
15. მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნა
15.1 მესამე პირის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეების (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტი) კუთვნილი წილების (ჯამში 6/10 წილი) უმკვიდროდ ცნობა და მისთვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა.
15.2 დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირმა განმარტა, რომ მეორე და მესამე მესაკუთრეების გარდაცვლილებად გამოცხადების საფუძველი გახდა მის მიერ სასამართლოში წარდგენილი განცხადება, რომლის იურიდიულ ინტერესი, მის მიერ თავდაპირველი მესაკუთრეების კუთვნილი წილების შეძენა იყო, თუმცა გარიგება ნოტარიულად არ დადებულა.
15.3 დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირმა აღნიშნა, რომ სადავო ქონებას, როგორც საკუთარს, წილების შეძენამდე და მის შემდეგაც ახლო ნათესავებთან ერთად ფლობს, შესაბამისად, იგი სადავო უძრავი ქონების მოსარგებლეს წარმოადგენს.
15.4 დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის განმარტებით, მოსარჩელე, მეორე და მესამე მესაკუთრეების გარდაცვლილად გამოცხადების განცხადების განხილვაზე, 2014 წლის 28 თებერვალს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაიკითხა, ვინაიდან საქმის განხილვის პერიოდში უძრავი ნივთის 4/10 წილის მესაკუთრედ იყო რეგისტრირებული. მას დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის მოთხოვნისა და იურიდიული ინტერესის მიმართ პრეტენზია არ გამოუთქვამს სასამართლოში.
16. მოსარჩელისა და მოპასუხის შესაგებელი მესამე პირის დამოუკიდებელ სასარჩელო მოთხოვნაზე
16.1 მოსარჩელემ (დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სარჩელის მოპასუხე) და მოპასუხემ (სააგენტომ) წერილობით წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს.
16.2 მოსარჩელის განმარტებით, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირი ყოფილი მესაკუთრის მეუღლეა, რომელმაც, თავის დროზე, მემკვიდრეობის საფუძველზე უძრავი ქონების 4/10 წილი მიიღო და, ვინაიდან, მის პაპას (თავდაპირველ მამკვიდრებელს) თავიდანვე პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეებისაგან წილები შესყიდული ჰქონდა, იგი სამკვიდროს მიღებით მათ ქონებასაც დაეუფლა.
17. მესამე პირის შესაგებელი
17.1 მესამე პირმა ძირითად დაზუსტებულ სარჩელზე წარდგენილი წერილობითი შესაგებლით სარჩელი ცნო და, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 185-ე მუხლზე მითითებით, განმარტა, რომ სადავო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია.
18. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები
18.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა.
18.1.1 თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში წინამდებარე განჩინების პირველი პუნქტში მითითებულ მისამართზე პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეების სახლთმფლობელობის 6/10 წილი უმკვიდროდ იქნა ცნობილი და მოსარჩელეს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა.
18.1.2 მესამე პირის დამოუკიდებელი მოთხოვნა, იმავე დავის საგანზე არ დაკმაყოფილდა.
18.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სპეციალური კანონის პირველი, მე-2, მე-5, მე-9 მუხლებით; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 102-ე მუხლით; სსკ-ის 1343-ე მუხლით და განმარტა, რომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირს არ წარუდგენია სპეციალური კანონით განსაზღვრული ის მტკიცებულებები, რაც მის პოზიციას დაადასტურებდა.
18.3 საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, თავდაპირველი მოსარჩელე კანონიერი მოსარგებლის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს.
19. სააპელაციო საჩივარი
19.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირმა, მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მისი სარჩელის დაკმაყოფილება და თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
19.2 მესამე პირმა, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 20 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმებაც მოითხოვა, რომლითაც მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე მისი შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.
20. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები
20.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 მარტის განჩინებით, დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
20.1.1 უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2017 წლის 20 თებერვლის საოქმო განჩინება.
20.2 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები, მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).
20.3 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, უდავოა, 1974 წლის 13 დეკემბერს შინაურული ხელწერილის საფუძველზე, თავდაპირველმა მამკვიდრებელმა პირველი მესაკუთრისგან ქ. თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ქონების 2/10 წილი იმდროინდელ 3000 მანეთად შეიძინა. შესაბამისად, თავდაპირველი მამკვიდრებელი ამ წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო ფართის მოსარგებლე გახდა. ეს უფლება მემკვიდრეობით მისმა მეუღლემ მიიღო, ხოლო ამ უკანასკნელისგან მათმა ქალიშვილმა (ყოფილმა მესაკუთრემ). თავდაპირველი მამკვიდრებელი, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებების საფუძველზე მეორე და მესამე მესაკუთრეების რეგისტრირებულ წილებსაც დაეუფლა. ყოფილმა მესაკუთრემ ეს უფლება მშობლებისგან მემკვიდრეობით მიიღო.
20.4 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებითა და სს ,,თ–ის“ ამონაწერით, აბონენტის ბრუნვის ისტორიით დგინდება, რომ წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მისამართზე მდებარე უძრავ ქონებაში ერთადერთ აბონენტად და გადასახადების გადამხდელად თავდაპირველი მამკვიდრებლის მეუღლე იყო რეგისტრირებული.
20.5 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათების მიხედვით, პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეები გარდაცვლილები არიან, რომელთა სამკვიდრო ქონების თაობაზე ერთიან ელექტრონულ სამემკვიდრეო რეესტრში ინფორმაცია არ იძებნება.
20.6 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ყოფილი მესაკუთრის სახელზე რეგისტრირებული სადავო უძრავი ქონების 4/10 წილის მესაკუთრე გ.კ. გახდა, ხოლო შემდეგ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, საკუთრების უფლება უფლების დამთმობის (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) სახელზე აღირიცხა.
20.7 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარდგენილია ყოფილი მესაკუთრის განცხადება, რომლითაც მან, სპეციალური კანონიდან გამომდინარე, პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეების კუთვნილი წილების შესაბამის ფართებზე მოსარგებლის ყველა მოთხოვნა და უფლება უსასყიდლოდ უფლების მიმღებს დაუთმო. ამ უკანასკნელმა კი, 2014 წლის 14 მარტის სანოტარო წესით დადასტურებული განცხადებით, ეს უფლებები მოსარჩელეს დაუთმო, რომელიც იმ დროისათვის, აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 20 სექტემბრის განკარგულების საფუძველზე, ამ უძრავი ქონების 4/10 წილის მესაკუთრეს უკვე წარმოადგენდა.
20.8 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე სადავო უძრავი ქონების წილებზე მოსარგებლის სტატუსის მქონე პირის უფლებამონაცვლეა.
20.9 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირი, ყოფილი მესაკუთრის მეუღლეა და თავდაპირველი მამკვიდრებლისა და მისი მემკვიდრის სიძე, რომელიც სადავო ფართში რეგისტრირებულია 1995 წლის 22 აპრილიდან, მას შემდეგ, რაც ყოფილ მესაკუთრესთან იქორწინა.
20.10 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რაც, ერთი მხრივ, აპელანტსა და, მეორე მხრივ, პირველ, მეორე და მესამე მესაკუთრეებს შორის, ამ უკანასკნელების კუთვნილ წილებზე, ნასყიდობის ხელშეკრულებას ან მფლობელობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების დადებას დაადასტურებდა.
20.11 სააპელაციო სასამართლომ, სპეციალური კანონის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დადასტურდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკურისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა“ განმარტა, რომ აპელანტს სასამართლოსათვის სადავო საცხოვრებელი სადგომის მიხედვით კომუნალური გადასახადების გადახდის ან/და მესაკუთრეებისათვის გარკვეული საფასურის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ წარუდგენია. ამასთან, მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით შეუძლებელია ამ გარემოებების დადასტურება.
20.12 სააპელაციო სასამართოლომ აღნიშნა, რომ აპელანტის სადავო ფართში რეგისტრაციის საფუძველია არა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებები, არამედ ნივთზე მესაკუთრესთან ნათესაური კავშირი.
20.13 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც აპელანტმა, როგორც თავდაპირველი სარჩელის დავის საგანზე დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირმა, საკუთარი მოთხოვნის საფუძვლიანობა ვერ დაადასტურა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, თავდაპირველი სარჩელის ფარგლებში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები შეუდავებლად უნდა ჩაითვალოს, რადგან სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ წარუდგენია, ხოლო აპელანტს, მისი მოთხოვნის უსაფუძვლოდ ცნობის შესაბამისად, ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის საგნის მიმართ აღარ გააჩნია. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სხვა შემთხვევაში შეიქმნება იმგვარი მდგომარეობა, როდესაც დავის საგნის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არმქონე პირის საჩივრის საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გადაისინჯება, რაც დაუშვებელია.
20.14 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომლის თანახმად, მოსარჩელეს სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია, ვინაიდან მან სადავო 6/10 წილი მესამე პირზე გაასხვისა.
20.15 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გარიგებით მიღებული ნასყიდობის საფასურის უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნების საფრთხის თავიდან აცილება ამ დავის იურიდიულ ინტერესია.
20.16 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია საოქმო განჩინებასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ სსსკ-ის 215-ე მუხლის თანახმად, შუამდგომლობა წერილობითი ფორმით უნდა ყოფილიყო წარდგენილი, ამასთან, მოწმეთა ჩვენებებით, აპელანტის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები ვერ დადასტურდება.
21. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები
21.1 მესამე პირმა, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით, საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 მარტის განჩინება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება.
21.2 კასატორი დავობს წინამდებარე განჩინების 20.3 ქვეპუნქტებში მითითებულ სასამართლოსეულ მსჯელობაზე და განმარტავს, რომ ყოფილი მესაკუთრე თავდაპირველი მამკვიდრებლის მემკვიდრის შვილიშვილია და არა შვილი, თავდაპირველი მამკვიდრებელი კი - მისი პაპა იყო.
21.3 კასატორის განმარტებით, პირველი მესაკუთრე, როდესაც 1974 წლის 13 დეკემბერს შინაურული ხელწერილი გაფორმდა, უძრავი ნივთის 2/10 წილის რეგისტრირებული მესაკუთრე არ იყო. ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში დაცული მონაცემებით, მისი მესაკუთრედ აღრიცხვის საფუძველია 1980 წლის 22 აგვისტოს ლენინის სახელობის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება. შესაბამისად, თავდაპირველი მამკვიდრებლის შვილიშვილი იმ სამკვიდრო მასას ვერ მიიღებდა, რაც თავად მამკვიდრებელს არ ჰქონდა მიღებული.
21.4 კასატორის განმარტებით, პირველი მესაკუთრის წილი არ არის კანონით დადგენილი წესით განკარგული. ამასთან, მან თავისი წილი თავდაპირველ მამკვიდრებელს კი არა, არამედ მას მიჰყიდა, 1980 წლის შემდეგ, მაშინ, როდესაც ის უკვე რეგისტრირებული მესაკუთრე იყო ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში.
21.5 კასატორის განმარტებით, პირველ მესაკუთრეს მხოლოდ მაშინ შეეძლო გარიგება დაედო, როდესაც მესაკუთრედ დარეგისტრირდებოდა და სწორედ 1980 წლის შემდეგ, გარდაცვალებამდე (1993 წლამდე) გარიგება კასატორთან დადო.
21.6 კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე დაადგინა, რომ თავდაპირველი მამკვიდრებელი საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებების საფუძველზე მეორე და მესამე მესაკუთრეების სახელზე რეგისტრირებულ წილებსაც დაეუფლა.
21.7 კასატორის მტკიცებით, ამ შემთხვევაშიც, მან შეიძინა მეორე და მესამე მესაკუთრეების წილები და საპირისპიროს დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ არსებობს საქმეში. ამასთან, წარდგენილია უდავო წარმოების წესით განხილვის საქმის მასალები, რომელიც ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას ადასტურებს.
21.8 კასატორის განმარტებით, თუკი არ იქნებოდა მისი იურიდიული ინტერესი გამოკვეთილი, უძრავ ნივთზე მოსარგებლედ ცნობის შესახებ, სასამართლო მეორე და მესამე მესაკუთრეებს არ გამოაცხადებდა გარდაცვლილებად.
21.9 კასატორმა აღნიშნა, რომ უდავო წარმოების წესით საქმის განხილვისას, ქონების 4/10 წილზე რეგისტრირებული მესაკუთრე (მოსარჩელე) მოწვეული იყო საქმის განხილვაზე, რომელსაც კასატორის იურიდიული ინტერესის მიმართ არანაირი პრეტენზია არ გამოუთქვავს.
21.10 მეორე და მესამე მესაკუთრეებთან გარიგების დადებაზე წარდგენილია მტკიცებულებები, კერძოდ, კასატორის ფართზე რეგისტრაცია, ასევე - მოწმეთა ჩვენებები და სადავო ფართის ფლობის ფაქტი.
21.11 კასატორის მტკიცებით, წინამდებარე განჩინების 6, 9 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენებად არ უნდა ჩაითვალოს, ვინაიდან მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, ყოფილი მესაკუთრის საკუთრების უფლება სადავო ქონების 6/10 წილზე სასამართლო წესით უნდა დარეგისტრირებულიყო და ქონება სათანადო წესით გასხვისებულიყო.
21.12 კასატორმა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 20 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმებაც მოითხოვა, რომლითაც მისი შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა და განმარტა, რომ მოწმეთა ჩვენებები საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებისათვის აუცილებელია, რადგან მოწმეები კასატორის მიერ სადავო ქონების დაუფლების ფაქტს დაადასტურებენ.
22. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
22.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:
23. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.
25. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-2017, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).
26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:
ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.
27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
28. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.
29. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ,,გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ თავისი შინაარსით არატიპიურ სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა და იგი საბჭოთა სინამდვილეში ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის სახით არსებობდა. ეს სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეიცავდა სხვადასხვა გარიგების ნიშნებს (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა), თუმცა ამავდროულად რადიკალურად განსხვავდებოდა მათგან თავისი შინაარსით და სპეციფიკური პირობებით, კერძოდ, მისი არსებობისას: მოსარგებლე მესაკუთრეს ერთჯერადად უხდიდა გარკვეული რაოდენობის თანხას ფართის სარგებლობაში მიღების სანაცვლოდ, ამასთან, მესაკუთრეს ყოველთვიურად უხდიდა ბინის ქირასაც; მოსარგებლე რეგისტრირდებოდა საცხოვრებელ ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს; მესაკუთრის მიერ თანხის დაბრუნების შემთხვევაში მოსარგებლე ვალდებული იყო, გამოეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი, თუმცა ხშირ შემთხვევებში, მესაკუთრე თანხას ვერ აბრუნებდა, ურთიერთობა ხანგრძლივ ხასიათს იღებდა და უფლება მემკვიდრეებზე გადადიოდა; მესაკუთრის მიერ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლების გადაცემა მოსარგებლეზე ფაქტობრივად ხდებოდა „სამუდამოდ“, ანუ ეს ურთიერთობა არ ატარებდა დროებით (ხანმოკლე) ხასიათს; ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე იძენდა დათმობილი სარგებლობის უფლების გასხვისების შესაძლებლობასაც, რაც მოსარგებლეთა შეცვლას იწვევდა. ამ სპეციფიკური ნიშნებიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების სუბიექტთა სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგება მსგავსი ხელშეკრულებების (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) ნორმებით შეუძლებელი იყო და კანონმდებელმაც სპეციალური კანონით მოწესრიგებას დაუქვემდებარა. ამასთან, ამ კანონით რეგულირდება მხოლოდ ის ურთიერთობები, რომლებიც ზემოთ დასახელებულ ნიშნებს უტყუარად შეიცავენ, შესაძლებელია ეს ნიშნები არსებობდეს კუმულატიურადაც ან მხოლოდ ზოგიერთი მათგანის სახითაც“ (იხ. სუსგ. საქმე N ას-1115-1072-2016, 17.02.15წ.).
30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ქონების უმკვიდროდ ცნობისა და უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ როგორც მოსარჩელის, ისე დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის (კასატორის) სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სპეციალური კანონის, 25.06.1998 წლის მოქმედი რედაქციის, 11 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტი და მე-2 მუხლის მე-4 ქვეპუნქტი. „საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული კანონით წესრიგდება არა ყველა ის ურთიერთობა, რაც უძრავი ნივთის თაობაზე დადებულ ფორმადაუცველ გარიგებასთანაა დაკავშირებული, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომელიც მოითხოვდა სპეციალურ მოწესრიგებას. პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილენი ვალდებული იყვნენ დაეცვათ უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის იმ დროს მოქმედი წესები, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევებში ამ წესების დარღვევა უკავშირდებოდა გარკვეულ ობიექტურ გარემოებებს, რაც დამახასიათებელი იყო იმ დროს მოქმედი სამართლებრივი სივრცისათვის, კერძოდ, სამოქალაქო უფლებათა განხორციელება იმ დროს ბევრად იყო დამოკიდებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ დანაწესებზე, რაც ხელს უშლიდა თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას. ასეთ ვითარებაში ხშირად მხარეთა ურთიერთობა არ სცილდებოდა მათი ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის ფარგლებს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სპეციალური მოწესრიგება უკავშირდება უშუალოდ ამ ურთიერთობების სპეციფიკას, კერძოდ, ურთიერთობებს, რომლებიც არსებობდა ზემოაღნიშნულ პერიოდში ფაქტის სახით, განსახილველმა კანონმა მიანიჭა იურიდიული მნიშვნელობა და დაუკავშირა მას კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები. ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 იანვრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ მოწესრიგებას მოითხოვს (კანონის პირველი მუხლი)“ -იხ. სუსგ ას-1193-1138-2013, 31.03.2015 წ.
31. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო უძრავი ქონების წილების მოსარგებლეს წარმოადგენს, რაც უძრავ ქონებაში კასატორის რეგისტრაციით, მოწმეთა ჩვენებებითა და უძრავი ქონების ფლობის ფაქტით დასტურდება.
32. საკასაციო სასამართლო კასატორის ამ არგუმენეტებს დაუსაბუთებლად მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირს (კასატორს) სასამართლოსათვის არ წარუდგენია მასსა და სადავო უძრავი ქონების წილის თავდაპირველ მესაკუთრეებს შორის სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება და არც საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.
33. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ უფლების დათმობა უნდა დადასტურდეს ან წერილობითი ფორმით დადებული გარიგებით, ან ისეთი ფაქტობრივი გარემოებებით რაც, სარწმუნოდ მიუთითებენ საცხოვრებელი სადგომის დათმობაზე.
34. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის დანაწესს მოიხმობს და აღნიშნავს, რომ ყველა ფაქტობრივი გარემოება (გარდა საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტებისა - სსსკ-ის 106-ე მუხლი) მტკიცებას საჭიროებს, მტკიცებულებათა სახეები კი სსსკ-ის მე-15-მე-20 თავებშია ჩამოთვლილი. კასატორმა თავისი სასარჩელო მოთხოვნის მართებულობის მტკიცება ძირითადად საკუთარ ახსნა-განმარტებას დააფუძნა (ვინაიდან, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით პირველი, მეორე და მესამე ი მესაკუთრეების მიერ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სასარგებლოდ უძრავი ქონების დათმობის ფაქტი არ დასტურდება), ამასთან, მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები არ არის დადასტურებული სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებებით (სსსკ-ის 105-ე მუხლი).
35. სასამართლო მტკიცება წარმოადგენს მტკიცებულებათა შეგროვების, შემოწმებისა და შეფასებისათვის სასამართლოსა და მხარეების სამართლით მოწესრიგებულ საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა. პირველი, რაც უნდა გააკეთოს მხარემ დამტკიცების მოვალეობის შესასრულებლად - ესაა მტკიცებულებათა წარმოდგენა სასამართლოში იმ ფაქტის დადგენის მიზნით, რომლის დამტკიცების მოვალეობაც მას ეკისრება. წარმოდგენილი მტკიცებულება ისეთ კავშირში უნდა იყოს დასადგენ გარემოებასთან, რომ შეიძლებოდეს ამ გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ უტყუარი დასკვნის გაკეთება. მხარე საქმის შედეგით დაინტერესებული პირია, რამაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მისი ახსნა-განმარტების სისწორესა და უტყუარობაზე. მხარის ყოველი განმარტება ფაქტების შესახებ, რომელიც გაკეთებულია მის სასარგებლოდ, მართალია მტკიცებულებაა, მაგრამ არასაკმარისია, რომელიც მოითხოვს დადასტურებას სხვა მტკიცებულების მეშვეობით (შდრ. ლილუაშვილი თ., ლილუაშვილი გ., ხრუსტალი ვ., ძლიერიშვილი ზ., სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, 1 ნაწილი, თბილისი, 2014, გამომცემლობა „სამართალი“, გვ: 259, 284, 308).
36. საკასაციო სასამართლომ არაერთ განჩინებაში განმარტა, თუ ვინ და რომელი მტკიცებულებების საფუძველზე მიიჩნევა საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ, რაც ქონების უმკვიდროდ ცნობის შემთხვევაში, მოსარგებლის მესაკუთრედ ცნობას განაპირობებს. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ ცნობის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის (იხ. სუსგ-ები: ას-174-164-2011, 23.06.2011 წ.; ას-81-77-2012, 01.03.2012 წ.; ას-22-22-2016, 15.03.2016 წ.).
37. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორს კომუნალური გადასახადების გადახდისა ან/და მესაკუთრეებისათვის გარკვეული საფასურის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, ამ მოცემულობით კი, კასატორის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო უძრავი ქონების წილების მოსარგებლეა, მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით“, შესაბამისად, ვერ დადგინდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე კი, უსაფუძვლოა დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის მოთხოვნა, 2017 წლის 20 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ, რომლითაც მისი შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
38. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ თავდაპირველი მამკვიდრებლის უძრავი ქონების (4/10 წილის) მესაკუთრე მისი გარდაცვალების შემდეგ კანონისმიერი მემკვიდრე - მეუღლე გახდა, რომლის გარდაცვალების შემდეგ, დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის მეუღლე, 1999 წლის 15 ივლისის ქ. თბილისის N4 სანოტარო კანტორის მიერ გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე, ამ ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა.
39. საქმეში არსებული მტკიცებულების თანახმად (იხ. ტ.1, ს.ფ. 44-45) თავდაპირველმა მამკვიდრებელმა, შინაურული ხელწერილის საფუძველზე, პირველი მესაკუთრისაგან, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მისამართზე ქონების 2/10 წილი იმდროინდელ 3000 მანეთად შეიძინა. ამასთან, კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითებითა და სს ,,თ–ის“ ამონაწერით უდავოა, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ უძრავ ქონებაში, თავდაპირველი მამკვიდრებლის მეუღლე (ყოფილი მესაკუთრის მამკვიდრებელი) რომ იყო ერთადერთ აბონენტად და გადასახადების გადამხდელად რეგისტრირებული.
40. საკასაციო სასამართლო სპეციალური კანონის 11 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტზე და მე-2 მუხლის მე-4 ქვეპუნქტზე მითითებით ,,მოსარგებლე – პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით (11 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტი); გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა. 2.4 მუხლი)“, განმარატავს, რომ თავდაპირველი მამკვიდრებელი სადავო უძრავი ქონების წილების მოსარგებლეა, რაც დასტურდება შინაურული ხელწერილითა და წინამდებარე განჩინების 39-ე პუნქტში მითითებული უდავო ფაქტობრივი გარემოებით.
41. შესაბამისად, სამართლებრივი მოტივაციის თვალსაზრისით, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, გასაჩივრებული განჩინებით მართებულადაა დადგენილი, თუ როგორ მიიღო თავდაპირველმა მამკვიდრებელმა ქონება და მოსარგებლის სტატუსი პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეებისაგან, შესაბამისად, იმავე სტატუსის ფარგლებში, მისი მემკვიდრე - მეუღლე გახდა სახლთმფლობელობის 4/10 წილის მესაკუთრე და 6/10 ნაწილის მოსარგებლე. ეს უფლება კი ამ უკანასკნელისგან ყოფილმა მესაკუთრემ მემკვიდრეობით მიიღო, რომელიც გ.კ–ის სასარგებლოდ (4/10 წილი) განკარგა, რომლის შემდეგ, უფლების მიმღები გახდა აღნიშნული ქონების მესაკუთრე და ყოფილმა მესაკუთრემ, დანარჩენ 6/10 წილზეც სპეციალური კანონიდან გამომდინარე ყველა მოთხოვნა და უფლება მას გადასცა, ამ უკანასკნელმა კი, ეს უფლებები - მოსარჩელეს დაუთმო, რომელიც იმ დროისათვის უკვე თავდაპირველი მამკვიდრებლის ქონების (4/10 წილი) მესაკუთრე იყო.
42. საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე არის მოსარგებლის სტატუსის მქონე მესამე პირის უფლებამონაცვლე, აღნიშნული მსჯელობა კი, დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სასარჩელო მოთხოვნას უსაფუძვლოს ხდის. შესაბამისად, სააგენტოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარის წარუდგენლობა, კასატორის იურიდიული ინტერესსაც საფუძველს აცლის და მოსარჩელის სარჩელის ფარგლებში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები დამტკიცებულად მიიჩნევა.
43. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს კასატორის სადავო ფართში რეგისტრაციის თარიღზეც და განმარტავს, კასატორი ყოფილ მესაკუთრეზე დაქორწინების შემდეგ, 1995 წლის 22 აპრილიდან დარეგისტრირდა სადავო ფართში, რაც მის საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის სტატუსს გამორიცხავს, მით უფრო, როცა ყოფილი მესაკუთრის მამკვიდრებელი 1998 წელს გარდაიცვალა.
44. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ყოფილი მესაკუთრე სადავო უძრავი ქონების მოსარგებლე იყო, რომელსაც შეეძლო, სადავო სახლთმფლობელობის წილებზე საკუთრების უფლება მოეთხოვა, თუმცა მან საკუთარი უძრავი ქონება (4/10 წილი), როგორც მოსარგებლემ, გაყიდა და პირველი, მეორე და მესამე მესაკუთრეების კუთვილი წილების შესაბამის ფართებზე მოსარგებლის ყველა მოთხოვნა და უფლება უფლების მიმღებს დაუთმო, რომელმაც 2014 წლის 14 მარტს, ეს უფლებები მოსარჩელეს გადასცა, შესაბამისად, წინამდებარე განჩინების 21.11 ქვეპუნქტში მითითებული საკასაციო პრეტენზია, მოცემულ შემთხვევაში, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.
45. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.
46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ბ.თ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ბ.თ–ს (პ/ნ ....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, ს.ჯ–ძის (პ/ნ .....) მიერ, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადასახადო დავალება N0, გადახდის თარიღი 2018 წლის 30 ივლისი), 70% – 210 ლარი;
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ბ. ალავიძე
