საქმე №ას-1153-2018 6 თებერვალი, 2019 weli,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „ჯ.უ.ე.ფ.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ.ქ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ქ. თბილისში, ....., /ს/კ ....../ მდებარე უძრავი ქონება, ზ.ქ–ის (შემდეგში: მოსარჩელე, მესაკუთრე, მოწინააღმდეგე მხარე) საკუთრებას წარმოადგენს, რომელიც შპს ,,ჯ.უ.ე.ფ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, კომპანია, აპელანტი, კასატორი) აბონენტია (იხ. განჩინება, ტ.1, ს.ფ. 66,);

2.მოსარჩელის ბინაში, მოპასუხე მოხმარებულ წყალს აღრიცხავს, თავისივე დამონტაჟებული მრიცხველით (იხ. განჩინება, ტ.1, ს.ფ. 66);

3. წყლის მრიცხველი 2017 წლის 6 ივლისს დაზიანდა, კერძოდ, მრიცხველიდან ამოვარდა ქურო, რამაც მოსარჩელის უძრავი ქონება და მის ქვევით მდებარე სტომატოლოგიური კლინიკა წყლით დატბორა (იხ. განჩინება, ტ.1, ს.ფ. 66).

4. სარჩელის საფუძვლები

4.1 მოსარჩელემ, 2017 წლის 20 ოქტომბერს სარჩელი აღძრა მოპასუხე კომპანიის წინააღმდეგ და ამ უკანასკნელისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, ზიანის - 6617.37 ლარისა და ექსპერტიზის დასკვნის ხარჯის - 200 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა.

4.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ მოპასუხის უფლებამოსილმა წარმომადგენელმა, 2017 წლის 6 ივლისს მრიცხველის დამღის მოხსნის N1970 აქტი შეადგინა, სადაც დაზიანების მიზეზად მითითებულია მრიცხველის არასწორი მონტაჟი, რამაც ქუროს სისტემიდან გამოვარდნა გამოიწვია.

4.3 მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნული ფაქტი, მრიცხველის არასწორად მონტაჟს ადასტურებს და მოსარჩელის ბრალეულობას გამორიცხავს.

4.4 მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ბიუროს) 2017 წლის 8 სექტემბრის დასკვნის თანახმად, მიყენებული ზიანის აღსადგენად საჭირო სამუშაოების საორიენტაციო ღირებულება - 6617.37 ლარია.

5. მოპასუხის შესაგებელი

5.1 მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მრიცხველის დამღის მოხსნის შესახებ აქტის შემდგენი პირი ექსპერტი არ არის, ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნით კი, მოპასუხის ბრალეულობა არ დასტურდება, შესაბამისად, კომპანიის ბრალეულობის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობს.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

6.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა.

6.1.1 მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის - 6617.27 ლარისა და საპროცესო ხარჯის 404.51 ლარის გადახდა დაეკისრა.

6.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგ: სსკ) სსკ-ის 408-ე და 992-ე მუხლებით; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-ე, 201-ე, 219-ე მუხლებით და დაადგინა, რომ კომპანიის წარმომადგენლების მიერ წყლის მრიცხველის არასათანადოდ დამონტაჟებით, უძრავი ქონება დაზიანდა.

6.3 საქალაქო სასამართლომ სსსკ-ის 201.4 მუხლისა და 219-ე მუხლზე მითითებით, არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სადავოდ გამხდარი ზიანის ოდენობა და დაადგინა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს მიაყენა მატერიალური ზიანი - 6617.37 ლარი.

7. სააპელაციო საჩივარი

7.1 მოპასუხემ (კომპანიამ) სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

7.2 მოპასუხემ 2018 წლის 6 თებერვლის საოქმო განჩინებების გაუქმებაც მოითხოვა, რომლითაც მისი შუამდგომლობები, ექსპერტიზის ბიუროდან ექსპერტიზის დასკვნის გამოთხოვისა და მოწმის დაკითხვის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

8. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

8.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ივნისის განჩინებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

8.2 სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (სსსკ-ის 390.-3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

8.3 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელემ ამ კატეგორიის დავებში დაკისრებული მტკიცების ტვირთი დაძლია და სასამართლოში წარადგინა მტკიცებულებები, რომლითაც, როგორც მიყენებული ზიანი და მისი კონკრეტული ოდენობა, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ზიანსა და მოპასუხის ბრალეულ ქმედებას შორის დასტურდება.

8.4 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადავიდა, რომელსაც ყველა საშუალება ჰქონდა, დამდგარ ზიანში მისი ბრალის გამომრიცხველი მტკიცებულებები სასამართლოსთვის წარედგინა.

8.5 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხე სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილი შესაგებლით, მართალია, სარჩელის მოთხოვნას არ დაეთანხმა, თუმცა, კვალიფიციურად არ შესდავებია სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს და არც მათი უარმყოფელი მტკიცებულებები წარუდგენია.

8.6 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა, რომლის თანახმად, შესაგებელი სარჩელით მოთხოვნილი ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, კვალიფიციურ შედავებას არ შეიცავდა.

8.7 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეს, მოსარჩელის მოთხოვნის გამომრიცხველი რაიმე მტკიცებულება არც საქმის წარმოების შემდეგ ეტაპზე არ წარუდგენია სასამართლოში.

8.8 სააპელაციო სასამართლომ შესაგებლის პროცესუალურ მნიშვნელობასთან დაკავშირებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებაზე მიუთითა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება, საქმე №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი) და აღნიშნა, რომ მოპასუხის (აპელანტის) მიერ წარდგენილი შესაგებელი კანონის მოთხოვნებს (სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 და მე-5 ნაწილები), არ აკმაყოფილებდა.

8.9 სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის 219-ე მუხლზე მითითებით ,,მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული“, განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოქმედება, რომლის თანახმადაც, მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ მითითებული ახალი გარემოებები სასამართლომ მთავარ სხდომაზე არ მიიღო და არ შეაფასა, დასაბუთებულია.

8.10 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეები ნასყიდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობაში (სსკ-ის 477-ე მუხლი) იმყოფებოდნენ, რის გამოც არა დელიქტური, არამედ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანი ვლინდება.

8.11 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სასმელი წყლის მიმწოდებელსა და მომხმარებელს შორის სამართლებრივი ურთიერთობება, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბრის N32 დადგენილებით დამტკიცებული „სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებით” (შემდეგში: დადგენილება) რეგულირდება.

8.12 სააპელაციო სასამართლომ დადგენილების პირველი, მე-6, მე-8, მე-17 მუხლებზე მიუთითა და განმარტა, რომ სწორედ მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ შედგენილი აქტით დასტურდება, მრიცხველის არასწორი მონტაჟი, რამაც წყლის გაჟონვა გამოიწვია.

8.13 სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელემ მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევისა და ამით გამოწვეული ზიანის ფაქტი დაადასტურა, შესაბამისად, არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილებისა და მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების სახით მოთხოვნილი თანხის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი (სსკ-ის 408-ე, 409-ე მუხლები) წანამძღვრები.

8.14 სააპელაციო სასამართლომ კომპანიის მიერ გასაჩივრებულ საოქმო განჩინებებთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მოპასუხის წარმომადგენელი, პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაყენებული შუამდგომლობით, მოსარჩელის ინიციატივით ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნის გამოთხოვას ითხოვა ექსპერტიზის ბიუროდან, რომლითაც მას სურდა მრიცხველის დაზიანებაში კომპანიის ბრალის გამორიცხვა.

8.15 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გამახვილა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედ შეჯიბრებითობის პრინციპზე (სსსკ-ის მე-4, 102-ე მუხლები) და განმარტა, რომ თითოეული მხარე ვალდებულია, მის მიერ მითითებული გარემოების დასადასტურებლად თავადვე მოიპოვოს და წარუდგინოს სასამართლოს შესაბამისი მტკიცებულება.

8.16 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელის ინიციატივით ექსპერტიზის ჩატარება და დასკვნის შედგენა არ დასტურდებოდა. ამასთან, ამ ფაქტის დადასტურების შემთხვევაშიც, სასამართლოს ინიციატივით ამ დასკვნის გამოთხოვა და/ან მოსარჩელის დავალდებულება სარჩელზე მის მიერ უკვე დართული მტკიცებულების (იგულისხმება მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ შედგენილი აქტი) საწინააღმდეგო მტკიცებულება წარედგინა, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მნიშვნელოვანი ხასიათის პროცესუალური დარღვევა იქნებოდა, რასაც შედეგად მოჰყვებოდა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

8.17 სააპელაციო სასამართლომ მოწმის დაკითხვასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მოპასუხე მხარეს მოწმის დაკითხვა სურდა იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ აქტის შედგენის დროს მრიცხველის დამღის აქტის შემდგენელი მათი კომპანიის თანამშრომელს არ წარმოადგენდა და აღნიშნული აქტი მას მოსარჩელემ იძულებით შეადგენინა.

8.18 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ ვითარებაში, როდესაც კანონისმიერი პრეზუმფცია არსებობს, რომ ამ აქტის შემდგენი პირი, სწორედ მოპასუხის წარმომადგენელია, მოპასუხის მხრიდან აღნიშნული იურიდიულად სარწმუნო და დამაჯერებელი წერილობითი მტკიცებულებით უნდა უარყოფილიყო.

9. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

9.1 მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ივნისის განჩინება და მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

9.2 მოპასუხემ 2018 წლის 6 თებერვლის საოქმო განჩინებების გაუქმებაც მოითხოვა (იხ. წინამდებარე განჩინების 8.2 ქვეპუნქტი);

9.3 კასატორის განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანში მოპასუხის ბრალს დაადასტურებდა, ამ უკანასკნელს ზიანის ანაზღაურება მაინც დაეკისრა.

9.4 კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ კომპანიის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით გამოწვეული ზიანი, 2017 წლის 6 ივლისის მრიცხველის დამღის მოხსნის #1970 აქტით დაადგინა, რომელშიც ზიანთან დაკავშირებით არაფერია მითითებული.

9.5 კასატორის მტკიცებით, დადგენილების (იხ. წინამდებარე განჩინების 8.2 ქვეპუნქტი) თანახმად, მოსარჩელეს მრიცხველის მოვლა-პატრონობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა.

9.6 კასატორის განმარტებით, მრიცხველი 2012 წელს დამონტაჟდა მოსარჩელის საცხოვრებელ სახლში და მონტაჟთან დაკავშირებით მოსარჩელეს რაიმე პრეტენზია არ ჰქონია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს მიერ მრიცხველის მონტაჟიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ, მონტაჟის წუნიდან გამომდინარე მოთხოვნაზე მოპასუხისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

9.7 კასატორი დავობს სასამართლოსეულ მსჯელობაზე, რომლის თანახმადაც, მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ შედგენილი აქტით, მრიცხველის არასწორი მონტაჟის ფაქტი დასტურდება და განმარტავს, რომ მასში მითითებული მონაცემები ცხადყოფს, რომ აქტის შემდგენი პირი, უფლებამოსილია, მრიცხველის დამღის მოხსნაზე და დაზიანების სახის მითითებაზე და არა დაზიანების გამომწვევი მიზეზების გამოკვლევა/დადგენაზე.

9.8 კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ დავის გადასაწყვეტად დადგენილების (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.11 ქვეპუნქტი) მე-6, მე-8 და მე-17 მუხლები გამოიყენა, თუმცა ეს ნორმები კონკრეტულ შემთხვევას არ მიესადაგება, კერძოდ, ნორმები ნივთის დაზიანების გამომწვევი მიზეზის დადგენა/დამდგენი პირის უფლებამოსილებას არ უკავშირდება. აღნიშნული ნორმები, აღრიცხვის კვანძის მოწყობასთან დაკავშირებით შესადგენ აქტს ეხება და სასმელი წყლის მიწოდება/უკანონო მოხმარების საკითხებს.

9.9 კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი არასწორად გადაანაწილა. მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა, მოპასუხის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევის ფაქტი (მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება), სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი, ასევე - სტომატოლოგიური კლინიკის ქონების დაზიანება, რომ 2017 წლის 6 ივლისის #1970 აქტში მითითებული წყლის გაჟონვამ გამოიწვია და რომ აღნიშნული ზიანიც მოსარჩელემ აანაზღაურა.

9.10 კასატორის მტკიცებით, იმის გათვალისწინებით, რომ სარჩელის წარდგენის პერიოდისთვის მრიცხველის ქურო გამოცვლილი იყო, მრიცხველის დაზიანების გამომწვევი მიზეზების დადგენა ექსპერტიზაზე შეუძლებელი იყო და სწორედ ამიტომ, მიმართეს ექსპერტიზის ბიუროს, მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, მრიცხველის დაზიანების (ქუროს გამოვარდნის) მიზეზების დადგენის მიზნით ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნის გამოთხოვასთან დაკავშირებით.

9.11 კასატორმა, შესაბამისი სამსახურიდან დოკუმენტაციის გამოთხოვასთან და დაზუსტებული შესაგებლის წარდგენასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მოპასუხე მხარემ, მრიცხველის ქუროს გამოვარდნის მიზეზის დადგენის შესახებ ექსპერტიზის დასკვნასთან დაკავშირებით მიმართა ექსპერტიზის ბიუროს და სწორედ აღნიშნული დოკუმენტის გამოთხოვა იყო ნაგულისხმები შესაგებელში, რაც არსებითი მნიშვნელობის მქონე დოკუმენტია ამ საქმისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მიერ სსსკ-ის 201 მუხლის მე-7 ნაწილის მითითება გაუგებარია, მაშინ, როდესაც შესაგებელი წარდგენილია და პასუხი ყველა ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე გაცემულია.

9.12 კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მიერ მოპასუხე კომპანიისთვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, მესამე პირის მიმართ მიყენებული ზიანის დაკისრება, უხეში პროცესუალური დარღვევაა, რისი პრეცედენტიც პრაქტიკაში არ არსებობს.

9.13 კასატორის განმარტებით, მოპასუხეს იმ გარემოების უარყოფის მტკიცების ტვირთი არ უნდა დაეკისროს, რაზედაც მოსარჩელეს შესაბამისი მტკიცებულება არ წარუდგენია.

9.14 კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საოქმო განჩინებების უცვლელად დატოვების შესახებ, დაუსაბუთებელია, კერძოდ, დაზიანების გამომწვევი მიზეზების დადგენის შესახებ ექსპერტიზის დასკვნის არსებობა ექსპერტიზის ბიუროს წერილით, მხარის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნითა და მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით დადასტურებულია.

9.15 კასატორის განმარტებით, სასამართლოს წარედგინა მტკიცებულება (ექსპერტიზის ბიუროს უარი), რომლითაც მოპასუხის ქმედება, მტკიცებულების მოსაპოვებლად დადასტურდა, თუმცა შეუძლებელი გახდა მისი მიღება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შუამდგომლობა საფუძვლიანი, დასაბუთებული და შესაბამისი მტკიცებულებით დადასტურებული იყო. კასატორის განმარტებით, სადავო განჩინებაში უარის თქმის საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ ,,საქმეში მოიპოვება აქტი, რომელიც აღწერს მრიცხველის დაზიანების მიზეზს", სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნას ეწინააღმდეგება, რომლის თანახმადაც, სასამართლოსთვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა.

9.16 კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომლის თანახმადაც, მოპასუხეს მოწმის დაკითხვა იმ გარემოების დასადასტურებლად სურდა, რომ აქტის შედგენის დროს იგი კომპანიის თანამშრომელს არ წარმოადგენდა, უსაფუძვლოა.

9.17 კასატორის განმარტებით, მოწმე აქტის შედგენის დროსაც და ამჟამადაც კომპანიის თანამშრომელია და ამ გარემოების დადასტურების საკითხი დღის წესრიგში არც შესულა. მათ მოწმის დაკითხვის თაობაზე იშუამდგომლეს იმ საფუძველით, რომ მოწმეს აქტთან დაკავშირებით სასამართლოსთვის განემარტა, რამ განაპირობა მის მიერ ასეთი ჩანაწერის გაკეთება და რა მიზანს ემსახურებოდა აქტის შედგენა.

10. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

10.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2018 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ კომპანიის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

13. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

17. წინამდებარე შემთხვევაში, მოპასუხის საკასაციო პრეტენზია უმთავრესად აგებულია იმ მსჯელობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი არასწორად გადაანაწილა. მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცების ტვირთი იყო, მოპასუხის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევის ფაქტის (მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება), სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადასტურება. ამასთან, კასატორის განმარტებით, საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც მოპასუხის ბრალს ზიანის დადგომაში დაადასტურებდა.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ვალდებულება აკისრიათ მხარეებს, რომლებიც თავის სამართლებრივ მოთხოვნას აფუძნებენ აღნიშნულ გარემოებებს და შესაბამისად, ისინი მიუთითებენ მათზე (შდრ. სუსგ #ას-129-122-2014, 30.04. 2014 წ.).

19. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 102-ე მუხლზე მითითებით განმარტავს, რომ მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ - გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში არსებული მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტიდან გამომდინარე, მტკიცების ტვირთი უნდა განაწილდეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ვალდებულება, რომელთა მტკიცებაც მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია, ანუ მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია მოპასუხე კომპანიის უფლებამოსილი წარმომადგენილის მიერ შედგენილი მრიცხველის-დამღის N1970 აქტი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 22), რომლის თანახმად, კომპანიის უფლებამოსილმა პირმა მრიცხველი მოხსნა, ხოლო მოხსნის მიზეზებში მითითებულია ,,არასწორი მონტაჟით წყლის ჟონვა“.

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებაზე გამომდინარებს დელიქტური პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი სპეციალური ნორმიდან, სსკ-ის მე-1000 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებიდან „1. თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში წარმოებული, მოთავსებული ან მიწოდებული ენერგიისაგან, ანდა ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ანდა მომწამვლელი ნივთიერებისაგან, მაშინ ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია,თუკი ამ საფრთხის პრაქტიკულ განხორციელებას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, სხეულის ან ჯანმრთელობის დაზიანება ანდა ნივთის დაზიანება, აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი. იგივე პასუხისმგებლობა გამოიყენება ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ან მომწამვლელი ნივთიერების მფლობელების მიმართ, როცა ამ ნივთიერებებიდან მომეტებული საფრთხე გამომდინარეობს. 2. თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან ან ნივთიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე სხვაგვარი საფუძვლით, ვიდრე ამ მუხლის პირველ ნაწილშია აღნიშნული, ნაგებობის ან ნივთის მფლობელი ვალდებულია ანალოგიურად აანაზღაუროს საფრთხის განხორციელების შედეგად წარმოშობილი ზიანი“ , 408.1-ე და 409-ე მუხლებიდან.

22. საკასაციო სასამართლომ ანალოგიურ არაერთ საქმეზე განმარტა: „სსკ-ის მე-1000 მუხლი მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობის წესს ადგენს და, განსხვავებით დელიქტური ვალდებულების ზოგადი დანაწესისაგან, ნივთის მფლობელს, ბრალის მიუხედავად, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას უდგენს, თუკი მომეტებული საფრთხის წყაროს განხორციელებამ ადამიანის სხეულისა და ჯანმრთელობის, ასევე, ნივთის დაზიანება გამოიწვია. პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლის მეორე ნაწილი გულისხმობს ნებისმიერ ისეთ ნივთს, რომელიც თავისი თვისებებით მომეტებული საფრთხის შემცველია. საფრთხემომეტებულად უნდა ჩაითვალოს, თუ ის ქმნის ზიანის მიყენების მომეტებულ ალბათობას ადამიანის მიერ მასზე სრული კონტროლის შეუძლებლობის გამო (იხ. სუსგ-ები # ას-40-37-2015, 24.12.2015; # ას-1295-1215-2017, 23.10.2017წ; # ას-55-55-2018, 31.03.2018წ).

23. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის ბინაში არასწორად დამონტაჟებული მრიცხველი სწორედ ამგვარი ნივთია, რადგან იგი არ ექვემდებარებოდა მოსარჩელის მხრიდან სრულ კონტროლს. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „ვინაიდან პოტენციური საფრთხის წყაროების გამოყენება სამართლებრივად ნებადართულია, კომპენსაციის სახით, უფრო მკაცრია იმ პირის პასუხისმგებლობა, ვინც ასეთი საგნების მოხმარებით საფრთხის წყაროს ქმნის. სსკ-ის მე-1000 მუხლი არის ნებადართული საფრთხისათვის პასუხისმგებლობის საფუძველი“ (იხ. სუსგ # 1275-1215-2017, 23.10.2017წ.). ამდენად, ამ კატეგორიის დავებზე სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობის (ზიანი, მიზეზშედეგობრივი კავშირი, ბრალი და მართლწინააღმდეგობა) არსებობა და მტკიცება არ არის საჭირო, რადგან მომეტებული საფრთხის წყაროს გამოყენების დროს, ბრალის გარეშეც, ასეთი საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობაა მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ამ ვითარებაში, რადგან მოსარჩელის მოთხოვნას გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი, მოთხოვნა წარმოშობილია და მის განხორციელებადობას არ აფერხებს ხანდაზმულობის შესაგებელი, მოპასუხის სტადიის შემოწმების ეტაპზე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხემ ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, არაკვალიფიციური შედავებისა და საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო.

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მართებულადაა მითითებული შესაგებლის საპროცესო სამართლებრივ დანაწესთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილების განმარტებაზე, რომელიც სავალდებულოა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებისათვის (იხ. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-17 მუხლის მე-5 ნაწილი „უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის სამართლებრივი შეფასება (ნორმის განმარტება) სავალდებულოა ყველა ინსტანციის საერთო სასამართლოებისათვის“) და განმარტავს, რომ სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად მიიჩნევა, მოცემულ შემთხვევაში საუბარია, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 და მე-5 ნაწილების საფუძველზე, მოპასუხის მიერ საკუთარი პოზიციის დასაცავად კვალიფიციური შედავების წარდგენაზე და არა ამავე ნორმის მე-7 ნაწილზე, როგორც ამას მოპასუხე არასწორად უთითებს.

25. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოპასუხე ვალდებულია, საქმის მომზადების მიზნით, აქტიურად იმოქმედოს, რაც, უპირველესად, სასამართლოსათვის სარჩელზე მისი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენაში გამოიხატება. მოპასუხის მიერ ამ უფლების განუხორციელებლობა, სსსკ-ის 206-ე მუხლის შესაბამისად, ართმევს მას უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს (ანუ, სასამართლოს სხდომაზე მხარისაგან მტკიცებულები აღარ მიიღება). ამ შემთხვევისათვის სხვა რაიმე სპეციალურ შედეგს კანონი არ ადგენს (შდრ. სუსგ №ას-664-635-2016, 02.03.2017).

26. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის მიერ წარდგენილი შესაგებელი არ შეიცავს სარჩელში მითითებული ძირითადი ფაქტობრივი გარემოებების უარყოფის შესაბამის მიზეზებსა და არგუმენტებს. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მითითებული და მოპასუხის მიერ არაკვალიფიციურად შედავებული გარემოებები, მათ შორის, დამდგარ ზიანში კომპანიის ბრალეულობის უარყოფა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სამართლებრივად უმნიშვნელოა სსკ-ის მე-1000 მუხლის სპეციალური მოწესრიგების გამო, სავსებით დასაბუთებულად ქმნის მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საკმარის საფუძველს. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია, რომელიც სამართალწარმოების შესაბამის საპროცესო ეტაპზე შესაგებლით შედავებული არ არის, უსაფუძვლოა და მოპასუხისათვის უარყოფით სამართლებრივ შედეგებს იწვევს.

27. რაც შეეხება საკასაციო პრეტენზიას, რომლის თანახმადაც, მრიცხველის მოვლა-პატრონობაზე პასუხისმგებლობა მოსარჩელეს ეკისრებოდა, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მიერ ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანი, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით, არ დასტურდება. ამ შემთხვევაში მოპასუხე კომპანია არის მომეტებული საფრთხის წყაროს მქონე ნივთის მფლობელი და მასვე უნდა უზრუნველეყო კვანძის იმგვარად მოწყობა, საჭირო მრიცხველის შეძენა, დამონტაჟება და შეკეთება, რომ გამორიცხულიყო მომეტებული საფრთხის წყაროდან გამოწვეულ ზიანზე მოპასუხის პასუხისმგებლობის საფუძველი. ასევე, საჭიროების შემთხვევაში, კომპანია ვალდებული იყო სხვადასხვა სახის მოწყობილობები, დანადგარები და სხვა საშუალებები შეეძინა, რომლებიც უზრუნველყოფდა აღრიცხვის სისტემის გამართულ მუშაობას (დადგენილების მე-6.1 მუხლი); ამასთან, დადგენილების 17.1 მუხლიდან გამომდინარე, კომპანიის წარმომადგენლები არათუ უფლებამოსილნი, არამედ ვალდებული იყვნენ, მომხმარებელის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებისა და ვალდებულებების დარღვევასთან დაკავშირებით, აქტი შეედგინათ, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ ვლინდება, აღნიშნულის საწინაამდეგოდ კი, აქტში ნათლადაა მითითებული მრიცხველის დაზიანების მიზეზი.

28. კასატორის მიერ საოქმო განჩინებასთან დაკავშირებით გამოთქმულ პრეტენზიაზე, რომელიც წინამდებარე განჩინების 10.15 ქვეპუნქტშია მითითებული, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსსკ-ის 102-ე მუხლი, ამავე კოდექსის მე-4 მუხლთან კავშირში იმ დასკვნის საფუძველს ქმნის, რომ მხარეს, რომელიც სასამართლოს მიმართავს კონკრეტული მოთხოვნით, აწევს - როგორც ამ მოთხოვნის საფუძვლად არსებული ფაქტების მითითების, ასევე, მათი დამტკიცების, ანუ მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულება.

29. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი ფაქტობრივი გარემოებები მიუთითა და ამ ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისი მტკიცებულებები წარმოადგინა სასამართლოში, რომლითაც მოპასუხის პასუხისმგებლობა, მისი ბრალეულობის მიუხედავად, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის დადგომაში დასტურდება.

30. მოსარჩელის წარმომადგენელმა, პირველი ინსტანციის სასამართლოში შუამდგომლობის განხილვისას, ექსპერტიზის ბიუროსათვის მიმართვა დაადასტურა, რომელმაც მისი განმარტებით, განაცხადა, რომ ვინაიდან, კვანძი განახლებული იყო, ექსპერტიზის ჩატარების ობიექტი აღარ არსებობდა. ექსპერტიზის დასკვნის იმავე მიზეზით წარდგენის შეუძლებლობაზე მოპასუხის წარმომადგენელიც უთითებს (იხ. 2018 წლის 6 თებერვლის სასამართლო სხდომის ოქმი 17:18:40 საათი).

31. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, მოსარჩელის შუამდგომლობა, მართლმსაჯულების განხორციელების საპროცესო ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელი იყო, რაზეც ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად იმსჯელეს.

32. მოწმის დაკითხვის შუამდგომლობაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინებაზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია წერილობითი დოკუმენტი, სადაც მითითებულია, რომ სადავო ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, აქტის შედგენის დროს, კომპანიის თანამშრომელზე რაიმე სახის ზემოქმედების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ არის წარმოდგენილი საქმეში, შესაბამისად, ამ ვითარებაში მოწმის დაკითხვა დაუსაბუთებელია და არ იქნებოდა დასაშვები მტკიცებულება.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (კომპანიის) საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

34. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ჯ.უ.ე.ფ–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "ჯ.უ.ე.ფ–ს" (ს/კ .......)სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 340,86 ლარის (საგადახდო დავალება N66, გადახდის თარიღი 2018 წლის 19 ივლისი), 70% – 238,60 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე