საქმე №ას-360-2019 17 მაისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „გ-ი“ (მოპასუხე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა. მ-ი (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ა. მ-ი (შემდეგში: დასაქმებული ან მოსარჩელე) მუშაობდა შპს „გ-ში“ (შემდეგში: დამსაქმებელი ან მოპასუხე კომპანია) ბ-ის თანამდებობაზე, 2014 წლის 1 ნოემბერს ერთი წლის ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე.

2. მოსარჩელის ხელფასი შეადგენდა ყოველთვიურად 3000 ლარს, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების გარეშე.

3. მოპასუხემ მოსარჩელესთან შეწყვიტა შრომითი ხელშეკრულება N01-15/06/15 წლის ბრძანებით, დაკისრებული მოვალეობების უხეში დარღვევის საფუძველით.

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) მოპასუხე კომპანიის დირექტორის 15/06/2015წ. N01-15/06/15წ. ბრძანების ბათილად ცნობა (შემდეგში - სადავო ბრძანება); ბ) მოსარჩელის აღდგენა ბ-ის თანამდებობაზე; გ) იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურება 2015 წლის 15 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

5. სარჩელის საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2015 წლის ივნისის თვეში მოპასუხემ შეწყვიტა ხელშეკრულება ყოველგვარი წინასწარი გაფრთხილებისა და დასაბუთების გარეშე. მოპასუხემ მოსარჩელეს არ გადასცა არც წერილობითი დასაბუთება ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე და არც დათხოვნის ბრძანება, ასევე არ გადაუხდია კომპენსაცია (იხ., სარჩელი - ტ.1. ს.ფ. 3; პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების პ-1, ტ.1.ს.ფ. 82).

6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელესთან ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის საფუძველი გახდა მისი უპასუხისმგებლობა და ნიჰილიზმი, რაზედაც არაერთხელ იქნა გაფრთხილებული. ასევე, მიუთითა მოსარჩელის წინანდელ სამუშაოზე აღდგენის შეუძლებლობაზე, ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის გამო. მოპასუხემ აგრეთვე მიუთითა სშკ-ის 38-ე მუხლით დადგენილი მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე (იხ., შეაგებელი - ტ.1. ს.ფ. 33).

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ბრძანება; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა განაცდური შრომის ანაზღაურების სახით 13 500 ლარის გადახდა. სხვა ნაწილში, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. გადაწყვეტილებაზე წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით მოპასუხე კომპანიამ მოითხოვა სარჩელის უარყოფა. მოპასუხემ სააპელაციო საჩივარი დააფუძნა იმავე გარემოებებზე, რასაც აღნიშნავდა შესაგებელში, ხოლო სარჩელის ხანდაზმულობასთან მიმართებით განმარტა, რომ დამსაქმებელს სამსახურიდან გათავისუფლების წერილობითი დასაბუთების გადაცემის ვალდებულება გააჩნია მხოლოდ დასაქმებულის ამგვარი მოთხოვნის შემთხვევაში, ხოლო თუ ასეთი მოთხოვნა არ არსებობს, გასაჩივრების ვადა აითვლება გათავისუფლებიდან. აპელანტის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, გათავისუფლების ვადა უნდა აითვალოს პირველივე 30 დღიდან (იხ., სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები - ტ.1. ს.ფ. 95).

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ: 1-3 ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ერთი წლის ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულება და მოპასუხემ, კანონიერი საფუძვლის გარეშე, 2015 წლის 15 ივნისიდან ცალმხრივად მოახდინა ამ ხელშეკრულების შეწყვეტა.

10. იმავდრულად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ აქვს გაშვებული საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ-ი) 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა, კერძოდ, სასამართლომ უარყო მოპასუხის შედავება ხანდაზმულობის თაობაზე და სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად განმარტა, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრების 30 დღიანი ვადის დაწყებას სწორედ დასაქმებულისათვის წერილობითი დასაბუთების ჩაბარების ფაქტს უკავშირებს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ ჩაჰბარებია წერილობითი დასაბუთება შრომითი ხელშეკერულების შეწყვეტის შესახებ, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ დაურღვევია დასახელებული ნორმით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა.

11. სააპელაციო სასამართლომ დამსაქმებელს დააკისრა იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დასაქმებული სამსახურიდან გათავისუფლდა მართლზომიერად.

12. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასაქმებულმა ვერ შეძლო დამტკიცება, რომ დასაქმებულის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევას. მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების უხეშ დარღვევას, საქმისადმი მოსარჩელის უპასუხისმგებლობასა და ნიჰილიზმს, სამსახურში გამოუცხადებლობას, რაც სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გახდა მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი.

13. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მოსარჩელის მიერ შრომის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც უსაფუძვლოს ხდიდა მასთან დადებული შრომის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტას და წარმოშობდა სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის სსკ-ის 54-ე მუხლით გათვალისწინებულ საფუძველს.

14. სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე გამოვლენილი ნების ბათილად ცნობის პირობებში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან მხარეებს შორის დადებული იყო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება - 2014 წლის 01 ნოემბრიდან 2015 წლის 01 ნოემბრამდე, ხოლო მოპასუხემ მოსარჩელე გაათავისუფლა 2015 წლის 15 ივნისს, როდესაც ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე დარჩენილი იყო ოთხი თვე და 15 დღე, გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის შრომის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოწურული იყო. შესაბამისად, მოთხოვნას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ნაწილში, არ გააჩნდა ვარგისი სამართლებრივი საფუძვლი.

15. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეხადა შრომის ანაზღაურება, იმ ოდენობით, რასაც დასაქმებული მიიღებდა ხელშეკრულება ვადამდე რომ არ შეწყვეტილიყო (იხ. სუსგ №ას-1634-1533-2012, 24/09/2013; Nას-1327-1265-2014, 29/01/2016წ.). იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის ყოვეთვიური ხელფასი შეადგენდა 3000 ლარს საშემოსავლო გადასახადის გარეშე, ასანაზღაურებელი ხელფასი 2015 წლის 15 ივნისიდან 2015 წლის 01 ნოემბრამდე ჯამურად შეადგენდა 13500 ლარს, საშემოსავლო გადასახადის გარეშე.

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

17. კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს ყურადღება არ გაუმახვილებიათ ფაქტობრივ გარემოებაზე, კერძოდ: რატომ ჩაერიცხა 2100 ლარი მოსარჩელეს მაისის თვეში თუ ის სამსახურიდან გათავისუფლდა 2015 წლის 15 ივნისს? აღნიშნული გარემოება განპირობებული იყო შემდეგით: მოსარჩელემ სამუშაო ადგილი მიატოვა და ანაზღაურება მიეცა ფაქტობრივად, ნამუშევარი დღეების შესაბამისად, ხელფასის ოდენობის თაობაზე მას რაიმე სახის პრეტენზია არ გამოუხატავს, მათ შორის არც სასამართლო განხილვისას. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებაზე ყურადღება არ გაუმახვილებიათ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს, რითც მათ მიერ დარღვეული იქნა სსსკ-ის 105-ე მუხლი.

18. კასატორის განმარტებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოები გადაწყვეტილებაში მიუთითებენ, რომ სასარჩელო მოთხოვნა არ იყო ხანდაზმული. პირველი და მეორე ინსტანციების სასამართლოების მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული და განმარტებული სშკ-ის 38-ე მუხლი, კერძოდ ქვედა ინსტანციის სასამართლოები გადაწყვეტილებაში უთითებენ, რომ ვიდრე დასაქმებულს არ ჩაბარდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ წერილობითი დასაბუთება, სასამართლოში გასაჩივრების 30 დღიანი ვადის ათვლა არ იწყება.

19. კასატორი ციტირებს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების 4.1. პუნქტს, სადაც განმარტებული სშკ-ის 38-ე მუხლი და აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ არასწორად იქნა განმარტებული აღნიშნული მუხლის შინაარსი, რადგან აღნიშნული განმარტების მიხედვით, თუ გათავისუფლებული თანამშრომელი არ მოითხოვს წერილობით დასაბუთებას, მან ნებისმიერ დროს შეიძლება გაასაჩივროს გათავისუფლების ბრძანება, როცა თავად ჩათვლის საჭიროდ. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს ორ ფაქტობრივ გარემოებაზე, 1. მოსარჩელემ თვითნებურად მიატოვა სამუშაო ადგილი 2015 წლის 22 მაისიდან და არ დაინტერესებულა გათავისუფლების საფუძვლით და არ მოუთხოვია იგი წერილობით. 2. გათავისუფლების შესახებ წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნის გადაცემის ვალდებულება დამსაქმებელს აქვს მხოლოდ და მხოლოდ დასაქმებულის მიერ მოთხოვნის შემთხვევაში, ეს თარიღი მოსარჩელისთვის ცნობილი იყო - როდესაც აღარ დადიოდა სამსახურში, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღი 22 მაისი იქნება თუ 15 ივნისი, ორივე შემთხვევაში, სარჩელი ხანდაზმულია.

20. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო თავის განჩინებაში უთითებს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ 1982 წელს მიღებულ N158 კონვენციაზე - „შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ“. აღნიშნული კონვენცია საქართველოს პარლამენტის მიერ არ არის რატიფიცირებული და შესაბამისად, ის საქართველოსთვის იურიდიული ძალის მქონე არ არის. აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მასზე მითითება არალეგიტიმურია.

21. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე თითქმის ერთი თვის განმავლობაში არ ასრულებდა შრომით მოვალეობებს. შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრული მოვალეობები და დამსაქმებლის ინტერესები რეგულარულად, ყოველდღიურად ირღვეოდა ამ მიზეზის გამო.

22. კასატორის მითითებით, მოსარჩელე სამსახურის მიტოვების შემდგომ აღარ ცხოვრობდა კასატორისთვის ცნობილ მისამართზე და მასთან შეუძლებელი გახდა კომუნიკაციის დამყარება, არც დასაქმებულს უცდია დამსაქმებელთან კონტაქტის დამყარება. სასამართლოს მსჯელობით, ამგვარი ფაქტი არ წარმოადგენს შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევას და დამსაქმებელი განუსაზღვრელი დროით უნდა ელოდოს დასაქმებულის სამუშაო ადგილზე გამოცხადებას. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ არასწორად იქნა განმარტებული სშკ-ის 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი.

სამოტივაციო ნაწილი:

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 11 მარტის თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

24. საკასაციო პალატა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის შესწავლისა და გაანალიზების შედეად ასკვნის, რომ კასატორის ძირითადი პრეტენზია შეეხება: ა) სადავო ბრძანების გასაჩივრების 1 თვიანი ხანდაზმულობის ვადის დარღვევას, რაც მისი მოსაზრებით უგულვებელჰყვეს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა და არასწორად განმარტეს სშკ-ის შესაბამისი ნორმა; ბ) მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შრომითი მოვალეობების უხეს დარღვევას (იგი არ ასრულებდა სამუშაოს, კერძოდ, მან თვითნებურად მიატოვა სამუშაო), რაც წარმოშობდა სშკ-ის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის გამოყენების საფუძველს.

25. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა გაამახვილებს ყურადღებას სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის მართლზომიერებაზე და მიუთითებს, რომ მისი გამოცემის სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ” ქვეპუნქტი (შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა), ხოლო ფაქტობრივ საფუძვლად დამსაქმებელმა პირველი ინსტანციის სასამართლოში სარჩელზე წარდგენილ შესაგებელში მიუთითა, რომ მოსარჩელის მუშაობა კომპანიისათვის არ იყო სარგებლის მოტანი და რომ იგი საქმისადმი უპასუხისმგებლობას იჩენდა (იხ., შესაგებელი - ტ.1. ს.ფ. 33, 34). აქვე, საგულისხმოა, რომ წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში, კასატორმა მოსარჩელის მიერ შრომითი მოვალეობების დარღვევად მიუთითა მოსარჩელის სამსახურში გამოუცხადებლობა, შრომითი მოვალეობების შეუსრულებლობა. ამდენად, დამსაქმებელის მტკიცების საგანს ამ გარემოებათა დადასტურება წარმოადგენს.

26. დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთის საკითხზე იხ., სუსგ-ბი Nას-630-630-2018, 6 ივლისი2018 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; №ას-483-457-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი და ა.შ.

27. საგულისხმოა, რომ შესაგებელსა და საკასაციო საჩივარში შრომითი მოვალეობების დარღვევად მიჩნეული საფუძვლის დასადასტურებლად დამსაქმებელს რელევანტური მტკიცებულებები სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენია. კასატორი უთითებს, რომ მოსარჩელემ თვითნებურად მიატოვა სამუშაო ადგილი მაისის თვეში და არ დაინტერესებულა გათავისუფლების საფუძვლით და არ მოუთხოვია იგი წერილობით. თუმცა, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აღნიშნული გარემოება არაა დადასტურებული საქმის მასალებით. ამასთან, არც ის დასტურდება, რომც ჰქონოდა ადგილი ამგვარ მოქმედებას, რა ღონისძიებები გაატარა დამსაქმებელმა დასაქმებულის მიმართ. ამ მიმართულებით, დადგენილია სასამართლო პრაქტიკა, რომლის მიხედვით, დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპი, რომლის შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობა. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის. ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია, სახეზე იყოს ისეთი მძიმე დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის.

28. მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა, ვერ დაადასტურა მოსარჩელის მიერ მასზე დაკისრებულ ვალდებულებათა იმგვარი დარღვევა, რომელიც მისთვის გაფრთხილების, დამატებითი ვადის მიცემის ან კიდევ უფრო მსუბუქი სახის სანქციის შეფარდებას გამორიცხავდა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მის მიერ ჩადენილი დარღვევის ადეკვატური ღონისძიება იყო (შდრ: სუსგ-ები №ას-499-499-2018, 08 ივნისი, 2018 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; №ას-1028-970-2015, 03 თებერვალი, 2015 წელი). შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება სშკ-ის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის განმაპირობებელი საფუძვლის არარსებობასთან მიმართებით მართლზომიერია და აღნიშნულს ვერ აქარწყლებს კასატორი.

29. რაც შეეხება სადავო ბრძანების გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადასა და აღნიშნულთან მიმართებით წარმოდგენილ საკასაციო პრეტენზიას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ამ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მნიშვნელოვანი განმარტება (იხ., სუსგ №ას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019 წელი), რომლის მიხედვით, შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა ცალმხრივი მიღებასავალდებულო ნების გამოვლენაა, შესაბამისად, იგი ნამდვილად ადრესატისათვის (დასაქმებულისათვის) მისვლის (ჩაბარების) მომენტიდან მიიჩნევა. დასაქმებულის უფლებაა ინდივიდუალურად იქნეს გაფრთხილებული დამსაქმებლის მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის შესახებ, რაც კონსტიტუციით გარანტირებული შრომის უფლებას უკავშირდება. როდესაც, შრომითი ხელშეკრულება წინასწარი გაფრთხილების გარეშე წყდება (შრომის კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში), მიზანშეწონილია, ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინება წერილობით განხორციელდეს. წერილობითი დოკუმენტის შექმნა, ერთი მხრივ, დასაქმებულის უფლებების დაცვას ემსახურება, ვინაიდან იგი უფლებამოსილია, სრულ ინფორმაციას ფლობდეს მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღის, საფუძვლისა და გასაჩივრების წესის თაობაზე. მეორე მხრივ, კი დამსაქმებლისათვის მტკიცების პროცესს აიოლებს, რადგან, თუ დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა დასაქმებულისათვის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ინფორმაციის ჩაბარება, ხელშეკრულება შეწყვეტილად არ მიიჩნევა. დასაქმებული შეზღუდულია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრების 30 დღიანი ვადით.

30. ზემოაღნიშნული ვადა უნდა აითვალოს იმ დღიდან, როდესაც დასაქმებულს წერილობით განემარტა ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზი, და ყველაზე გვიან აღნიშნული 30 დღიანი ვადა აითვლება დასაქმებულის მოთხოვნის საპასუხოდ დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მიზეზის დასაბუთების დასაქმებულისათვის ჩაბარების დღიდან.

31. სხვა სამოქალაქო საქმეზე განიმარტა, რომ „.... კანონმდებელმა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების გასაჩივრებისთვის დაადგინა 30-დღიანი ვადა, რომლის ათვლა დაუკავშირა დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების მიღების ან დამსაქმებლის მიერ 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობითი დასაბუთების ვალდებულების შეუსრულებლობის ფაქტს“ (შდრ: სუსგ №ას-11-11-2018, 4 მარტი, 2019წ. პ-34)

32. მოცემულ შემთხვევაში, არ დასტურდება, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს გადასცა გათავისუფლების შესახებ ბრძანება ან გათავისუფლების საფუძვლის წერილობითი დასაბუთება.

33. ამ ვითარებაში, საკასაციო პალატა მოიხმობს საკასაციო პალატის გადაწყვეტილებას (იხ., სუსგ №ას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019 წელი), რომლის მიხედვით სშკ-ის არც 38-ე მუხლი და არც სხვა მუხლები არ შეიცავენ იმ მდგომარეობის მომწესრიგებელ ქცევის წესს, თუ რა ვადაში უნდა გასაჩივრდეს ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილება იმ შემთხვევაში, თუკი დამსაქმებელი თავისი ინიციატივით არ გადასცემს დასაქმებულს ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობით დასაბუთებას და არც დასაქმებული არ მოითხოვს დამსაქმებლისაგან ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების გადაცემას. ასეთ შემთხვევაში, გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გასაჩივრების უფლებაზე მაინც ვრცელდება სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებული 30 დღიანი ვადა, რომელიც აითვლება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების დასაქმებულისათვის ჩაბარების (შეტყობინების) დღიდან.“

34. მაშასადამე, ვინაიდან დამსაქმებელმა თავისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ წარმოადგინა კვალიფიციური შედავება, რელევანტური მტკიცებულება დასაქმებულისათვის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ან გათავისუფლების საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების გადაცემის დროის შესახებ, სარჩელის ხანდაზმულობაზე მოპასუხის მითითებას საკასაციო პალატა არ იზიარებს.

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

36. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

38. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,გ. პ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო

2. კასატორ შპს ,,გ. პ-ის“ (ს.ნ 2-...) უკან დაუბრუნდეს ბორისი კაპანაძის (პ/ნ 5-...) მიერ 2018 წლის 25 დეკემბერს საგადახდო დავალება N0 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (975 ლარი) 70%, 682.5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე