საქმე №ას-153-2019 8 მაისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – ი. ყ-ი (მოსარჩელე, აპელანტი)

მეორე კასატორი – ა(ა)იპ „თ. გ. ფონდი“ (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 ივნისის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ი. ყ-მა (შემდეგში: მოსარჩელე ან პირველი კასატორი) სარჩელი აღძრა ა(ა)იპ „თ. გ. ფონდის“ (შემდეგში: მოპასუხე ან მეორე კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) ზიანის ანაზღაურება ქ. თბილისი, ე. ...-ის მოედანი/ა. კ. ქ.N../...-ის მიმდებარედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე (შემდეგში: მიწის ნაკვეთი ან უძრავი ნივთი) მდგარი შენობის დემონტაჟის სამუშაოების ღირებულების - 10 259 ლარის, ქვაბულის ამოთხრის, მისი გამაგრების და ახალი შენობის აშენების ღირებულების - 137 435 ლარის, ქვაბულის მხრიდან სამეზობლო მიჯნის გასამაგრებელი კედლების მოწყობის სამუშაოების ღირებულების - 65 740 ლარის, სულ - 213 434 ლარის გადახდა; ბ) მიწის ნაკვეთის და მასზე მდგარი შენობის გამოუყენებლობით, კერძოდ, მისი გაქირავებით მისაღები შემოსავლის მიუღებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 2013 წლის ნოემბრიდან (შენობის და მიწის დაზიანებიდან) 2015 წლის დეკემბრამდე (სარჩელის აღძვრამდე) პერიოდზე 48 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით და 2015 წლის დეკემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში - 2 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით.

2. მოსარჩელე წარმოადგენს უძრავი ქონების, კერძოდ, 472 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და მასზე მდგარი 114.50 კვ.მ. შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეს. 2013 წლის ნოემბერში მოპასუხემ მოსარჩელეს მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, ე. ...-ის მოედანი N6 და N7-ში მდებარე მიწის ნაკვეთებზე ყოველგვარი პროექტის და ნებართვის გარეშე დაიწყო სამშენებლო სამუშაოების წარმოება, კერძოდ, ამ ნაკვეთებზე არსებული ავარიული შენობის დემონტაჟის შემდეგ ახალი შენობის აშენების მიზნით ზუსტად სამეზობლო საზღვართან ამოთხარეს 5 მეტრის სიღრმის ქვაბული და აღარ გააგრძელეს მშენებლობა. მიწის ნაკვეთი დღემდე ამ მდგომარეობაშია. ამასთან, გარდა იმისა, რომ მოპასუხე მხარეს არ გააჩნდა პროექტი და მშენებლობის ნებართვა, მოპასუხემ სამუშაოები განახორციელა სამშენებლო ნორმების უხეში დარღვევით. კერძოდ, 5 მეტრამდე სიღრმის ქვაბული ამოთხარეს მოსარჩელის სამეზობლო მიჯნაზე ფერდის გამაგრების გარეშე, რამაც გამოიწვია ნიადაგის სიმკვრივის (ყამირის) შესუსტება, მიწის ნაკვეთზე გაჩნდა ნაპრალისებული ბზარები, მთლიანად ჩამოიშალა 175 კუბური მეტრის მოცულობის მიწის ნაკვეთი, დაიშალა შენობის ნაწილი, მოხდა შენობის ნაწილის საძირკვლის კონსტრუქციის და კაპიტალური კედლების რღვევა. შენობის პირვანდელი სახით აღდგენა (ახალი შენობის აშენება) შესაძლებელია სპეციალურად დამუშავებული პროექტით. ამასთან, მიჯნით მიმდებარე მშენებლობის ნულოვანი ციკლის (5 მეტრის სიღრმის ქვაბულის) დასრულების შემდეგ. მოსარჩელემ განმარტა, რომ არაერთხელ მიმართა როგორც თბილისის მერიას, ასევე მოპასუხეს და როგორც გაარკვია, მოპასუხე არ აგრძელებს დაწყებულ სამუშაოს და უფრო მეტიც, არც სამომავლოდ აქვს დაგეგმილი მშენებლობის გაგრძელება. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მოპასუხის მიერ უკანონოდ და სამშენებლო ნორმების უხეში დარღვევით ჩატარებული სამუშაოების შედეგად მოსარჩელეს მიადგა მატერიალური ზიანი, დაენგრა შენობა-ნაგებობა, რომლითაც ვერ სარგებლობს და საჭიროა მისი დემონტაჟი, ხოლო იგივე ან სხვაგვარი შენობის ახლიდან აშენებისთვის საჭირო გახდა ისეთი დამატებითი სამშენებლო სამუშაოების ჩატარება, რომლის აუცილებლობაც გამოიწვია მიწის ნაკვეთის (ნიადაგის) დაზიანებამ. მოსარჩელის მოსაზრებით, გარდა ზემოაღნიშნული ზიანისა, მას ასევე ზიანი მიადგა დანგრეული შენობის და დაზიანებული მიწის ნაკვეთის გამოუყენებლობით. კერძოდ, მისი გაქირავებით მისაღები შემოსავლის მიუღებლობით მიყენებული ზიანი შეადგენს თვეში 2 000 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში, რაც 2013 წლის ნოემბრიდან სარჩელის აღძვრამდე პერიოდისთვის შეადგენს 48 000 აშშ დოლარს.

3. მოპასუხემ წარმოადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შედავება, რომელშიც მიუთითა ზიანის მოპასუხისათვის დაკისრების საფუძვლის არარსებობაზე. მოპასუხემ განმარტა, რომ მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელ ერთ-ერთ წინაპირობას - მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას, ვინაიდან, მოპასუხემ ქ.თბილისის მერიის სსიპ არქიტექტურის სამსახურის 2012 წლის 04 იანვრის N01/13 ბრძანებით შეთანხმებული პროექტის საფუძველზე განახორციელა ქ. თბილისში, ძველი თბილისის რაიონში (სექტორი-კრწანისი), ერეკლე მეორის მოედ.N6-ში მდებარე უძრავი ქონების დემონტაჟი. საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ფონდის მიერ ჩატარებული ქ. თბილისში, ე. ...-ის მოედნის N6 და N7-ში საცხოვრებელი სახლების მშენებლობისთვის გამოყოფილი უბნის საინჟინრო გეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგენილ იქნა, რომ „საკვლევ ტერიტორიაზე კვლევით ნამუშევრებში გამოვლინდა გრუნტის წყალი. შურფებში ფიქსირდება ტექნოლოგიური წყლები, ჭაბურღილებში - გრუნტის წყალი“. ამავე კვლევის თანახმად, „თავდაპირველად, ტერიტორიის განაშენიანებამდე, გრუნტის წყალი ცირკულირებდა ალუვიურ ნალექებში - კენჭნარებში. შემდგომში, უბნის ინტენსიურმა ათვისებამ, დროთა განმავლობაში მიწისქვეშა კომუნიკაციების მწყობრიდან გამოსვლამ - წყლის დანაკარგმა ხელსაყრელი პირობები შექმნა გრუნტის წყლის დამატებითი კვებისთვის, რაც ზოგადად ნეგატიურად აისახა გრუნტის მდგომარეობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის მიერ განხორციელებული სადავო მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების დემონტაჟის შემდეგ ამოღებული ქვაბული არავითარ კავშირში არ არის მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული შენობისთვის რაიმე სახის ზიანის მიყენებასთან. შესაბამისად, რამდენადაც მიზეზობრივი კავშირი არ არის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, მოპასუხის განმარტებით, სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მიწის ნაკვეთზე მდგარი შენობის დემონტაჟის სამუშაოების ღირებულების 10 259 ლარის, ქვაბულის ამოთხრის, მისი გამაგრების და ახალი შენობის აშენების ღირებულების - 137 435 ლარის, ქვაბულის მხრიდან სამეზობლო მიჯნის გასამაგრებელი კედლების მოწყობის სამუშაოების ღირებულების - 65 740 ლარის, სულ - 213 434 ლარის გადახდა; მოთხოვნა, 2013 წლის ნოემბრიდან 2015 წლის დეკემბრამდე 48 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარში და 2015 წლის დეკემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში 2 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის სახით მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

5. გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში. მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხემ - სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის უარყოფა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 ივნისის განჩინებით ორივე სააპელაციო საჩივრები უარყოფილი იქნა.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, უძრავი ნივთი (მიწის დაზუსტებული ფართობი 472 კვ.მ, ხოლო შენობა - ნაგებობა 114.40 კვ.მ) საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოსარჩელის სახელზე.

8. დადგენილია, რომ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის დაზიანება გამოწვეულია მასთან სამეზობლო საზღვარზე №6 მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობის მშენებლობისთვის მოპასუხის მიერ ქვაბულის მოწყობით.

9. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგოდ, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. სსკ-ის 326-ე მუხლის მიხედვით კი, წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება ასევე სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სსკ-ის 409-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. დელიქტიდან გამომდინარე სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, პირს დაეკისრება ერთდროულად რამდენიმე პირობის არსებობის შემთხვევაში: 1) უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება, 2) სახეზე უნდა იყოს ზიანი, 3) უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას შორის, 4) ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი. მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ, მოვალის მოქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული, არამედ ზიანის გამომწვევიც. თავის მხრივ, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

10. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს: 1) მოპასუხის მიერ ქვაბულის ამოღების შედეგად მიყენებული ზიანის (რაც გამოიხატა შენობისა და მიწის ნაკვეთის დაზიანებაში) - 213 434 ლარის ანაზღაურება; 2. უძრავი ნივთის გაქირავებით მისაღები შემოსავლის მიუღებლობით მიყენებული ზიანის 2013 წლის ნოემბრიდან 2015 წლის დეკემბრამდე პერიოდზე 48 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის და 2015 წლის დეკემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში - 2 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის დაკისრება.

11. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ ნივთის გაქირავება ვერ შეძლო, რის შედეგადაც დაკარგა ქირის სახით მისაღები შემოსავალი ყოველთვიურად 2 000 აშშ დოლარის ოდენობით (მიუღებელი შემოსავლის მტკიცების ტვირთი). თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანი, რომელიც დადგა, მიზეზობრივ კავშირშია მოპასუხის მიერ სადავო მისამართზე - N6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე ქვაბულის გათხრასთან (დელიქტით მიყენებული ზიანის მტკიცების ტვირთი).

12. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 28.01.2014წ. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად დასტურდება, რომ უძრავი ნივთის - დაახლოებით ½ ნაწილის ნგრევა-დაზიანება გამოიწვია მასთან სამეზობლო საზღვარზე №6 მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობის მშენებლობისთვის სამშენებლო ნორმების მოთხოვნების დარღვევით 5მ-მდე სიღრმის ქვაბულის მოწყობამ. შენობის პირვანდელი სახით აღდგენა შესაძლებელია სპეციალურად დამუშავებული პროექტით, მასთან მიჯნით მიმდინარე ნულოვანი ციკლის დასრულების შემდეგ. დასკვნის კვლევითი ნაწილის მიხედვით 2014 წლის 23 იანვარს ვიზუალურად შესწავლილი იქნა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის მდგომარეობაზე, მასთან მიჯნით №6 მიწის ნაკვეთზე მიმდინარე მშენებლობის ზეგავლენის საკითხი. 2013 წლის ნოემბრის თვეში სადავო მისამართზე №6-ში არსებული ავარიული შენობის დაშლის შემდეგ არსებულ მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობის მშენებლობასთან დაკავშირებით №3/36 სახლის სამეზობლო საზღვარზე გაითხარა 5 მ-დე სიღრმის ქვაბული ფერდის გამაგრების გარეშე, ქვაბულის გათხრამ გამოიწვია №3/36 სახლის ქვაბულთან მიმდებარე ნაწილში, ფართით 25მ² საძირკვლის კონსტრუქციისა და კაპიტალური კედლების რღვევა, რის გამოც, შენობის დაზიანებული ნაწილი დემონტირებული იქნა. შემოწმებით დადგინდა, რომ აღნიშნული ქვაბულის გათხრის შემდეგ №3/36 სახლის ტერიტორიაზე ყამირში გაჩენილმა ნაპრალისებრმა ბზარებმა დააზიანა აგრეთვე შენობის დარჩენილ ნაწილში ტორსულ კედლიდან 4მ სიგრძის მონაკვეთზე გრძივი კედლები, სადაც დღეისთვის დახრილი მიმართულების ბზარებია განვითარებული. დამაკმაყოფილებელია შენობის აღმოსავლეთის ტორსულ კედლიდან 10მ სიგრძის მონაკვეთში განთავსებული 50მ² ფართის ტექნიკური მდგომარეობა.

13. მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილი 07.07.2014წ. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N5003010114 დასკვნის მიხედვით ირკვევა შემდეგი: ექსპერტიზის წინაშე დასმული იყო შემდეგი კითხვები: 1. რა მოცულობის მიწის ნაკვეთი იქნა ჩამოშლილი საკვლევი ობიექტის სამეზობლო საზღვარზე ახალი შენობის მშენებლობისთვის ქვაბულის მოწყობის შემდეგ; 2. რა მოცულობის მიწის ნაკვეთი გახდა მშენებლობისთვის არამყარი და გამოუსადეგარი; 3. რა მოცულობის შენობა-ნაგებობა იქნა ჩამონგრეული და დაზიანებული, ჩამონგრევამდე იყო თუ არა შენობა ნაგებობა გამოსადეგი, რა მდგომარეობაშია შენობა-ნაგებობის დარჩენილი ნაწილი. 1. ,,სადავო მქონე მიწის ნაკვეთზე სამეზობლო საზღვარზე ქვაბულის გათხრით 39მ² ფართზე ჩამოშლილია დაახლოებით 175მ³ მოცულობის მიწის ნაკვეთი; 2. ყამირში გაჩენილი ნაპრალისებრი ბზარებით დაზიანებულია N3/36 მიწის ნაკვეთის დაახლოებით 67.5მ2 ფართი; 3. ქვაბულის მოწყობით დაიშალა შენობის 25 მ2 ფართი მოცულობით 75 მ³; 4. N3/36 შენობის დარჩენილ ნაწილში დაახლოებით 20-30 მ2 ფართი დაზიანებულია აგურის შენობების დაზიანებათა ინტენსიურობის შეფასების კლასიფიკაციით III ხარისხში. ასეთ ხარისხში დაზიანებულ შენობაში დაქვეითებულია საექსპლუატაციო მედეგობა და შენობის შემდგომი ექსპლუატაცია საჭიროებს აღდგენა-გამაგრების სამუშაოების ჩატარებას სპეციალურად დამუშავებული პროექტით.“ (ტ.1.15-19).

14. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნების საწინააღმდეგოდ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი იქნა 20.06.2016წ. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა №003571416. ექსპერტიზის წინაშე დასმული კითხვები იყო: 1. მეზობელ მიწის ნაკვეთზე ქვაბულის ამოღებამდე სადავო შენობის ტექნიკური მდგომარეობის არცოდნის პირობებში შესაძლებელია თუ არა ერთმნიშვნელოვნად იმის დადგენა, რომ სადავო შენობის ნაწილის დაზიანება პირდაპირ კავშირშია მეზობელი მიწის ნაკვეთზე ქვაბულის ამოღებასთან; 2. ქვაბულის ამოღებამდე იყო თუ არა სადავო უძრავი ნივთი გამოსადეგი ექსპლოატაციისთვის. დასკვნის მიხედვით, სადავო ნივთის დაზიანება შეეძლო გამოეწვია მომიჯნავე ნაკვეთში სამშენებლო ნორმების დარღვევით მოწყობილი ქვაბულის ფარდის დაძვრას და სადემონტაჟო სამუშაოების დროს წარმოქმნილ ვიბრაციებს. ამაზე ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს 2013 და 2014 წლებში გადაღებული ფოტომასალის შედარება. ამავე დროს სხვა მაპროვოცირებელი ფაქტორები აღნიშნული პერიოდისთვის არ არსებობდა. საინჟინრო პრაქტიკაში მრავალი ფაქტი არსებობს, მათ შორის, ქ.თბილისში ქვაბულის ამოღების შედეგად პრევენციული ღონისძიებების გატარების გარეშე მომიჯნავედ მდებარე შენობის დაზიანების, შესაბამისად მიზეზობრივი კავშირი სადავო მისამართზე №6-№7-ში მდებარე ნაკვეთში ქვაბულის ამოღებასა და სადავო უძრავი ნივთის (შენობის) დაზიანებას შორის არსებობს. მითუმეტეს, როდესაც ქვაბულში დიდი ხნის განმავლობაში ჩაედინებოდა ტექნოლოგიური წყალი, რასაც ადასტურებს ექსპერტიზის ბიუროს მიერ 2013 წელს აღნიშნულ უბანზე ჩატარებული კვლევები. ქვაბულის ამოღებამდე სადავო უძრავი ნივთის ტექნიკური მდგომარეობა სავარაუდოდ იყო არადამაკმაყოფილებელი და მისი ექსპლოატაცია საფრთხის შემცველი იყო.

15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას 24.01.2017 წლის სასამართლო სხდომაზე 28.01.2014წ. და 07.07.2014წ ექსპერტიზის დასკვნების ავტორმა/ ექსპერტმა განმარტა, რომ მეზობელ მიწის ნაკვეთზე 5 მეტრამდე სიღრმის ქვაბული გათხრილია მიწაზე ფერდის გამაგრების გარეშე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მეზობელი მიწის ნაკვეთზე ქვაბული გათხრილია გათხრისთვის საჭირო პირობების დარღვევით (15:07:17) ექსპერტის განმარტებით სადავო უძრავ ნივთზე განვითარებული მოვლენები (შენობის ნგრევა, მიწის ჩამოშლა) უშუალო მიზეზობრივ კავშირშია მეზობელი მიწის ნაკვეთზე ქვაბულის ამოღებასთან. (15:19:40; 15:19:48) ექსპერტის განმარტებით, გათვალისწინებით იმისა, რომ შენობის დაზიანების გარდა ჩამოშლილია დაახლოებით 175მ3 მოცულობის ნიადაგი, აუცილებელია ნიადაგის გამოცვლა და მისი შემდგომი გამაგრება, ამასთან, მიწაზე გამაგრებითი კედლის მოწყობის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნება ნულოვანი ციკლის დასრულებამდე შენობის აღდგენის სამუშაოების დაწყება. (15:12:15; 15:31:50) ამავე სხდომაზე მოწვეულმა 20.06.2016 წ. დასკვნის ავტორმა ექსპერტმა - განმარტა, რომ ქვაბულის ამოთხრა ნებისმიერ შემთხვევაში, მათ შორის, იმ შემთხვევაშიც კი გამოიწვევდა სადავო უძრავი ნივთის დაზიანებას, თუკი ქვაბულის ამოღებამდე შენობა-ნაგებობა სრულიად გამართულ მდგომარეობაში იქნებოდა. (15:43:01- 15:43:07).

16. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია მოპასუხეს თბილისის არქიტექტურის სამსახურის №04.01.2012წ. ბრძანების და 04.01.2012 წლის №6/13-1 სანებართვო მოწმობის საფუძველზე ქ. თბილისში ძველი თბილისის რაიონში ე. ... მოედანი №6-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის ნაწილის დემონტაჟის (ანაზომების საფუძველზე შემდგომი რეაბილიტაციის მიზნით) უფლება გააჩნდა, თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპერტიზის დასკვნებით, ასევე დასკვნის ავტორ ექსპერტთა მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ახსნა-განმარტებებით დადასტურებულ გარემოებას წარმოადგენს, რომ ბრძანებაში და სანებართვო მოწმობაში მითითებული სამუშაოების წარმოების მიზნით მოპასუხემ ქვაბულის ამოღება ქვაბულის ამოღებისთვის დადგენილი პირობების დარღვევით განახორციელა (არ განახორციელა გამაგრებითი სამუშაოები, დამცავი კედლი მოწყობა). მით უმეტეს, როდესაც თავად 04.01.2012 წლის ბრძანებით გათვალისწინებულ გარემოებას წარმოადგენდა დემონტაჟის პროცესში უსაფრთხოების და სადემონტაჟო სამუშაოების პროექტით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვა.

17. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის სააპელაციო საჩივრის პოზიცია, იმასთან დაკავშირებით, რომ რადგან მას სადემონტაჟო სამუშაოების წარმოების ნებართვა ჰქონდა, ზიანი მისი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით გამოწვეული არ ყოფილა. სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების მომიჯნავედ დამცავი კედლის მოწყობის გარეშე ქვაბულის ამოღების გამო, მოპასუხის კუთვნილი შენობის ნგრევა/დაზიანებით, ასევე მოპასუხის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაზიანებით (ეზოს ტერიტორიიდან ჩამოშლილია დაახლოებით 175მ3 მოცულობის ნიადაგი, ასევე გაჩენილია ბზარები) გამოწვეულ ზიანზე პასუხისმგებელ პირს წარმოადენს სწორედ მოპასუხე.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე სააპელაციო საჩივრით აგრეთვე სადავო ხდიდა ზიანის - 213 434 ლარის ოდენობას და მიუთითებდა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ხარჯთაღრიცხვისგან განსხვავებით სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 2 აპირლის ექსპერტიზის დასკვნაზე თანდართული ლოკალურ-რესურსული ხარჯთაღრიცხვა სადავო შენობის აღდგენა-გაძლიერების სამუშაოებისთვის მაქსიმალურ საორიენტაციო ღირებულებად 74 531 ლარს განსაზღვრავს. ამდენად, მოპასუხის მოსაზრებით, იმ შემთხვევაში, თუკი დამდგარ ზიანზე, მისი პასუხისმგებლობა დადგება, ზიანის ოდენობა და შესაბამისად მისი პასუხისმგებლობის მოცულობა მოსარჩელის მიმართ უნდა განისაზღვროს მხოლოდ 74 531 ლარით. ეს პოზიცია ეფუძნებოდა იმ არგუმენტს, რომ დაზიანებული შენობის აღდგენა შესაძლებელია მისი დემონტაჟის და ახალი შენობის აშენების გარეშე, რაც ამცირებს გასაწევი ხარჯების ოდენობას.

19. პირველ რიგში, მოპასუხის ზემოაღნიშნულ პოზიციასთან დაკავშირებით, ყურადღება გამახვილდა იმ გარემოებაზე, რომ საქმის ზეპირი განხილვისას, მას შემდეგ, რაც მოსმენილი იქნა ერთ-ერთი ექსპერტის განმარტებები დემონტაჟის გარეშე დაზიანებული შენობის აღდგენის საკითხთან დაკავშირებით (იხ. 2017 წლის 24 იანვრის სხდომის ოქმის 15:41:50 - 16:06:04), სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული და დაკმაყოფილეუბლი იქნა მოპასუხე მხარის შუამდგომლობა (იხ. 2017 წლის 20 ივნისის საოქმო განჩინება) და მოპასუხეს მიეცა მიყენებული ზიანის აღმოსაფხვრელად საჭირო ხარჯების დამადასტურებელი მტკიცებულების (ექპსერტიზის დასკვნის) წარმოდგენის შესაძლებლობა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ დიდი დრო დაეთმო საექსპერტო კვლევის ჩატარებისა და შესაბამისი დასკვნის წარმოდგენისათვის მხარეს, მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი 2018 წლის 2 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნა არ შეიცავს მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაზიანებული ნაწილის აღდგენისათვის აუცილებელი სამუშაოების და მისი ხარჯთაღრიცხვის შესახებ კვლევას და შესაბამის დასკვნას (რაც განპირობებულია თავად დამკვეთის /მოპასუხის/ მიერ ექსპერტის წინაშე დასმული შეკითხვით).

20. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოსარჩელის კუთვნილი შენობის დანგრევის და დაზიანების გარდა ასევე დაზიანებულია მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის ნაწილიც, რომელიც უშუალოდ ემიჯნება მოპასუხის მიერ ამოღებულ ქვაბულს. კერძოდ, ჩამოშლილია დაახლოებით 175მ3 მოცულობის ნიადაგი, აგრეთვე ყამირში გაჩენილი ნაპრალისებრი ბზარებით დაზიანებულია მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაახლოებით 67,5 მ2 ფართი (იხ 07.07.2014წ. ექსპერტიზის დასკვნა. ტ. 1, ს.ფ. 16). ამ დაზიანებების გათვალისწინებით, რომლებიც ასევე გამოიწვია მოპასუხის მიერ ქვაბულის ამოღებამ, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი არ შემოიფარგლება მხოლოდ შენობის დაზიანებით დამდგარი ზიანით და შესაბამისად, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი 2018 წლის 2 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნა სრულად არ ასახავს მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის აღმოსაფხვრელად აუცილებელ სამუშაოებს და მათ ხარჯთახრიცხვას.

21. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი შპს ,,დიზაინერული სტუდია ,,ნიკოლოზ & ვაჟები’’ მიერ შედგენილი საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მიხედვით მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე მდგარი შენობის დემონტაჟის სამუშაოების ღირებულება შეადგენს - 10 259 ლარს, ქვაბულის ამოთხრის, მისი გამაგრების და ახალი შენობის აშენების ღირებულება - 137 435 ლარს, ხოლო ქვაბულის მხრიდან სამეზობლო მიჯნის გასამაგრებელი კედლების მოწყობის სამუშაოების ღირებულება 65 740 ლარს (ჯამში 213 434 ლარი). მართალია, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ლოკალურ-რესურსული ხარჯთაღრიცხვა №1 შენობის აღდგენა-გაძლიერების ღირებულებად 74,53197 ლარს განსაზღვრავს, თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასახელებულ დოკუმენტში მითითებულია, რომ აღნიშნული თანხა წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე მდებარე მხოლოდ შენობის აღდგენა-გაძლიერების ღირებულებას.

22. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 07.07.2014 წლის ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე წინამდებარე განჩინებით დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს ფონდის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად არა მხოლოდ მოსარჩელის კუთვნილი შენობა-ნაგებობის, არამედ, ამავე მისამართზე 175 მ3 მოცულობის მიწის ჩამოშლის და ყამირში გაჩენილი ნაპრალისებრი ბზარების შედეგად მიწის ნაკვეთის დაახლოებით 67.5 მ2 დაზიანების ფაქტი, ფონდის მიერ წარმოდგენილი ხარჯთაღრიცხვა, რომელშიც მოცემულია მხოლოდ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული შენობის აღდგენა-გაძლიერების სამუშაოებისთვის საჭირო ხარჯები მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის და საცხოვრებელი სახლის ეზოს დაზიანების ხარისხის და მის აღსადგენად გასატარებელი სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობის გათვალისწინებით, არ წარმოადგენს მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის აღმოფხვრისათვის ადეკვატურ ღონისძიებას. ამდენად, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 02.04.2018წ. ექსპერტიზის დასკვნა და თანდართული ლოკალურ-რესურსული №1 ხარჯთაღრიცხვა მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნებისათვის სათანადო მტკიცებულებად არ იქნა მიჩნეული.

23. საბოლოოდ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასტურდებოდა მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების და მიყენებული ზიანის ოდენობის ფაქტი. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების გასაბათილებლად საპირისპირო მტკიცებულების წარმოდგენა ვერ უზრუნველყო მოპასუხემ. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც დადასტურებულია, რომ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირს წარმოადგენდა მოპასუხე, აგრეთვე, მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის, კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხის მიერ ჩატარებულმა სამშენებლო სამუშაოებმა (ქვაბულის ამოღება) გამოიწვია მოპასუხის კუთვნილი შენობის მზიდი კედლების და საძირკვლის რღვევა და შესაბამისად, შენობის ნაწილის ჩამონგრევა და ასევე, დარჩენილი ნაწილის მნიშვნელოვანი დაზიანება, აგრეთვე, ის ფაქტი, რომ მოპასუხის წარმოებულმა სამუშოებმა ასევე გამოიწვია მოპასუხის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაზიანება, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით გასაზიარებელი იყო უნდა ყოფილიყო მოსარჩელის პოზიცია.

24. მით უფრო, რომ მოპასუხემ მისთვის მიცემული შესაძლებლობის მიუხედავად, ვერ შეძლო შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ზიანის მოცულობის გასაბათილებლად.

25. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოპასუხეს მართებულად დააკისრა 213 434 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

26. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით კი, რომელიც მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით პრეტენზიას შეეხებოდა, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განხორციელებული არ იყო სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 411-ე მუხლის და 412-ე მუხლის წინაპირობები. ამ ნაწილში, მოსარჩელემ მისი ახსნა-განმარტების გარდა სასამართლოს ვერ წარმოუდგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ უძრავი ნივთის დაზიანებდამდე იგი ნივთს ყოველთვიურად 2 000 აშშ დოლარად აქირავებდა, მხოლოდ ის გარემოება, რომ არა ნივთის დაზიანება მოსარჩელე ნივთის გაქირავებით ყოველთვიურად 2000 აშშ დოლარის ოდენობით სარგებლის მიღებას აპირებდა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

27. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ორივე მხარემ გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით. პირველი საკასაციო საჩივრის (მოსარჩელე) საფუძვლები ემყარება შემდეგ გარემოებებსა და მოსაზრებებს:

28. პირველი კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელი და არასწორია მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, კერძოდ, კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას აღნიშნული მოთხოვნა პირველმა კასატორმა შეამცირა 80 000 აშშ დოლარამდე, რომელიც სარჩელის აღძვრიდან (2015 წლის დეკემბრიდან) მოთხოვნის შემცირებამდე (2018 წლამდე) პერიოდისთვის უკვე შეადგენდა 80 000 აშშ დოლარზე მეტ თანხას. ამასთან, დაუსაბუთებელია რატომ უარყო სასამართლომ სარჩელის ეს მოთხოვნა. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ ამ ნაწილში, სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ პირობად სააპელაციო პალატამ მიიჩნია ქონების დაზიანებამდე მისი გაქირავების ფაქტის არსებობა და მოსარჩელეს დააკისრა იმის მტკიცების ტვირთი, რომ ქონება დაზიანებამდე იყო გაქირავებული. შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტება იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისთვის აუცილებელია დადგინდეს, იყო თუ არა შესაძლებელი ქონების დაზიანებამდე მისი გაქირავება და ამავე დროს, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება (აუდიტორული დასკვნა), რომლითაც ერთმნიშვნელოვნად არის დადგენილი, რომ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება დაზიანებამდე არსებული მდგომარეობით გაქირავდებოდა თვეში 2000 აშშ დოლარად, სააპელაციო პალატამ არ მიიჩნია მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისთვის საკმარის ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებად. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს ამგვარი განმარტება და სამართლებრივი შეფასება არ არის სწორი, ეწინააღმდეგება სსკ-ის 411-ე მუხლს, სასამართლო პრაქტიკას და კერძო საკუთრებით სარგებლობის, როგორც ერთ-ერთი ფუნდამენტური უფლების სამართლებრივ ბუნებას. პირველი კასატორი ციტირებს გასაჩივრებული განჩინების იმ ნაწილს, სადაც განმარტებულია სსკ-ის 411-ე მუხლი (განჩინების მე-20 გვერდის მე-3 აბზაცი) და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განმარტება პირდაპირ ეთანხმება კასატორის განმარტებას და მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისთვის საჭიროდ მიიჩნევს მხოლოდ იმის დადგენას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი, როგორც სავარაუდო შემოსავლის მიღება. ეს განმარტება სრულიად გამორიცხავს იმის მტკიცების აუცილებლობას, რომ ქონების დაზიანებამდე მოსარჩელეს გაქირავებული ქონდა ეს ქონება და ქირის საფასურის სახით იღებდა შემოსავალს. პირველი კასატორის მითითებით, სსკ-ის 411-ე მუხლი ვერ იქნება განმარტებული იმგვარად, რომ მიუღებელ შემოსავლად უნდა მივიჩნიოთ მხოლოდ ისეთი შემოსავალი, რომელსაც უკვე ღებულობდა დაზარალებული და ვეღარ იღებს მოვალის მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შეუსრულებლობით (ზიანის მიმყენებლის ბრალეული ქმედებით). ზემოთმითითებული მუხლის მეორე წინადადებაში სიტყვები - „რომელსაც იგი მიიღებდა“ ერთმნიშვნელოვნად გულისხმობს სწორედ ისეთ შემოსავალს, რომლის მიღების შესაძლებლობაც ექნებოდა დაზარალებულს და არა ისეთ შემოსავალს, რომელსაც უკვე ღებულობდა და გააჩნია ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. შესაბამისად, მითითებული ნორმის თანახმად, მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს არა ის, ღებულობდა თუ არა ზიანის მიყენებამდე კონკრეტულ შემოსავალს, არამედ უნდა ამტკიცოს მიიღებდა თუ არა ამ შემოსავალს ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

29. პირველი კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის მიერ ზიანის მომტანი ქმედების განხორციელებით მოსარჩელის კუთვნილი ქონება დაზიანდა იმგვარად, რომ მისი გამოყენება გახდა შეუძლებელი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს ცხადია, წინასწარ შეეძლო ევარაუდა ყველა ის ზიანი, რაც გამოწვეული იქნებოდა ამ ქონების გამოუყენებლობით და რისი მიღებაც შესაძლებელი იქნებოდა ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში (ვრცლად იხ., დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი - ტ.2.) .

30. მეორე საკასაციო საჩივრის (მოპასუხე) საფუძვლები ემყარება შემდეგ გარემოებებსა და მოსაზრებებს: მეორე კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, არ არის გათვალისწინებული მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებები, რის გამოც, არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი.

31. მეორე კასატორის მითითებით, სასამართლომ გვერდი აუარა საქმეში არსებულ არსებითი ხასიათის მტკიცებულებებს, რამაც ხელი შეუწყო მოსარჩელის უსაფუძვლო გამდიდრებას და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების გამოტანას გასაჩივრებულ ნაწილში.

32. ასევე, მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებაც შეუძლებელია მისი არასრულყოფილების გამო. მეორე კასატორი უთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფზე და განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). თუმცა, საკასაციო პალატა, როგორც წესი, ყურადღებას აუცილებლად ამახვილებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამ შემთხვევაში კი, დავის ობიექტურად განხილვის მიზნით და შეჯიბრებითობის პრინციპის დაცვის თვალსაზრისით, სამართლებრივად მნიშვნელოვან გარემოებას მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილების საკითხი წარმოადგენს.

33. მეორე კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გვერდი აუარა ზიანის მოცულობის მოსარჩელის მხრიდან უცილოდ დადასტურების აუცილებლობას, მაშინ როდესაც გადაწყვეტილების მე-13 გვერდის პირველ აბზაცში თავადვე უთითებს ზიანის მოცულობის მოსარჩელის მხრიდან დადასტურების „სავალდებულობაზე“. კასატორისთვის გაუგებარია, საფუძვლად რა დაედო ზიანის მოცულობის დადასტურების მოპასუხის მტკიცების ტვირთად განხილვას. მეორე კასატორის განმარტებით, დაზიანდა ერთსართულიანი უსარდაფო და იმთავითვე კონსტრუქციულად არადამაკმაყოფილებელი შენობა, ხოლო ზიანი გაანგარიშებული იქნა ახალი სახლის სამშენებლო პროექტით, რომელსაც დამატებული ქონდა სარდაფიც და ფაქტობრივად არ არსებული გამწვანების სამუშაოები. საქმეში, ასევე წარმოდგენილი იყო მტკიცებულება - ექსპერტიზის დასკვნა, რომ შესაძლებელია დაზიანებული სახლის გამაგრება, რომელიც გაცილებით მცირე ხარჯებს მოითხოვს.

34. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მეორე კასატორის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით გაანგარიშებული ზიანის ოდენობა არ მიიჩნია სარწმუნოდ და აბსოლუტურად სხვა სახის შენობის მშენებლობის პროექტი მიიჩნია ზიანის გაანგარიშების თვალსაზრისით სათანადო მტკიცებულებად. მისივე განცხადებით, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული რესტიტუციის პრინციპის საწინააღმდეგოდ იხელმძღვანელა ისეთი პროექტის გაანგარიშებით, რომელსაც შინაარსობრივი თვალსაზრისით არ შესწევს უნარი დაამტკიცოს ზიანის ოდენობა, რამდენადაც არ არის შესაბამისობაში ზიანის მიყენებამდელ არსებულ მდგომარეობასთან.

35. ამდენად, მეორე კასატორის აზრით, თუ სააპელაციო სასამართლო არ მიიჩნევდა კასატორის მიერ წარდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას სათანადოდ, როგორ ჩათვალა პროექტი პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შესატყვის მტკიცებულებად არა თუ გაუგებარია, არამედ მითითებაც არ არის გადაწყვეტილებაში შესაბამის დასაბუთებაზე.

36. მეორე კასატორის განმარტებით, როგორც მოსარჩელის, ასევე, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებით მოპასუხემ დაადასტურა, რომ მისი ბრალეულობა მითითებული ზიანის არსებობაში ცალსახად არ დგინდებოდა, რის გამოც, შეუძლებელია მოპასუხე ერთმნიშვნელოვნად იქნას მიჩნეული ბრალეულ მხარედ. მეორე კასატორი მიუთითებს ექსპერტიზის დასკვნაზე, კერძოდ, აღნიშნავს, რომ 2014 წლის 7 ივლისის საექსპერტო დასკვნით, მესამე პუნქტით დგინდება, რომ ქვაბულის მოწყობამდე სადავო უძრავი ნივთი 115მ² ექსპერტიზის მიერ არ იქნა შემოწმებული, ამიტომ ქვაბულის მოწყობამდე მისი ექსპლუატაციისათვის ვარგისიანობაზე მსჯელობა არ მიაჩნიათ მიზანშეწონილი. მეორე მხრივ, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი დასკვნის მეორე პუნქტით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ერეკლე მეორეს მოედანი N6 და N7-ში ქვაბულის ამოღებამდე მოსარჩელის კუთვნილი შენობის ტექნიკური მდგომარეობა იყო არადამაკმაყოფილებელი და მისი ექსპლუატაცია იყო საფრთხის შემცველი. ასევე გასათვალისწინებელია, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი დასკვნის შედეგად დადგენილი შემდეგი გარემოებები: ექსპერტიზის მიერ წარმოდგენილ ფოტოებზე დაყრდნობით და შენობის დარჩენილი ნაწილის დღევანდელი ტექნიკური მდგომარეობით შეიძლება ითქვას, რომ მომიჯნავე შენობაზე სადემონტაჟო სამუშაოების ჩატარებამდე და ქვაბულის ამოღებამდე საკვლევი შენობის დაზიანება სავარაუდოდ მეორე-მესამე ხარისხის დაზიანების ფარგლებში იყო, ამავე დროს, ვარაუდს ამყარებს ის გარემოებაც, რომ შენობის კონსტრუქციული გადაწყვეტა ვერ აკმაყოფილებს სეისმურ ნორმებს. კერძოდ, შენობის გრძივი, წინა და უკანა კედლები ამოყვანილია არაერთგვაროვანი მასალით. წინა კედელი ამოყვანილია სილიკატური აგურით, ხოლო უკანა კედელი მსხვილი ბეტონის ბლოკებით, მოქმედი ნორმებით სილიკატური აგურის გამოყენება აკრძალულია. შენობას, რომლის სიგრძეც იყო დაახლოებით 20-21მ შიგა სივრცეში არ გააჩნია განივი კედლები. გადახურვის დონეზე შენობას არ გააჩნია ანტისეისმური რკინაბეტონის სარტყელი. მეორე კასატორის განმარტებით, შეუძლებელია იმის მტკიცება, რომ ქვაბულის ამოღების შემდგომ დადგა ზიანი, მაშინ როდესაც ექსპერტიზის მიერ არის დადგენილი, რომ ჯერ კიდევ, ქვაბულის ამოღებამდე შენობის ტექნიკური მდგომარეობა იყო საფრთხის შემცველი და არადამაკმაყოფილებელი, მეტიც, თავად შენობა იყო ნორმების დარღვევით და აკრძალული მასალით აშენებული, კერძოდ სილიკატური აგურით, რაც მიუთითებს თავად მოსარჩელის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაზეც. მეორე კასატორის მიერ წარმოდგენილ იქნა ექსპერტიზის არაერთი დასკვნა და მტკიცებულებები რომლითაც დაადასტურა, რომ ერთმნიშვნელოვნად მოპასუხის ბრალეულობა ზიანის მიყენების თაობაზე არ იკვეთებოდა და აღნიშნული ვერც მოსარჩელემ დაასაბუთა. მეტიც, საქმეში იკვეთება თავად მოსარჩელე მხარის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, კერძოდ მშენებლობის ნორმების დარღვევით აშენებული შენობა. მეორე კასატორის განცხადებით, ის ფაქტი, რომ შენობა ნამდვილად არ იყო ავარიული და დემონტაჟს დაქვემდებარებული, დასტურდება თავად მოსარჩელის ბოლო პერიოდში განხორციელებული ქმედებით, კერძოდ, სადავო მისამართზე კაფე-რესტორნის მოწყობით. მოსარჩელემ კაფე-რესტორანი გახსნა სწორედ ა. კ. ...-ში, რომელიც მისი განცხადებით იყო ავარიული, სიცოცხლისათვის საშიში და აუცილებლად დემონტაჟს ექვემდებარებოდა. მეორე კასატორის განმარტებით სასამართლომ სადაო თანხის ფონდისათვის დაკისრების საფუძვლად მიუთითა სსკ-ის 408-ე მუხლზე. იმ შემთხვევაშიც კი, ფონდის ბრალეულობა რომ დადასტურებულიყო, სასამართლომ ფონდს დააკისრა იმაზე მეტის ანაზღაურების ვალდებულება, ვიდრე რეალურად მოსარჩელეს მიადგა, რაც ეწინააღმდეგება სსკ-ის 408-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაწესს და რეალურად მხარის უსაფუძვლო გამდიდრებას იწვევს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე.

37. კასატორი ასევე მიუთითებს სსკ-ის 976-ე მუხლზე და განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს მოპასუხის ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ განახორციელოს სადავო მისამართზე მდებარე შენობის სრული დემონტაჟი, რამდენადაც საქმეში არსებული არაერთი ექსპერტიზის დასკვნა მიუთითებს, რომ რეალურად დემონტაჟის საჭიროება არ დგას და შენობა ექვემდებარება აღდგენა-გაძლიერებას.

38. გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საპროექტო დოკუმენტაცია, რომლის საფუძველზეც მიიღო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება ექსპერტიზის ბიუროს 2016 წლის 2 ივნისს გაცემულ N003622916 დასკვნას, რომლის თანახმადაც ზემოთ აღნიშნულ მისამართზე არსებული შენობის აღდგენა-გაძლიერება დემონტაჟის გარეშე არის შესაძლებელი და ასევე არ შეესაბამება ექსპერტიზის N5001918918 დასკვნას, რომელიც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი პროექტით მისი ქონება როგორც ხარისხობრივად ასევე მოცულობითი თვალსაზრისით იზრდება და ამ შემთხვევაში წარმოიშობა ახალი ფართები.

39. მეორე კასატორმა დაასაბუთა, რომ დაზიანების შედეგად მიყენებული ზიანი არ შეადგენდა 213 434 ლარს, რის დასადასტურებლადაც წარადგინა შესაბამისი მტკიცებულება, კერძოდ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 2 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნაზე თანდართული ლოკალურ-რესურსული ხარჯთაღრიცხვა N1, რომელიც სადავო შენობის აღდგენა-გაძლიერების სამუშაოებისთვის მაქსიმალურ საორიენტაციო ღირებულებად 74 531 ლარს განსაზღვრავდა. შესაბამისად, ზიანის არსებობის შემთხვევაში, მეორე კასატორის პასუხისმგებლობის მოცულობა მოსარჩელის მიმართ უნდა განსაზღვრულიყო მხოლოდ 74 531 ლარით. თუმცა, სასამართლომ არ გაითვალისწინა აღნიშნული მტკიცებულება და მიიჩნია, რომ 2018 წლის 2 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნა სრულად არ ასახავდა მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის აღმოსაფხვრელად აუცილებელ სამუშაოებს და მათ ხარჯთაღრიცხვას. გამომდინარე იქედან, რომ ექსპერტიზის წარდგენის შემდეგ, მხოლოდ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე გახდა აღნიშნული დასკვნა კვლავ სადაო მოსარჩელის მიერ, კასატორმა დამატებით შეადგინა სადავო მისამართზე მდებარე შენობის მომიჯნავე ნაკვეთში ჩატარებული სამუშაოების შედეგად დაზიანებული ეზოს პერიმეტრის კონტრუქციული მდგრადობის გათვალისწინებით აღდგენის სამუშაოების ხარჯთაღრიცხვა, რაც შეადგენდა ჯამში 43 217.25 ლარს და აღნიშნული ხარჯთაღრიცხვა შედგენილი იყო სსიპ „ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ ანალოგიური სამუშაოების გათვალისწინებით (დასკვნა N002134818; 02 აპრილი 2018 წელი), თუმცა, სასამართლომ არც აღნიშნული გაითვალისწინა.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი, სსსკ-ის 102-ე და 105-ე მუხლები, რის გამოც, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება, რომლითაც მოსარჩელის მიერ მისაღები თანხა 213 434 ლარის ოდენობით წარმოადგენს მათ მიერ ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტის ხარჯზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტს და სასამართლოს მიერ საქმეზე მიღებულ უნდა იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

41. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

42. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ არც პირველი და მეორე საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, ორივე მათგანი მიჩნეულ უნდა იქნენ დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

43. თავდაპირველად, საკასაციო პალატა იმსჯელებს მეორე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობაზე, რამდენადაც მეორე კასატორის პრეტენზია დელიქტური ზიანის მიყენებისა და ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილშია წარმოდგენილი (სსკ-ის 992-ე მუხლი, 408 და 412-ე მუხლები); ხოლო, შემდგომ კი, საკასაციო პალატა იმსჯელებს მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების უარყოფის ნაწილში წარმოდგენილ პირველი კასატორის (მოსარჩელე) საკასაციო პრეტენზიაზე (სსკ-ის 411-ე, 408 და 412-ე მუხლები).

44. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის პირველი მოთხოვნა შეეხებოდა ზიანის ანაზღაურებას, კერძოდ, სადავო მიწის ნაკვეთზე მდგარი შენობის დემონტაჟის სამუშაოების ღირებულების - 10 259 ლარის, ქვაბულის ამოთხრის, მისი გამაგრების და ახალი შენობის აშენების ღირებულების - 137 435 ლარის, ქვაბულის მხრიდან სამეზობლო მიჯნის გასამაგრებელი კედლების მოწყობის სამუშაოების ღირებულების - 65 740 ლარის, სულ - 213 434 ლარის გადახდის ვალდებულების დაკისრებას (იხ., ამ განჩინების პ-1). ამ ნაწილში, მოთხოვნა წარმატებულია (იხ., ამ განჩინების პ- 4), რასაც სადავოდ ხდის მეორე კასატორი და მიაჩნია, რომ სარჩელის ამ ნაწილის დაკმაყოფილებისას სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 408-ე მუხლი, ასევე, სსსკ-ის 102-ე და 105-ე მუხლები. აგრეთვე, მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ არ იყო განხორციელებული ზიანის დაკისრებისათვის აუცილებელი სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა წანამძღვარი, იმავდროულად, სადავოა ზიანის ოდენობაც.

45. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების იურიდიული კვალიფიკაციისათვის თბილისის სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 992-ე მუხლით და მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა მიიჩნია ზიანის მიყენებიდან (დელიქტიდან) გამომდინარე სამართლებრივ ურთიერთობად.

46. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 992–ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

47. ზემოაღნიშნული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების სახით სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობისათვის აუცილებელია ერთდროულად შემდეგი წინაპირობების არსებობა: მართლსაწინააღმდეგო ქმედების არსებობა მოპასუხის მხრიდან, ამ ქმედების შედეგად გამოწვეული ზიანის არსებობა (ე.ი. ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი) და ბრალეულობის არსებობა (დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საკითხზე შდრ: სუსგ №ას-542-515-2014, 18 მარტი, 2015 წელი).

48. მტკიცების საგანს კი, წარმოადგენდა სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობის არსებობა (ზიანი, მიზეზშედეგობრივი კავშირი, ბრალი და მართლწინააღმდეგობა). საგულისხმოა, რომ ამ გარემოებების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოსარჩელეს, რომელმაც წარმოადგინა სადავო გარემოებების დასადასტურებლად რელევატური მტკიცებულებები (ექსპერტიზის დასკვნა) და საპირისპირო გარემოების დამტკიცების ტვირთი მასზედ, რომ მოპასუხის მიერ განხორცილებულ ქმედებას არ შეეძლო ზიანის მიყენება და რომ ზიანის ოდენობა უფრო ნაკლებია ვიდერე მოსარჩელის მიერ მითითებული თანხა ეკისრებოდა მოპასუხეს.

49. მოცემულ შემთხვევაში, მეორე კასატორი პრეტენზიას გამოთქვამს იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ზიანის მიყენების ფაქტი და არასწორად განსაზღვრა ზიანის ოდენობა, არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი (იხ., მეორე საკასაციო საჩივრის საფუძვლები ამ განჩინების პ-36), თუმცა, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თვალსაზრისით, მეორე კასატორმა დასაბუთებული საკასაციო შედავება ვერ წარმოადგინა, რაც გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევბზე, რასაც შეეძლო ემოქმედა საქმის არსებით გადაწყვეტაზე (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილი). სახელდობრ, მეორე კასატორი ზიანის არსებობის ფაქტობრივი გარემოების საწინააღმდეგოდ აღნიშნავს, რომ როგორც მოსარჩელის, ასევე, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებით მოპასუხემ დაადასტურა, რომ მისი ბრალეულობა მითითებული ზიანის არსებობაში ერთმნიშვნელოვნად არ დგინდებოდა, რის გამოც, შეუძლებელია მოპასუხე ერთმნიშვნელოვნად იქნას მიჩნეული ბრალეულ მხარედ. აღნიშნულს საკასაციო პალატა ვერ მიიჩნევს დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) და განმარტავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის 6-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

50. განსახილველ შემთხვევაში, 28.01.2014წ. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად დასტურდება, რომ უძრავი ნივთის - დაახლოებით ½ ნაწილის ნგრევა-დაზიანება გამოიწვია მასთან სამეზობლო საზღვარზე №6 მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობის მშენებლობისთვის სამშენებლო ნორმების მოთხოვნების დარღვევით 5მ-მდე სიღრმის ქვაბულის მოწყობამ. შენობის პირვანდელი სახით აღდგენა შესაძლებელია სპეციალურად დამუშავებული პროექტით, მასთან მიჯნით მიმდინარე ნულოვანი ციკლის დასრულების შემდეგ. დასკვნის კვლევითი ნაწილის მიხედვით შემოწმებით დადგინდა, რომ აღნიშნული ქვაბულის გათხრის შემდეგ №... სახლის ტერიტორიაზე ყამირში გაჩენილმა ნაპრალისებრმა ბზარებმა დააზიანა აგრეთვე შენობის დარჩენილ ნაწილში ტორსულ კედლიდან 4მ სიგრძის მონაკვეთზე გრძივი კედლები, სადაც დღეისთვის დახრილი მიმართულების ბზარებია განვითარებული. დამაკმაყოფილებელია შენობის აღმოსავლეთის ტორსულ კედლიდან 10მ სიგრძის მონაკვეთში განთავსებული 50მ2 ფართის ტექნიკური მდგომარეობა (იხ., ამ განჩინების პ-12; აგრეთვე იხ., ამ განჩინების პ-13-ში მითითებული მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 07.07.2014წ. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N5003010114 დასკვნა). აღსანიშნავია ისიც, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას 24.01.2017 წლის სასამართლო სხდომაზე 28.01.2014წ. და 07.07.2014წ ექსპერტიზის დასკვნების ავტორმა/ ექსპერტმა განმარტა, რომ მეზობელ მიწის ნაკვეთზე 5 მეტრამდე სიღრმის ქვაბული გათხრილია მიწაზე ფერდის გამაგრების გარეშე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მეზობელი მიწის ნაკვეთზე ქვაბული გათხრილია გათხრისთვის საჭირო პირობების დარღვევით (15:07:17) ექსპერტის განმარტებით სადავო უძრავ ნივთზე განვითარებული მოვლენები (შენობის ნგრევა, მიწის ჩამოშლა) უშუალო მიზეზობრივ კავშირშია მეზობელი მიწის ნაკვეთზე ქვაბულის ამოღებასთან. (15:19:40; 15:19:48) ექსპერტის განმარტებით, გათვალისწინებით იმისა, რომ შენობის დაზიანების გარდა ჩამოშლილია დაახლოებით 175მ3 მოცულობის ნიადაგი, აუცილებელია ნიადაგის გამოცვლა და მისი შემდგომი გამაგრება, ამასთან, მიწაზე გამაგრებითი კედლის მოწყობის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნება ნულოვანი ციკლის დასრულებამდე შენობის აღდგენის სამუშაოების დაწყება. (15:12:15; 15:31:50) ამავე სხდომაზე მოწვეულმა 20.06.2016 წ. დასკვნის ავტორმა ექსპერტმა - განმარტა, რომ ქვაბულის ამოთხრა ნებისმიერ შემთხვევაში, მათ შორის, იმ შემთხვევაშიც კი გამოიწვევდა სადავო უძრავი ნივთის დაზიანებას, თუკი ქვაბულის ამოღებამდე შენობა-ნაგებობა სრულიად გამართულ მდგომარეობაში იქნებოდა (15:43:01- 15:43:07 (იხ., ამ განჩინების პ-15).

51. ამდენად, ექსპერტიზის დასკვნებით, ასევე დასკვნის ავტორ ექსპერტთა მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ახსნა-განმარტებებით დადასტურებულ გარემოებას წარმოადგენს, რომ განსაზღვრული სამუშაოების წარმოების მიზნით მოპასუხემ ქვაბულის ამოღება ქვაბულის ამოღებისთვის დადგენილი პირობების დარღვევით განახორციელა (არ განახორციელა გამაგრებითი სამუშაოები, დამცავი კედლი მოწყობა) (იხ., ამ განჩინების პ-16). შესაბამისად, მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოპასუხეს სადემონტაჟო სამუშაოების წარმოების ნებართვა ჰქონდა, არ გამორიცხავს მისი მხრიდან ვალდებულების დარღვევაზე პასუხისმგებლობის წარმოშობას.

52. მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა წარმოადგენს დელიქტური პასუხისმგებლობის დადგომის სავალდებულო პირობას და გამოიხატება იმაში, რომ პირველი წარმოშობს მეორეს. პასუხისმგებლობა დგება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ზიანი იყო ზიანის მიმყენებლის მოქმედების (უმოქმედობის) პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი. დელიქტური ვალდებულება ზიანის მიყენების შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებაა და არასახელშეკრულებო ვალდებულების ერთ-ერთი სახეა. ზიანი შეიძლება იყოს ხელშეკრულების დარღვევიდან წარმოშობილი ვალდებულების დარღვევის შედეგი, ხოლო დელიქტის დროს კი თვით ზიანის მიყენების ფაქტი წარმოადგენს ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს, რომელი ვალდებულების ძალითაც დაზარალებულს უფლება აქვს, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება მიმყენებლისაგან. ამასთან, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრება შესაძლებელია, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ როგორც ფაქტის, ისე სამართლის ნაწილში, მეორე კასატორს დასაბუთებული საკასაციო შედავება (პრეტენზია) არ წარმოუდგენია (სსსკ-ის 407.2 მუხლი). შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კონკრეტილ საქმეზე დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დადგომისათვის დამტკიცებულად და განხორციელებულად ითვლება დელიქტური სამართლის დამფუძნებელი ნორმის, სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა სამართლებრივი წანამძღვარი: მოქმედების მართლსაწინააღმდეგობა, ზიანი, ადეკვატური მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი.

53. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას (მოპასუხეს დაეკისრა სულ - 213 434 ლარის გადახდის ვალდებულება ) მეორე კასატორი აღნიშნულ გარემოებასაც სადავოდ ხდის, თუმცა, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს ამ განჩინების პ-19-ში მითითებულ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ზეპირი განხილვისას, მას შემდეგ, რაც მოსმენილი იქნა ერთ-ერთი ექსპერტის განმარტებები დემონტაჟის გარეშე დაზიანებული შენობის აღდგენის საკითხთან დაკავშირებით (იხ. 2017 წლის 24 იანვრის სხდომის ოქმის 15:41:50 - 16:06:04), სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა მოპასუხის შუამდგომლობა (იხ. 2017 წლის 20 ივნისის საოქმო განჩინება) მიყენებული ზიანის აღმოსაფხვრელად საჭირო ხარჯების დამადასტურებელი მტკიცებულების (ექსპერტიზის დასკვნის) წარმოსადგენად. მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ დიდი დრო დაეთმო საექსპერტო კვლევის ჩატარებისა და შესაბამისი დასკვნის წარმოდგენისათვის მოპასუხეს, მის მიერ წარმოდგენილი 2018 წლის 2 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნა არ შეიცავს მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაზიანებული ნაწილის აღდგენისათვის აუცილებელი სამუშაოების და მისი ხარჯთაღრიცხვის შესახებ კვლევას და შესაბამის დასკვნას (რაც განპირობებულია თავად დამკვეთის /მოპასუხის/ მიერ ექსპერტის წინაშე დასმული შეკითხვით).

54. ამასთან, საკასაციო პალატა არ ზიარებს მეორე კასატორის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია მისი არასრულყოფილების გამო (იხ., ამ განჩინების პ- 32) და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დეტალურად აქვს ნამსჯელი და დასაბუთებული სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საკითხებზე.

55. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მეორე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მიზნებისათვის არ იკვეთება სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა.

56. რაც შეეხება პირველ საკასაციო საჩივარს, პირველი კასატორი სადავოდ ხდის მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის უარყოფას და მისი პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის პოზიცია და მხოლოდ იმ გარემოებას დაეყრდნო, რომ მოსარჩელემ წარსულში უძრავი ნივთის გაქირავების დამადასტურებელი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა, სახელდობრ, პირველი კასატორი აღნიშნავს რომ ამ ნაწილში, სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ პირობად სააპელაციო პალატამ მიიჩნია ქონების დაზიანებამდე მისი გაქირავების ფაქტის არსებობა და მოსარჩელეს დააკისრა იმის მტკიცების ტვირთი, რომ ქონება დაზიანებამდე იყო გაქირავებული. შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტება იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისთვის აუცილებელია დადგინდეს, იყო თუ არა შესაძლებელი ქონების დაზიანებამდე მისი გაქირავება და ამავე დროს, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება (აუდიტორული დასკვნა), რომლითაც ერთმნიშვნელოვნად არის დადგენილი, რომ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება დაზიანებამდე არსებული მდგომარეობით გაქირავდებოდა თვეში 2000 აშშ დოლარად, სააპელაციო პალატამ არ მიიჩნია მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისთვის საკმარის ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებად (იხ., ამ განჩინების პ- 28). შესაბამისად, საკასაციო პალატის შემოწმების საგანია დელიქტური ურთიერთობიდან გამომდინარე დაზარალებულის მოთხოვნის საფუძვლიანობა მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების (სსკ-ის 326-ე, 394-ე და 411-ე მუხლები) შესახებ მოთხოვნის ნაწილში, სარჩელის იმ მოთხოვნის მიმართ რომელიც შეეხება სადავო მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთის და მასზე მდგარი შენობის გამოუყენებლობით, კერძოდ, მისი გაქირავებით მისაღები შემოსავლის მიუღებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ამ სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით დადგენილია სასამართლო პრაქტიკა, სახელდობრ, საკასაციო პალატის არაერთ გადაწყვეტილებაში განიმარტა რა არის მიუღებელი შემოსავალი, როდის არის მოვალე ვალდებული მის ანაზღაურებაზე და ა.შ.

57. ერთ-ერთ საქმეში, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ: ,,...მიუღებელი შემოსავალი, წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, რომელიც შეიძლება დამდგარიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში. საქმის მასალებით არ არის სათანადოდ დასაბუთებული და სარწმუნოდ დადასტურებული ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო პერიოდში მოსარჩელე ნამდვილად მიიღებდა შემოსავალს კაფეტერიის სადავო ინვენტარითა და მოწყობილობებით სარგებლობის ხელშეშლის არარსებობის პირობებში” (შდრ: სუსგ №ას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015 წელი). სხვა საქმეშიც საკასაციო პალატამ მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების შესახებ უარყო და თავისი გადაწყვეტილება იმით დაასაბუთა, რომ ,, ... სსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს. მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას, ზიანის ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით, ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება“ (იხ. სუსგ ,№ ას-945-895-2015, 14 მარტი, 2016 წელი; აგრეთვე შდრ: სუსგ-ები #ას-307-291-2011, 24 ოქტომბერი, 2011 წელი; #ას-899-845-2012, 22 ნოემბერი, 2012 წელი). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არსებობის შემთხვევაში ნავარაუდები სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ორიენტირი განმტკიცებულია სსკ-ის 408-ე მუხლში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარეობს, რომ განხორციელდეს იმ ვითარების აღდგენა, რომელიც იარსებებდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ იარსებებდა ვალდებულების დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში, ე.ი. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებით, სასამართლომ უპირველესად, უნდა შეაფასოს ზიანის, როგორც მეორადი მოთხოვნის, წარმოშობის სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა (შდრ. სუსგ -ები №ას-1843-2018 , 5 მარტი, 2019 წელი, პ-14.2; №ას-167- 163-2016, 01.07.2016).

58. განსახილველ შემთხვეაში, მოსარჩელე ზიანს ითხოვს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისათვის. მაშასადამე, მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სსკ-ის 411-ე, ასევე, 394.1 მუხლები. მოსარჩელეს იმგვარი მტკიცებულებები უნდა წარმოედგინა, რომელიც შექმნიდა ობიექტურ, რეალურ სურათს ასეთი შემოსავლების მიღებასთან დაკავშირებით და არა ვარაუდს, ალბათობას შემოსავლის მიღების თაობაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სსკ-ის 411-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემოსავლის ანაზღაურების ვალდებულებას აკისრებს მხარეს, რომელიც ობიექტური მოცემულობითაა ნაკარნახევი და არა კრედიტორის სუბიექტური შეფასებით. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის 411-ე მუხლის მეორე წინადადებას, რომლის თანახმად, „მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო“. საგულისხმოა უშუალოდ ტერმინი „მიუღებელი შემოსავალი“, სახელდობრ შინაარსი, რომელიც მის მიღმა დგას. მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ უძრავი ნივთის დაზიანებამდე იგი ნივთს ყოველთვიურად 2 000 აშშ დოლარად აქირავებდა, მხოლოდ ის გარემოება, რომ ნივთის დაზიანების არარსებობის შემთხვევაში, მოსარჩელე ნივთის გაქირავებით ყოველთვიურად 2000 აშშ დოლარის ოდენობით სარგებლის მიღებას აპირებდა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასაბუთებული არ არის. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ სახეზე არ გვაქვს „მოვალისათვის წინასწარ სავარაუდო ზიანი“, რაც სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, სავალდებულო პირობაა იმ ზიანისათვის, რომელზედაც ანაზღაურების მოვალეობა ვრცელდება.

59. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მან შეამცირა მოთხოვნა 80 000 აშშ დოლარამდე, რომელიც სარჩელის აღძვრიდან (2015 წლის დეკემბრიდან) მოთხოვნის შემცირებამდე (2018 წლამდე) პერიოდისთვის უკვე შეადგენდა 80 000 აშშ დოლარზე მეტ თანხას, რაზედაც სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა და დაუსაბუთებელია რატომ უარყო სარჩელის ეს მოთხოვნა (იხ.,ამ განჩინების პ-28). თუმცა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ვინაიდან საერთოდ არ იყო წარმოშობილი მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისათვის (სსკ-ის 411-ე მუხლი) აუცილებელი წანამძღვრები, ამიტომაც სამართლებრივ საფუძველსაა მოკლებული მსჯელობა იმაზე, რომ მოსარჩელემ 80 000 აშშ დოლარამდე შეამცირა მოთხოვნა.

60. შესაბამისად, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც, საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

61. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

62. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წიანმდებარე განჩინებაში.

63. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივრები, რის გამოც, მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

64. მოცემულ შემთხვევაში, მეორე კასატორი მოითხოვს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულების საქმისათვის დართვაზე იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო პალატისათვის ნათელი იყოს მეორე საკასაციო საჩივრის დასაბუთებულობა.

65. სსსკ-ის 104.1 მუხლის შესაბამისად (სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ), საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულება უნდა დაუბრუნდეს მეორე კასატორს, რამდენადაც ამავე კოდექსის 407.1 მუხლიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები), საკასაციო სასამართლოს არ გააჩნია უფლებამოსილება, მიიღოს და შეფასება მისცეს ახალ მტკიცებულებებს, არამედ, იგი შემოიფარგლება საქმეში არსებული დოკუმენტებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების შემოწმებით, ამდენად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ არ არსებობს მტკიცებულების (ფოტომასალა, ხარჯთაღიცხვა) საქმისათვის დართვის საფუძველი, რის გამოც, იგი უნდა დაუბრუნდეს მის წარმომდგენს.

66. საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. ყ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს - ი. ყ-ს (პ/ნ: 01....) დაუბრუნდეს 2019 წლის 12 თებერვალს საგადახდო დავალება N75842... გადახდილი (გადარიცხული) სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარის) 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. ა(ა)იპ „თ. გ. ფონდის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

4. კასატორს - ა(ა)იპ „თ. გ. ფონდის“ (ს/კ: 404384974) დაუბრუნდეს 2019 წლის 15 თებერვალს (ტრანზაქცია განხორციელებულია 15.02.2019) საგადახდო მოთხოვნა N01236 გადახდილი (გადარიცხული) სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარის) 70% – 5600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

5. ა(ა)იპ „თ. გ. ფ.“ შუამდგომლობა მტკიცებულების საქმისათვის დართვის შესახებ არ დაკმაყოფილდეს და მას უკან დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული დოკუმენტები 6 ფურცლად;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური