საქმე №ას-1962-2018 26 მარტი, 2019 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ს.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.თ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2006 წლის 27 იანვარს მთ–ძესა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე ან გამყიდველი) და შპს ,,ს–ას" (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, კასატორი, მყიდველი ან კომპანია) შორის გაფორმდა წერილობითი შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც, მოსარჩელემ (გამყიდველმა) კომპანიას (მყიდველს) გადასცა მის საკუთრებაში არსებული 2 419 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები - საერთო სასარგებლო ფართით 161,19 კვ.მ (მდებარე, ქ. თბილისი, .......), რომლის სანაცვლოდ, კომპანიამ იკისრა ვალდებულება, გადაცემულ მიწის ნაკვეთზე დამტკიცებული პროექტის შესაბამისად აშენებული შენობა-ნაგებობიდან მოსარჩელისათვის არაუგვიანეს 2006 წლის 1 ნოემბრისა, საკუთრებაში გადაეცა 2 000 კვ.მ ფართი, რომელიც პროპორციულად ნაწილდებოდა საცხოვრებელ ფართებზე, ტერასებსა და აივნებზე. ბინები მოსარჩელეს უნდა მიეღო გალესილ და შეღებილ მდგომარეობაში, მოპირკეთებული სადარბაზოთი და აივნებით, ევროპული მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრებით, რკინის კარებით, შიდა სატიხრე კედლები უნდა ყოფილიყო ამოყვანილი, ხოლო წყალი და გაზგაყვანილობა ცენტრალურ დგარამდე მიყვანილი.

2. მხარეთა შეთანხმების მიხედვით, ნასყიდობის ნაწილში ცვლილებების შეტანა ორივე მხარის მონაწილეობით უნდა მომხდარიყო; ის დებულებები, რომელიც აწესრიგებდა მენარდესა და შემკვეთს შორის ურთიერთობას, შეიძლება, შეცვლილიყო მენარდესა და შემკვეთს შორის ცალკე დადებული დამოუკიდებელი ხელშეკრულებით (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 13-24).

3. კომპანიამ არ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, რის გამოც შემკვეთმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მოპასუხისათვის ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების დავალება, შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანისა და პირგასამტეხლოს დაკისრება მოითხოვა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება), მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კომპანიას დაევალა მოსარჩელისათვის გადაცემული უფლებრივი ნაკლის მქონე ფართები, ჯამში, 1 531 კვ.მ (ქონება იპოთეკით იყო დატვირთული სს „ლ.ბ–ის“ სასარგებლოდ) საკუთარი ხარჯებით მიეყვანა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ კონდიციამდე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 6 თვის განმავლობაში. წინააღმდეგ შემთხვევაში, კომპანია მოსარჩელეს გადაუხდიდა გადაცემული ფართის ყოველ კვ.მ-ზე 167 ლარს. მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისრა პირგასამტეხლო - 10 000 აშშ დოლარი. ამავე გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეს უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ......., ქ. თბილისი, ......, ფართით 125,43 კვ.მ, ბლოკი 1, მე-3 სართულზე 218,86 კვ.მ ფართის და მე-5 სართულზე, ბინა N10-ის, ბლოკი 1, ფართით 128 კვ.მ-ის მესაკუთრედ ცნობაზე.

4. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით პრეიუდიციულად დადგინდა სამი საცხოვრებელი ბინის (სართული 3, ბინა N7, ბლოკი 1, ფართით 125,43 კვ.მ, ბლოკი 1, მე-3 სართული 218,86 კვ.მ. ფართი და მე-5 სართულზე, ბინა N10-ის, ბლოკი 1, ფართით 128 კვ.მ.) ჯამში, 472,29 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის გადაცემის ვალდებულება. თუმცა, ამ ნაწილში მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა ვერ დაკმაყოფილდა, რადგან გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის სადავო ბინები კომპანიის საკუთრებას აღარ წარმოადგენდა (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 25-32).

5. 2012 წლის 10 ივლისს მოსარჩელეს, მოპასუხესა და სს ,,ლ.ბ–ს" (შეთანხმებაში სს ,,ლ.ბ–ის’’ მონაწილეობა განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ შეთანხმების შედგენის მომენტისათვის მოსარჩელისათვის გადაცემული ფართები დატვირთული იყო იპოთეკით სს ,,ლ.ბ–ის’’ სასარგებლოდ) შორის შედგა შეთანხმება (შემდეგში ტექსტში ასევე მოხსენიებული, როგორც სამმხრივი შეთანხმება ან გარიგება), რომლის მიხედვით, მხარეებმა დაადასტურეს, რომ 2010 წლის მდგომარეობით კომპანიას მოსარჩელისათვის 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულების მიხედვით, 2000 კვ.მ-დან საკუთრების უფლებით გადაცემული აქვს 1531 კვ.მ ფართი მშენებარე კორპუსში, მდებარე ქ. თბილისი, ......, საიდანაც 379.35 კვ.მ. ფართი წარმოადგენს დღეის მდგომარეობით დამხმარე ფართს; კომპანიამ აიღო ვალდებულება, წინამდებარე შეთანხმების აქტზე ხელმოწერიდან არაუგვიანეს სამი თვისა, მოსარჩელისათვის საკუთრების უფლებით გადაეცა დამატებით 170 კვ.მ. ფართი, ხოლო, 379.35 კვ.მ დამხმარე ფართი, რომელიც იმჟამად მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენდა, კორექტირებული პროექტის შესაბამისად, გადაექცია საცხოვრებელ ფართად, ისე, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში - საერთო ჯამში, 1701 კვ.მ (ტერასისა და აივნის ჩათვლით) ფართი ყოფილიყო; აღნიშნული შეთანხმების აქტით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად და ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, მოსარჩელე უარს აცხადებდა მხარესთან ყოველგვარი დავის გაგრძელებასა და მოთხოვნაზე; კომპანიას მოსარჩელისათვის ფართები უნდა გადაეცა 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულების მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში შეთანხმების აქტზე ხელმოწერიდან არაუგვიანეს 6 თვისა (ფასადისა და სადარბაზოების მოპირკეთების გარდა). ამ შეთანხმების პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, წინამდებარე შეთანხმება ძალადაკარგულად ჩაითვლებოდა.

6. აუდიტორული ფირმა „ბ. და კ–ის“ მიერ 2015 წლის 27 თებერვალს შედგენილი აქტის მიხედვით, ქ. თბილისში, ...... 1 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის საბაზრო საორიენტაციო ღირებულება 950 აშშ დოლარია (იხ. ტომი 1; ს.ფ. 33-35).

7. 2015 წლის ივნისში, კომპანიამ მოსარჩელეს გადასცა 171 კვ.მ ფართი (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ტომი 1; ს.ფ. 106).

8. კომპანიას კორექტირებული პროექტის შესაბამისად, 379.35 კვ.მ დამხმარე ფართის, საცხოვრებელ ფართად გადაქცევის ნაწილში ვალდებულება არც შეთანხმებით განსაზღვრულ ვადაში (შეთანხმების ხელმოწერიდან სამ თვეში) და არც ვადის დარღვევით შეუსრულებია.

9. 2015 წლის 18 ივნისს შემკვეთმა სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ, 285 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით. მან წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში აღწერილ გარემოებებზე მიუთითა და განმარტა, რომ მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რის გამოც მან სარჩელით მიმართა პირველი ინსტანციის სასამართლოს და მოითხოვა 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით შეთანხმებულ პირობებში ფართის საკუთრებაში გადაცემა, ასევე, მოპასუხისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრება. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის მოთხოვნა 471,29 კვ.მ ფართის გადაცემის ნაწილში უარყოფილ იქნა იმ საფუძვლით, რომ დავის განხილვის დროისთვის აღნიშნული ფართი კომპანიის საკუთრებად რეგისტრირებული არ იყო. 2015 წელს კომპანიამ მოსარჩელეს გადასცა მხოლოდ 171 კვ.მ ფართი, ხოლო 300 კვ.მ ფართი არ გადაუცია. აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მისამართზე 1 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ღირებულება 950 აშშ დოლარს შეადგენს, შესაბამისად, მოპასუხე ვალდებული იყო, მისთვის 300 კვ.მ ფართის ღირებულება - 285 000 აშშ დოლარი აენაზღაურებინა.

10. მოპასუხემ წარადგინა როგორც მოთხოვნის გამომრიცხველი, ისე მისი განხორციელების დამაბრკოლებელი (ხანდაზმულობის) შესაგებელი და განმარტა, რომ 2006 წლის 27 იანვარს მოსარჩელესა და კომპანიას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება მოსარჩელისათვის გადაეცა 2 000 კვ.მ ფართი ასაშენებელ საცხოვრებელ კორპუსში. ამასთან, 2015 წლის 27 მაისს, მოსარჩელემ განაცხადა თანხმობა კომპანიის მიერ შეთავაზებულ განშლის გეგმაზე. განშლის გეგმის თანახმად, მოსარჩელისათვის გადასაცემი ფართის ოდენობა შეადგენდა 1 701 კვ.მ-ს. ამდენად, მან განაცხადა თანხმობა, მიეღო კორექტირებული ფართი 1 701 კვ.მ, რაც კომპანიამ მოსარჩელეს სრულად გადასცა, შესაბამისად, მოპასუხეს დამატებით რაიმე ფართის გადაცემის ან მისი ღირებულების ანაზღაურების ვალდებულება აღარ გააჩნდა. გარდა ამისა, სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო, ვინაიდან 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხის ვალდებულების შესრულების ვადად განსაზღვრული იყო 2006 წლის სექტემბერი, მითითებული თარიღიდან სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე კი ექვს წელზე მეტი იყო გასული.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი უარყოფილ იქნა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 629-ე და 976-ე მუხლები გამოიყენა.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა.

13.1. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული 2012 წლის 10 ივლისის შეთანხმება მოსარჩელისათვის გადასაცემი ფართის ოდენობის კორექტირებისა და 2015 წლის 27 მაისს მოსარჩელის მიერ შედგენილი თანხმობა განშლის რეგისტრაციის თაობაზე, ადასტურებდა მოპასუხის მიერ მოსარჩელის წინაშე ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას;

13.2. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესასრულებლად, კომპანიას მოსარჩელისათვის დამატებით გადასაცემი ჰქონდა სამი საცხოვრებელი ბინა, ჯამში 472,29 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი. პალატამ დაასკვნა, რომ სწორედ ამ შესრულების სანაცვლო შესრულებაზე შეთანხმდნენ მხარეები 2012 წლის 10 ივლისს გაფორმებულ შეთანხმებაში. ამასთან, საყურადღებოა, რომ სანაცვლო შესრულების მიღებაზე კრედიტორის (მოსარჩელის) თანხმობა არ ყოფილა უპირობო. ხსენებულ შეთანხმებაში მკაფიოდ და არაორაზროვნად აღინიშნა მისი (კრედიტორის) ნება, რომ სანაცვლო შესრულება მოვალეს (კომპანიას) უნდა განეხორციელებინა შეზღუდულ ვადებში (ერთ შემთხვევაში, ხელშეკრულების ხელმოწერიდან სამ თვეში, მეორე შემთხვევაში - ექვს თვეში), სწორედ ასეთი ჯეროვანი, სანაცვლო შესრულების შემთხვევაში ჩათვლიდა მოსარჩელე შეწყვეტილად 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით მოპასუხის მიერ ნაკისრ ვალდებულებას;

13.3. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2012 წლის 10 ივლისის შეთანხმება ძალადაკარგული იყო, რადგან სანაცვლო ვალდებულება მოვალე კომპანიამ მხოლოდ ნაწილობრივ შეასრულა და ისიც არა შეთანხმებით განსაზღვრულ ვადაში, ანუ შეთანხმებაზე ხელმოწერიდან სამ თვეში, არამედ 2015 წლის ივნისში. კერძოდ, საქმის მასალებით არ დადასტურდა კომპანიის მიერ კორექტირებული პროექტის შესაბამისად, 379.35 კვ.მ დამხმარე ფართის, საცხოვრებელ ფართად გადაქცევის ნაწილში ვალდებულების შესრულება არათუ შეთანხმებით განსაზღვრულ ვადაში (შეთანხმების ხელმოწერიდან სამ თვეში), არამედ, ვადის დარღვევითაც კი;

13.4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე მხარეს არ წარუდგენია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 102.3 მუხლით გათვალისწინებული მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა კომპანიის მიერ 379.35 კვ.მ. დამხმარე ფართის საცხოვრებელ ფართად გადაქცევისა და მისი შეთანხმებულ კონდიციაში მოსარჩელისთვის გადაცემის შესახებ ფაქტობრივ გარემოებებს 2012 წლის 10 ივლისის შეთანხმებით დადგენილ ვადებში, შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოდავე მხარეთა შორის 2006 წლის 27 იანვარს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი კომპანიის ვალდებულება, მოსარჩელისათვის 300 კვ.მ-ს ოდენობით საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ნაწილში, შესრულებული არ იყო;

13.5. პალატის მოსაზრებით, 2015 წლის 27 მაისს მოსარჩელის მხრიდან საჯარო რეესტრის მიმართ გაცემული თანხმობა, სსკ-ის 448-ე მუხლის კონტექსტით, ვალის პატიებას არ წარმოადგენდა;

13.6. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებით, რადგანაც ამჟამად მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისთვის 300 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემა შეუძლებელია, მოსარჩელეს უნდა მისცემოდა ამ ქონების ეკვივალენტი ფულადი ანაზღაურება, კერძოდ, კომპანიას, მოსარჩელის სასარგებლოდ, უნდა დაჰკისრებოდა 285 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

14. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით :

14.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაასკვნა, რომ კომპანიას მოსარჩელისათვის 300 კვ.მ ფართის გადაცემის ვალდებულება გააჩნდა. აღნიშნული ვალდებულების წარმოშობის საფუძველი ვერ იქნება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, ვინაიდან ხსენებული გადაწყვეტილებით პრეიუდიციულად არა კომპანიის ვალდებულების წარმოშობა, არამედ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა დასტურდება. გარდა ამისა, მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი ვერც მხარეთა შორის არსებული ნასყიდობისა და ნარდობის ხელშეკრულება გახდება, ვინაიდან, მხარეთა შორის არსებობს უფრო ახალი და სპეციალური შეთანხმება, რომლითაც შეიცვალა ხელშეკრულების საფუძველზე კომპანიის მიერ შესასრულებელი ვალდებულების შინაარსი;

14.2. კასატორის განმარტებით, მხარეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას სადავოდ არ გაუხდია კომპანიის მიერ დამხმარე ფართის საცხოვრებელ ფართად გადაკეთების ფაქტი, მას ასევე არ მიუთითებია უძრავი ქონების ნივთობრივ ნაკლზე. აღნიშნულის საპირისპიროდ, სააპელაციო პალატამ თავად გახადა სადავოდ კომპანიის მიერ ვალდებულების ჯეროვანი შესრულება დამხმარე ფართის საცხოვრებელ ფართად გადაკეთების ნაწილში, დაავალა კომპანიას შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენა და მისი შეუსრულებლობა საფუძვლად დაუდო სარჩელის დაკმაყოფილებას, შესაბამისად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპები.

14.3. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა სსკ-ის 428-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობები;

14.4. სასამართლომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა არასწორად დაუკავშირა სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლას.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 8 იანვრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

17.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება);

18. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სახელშეკრულებო ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა სსკ-ის 629.1 (ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური), 629.2 (თუ ნარდობა ითვალისწინებს რაიმე ნაკეთობის დამზადებას და მენარდე მას ამზადებს თავის მიერ შეძენილი მასალით, მაშინ იგი შემკვეთს გადასცემს საკუთრებას დამზადებულ ნაკეთობაზე), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი და ძირითადად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ, სახელდობრ:

18.1. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ მას მოსარჩელის მიმართ დამატებით 300 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულება არ გააჩნდა.

კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით პრეიუდიციულად დადგენილია, რომ 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესასრულებლად, კომპანიას მოსარჩელისათვის დამატებით გადასაცემი ჰქონდა სამი საცხოვრებელი ბინა, ჯამში 472.29 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ 2012 წლის 10 ივლისის შეთანხმებით მხარეები 2006 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულების შეუსრულებელი ვალდებულების სანაცვლო შესრულებაზე შეთანხმდნენ, რა დროსაც სანაცვლო შესრულება შეზღუდულ ვადებს დაუკავშირეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შეთანხმება ძალადაკარგულად მიიჩნეოდა.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სამმხრივი შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულება კასატორმა მხოლოდ ნაწილობრივ შეასრულა, კერძოდ, მოსარჩელეს დამატებით საკუთრებაში გადასცა 170 კვ.მ ფართი, თუმცა აღნიშნული განახორციელა არა შეთანხმებით განსაზღვრულ 3 თვიან ვადაში, არამედ 2 წელიწადზე მეტი ხნის დაგვიანებით; დამხმარე ფართის, საცხოვრებელ ფართად გადაკეთების ნაწილში კი, მან ვალდებულება საერთოდ არ შეასრულა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხის მხრიდან სამმხრივი შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების გამო, ხსენებული შეთანხმება მისივე დებულებიდან გამომდინარე ითვლება ძალადაკარგულად, შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელის წინაშე 170 კვ.მ ფართის 2015 წლის ივნისში გადაცემის შემდეგ გააჩნია დამატებით 300 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულება.

18.2. ვინაიდან, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, დადგენილია, რომ ამჟამინდელი მდგომარეობით მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისთვის 300 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემა შეუძლებელია, მოსარჩელეს მართებულად მიეცა ზიანის სახით ამ ქონების ეკვივალენტი ფულადი ანაზღაურება - 285 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით. აქვე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის შემთხვევაში ნავარაუდები სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ორიენტირი განმტკიცებულია სსკ-ის 408-ე მუხლში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარეობს, რომ განხორციელდეს იმ ვითარების აღდგენა, რომელიც იარსებებდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ იარსებებდა ვალდებულების დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში, ე.ი. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებით, სასამართლომ უპირველესად, უნდა შეაფასოს ზიანის, როგორც მეორადი მოთხოვნის, წარმოშობის სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა (შდრ. სუსგ №ას-167- 163-2016, 01.07.2016).

19. საკასაციო პალატა ვერც სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას.

19.1. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაუკავშირდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის მომენტს, ვინაიდან, სწორედ აღნიშნული გადაწყვეტილებით წარმოეშვა მოსარჩელეს სახელშეკრულებო ზიანის ანაზღაურების უფლება. გარდა ამისა, სანაცვლო შესრულებაზე შეთანხმებითა და მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისთვის 2015 წლის ივნისში 171 კვ.მ ფართის გადაცემით, პალატის მოსაზრებით, განხორციელდა ისეთი მოქმედებები, რომლებიც სსკ-ის 137-ე მუხლის საფუძველზე იწვევს ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტას.

19.2. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სარჩელი აღძრულია 2015 წლის 18 ივნისს, ანუ პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2012 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან სამი წლის ვადაში, შესაბამისად, მოთხოვნა განხორციელებადია.

20. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობასა და დასკვნებს და მიაჩნია, რომ სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა.

21. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე.

22. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

23. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

25. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ს–ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ს–ას“ (ს/კ ......) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის (საგადახდო დავალება N12, გადახდის თარიღი 03.01.2019წ.) 70% - 5600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი