საქმე №ას-1251-2018 8 თებერვალი, 2019 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ.ხ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.მ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – პირადი ნივთებისა და ჩუქებით მიღებული ოქროს სამკაულების მოპასუხისგან გამოთხოვა/მათი ღირებულების ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ს.მ–ას (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი) და გ.ხ–ს (შემდეგში: მოპასუხე, კასატორი), 2016 წლის 20 აპრილს ნიშნობა ჰქონდათ, იმავე წლის 5 ნოემბერს კი, ქორწილი გადაიხადეს და არარეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 2017 წლის 26 აპრილამდე (იხ.ტ. 2, ს.ფ 66).

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1. მოსარჩელემ 2017 წლის 16 ივნისს სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ჩუქებით მიღებული ნივთების გამოთხოვა, ესენია: ერთი ოქროს ყელსაბამი თავისი კულონით, ღირებული 450 ლარად, ერთი ოქროს ბეჭედი ბრილიანტის თვლებით, ერთი წყვილი საყურე, ყელსაბამი და სამაჯური ასევე ბრილიანტის თვლებით, მთლიანად ღირებული - 6000 ლარად, 910 ლარად ღირებული ერთი ოქროს სამაჯური, 420 ლარად ღირებული ყელსაბამი, სამი ოქროს ბეჭედი (ერთი იასამნისფერი თვლით და ორი თვლების გარეშე), თითოეული ღირებული 250 ლარად. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხესთან არ აღმოჩნდება ოქროს ნივთები, მოსარჩელემ მოითხოვა მათი ღირებულების - 8530 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება;

2.2 მოსარჩელემ მოითხოვა, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან შემდეგი პირადი ნივთების გამოთხოვაც: 200 ლარად ღირებული ორი შავი ქურთუკი, ერთი წყვილი ზამთრის შავი ჩექმა, ღირებული 80 ლარად, ერთი წყვილი შავი ფეხსაცმელი, ღირებული 80 ლარად, სამი შარვალი ღირებული 130 ლარად, 50 ლარად ღირებული სპორტული კოსტიუმი, 60 ლარად ღირებული ორი ჟაკეტი, 110 ლარად ღირებული 3 ბლუზა, ერთი კაბა, ღირებული 120 ლარად, ერთი საღამური, ღირებული 50 ლარად, 3 საზაფხულო ბლუზა, ღირებული 100 ლარად, პიჯაკი თავის ქვედაკაბით, ღირებული 170 ლარად და ,,ორიფლეიმის“ კოსმეტიკის ნაკრები ღირებული 90 ლარად. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხესთან არ აღმოჩნდება ზემოაღნიშნული ნივთები, მოსარჩელემ მოითხოვა მათი ღირებულების - 1240 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

2.3 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებაზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ მოპასუხე და მისი მშობლები ხშირად შეურაცხყოფას აყენებდნენ, ამიტომ მოპასუხის სახლიდან წამოვიდა.

2.4 მოსარჩელის განმარტებით, მან ქორწილსა და ნიშნობაში საჩუქრად სხვადასხვა ოქროს ნივთები მიიღო: 1 ოქროს ყელსაბამი, თავისი ოქროს კულონით, ღირებული 450 ლარად, რომელიც მოპასუხის მამამ აჩუქა ნიშნობაზე, ერთი წყვილი საყურე, ყელსაბამი და სამაჯური ბრილიანტის თვლებით, მთლიანად ღირებული - 6000 ლარად, მოპასუხის მშობლებმა აჩუქეს ქორწილში, საკუთარმა ძმამ ქორწილში უსახსოვრა 910 ლარად ღირებული ოქროს სამაჯური და 420-ლარიანი ოქროს ყელსაბამი. ოქროს ბეჭედიც იასამნისფერი თვლით, 250 ლარად ღირებული ქორწილში აჩუქეს, ხოლო 2 ოქროს ბეჭედი თვლების გარეშე, თითოეული 250 ლარად ღირებული - ნიშნობაზე. ოქროს ნივთების მთლიანი ღირებულება 8530 ლარია, რომელთა დაბრუნებაზეც მოპასუხე უარს აცხადებს.

2.5 მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხის სახლში დარჩენილ წინამდებარე განჩინების 2.2 ქვეპუნქტში მითითებულ ნივთებსაც ვერ იბრუნებს.

2.6 მოსარჩელემ განმარტა, რომ ნათესავებთან და პოლიციის თანამშრომელთან ერთად, 2017 წლის 28 მაისს, მოპასუხის ოჯახში მივიდა, საიდანაც, მხოლოდ მზითვის სახით მიტანილი ავეჯის წამოღება შეძლო, რაზეც ხელწერილი შედგა, რომ მოპასუხის ოჯახში მისი ოქროს ნივთებია დარჩენილი. აღნიშნულ დოკუმენტზე მოპასუხის და აწერს ხელს.

3. მოპასუხის შესაგებელი

3.1 მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებელით სარჩელი ნაწილობრივ ცნო, კერძოდ, მოსარჩელის ძმის მიერ ნაჩუქარი 910 ლარად ღირებული სამაჯურისა და 420 ლარად ღირებული ყელსაბამის დაბრუნების ნაწილში და განაცხადა, რომ მოსარჩელემ მათი სახლიდან წასვლისას სხვა ყველა მის მიერ მოთხოვნილი ნივთი წაიღო.

3.2 მოპასუხემ განმარტა, რომ ოქროს ნივთები მის მფლობელობაში რომც იყოს, მოსარჩელის საკუთრებას მაინც არ წარმოადგენს, ვინაიდან მოსარჩელეს სადავო ნივთები ნიშნობაზე აჩუქეს და, რადგანაც ქორწინება ვერ შედგა, საჩუქრები მხარეებს უკან უნდა დაუბრუნდეთ.

4. ბოლნისის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

4.1 ბოლნისის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

4.1.1 მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა მოსარჩელის კუთვნილი 14-გრამიანი 910 ლარად ღირებული ოქროს სამაჯური და 6-გრამიანი 420 ლარად ღირებული ოქროს ყელსაბამი; აღნიშნული ოქროს ნივთები მოსარჩელეს დაუბრუნდა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ გადაწყვეტილების აღსრულების დროისათვის ნივთები არ იარსებებს, მოპასუხეს დაეკისრება მათი ღირებულების - 1330 ლარის გადახდა.

4.1.2 მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ასევე გამოთხოვილ იქნა წინამდებარე განჩინების 2.2 ქვეპუნქტში მითითებული ნივთები. იმ შემთხვევაში, თუ გადაწყვეტილების აღსრულების დროისათვის აღნიშნული ნივთები არ იარსებებს, მოპასუხეს დაეკისრება 1240 ლარის ანაზღაურება.

4.2 რაიონულმა სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 170-ე, 172 მუხლებით; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) მე-4-ე, 102-ე, 105-ე მუხლებით და განმარტა, რომ 250 ლარად ღირებული ერთი ოქროს ბეჭდის მოსარჩელისათვის ჩუქების ფაქტი არ დასტურდება.

4.3 სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებებისა და ხელწერილის გამოკვლევის ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის საფუძველზე განმარტა, რომ არ დასტურდება მოპასუხის მფლობელობაში შემდეგი ნივთების არსებობის ფაქტი: ერთი ოქროს ყელსაბამის თავისი კულონით, ღირებული 450 ლარად, ერთი ოქროს ბეჭედის ბრილიანტის თვლებით, ერთი წყვილი საყურის, ყელსაბამისა და სამაჯურის, ასევე ბრილიანტის თვლებით, მთლიანად 6000 ლარად ღირებული, ორი ოქროს ბეჭდის (ერთი იასამნისფერი თვლითა და ერთი თვლების გარეშე) - თითოეული 250 ლარად ღირებული.

4.4 სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დაადგინა წინამდებარე განჩინების 4.1.2 ქვეპუნქტში მითითებული ნივთების მოპასუხის ოჯახში არსებობის ფაქტი და ამ ნაწილში სარჩელი დააკმაყოფილა.

4.5 სასამართლომ მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობის ნაწილში, სასარჩელო მოთხოვნა მოსარჩელისათვის საკუთარი ძმის მიერ 910 ლარად შეფასებული სამაჯურისა და 420 ლარად ღირებული ყელსაბამის მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ, სსსკ-ის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, დააკმაყოფილა.

5. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

5.1 მოსარჩელემ ბოლნისის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, მოითხოვა ამ ნაწილში აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

6.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით, აპელანტის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

6.1.1 ბოლნისის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

6.1.2 მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეს გადასახდელად დაეკისრა ოქროს ნივთების: ერთი ოქროს ყელსაბამის თავისი კულონით, ერთი ოქროს ბეჭდის ბრილიანტის თვლებით, ერთი წყვილი საყურის, ყელსაბამისა და სამაჯურის, ასევე ბრილიანტის თვლებით (მთლიანად ღირებული 6000 ლარად), ღირებულების ნახევრის - 3000 ლარის ანაზღაურება.

6.1.3 სარჩელი დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩა.

6.2 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მხარეებს მოსარჩელისათვის ოქრის ნივთების ჩუქების ფაქტი სადავოდ არ გაუხდიათ და აღნიშნა, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ვერც სარჩელისა და ვერც სააპელაციო საჩივრის განხილვის ფარგლებში ამ ოქროს ნივთების უქონლობის ფაქტი ვერ დაადასტურა, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კი, საქმეში შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლის მიერ შედგენილი ხელწერილია წარდგენილი, სადაც მოსარჩელე უთითებს, რომ მან მოპასუხის ოჯახიდან პირადი ნივთები წაიღო, ხოლო ოქრო არ გამოატანეს. ხელწერილს მოპასუხის და აწერს ხელს.

6.3 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელის კუთვნილი ამ უკანასკნელის ძმის მიერ ნაჩუქარი ოქროს ნივთების, ტანსაცმლისა და პირადი ნივთების ქონის ფაქტი.

6.4 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხესთან ქორწილში ნაჩუქარი ოქროს ნივთების შენახვის ფაქტი უტყუარად ვერ დაადასტურა, თუმცა ის გარემოება, რომ ოქროს ნივთები მას ქორწილში ნამდვილად საჩუქრის სახით გადაეცა, მხარეთა ახსნა-განმარტებითა და მოწმეთა ჩვენებით დასტურდება.

6.5 სასამართლომ აღნიშნა, უდავოა რომ მოსარჩელე 2017 წლის 26 აპრილამდე მოპასუხის სახლში ცხოვრობდა და ისინი ერთიან საოჯახო მეურნეობას ეწეოდნენ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეები იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში, რა დროსაც მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული ოქროს ნივთები მიიღეს საჩუქრად, კერძოდ: 450 ლარად ღირებული ერთი ოქროს ყელსაბამი თავისი ოქროს კულონით, ერთი ოქროს ბეჭედი ბრილიანტისთვლებიანი, ერთი წყვილი საყურე, ყელსაბამი და სამაჯური ასევე ბრილიანტის თვლებით, მთლიანად 6000 ლარად ღირებული, ერთი ცალი ოქროს სამაჯური, ღირებული 910 ლარად, 420-ლარიანი ყელსაბამი, სამი ოქროს ბეჭედი (თითოეული ღირებული 250 ლარად).

6.6 სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ სარჩელი მხოლოდ ნაწილობრივ ცნო, კერძოდ, მოსარჩელისათვის ამ უკანასკნელის ძმის მიერ ნაჩუქარი სამაჯურისა და ყელსაბამის ნაწილში, დანარჩენი ოქროს ნივთების მასთან ყოფნის ფაქტი უარყო. მოპასუხის მტკიცებით, აღნიშნული ნივთები მისი ნათესავებისა და ოჯახის წევრების ნაჩუქარ ქონებას წარმოადგენს, რაც იმ ვარაუდის საფუძველს ქმნის, რომ მას არ სურს მისი ახლობლებისგან გაცემული ძვირფასეულობა დააბრუნოს.

6.7 სასამართლომ სსკ-ის 1158-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით ,,მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი“, განმარტა, რომ აღნიშნული ნივთები არ შეიძლება, მხოლოდ ერთ-ერთი მხარის საკუთრებად ჩაითვალოს. მართალია, მოსარჩელეს პირადად აჩუქეს ქორწილში, მაგრამ მის პირად საკუთრებად ვერ განიხილება. ქორწინების დროს პატარძლისათვის ნაჩუქარი ნივთები ოჯახის საპატივცემულოდ გაცემულ ქონებას წარმოადგენს და, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ქორწილის დროს პატარძალს გადაეცა, ქონება ორივე მეუღლის საკუთრებაა.

6.8 სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ნიშნობის დროს გაცემული ნივთები უკან დაბრუნებას ექვემდებარება (სსკ-ის 1109 მუხლი). მოცემულ შემთხვევაში ნიშნობა შედგა, მაგრამ მხარეთა ურთიერთობა ამით არ დასრულებულა, მათ გადაიხადეს ქორწილიც, ცხოვრობდნენ ერთად, შესაბამისად, ეს შემთხვევა მხოლოდ ნიშნობის ფარგლებში არ ექცევა. სადავო ნივთები ორივე მათგანისათვის ნაჩუქარი ქონებაა, რაც ამ ნივთებზე ერთდროულად ორივე მათგანის საკუთრების უფლებას წარმოშობს.

6.9 სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხეს ოქროს ნივთების ღირებულების ნახევრის - 3000 ლარის გადახდა უნდა დაეკისროს.

7. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

7.1 მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, ბოლნისის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

7.2 კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა აპელანტის (მოსარჩელის) მოსაზრება, რომ ნაჩუქარი ოქროს სამკაულების ღირებულება 6000 ლარია, თუმცა ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა კასატორის მამის ჩვენება, რომლის თანახმადაც, ნაჩუქარი სამკაულების ღირებულება 3000 ლარია.

7.3 სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს მოსარჩელისათვის ამ უკანასკნელის ძმის მიერ ნაჩუქარი ორი სამკაულის ფასის - 1330 ლარის გადახდა დააკისრა, მაშინ, როდესაც სასამართლომ მოპასუხის (კასატორის) მამის მიერ ნაჩუქარი ნივთები საერთო საჩუქრად ჩათვალა და ღირებულების გადახდა კასატორს დააკისრა.

7.4 კასატორის მტკიცებით, სსკ-ის 1158-ე და 1159-ე მუხლები, შეიძლება მხოლოდ რეგისრირებულ ქირწინებაში მყოფ მეუღლეებს ეხებოდეს, ამ კანონის გამოყენება მოცემულ დავასთან შეუსაბამოა.

7.5 კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ სსკ-ის 173-ე მუხლიც არასწორად გამოიყენა, მაშინ, როდესაც მამამისის მიერ ნაჩუქარი ნივთები საერთო საკუთრებად ჩათვალა მოსარჩელის ძმისგან ნაჩუქარი სამკაულებისგან განსხვავებით.

7.6 სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელეს სადავო სამკაულები თან არ წაუღია და მოპასუხესთან სახლში დატოვა.

8. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

8.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

11. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-2017, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

13. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

15. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თანასაკუთრება შეიძლება წარმოიშვას კანონის ან გარიგების საფუძველზე (სსკ-ის 173-ე მუხლი). თანასაკუთრება წარმოიშობა, მაგალითად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებაზე (სსკ-ის 1158-ე მუხლი).

16. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი ნივთის გამოთხოვაზე უარს უკავშირებს მხარეთა შორის ქორწინების არარსებობის ფაქტს.

17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი წესის თანახმად, ჩუქება განკარგვითი ხელშეკრულების ნაირსახეობაა და სამოქალაქო კოდექსის 525-ე მუხლის შესაბამისად, დასაჩუქრებული საჩუქარზე საკუთრების უფლებას ნივთის გადაცემის მომენტიდან მოიპოვებს, თუმცა, საგამონაკლისო წესს ადგენს საოჯახო სამართალი იმ შემთხვევისათვის, როდესაც მომავალი მეუღლისათვის (მეუღლეებისათვის) საჩუქრის გადაცემა ხდება ნიშნობაზე. ამგვარი სამართლებრივი ურთიერთობის იურიდული შედეგი დამოკიდებულია პირთა რეგისტრირებული ქორწინების ფაქტზე, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 1109-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებიდან გამომდინარე, დასაქორწინებელ პირთა წინასწარი თანხმობა (ნიშნობა) დაქორწინების ვალდებულებას არ წარმოშობს და არც მხარეები შედიან საოჯახო სამართლებრივ ურთიერთობაში. ამდენად, შეიძლება ითქვას, რომ ქორწინების რეგისტრაციის მომენტამდე ნიშნობის სუბიექტი საჩუქრის მართლზომიერი მფლობელია (სსკ-ის 158-ე, 159-ე, 170-ე მუხლები).

18. სსკ-ის 1109-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ნიშნობასთან დაკავშირებული საჩუქრები დაუქორწინებლობის შემთხვევაში მხარეებს უკან უბრუნდებათ. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა: მითითებული ნორმა ასახავს საზოგადოებაში დამკვიდრებულ ტრადიციას, რომ დაქორწინების მსურველ პირთა ნათესავებმა და ახლობლებმა სამომავლო ქორწინების აღსანიშნავად დაასაჩუქრონ მომავალი მეუღლეები, რაც ეფუძნება ვარაუდს, რომ დანიშნული წყვილი გარკვეული პერიოდის შემდეგ უთუოდ იქორწინებს, თუმცა, კანონმდებელი ნიშნობის ფაქტს რაიმე სავალდებულო სამართლებრივ შედეგს, დაქორწინებას არ უკავშირებს და ადგენს ნიშნობის საჩუქრის (რაც ხშირ შემთხვევაში ძვირად ღირებულ ნივთებია) მხარეთათვის დაბრუნების წესს. იმის გათვალისწინებით, რომ ნიშნობის მხარეებს წარმოადგენენ დასაქორწინებელი პირები, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ზემოხსენებული საჩუქრის დაბრუნების შესახებ მოთხოვნის წარდგენა შეუძლია ნიშნობის ერთ-ერთ მხარეს, რომლის მიმართ პატივისცემის გამოხატვის მიზნითაც შედგა ჩუქება (იხ. სუსგ #ას-297-280-2010, 14.06.2010 წელი).

19. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მხარეებს ნიშნობა ჰქონდათ, ხოლო 2016 წლის 5 ნოემბერს ქორწილი გადაიხადეს, ამასთან, 2017 წლის 26 აპრილამდე ერთად ცხოვრობდნენ და ერთიან საოჯახო მეურნეობას ეწეოდნენ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მხარეთა ურთიერთობა არ შეიძლება, მხოლოდ დასაქორწილებელ პირთა წინასწარ თანხმობად (ნიშნობად) ჩაითვალოს. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ქონება მექორწილეთათვის სწორედ ქორწინების დღის აღსანიშნავად გადაცემული ქონებაა, რაც ამ ნივთებზე ორივე მათგანის საკუთრების უფლებას ერთდროულად წარმოშობს. წყვილის ქორწილში მისულმა სტუმრებმა ქორწინების გამო ორივე მეუღლეს გადასცეს საჩუქრები, ინდივიდუალურად გადაცემული საჩუქრებიც წყვილისთვის განკუთვნილად უნდა იქნეს მიჩნეული, რაც ქორწინებას დაუკავშირეს სტუმრებმა (წყვილის ახლობელ-ნათესავებმა).

20. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით „ქორწინება გასცდა ფორმალურ ურთიერთობებს, ოჯახური ცხოვრების არსებობა-არარსებობის საკითხი მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია მჭიდრო პირადი ურთიერთობის რეალურად არსებობის ფაქტზე“ (Kroon v. the Netherlands). სასამართლომ 1994 წლის გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ „ოჯახური ურთიერთობების ცნება არ იზღუდება მხოლოდ ქორწინებაზე დამყარებული ურთიერთობით და შეიძლება მოიცავდეს სხვა დე ფაქტო ოჯახურ კავშირებს, როდესაც მხარეები ერთად ცხოვრობენ ქორწინების გარეშე“. ცხადია, აქ იგულისხმება ერთად ცხოვრება ქორწინების რეგისტრაციის ფაქტის გარეშე, რასაც ადგილი ჰქონდა განსახილველ შემთხვევაში.

21. რაც შეეხება მოპასუხის მიერ სადავო ნივთების ფლობის ფაქტს, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს ვალდებულებაა, სწორი მიმართულება მისცეს მტკიცებით საქმიანობას, რაც გულისხმობს იმას, რომ მან საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების განსაზღვრის შემდეგ სადავო და უდავო ფაქტები უნდა გამიჯნოს ერთმანეთისგან. სადავო ფაქტები მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს წარმოადგენს და მტკიცების ტვირთის განაწილების პროცესიც სწორედ აქ ვლინდება. სასამართლომ, როგორც საპროცესო საქმიანობის წარმმართველმა სუბიექტმა, მტკიცების ტვირთი იმგვარად უნდა გაანაწილოს, რომ საფრთხე არ შეექმნას მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი უფლების რეალიზაციას. მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი პროცესუალური წესი მოცემულია სსსკ-ის 102-ე მუხლში, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მითითებული ნორმა საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლთან კავშირში იმ დასკვნის საფუძველს ქმნის, რომ მხარეს, რომელიც სასამართლოს მიმართავს კონკრეტული მოთხოვნით, აწევს - როგორც ამ მოთხოვნის საფუძვლად არსებული ფაქტების მითითების, ასევე, მათი დამტკიცების, ანუ მტკიცებულებების წარდგენის ტვირთი. როგორც წესი, ფაქტის მითითებისა და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდროდ უკავშირდება ერთმანეთს, თუმცა არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს, საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი (შდრ. სუსგ №ას-1485-1401-2012, 11.11.2013).

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ მოძრავი ნივთების ფლობის ფაქტის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება. ვინაიდან, შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის მიერ შედგენილი და მოპასუხის დის მიერ ხელმოწერილი ხელწერილია საქმეში წარდგენილი, სადაც მოსარჩელე უთითებს, რომ მოპასუხის ოჯახიდან ოქროს ნივთები არ გამოატანეს, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი კასატორზე გადავიდა. მან კი ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო.

23. საკასაციო სასამართლო წინამდებარე განჩინების 7.2 ქვეპუნქტებში მითითებულ კასატორის პრეტენზიასტან დაკავშირებით, განმარტავს, რომ სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოპასუხე ვალდებულია, საქმის მომზადების მიზნით, აქტიურად იმოქმედოს, რაც, უპირველესად, სასამართლოსათვის სარჩელზე მისი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენაში გამოიხატება. მოპასუხის მიერ ამ უფლების განუხორციელებლობა, სსსკ-ის 206-ე მუხლის შესაბამისად, ართმევს მას უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს (ანუ, სასამართლოს სხდომაზე მხარისაგან მტკიცებულები აღარ მიიღება). ამ შემთხვევისათვის სხვა რაიმე სპეციალურ შედეგს კანონი არ ადგენს (შდრ. სუსგ №ას-664-635-2016, 02.03.2017).

24. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის მიერ წარდგენილი შესაგებელი არ შეიცავს მოსარჩელის მიერ ოქროს ნივთების ღირებულების უარყოფის შესაბამის მიზეზებსა და არგუმენტებს. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მითითებული და მოპასუხის მიერ არაკვალიფიციურად შედავებული გარემოება, სამართლებრივად ქმნიან იმის პრეზუმფციას, რომ სადავო ნივთების ღირებულება სწორია, აღნიშნული პრეზუმირებული გარემოებების დამაჯერებლად და სარწმუნოდ გაქარწყლება კი, სწორედ მოპასუხის ვალდებულებაა და მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში უნდა დაიძლიოს. შესაბამისად, კასატორის (მოპასუხის) პრეტენზია, რომელიც სამართალწარმოების შესაბამის საპროცესო ეტაპზე შესაგებლით შედავებული არ არის, უსაფუძვლოა და მოპასუხისათვის უარყოფით სამართლებრივ შედეგებს იწვევს.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დისპოზიციურობის პრინციპი (სსსკ-ის მე-3 მუხლი) მხარეს ანიჭებს უფლებას, თავისუფლად განკარგოს თავისი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. აღნიშნული ნორმის თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა წარმოადგენს დისპოზიციურობის პრინციპის კონკრეტულ გამოვლინებას, კერძოდ, მოპასუხის მიერ თავისი მატერიალურ-სამართლებრივი უფლების განკარგვის აქტს. ამავე კოდექსის 131-ე მუხლის მიხედვით კი, მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას. სსსკ-ის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილი კი განმარტავს, რომ, სარჩელის ცნობა მისი დაკმაყოფილების საფუძველია. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის აღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე აღნიშნავს, რომ წინამდებარე განჩინების 7.3, 7.5 ქვეპუნქტებში მითითებული საკასაციო პრეტენზიები, მოცემულ შემთხვევაში, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

26. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 248-ე მუხლზე მითითებით ,,სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა“, განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით მხოლოდ მოპასუხემ გაასაჩივრა, ხოლო მოსარჩელეს არ გამოუყენებია გასაჩივრების საპროცესო შესაძლებლობა და მოსარჩელის სასარგებლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული მოთხოვნა მოპასუხისათვის 3000 ლარის დაკისრების ნაწილში სადავოდ არ გაუხდია, მოგებული მხარის სასარგებლოდ გამოტანილი გადაწყვეტილების შეცვლა პროცესუალური მოწინააღმდეგის შედავების არარსებობის პირობებში, მხარის სასარგებლოდ დაკმაყოფილებული მოთხოვნის საუარესოდ შებრუნებას გამოიწვეს, რაც დაუშვებელია, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხისათვის დაკისრებული 3000 ლარის ნაწილში უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წინამდებარე განჩინების 2.1 ქვეპუნქტში მითითებული ძვირფასეულობის საჩუქრად მიღებისა და ამ ნივთებზე მოპასუხის ფლობის ფაქტი დაადგინა, რომლის ჯამური ღირებულების ნახევარი სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოპასუხისათვის დაკისრებულ თანხას აღემატება.

27. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ხ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.ხ–ს (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, მის მიერ, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადასახადო დავალება N0, გადახდის თარიღი 2018 წლის 5 ნოემბერი), 70% – 105 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე