საქმე №ას-350-2019 24 მაისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – მ. ქ-ე, ჰ. დ–ი, ბ. დ–ი, მ. რ–ი, თ. რ–ი, ლ. ლ-ე, მ. ბ–ი (მოპასუხეები, აპელანტები)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. ბ-ე (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

თავდაპირველი მოპასუხე, მეორე აპელანტი - გ. მ–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – მესაკუთრედ ცნობა, ზიანის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. თ. ბ-ემ (შემდეგში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა გ. მ–ის, მ. ბ–ის, ამხანაგობა ,,მ.-ი-ის (შემდეგში - ამხანაგობა) დამფუძნებელი წევრების: მ. რ–ის, ბ. დ–ის, ფ. ხ-ის, ლ. ლ-ის, თ. რ–ის, ნ. ქ-ის, ჰ. დ–ის, მ. მ–ის, მ. ქ-ის (შემდეგში - თანამოპასუხეები ან პირველი აპელანტები) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა უძრავი ქონების მდებარე: თბილისი, მ-ის ქ. და #-, მშენებარე კორპუსის პირველი სადარბაზო, მე-7 სართული, 82 კვ.მ., რომელიც იმყოფება მოპასუხეების ფ. ხ-ისა და ბ. ბ–ის თანასაკუთრებაში, მოსარჩელის საკუთრებად ცნობა და სოლიდარულად ზიანის დაკისრება 41 000 აშშ დოლარის ოდენობით (იხ., სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების განცხადება ტომი 1, ს.ფ. 409-410).

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გ. მ–ს, მ. ბ–ს, ამხანაგობა ,,მ.-ი- ს დამფუძნებელ წევრებს - თანამოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ ზიანის ანაზღაურება 41 000 აშშ დოლარის ოდენობით.

3. გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინეს თანამოპასუხეებმა (პირველი აპელანტები) და გ. მ–მა (მეორე აპელანტი).

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით პირველი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მეორე სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.

5. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6. - 2012 წლის 06 იანვარს მოსარჩელეს და ამხანაგობას - ამხანაგობის თავმჯდომარე გ. მ–ი, შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობის თავმჯდომარემ მოსარჩელეს მიყიდა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაში მდებარე: თბილისი, მ-ის (ყოფ. ი-ს) ქ. N- და N- მშენებარე კორპუსში, მე-7 სართულზე არსებული 82. კვ.მ. ფართი, შავი კარკასით, რკინის კარებით, მეტალოპლასტმასის ჩასმული ფანჯრებით, შიდა ტიხრებით (შემდეგში - სადავო უძრავი ქონება). ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად, წილის უფლება მხარეთა მიერ შეფასდა 41 000 აშშ დოლარად, ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, რაც ამ ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმების მომენტისთვის ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის შესაბამისად შეადგენდა 68 322,40 ლარს, რომელიც წილის უფლების მყიდველს გადახდილი ჰქონდა ხელშეკრულების ხელმოწერამდე.

7. - ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ. -ი-ს თავმჯდომარე მ. ბ–მა 2012 წლის 06 იანვარს სანოტარო წესით დამოწმებული წერილობითი თანხმობით ნება დართო ამხანაგობის წევრის გ. მ–ის მიერ მისი კუთვნილი წილის უფლების მოსარჩელეზე გასხვისებას, რაზეც არ ჰქონდა პრეტენზია და არც მომავალში ექნებოდა.

8. - მოსარჩელემ სანოტარო წესით დამოწმებული წერილობითი თანხმობით, უარი განაცხადა უპირატესი შესყიდვის უფლებაზე და თანხმობა გამოთქვა ქ. თბილისში, მ-ის (ყოფ. ი-ს) ქ. N- და N--ში მდებარე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ.-ი -ს კუთვნილ საცხოვრებელ კორპუსში ინდივიდუალური ბინათმესაკუთრეობის ამხანაგობა ,,მ.-ი -ს თავმჯდომარემ და ამხანაგობის თითოეულმა წევრმა მათი შეხედულებისამებრ გაასხვისონ მათი კუთვნილი წილის უფლება, რაზეც მას პრეტენზია არ ჰქონდა და არც ექნებოდა მომავალში.

9. - 2011 წლის 27 ოქტომბერს ინდივიდუალური ბინათმესაკუთრეობის ამხანაგობა ,,მ.-ი -ს თავმჯდომარე მ. ბ–სა და გ. მ–ს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ბ–მა გ. მ–ს მიყიდა უკან გამოსყიდვის უფლებით ინდივიდუალური ბინათმესაკუთრეობის ამხანაგობა ,,მ.-ი-ის კუთვნილი წილის უფლება ინდივიდუალური ბინათმესაკუთრეობის ამხანაგობა ,,მ.-ი -ში ქ. თბილისში, მ-ის (ყოფ. ი-ს) ქ. N- და N--ში მდებარე მშენებარე კორპუსში, ხოლო გ. მ–მა იყიდა აღნიშნული წილის უფლება. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ამხანაგობა ,,მ.-ი -ს კუთვნილ ქ. თბილისში, მ-ის (ყოფ. ი-ს) ქ.N- და N--ში მდებარე მშენებარე კორპუსში, პირველ სადარბაზოში, მეშვიდე საცხოვრებელ სართულზე, 82 კვ.მ.-ზე შავი კარკასით: რკინის კარებით, მეტალოპლასტმასის ჩასმული ფანჯრებით, შიდა ტიხრებით. ხელშეკრულების მე-2 მუხლის თანახმად, წილის უფლების გამყიდველი ვალდებული იყო 2012 წლის 31 დეკემბრამდე წილის უფლების მყიდველისთვის ჩაებარებინა ამხანაგობის მიერ ქ. თბილისში, მ-ის (ყოფ. ი-ს) ქ. N- და N--ში მშენებარე საცხოვრებელი სახლის შენობა-ნაგებობებიდან პირველ სადარბაზოში, მეშვიდე საცხოვრებელ სართულზე, საერთო ფართზე 82 კვ.მ.-ზე შავი კარკასით: რკინის კარებით, მეტალოპლასტმასის ჩასმული ფანჯრებით, შიდა ტიხრებით. წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების საგნის უკან გამოსყიდვის ვადა განისაზღვრებოდა არაუგვიანეს 35 კალენდარული დღისა, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ წილის უფლების გამყიდველი წილის უფლებას ვერ გამოისყიდიდა აღნიშნულ ვადაში, მაშინ ხელშეკრულების საგნის მესაკუთრე ხდებოდა წილის უფლების მყიდველი. ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის თანახმად, წილის უფლების მყიდველი ვალდებული იყო მოეხდინა წილის უფლების შესაბამისი რეგისტრაცია ამხანაგობაში და კანონმდებლობით განსაზღვრულ სათანადო ორგანოებში.

10. - ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ -ი-ს წევრთა საერთო კრების 2010 წლის 19 აგვისტოს ოქმის თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარე ლ. ბ–ი გათავისუფლდა ამხანაგობის ,,მ.-ი-ს თავმჯდომარეობიდან და ახალ თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ. ბ–ი.

11. - 2012 წლის 26 დეკემბრის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ.-ი- ს კრების ოქმის საფუძველზე, ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ბ–ს დაევალა ამხანაგობის წევრებზე განშლის ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა და მათი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება და გაუნაწილებელი ფართების ინდივიდუალურ საკუთრების განსაზღვრის პრეროგატივა. ამავე ოქმის თანახმად, ბინის ნომრები დარჩა იგივე, შეიცვალა მხოლოდ ფართები. აღნიშნული მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის პირველი სადარბაზოს მე-7 სართულზე ბ. ბ–ისა და ფ. ხ-ის, ხოლო მე-2 სადარბაზოს მეშვიდე სართულზე დაფიქსირდა სამი პირის საკუთრების უფლება, კერძოდ: ი. უ-ის სამომავლო საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე: ბინა #33, საცხოვრებელი ფართი 57.00 კვ.მ., საზაფხულო ფართი 8.00 კვ.მ., საერთო ფართი 65.00 კვ.მ., თ. ნ.-ი-ს საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე: ბინა #34, საცხოვრებელი ფართი 51.00 კვ.მ., საზაფხულო ფართი 3 კვ.მ., საერთო ფართი 54.00 კვ.მ., ნ. უ–ის საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე: ბინა #35, საცხოვრებელი ფართ 67.50 კვ.მ., საზაფხულო ფართი 15.00 კვ.მ., საერთო ფართი 82.50 კვ.მ.

12. - საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ამხანაგობა ,,მ.-ი- ს ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა მოპასუხე ლ. ლ-ემ ამხანაგობა ,,მ.-ი -ში ფულადი შენატანის სანაცვლოდ მიიღო, ქ. თბილისში, მ-ის ქუჩა #2-ში (მიწის) უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი #01.14.0-.0--.0-- მშენებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მე-2 სადარბაზოში, მე-9 სართულზე, ბინა #39, ფართით 64.00 კვ.მ., ავტოფარეხი #18, ფართით 18.00 კვ.მ. საკუთრების უფლებით და პირველ სადარბაზოში, მე-9 სართულზე, ბინა #17ა, ფართით 64.00 კვ.მ.-დან 12.00 კვ.მ. სამომავლო უფლებით.

13. - 2007 წლის 07 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე, ფიზიკურმა პირებმა - თ. რ–მა, მ. მ–მა, გ. ს–მა (როგორც შპს ,,ს -ის მ-ის" დირექტორმა), ლ. ლ-ემ, ჰ. დ–მა, ნ. ზ-ემ, ლ. ბ–მა, მ. რ–მა, ბ. დ–მა, ნ. ქ-ემ და მ. ქ-ემ დააფუძნეს ინიდივიდუალური ბინათმესაკუთრეობის ამხანაგობა ,,მ.-ი., მრავალსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მისაკუთრების მიზნით მისამართზე: ქ. თბილისი, მ-ის ქ. N- და N-. ხელშეკრულების მე-7 მუხლის თანახმად, მესამე პირი ამხანაგობის წევრი შეიძლება გამხდარიყო წილის (წილის ნაწილის) შეძენით. წილის (წილის ნაწილის) შეძენა ხორციელდებოდა წილის დათმობის (გადაცემის) ხელშეკრულების საფუძველზე. წილის (წილის ნაწილის) შემძენზე (მიმღებზე) გადადიოდა წილის დამთმობის ყველა უფლება და ვალდებულება შეძენილი წილის პროპორციულად. ახალი წევრის მიღება საჭიროებდა ცვლილებების შეტანას ბინების განაწილების განრიგში. ახალი წევრი ჩაიწერებოდა ,,ამხანაგობის წევრთა ჟურნალში“. ხელშეკრულების მე-8 მუხლის თანახმად, წევრს, გასვლის შესახებ წერილობითი განცხადებით უნდა მიემართა ამხანაგობის თავმჯდომარისთვის. ამხანაგობიდან გასვლის საკითხის დაყენება შეიძლებოდა მხოლოდ სამეურნეო წლის დამთავრებამდე სამი თვით ადრე. გამსვლელ წევრს მიეცემოდა წილის კომპენსაცია ფულადი სახით. ფულადი კომპენსაციის ოდენობისა და გადახდის ვადების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს ამხანაგობის წევრთა კრება ხმების 2/3-ის უმრავლესობით. გადაწყვეტილება მიიღება წევრის მიერ გასვლის საკითხის დასმიდან 2 თვის ვადაში.

14. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება მასზედ, რომ ვალდებულება ამხანაგობა ,,მ -ი 2007"-ს თ. ბ-ის წინაშე არ აუღია და შესაბამისად, არ შეიძლება პასუხისმგებლობა დაეკისროს ამხანაგობას ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაზე. ამასთან, თ. ბ-ეს თანხა არ გადაუხდია არც ამხანაგობისათვის და არც მესაკუთრისათვის და შესაბამისად, ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებს, თუნდაც ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, ზიანის ანაზღაურება არ უნდა დაეკისროთ, ხოლო სადავო გარიგება, რომლის შეუსრულებლობისათვის ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს მხარე, ბათილია, ვინაიდან მ. ბ–მა თავის დროზე 2011 წელს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა თვალთმაქცურად, რეალურად, გ. მ–ს არავითარი თანხა არ გადაუხდია წილის ნასყიდობისათვის ამხანაგობისათვის. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. მ–სა და მ. ბ–ს (როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე) შორის 2011 წლის 27 ოქტომბერს დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, რომლის მოქმედების ვადასაც შეადგენდა 2011 წლის 31 დეკემბრამდე არსებული პერიოდი. ვინაიდან მითითებული დროისთვის ამხანაგობის მიერ არ მომხდარა წილის გამოსყიდვა, შესაბამისად, გ. მ–ზე სრულად გადავიდა ამხანაგობის წილის უფლება ქ. თბილისში, მ-ის ქ.N- და N- მშენებარე კორპუსში პირველი სადარბაზო, მე-7 სართული, 82 კვ.მ. საერთო ფართზე. აღნიშნული წილის უფლება 41 000 აშშ დოლარად გაასხვისა გ. მ–მა მოსარჩელეზე, რაზეც სანოტარო წესით თანხმობა განაცხადა მ. ბ–მა, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარემ. უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ მოსარჩელეს მართალია უშუალოდ არ გადაუხდია გ. მესაკუთრისთვის წილის უფლების ნასყიდობის თანხა - 41000 აშშ დოლარი, თუმცა, აღნიშნული წილის აღრიცხვა მოხდა იმ საფუძვლით, რომ გ. მ–ს ჰქონდა 50000 აშშ დოლარის ოდენობის შესასრულებელი ვალდებულება მოსარჩელის მეუღლის - ა. ბ-ი-ს მიმართ და საერთო შეთანხმების მიხედვით, ვინაიდან ეს უკანასკნელი ვერ აბრუნებდა 50000 აშშ დოლარს, მოსარჩელის სახელზე აღირიცხა ამხანაგობის წილის უფლება, რითაც გაიქვითა 50000 აშშ დოლარის ნაწილში მოსარჩელის მეუღლესთან შესასრულებელი ვალდებულება. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოწინააღმდეგე მხარის სახელზე საკუთრების უფლებით არც მშენებარე ფართი და არც დასრულებული ფართი არ აღრიცხულა. ასევე, დასტურდება, რომ არც თავად გ. მ–ის სახელზე არ მომხდარა სადავო ფართის განაწილება ამხანაგობის 2012 წლის 26 დეკემბრის კრების ოქმის საფუძველზე და არც საჯარო რეესტრში აღრიცხული საკუთრების უფლებით სადავო 82 კვ.მ.

15. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სკ-ის) 930-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ვალდებულებას ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად, ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად.

16. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომლებსაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც სახეზეა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთი ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ. ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს ემსგავსება, მაგრამ ამ შემთხვევაში, მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება იმაში ვლინდება, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით, შესაბამისად თუ ამგვარ ერთობას ადგილი არ აქვს მაშინ სსკ-ის 930-ე და შემდგომი სპეციალური ნორმების გამოყენების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

17. ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნები: ამხანაგობის მონაწილე უნდა იყოს არა ნაკლებ ორი პირი, რომლებიც მოქმედებენ ერთობლივად, შესაბამისად, ერთმანეთის მიმართ არ წარმოეშობათ დაპირისპირებული ინტერესები, როგორც მოვალესა და კრედიტორს. ხელშეკრულების ინტერესებიდან გამომდინარე, მის მონაწილეებს შორის შეიძლება გადანაწილდეს უფლება - მოვალეობები, თუმცა ეს ხორციელდება არა როგორც დამოუკიდებელ პირთა შორის, რომელთაც ერთმანეთის საწინააღმდეგო ინტერესები და მოვალეობები გააჩნიათ, არამედ, როგორც სუბიექტებს შორის, რომელთა შორის უფლება - მოვალეობების გადანაწილება ხდება ამხანაგობის ხელშეკრულების პირობების შესრულების მიზნით. ამხანაგობის მონაწილეთა შეთანხმება და ერთიანობის გამოვლენა უნდა მოხდეს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნის მისაღწევად. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს.

18. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2012 წლის 06 იანვარს მოსარჩელეს და ამხანაგობა ,,მ -ი-ს თავმჯდომარეს გ. მ–ს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გ. მ–მა მოსარჩელეს მიყიდა ამხანაგობა ,,მ-ი -ს საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაში მდებარე: ქ. თბილისი, მ-ის (ყოფ. ი-ს) ქ. და #- მშენებარე კორპუსში, მე-7 სართულზე არსებული 82. კვ.მ. ფართი. მოსარჩელემ ქონების ღირებულება სრულად გადაიხადა, თუმცა, სადავო ფართი მას საკუთრებაში არ გადასცემია. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, ასევე, მხარეთა ახსნა-განმარტებით დადასტურებულია, რომ 2012 წლის 26 დეკემბრის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ.-ი-ს კრების ოქმის საფუძველზე, ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ბ–ს დაევალა ამხანაგობის წევრებზე განშლის ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა და მათი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება და გაუნაწილებელი ფართების ინდივიდუალურ საკუთრების განსაზღვრის პრეროგატივა. ამავე ოქმის თანახმად, ბინის ნომრები დარჩა იგივე, შეიცვალა მხოლოდ ფართები. აღნიშნული მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის პირველი სადარბაზოს მე-7 სართულზე ბ. ბ–ისა და ფ. ხ-ის, ხოლო მე-2 სადარბაზოს მეშვიდე სართულზე დაფიქსირდა სამი პირის უფლება, კერძოდ: ი. უ-ის სამომავლო საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე: ბინა #33, საცხოვრებელი ფართი 57.00 კვ.მ., საზაფხულო ფართი 8.00 კვ.მ., საერთო ფართი 65.00 კვ.მ., თ. ნ-ი-ს საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე: ბინა #34, საცხოვრებელი ფართი 51.00 კვ.მ., საზაფხულო ფართი 3 კვ.მ., საერთო ფართი 54.00 კვ.მ., ნ. უ–ის საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე: ბინა #35, საცხოვრებელი ფართი 67.50 კვ.მ., საზაფხულო ფართი 15.00 კვ.მ., საერთო ფართი 82.50 კვ.მ. დადგენილია აგრეთვე, რომ მოცემული მდგომარეობით, მოსარჩელის მიერ მითითებულ სადავო 82 კვ.მ. ფართზე აღრიცხულია ფ. ხ-ისა და ბ. ბ–ის საკუთრების უფლება, ხოლო მეშვიდე სართულზე არსებული ფართები შესაბამისი მახასიათებლებით, უკვე განაწილებულია სხვა ფიზიკურ პირებზე, რომლებიც მას საკუთრების უფლების საფუძველზე ფლობენ და სარგებლობენ.

19. ზემოაღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობა, თავისთავად ზიანის მომტანია მხარისთვის, რადგან კრედიტორს ყოველთვის აქვს შესრულების მოლოდინი და შესრულება მისთვის ყოველთვის გარკვეულ ღირებულებას წარმოადგენს.

20. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობდა მხარეთა მიერ შესასრულებელი ვალდებულებების ეკვივალენტური ღირებულებიდან და რამდენადაც დადგენილ იქნა, რომ მოსარჩელეს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უნდა მიეღო უძრავი ქონება საკუთრებაში, რომელიც არ მიუღია და მოცემული მდგომარეობით, იმის გამო, რომ ქონება ფიზიკურად არ არსებობს და განშლის ხელშეკრულების საფუძველზე გადანაწილებულია და საკუთრებაში ერიცხება სხვა პირებს, მას მიადგა ზიანი უძრავი ქონების ეკვივალენტური ღირებულების ოდენობით, რომელიც მან ხელშეკრულების გაფორმებამდე გადაიხადა.

21. სააპელაციო პალატამ აპელანტთა ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების თანახმად (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 135-146) მხოლოდ თავმჯდომარის უფლებამოსილებას წარმოადგენდა როგორც მესამე პირებთან ურთიერთობა, ასევე თავად ამხანაგობაში შიგნით წევრობასთან დაკავშირებული საკითხების დარეგულირება. ამხანაგობის ხელშეკრულების 22-ე მუხლით განსაზღვრულია ამხანაგობის თავმჯდომარის კომპეტენციები, ხოლო 23-ე მუხლით კი თანხმობასავალდებულო გარიგებები, რომლის 1.2. პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის თავმჯდომარე დებს გარიგებებს და ახორციელებს იურიდიულ მოქმედებებს ამხანაგობის წევრთა კრების თანხმობით, თუ ეს გარიგება ან იურიდიული მოქმედება ეხება გარიგების დადებას, რომელთა ღირებულება აღემატება 50000 ლარს.

22. განსახილველ შემთხვევაში, უარყოფილი იქნა აპელანტთა პოზიცია მასზედ, რომ მხოლოდ მ. ბ–მა, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარემ მიაყენა ზიანი თ. ბ-ეს, რამდენადაც, ხსენებული გარემოება არ ყოფილა დადასტურებული პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას.

23. მეტიც, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტებმა ვერ შეძლეს გ. მ–სა და მ. ბ–ს შორის გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის დადასტურებაც. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კერძო ხასიათის ურთიერთობების სამართლებრივი რეგულირების პროცესში კონკრეტული სამართლის ნორმების საფუძველზე, ამ ურთიერთობის მონაწილეების აღჭურვა განსაზღვრული სუბიექტური უფლებებითა და მოვალეობებით, განაპირობებს შემდგომში მათ ქცევას არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში. სამართლის ნორმა (ნორმები) პირს უნდა ანიჭებდეს უფლებას, მოსთხოვოს ვალდებულ პირს, შეასრულოს სამართლებრივად განპირობებული აუცილებელი მოქმედება ან თავი შეიკავოს მისგან. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა ყოველთვის წარუმატებელი იქნება, თუ არ არსებობს კანონის ნორმა, საიდანაც გამომდინარეობს ის სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც მოსარჩელეს სურს (იხ.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 06 ივნისის განჩინება საქმეზე Nას-245-233-2017).

24. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ პირველი აპელანტები - მ. ქ-ე, ჰ. დ–ი, ბ. დ–ი, მ. რ–ი, თ. რ–ი, ლ. ლ-ე და მ. ბ–ი წარმოადგენენ ამხანაგობა ,,მ. -ი-ის დამფუძნებელ წევრებს და შესაბამისად, სარჩელის მოთხოვნა ზემოთმითითებული პირებისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე, საფუძვლიანად იქნა მიჩნეული.

25. ამდენად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ არ არსებობს აპელანტების - მ. ქ-ის, ჰ. დ–ის, ბ. დ–ის, მ. რ–ის, თ. რ–ის, ლ. ლ-ისა და მ. ბ–ისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები.

26. რაც შეეხება აპელანტ გ. მ–ის სააპელაციო საჩივარს, პალატამ განმარტა დავის გადაწყვეტის მიზნებისთვის მნიშვნელოვნად მიიჩნევს ხელშეკრულების კონტრაჰენტთა ვინაობის მართებულ განსაზღვრას და ამ მიზნით განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამხანაგობის ე.წ. „დამფუძნებელ“ და „ჩვეულებრივ“ წევრებს ერთმანეთისაგან არ განასხვავებს და მათთვის ამხანაგობის მიერ ნაკისრი ვალდებულებებისთვის განსხვავებული პასუხისმგებლობის წესებს არ განამტკიცებს. პირიქით, ამხანაგობის მარეგულირებელი ნორმები ამხანაგობის წევრებისათვის ერთიან მოწესრიგებას აწესებს. მით უფრო, მაშინ, როდესაც ამხანაგობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მხარეები ცალსახად და არაერთმნიშვნელოვნად თანხმდებიან საერთო მიზნის მისაღწევად ერთობლივ მოქმედებაზე, ასევე ყველა იმ თავისებურებაზე, რომელიც, სწორედაც, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულებისათვისაა სახასიათო, როგორიცაა მაგალითად, წილის შეძენა, შენატანის განხორციელების ვალდებულება, წილის თავისუფალი განკარგვის შეზღუდვა და. ა. შ. პალატის შეფასებით, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარჩვევების გაერთიანებით ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. სამოქალაქო კოდექსი არ აკონკრეტებს ხელშეკრულების ამ ტიპისათვის განსაზღვრული მიზნის შინაარსს, ამდენად, გარიგების მხარეთა ინტერესს, შესაძლებელია, წარმოადგენდეს კანონმდებლობით დაშვებული ნებისმიერი მიზანი, მათ შორის, გარკვეული მოგების მიღების სურვილი. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე. ამხანაგობა არ იძენს იურიდიული პირის სტატუსს, ამიტომ სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობების დამყარებისას წარმოშობილ ვალდებულებეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ამხანაგობის თითოეულ წევრს. სწორედ ამგვარი შინაარსის მატარებელია სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. რამდენადაც ამხანაგობა არ წარმოადგენს იურიდიულ პირს და არ გააჩნია საწესდებო კაპიტალი, ხოლო ხელშეკრულების მონაწილეთა მიერ განხორციელებული შენატანები შესაძლებელია, ატარებდნენ არამატერიალურ ხასიათსაც. ბუნებრივია, ასეთ ვითარებაში ამხანაგობა, როგორც ერთიანი ორგანიზაციული ფორმა, ვერ გახდება სამოქალაქო – სამართლებრივი ურთიერთობების სუბიექტი. ამიტომ მესამე პირების მიმართ არსებულ ვალდებულებებზე ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობა სოლიდარულია. კანონმდებლის ამგვარი მიდგომა, უპირველეს ყოვლისა, განპირობებულია კრედიტორთა ინტერესების დაცვის აუცილებლობით. ამხანაგობაში, მისი წევრის წილობრივი მონაწილეობა გავლენას არ ახდენს მესამე პირთა წინაშე მისი პასუხისმგებლობის მოცულობაზე და ამხანაგობის თითოეული წევრი ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე პასუხს აგებს მთლიანად, მთელი თავისი ქონებით.

27. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ამხანაგობამ იკისრა კორპუსის აშენების ვალდებულება და წარმომადგენლობა მიანიჭეს თავმჯდომარეს. რაც შეეხება მ–ს მას არც სახლის აშენების ვალდებულება უკისრია და არც სხვა ვალდებულება. მან მხოლოდ გაასხვისა მისი ქონება წილის სახით, რაც აკრძალული არ არის კანონმდებლობით.

28. ამასთან, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2012 წლის 26 დეკემბრის სადავო წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, გ. მ–ს არ აუღია ვალდებულება მოსარჩელისათვის ჩაებარებინა აშენებული ბინა; მშენებლობის დასრულება და ბინის ჩაბარება წარმოადგენდა ამხანაგობის ვალდებულებას.

29. მხარეთა შორის გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.1 მუხლის შესაბამისად, გამყიდველი (გ. მ–ი) იღებდა ვალდებულებას გადაეცა წილის უფლება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ფართზე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე და არ შეეშალა ხელი წილის უფლების მყიდველისათვის საკუთრების უფლების განხორციელებაში.

30. დადგენილია, რომ 2011 წლის 27 ოქტომბრის გამოსყიდვის უფლებით წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გ. მ–მა შეიძინა წილზე საკუთრების უფლება, შესაბამისად, მოსარჩელეზე გაასხვისა წილი - უფლება ფართზე, ანუ არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. წილის შესაბამისი ფართის გადაცემის ვალდებულება კი წილის მესაკუთრისათვის ამხანაგობას ეკისრებოდა და სწორედ აღნიშნული მიზნით აწერდა ხელს გამყიდველი და გასცემდა თანხმობას ამხანაგობის თავმჯდომარე გ. მ–სა და მოსარჩელეს შორის არსებულ ხელშეკრულებაზე. უარყოფილი იქნა აპელანტის მოსაზრება მასზედ, რომ იგი ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრს არ წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. მ–ი იყო მხოლოდ ,,ამხანაგობის შემდგომი წევრი", რასაც ითვალისწინებდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ -ი 2007"-ის დაფუძნების შესახებ 2007 წლის 07 სექტემბრის ხელშეკრულება. მეორე აპელანტმა წილი შეიძინა და მოგვიანებით, მართლზომიერად, გაასხვია ისე, რომ მას ფართი არ მიუღია, წილის გასხვისების უფლება კი, მას გააჩნდა 2007 წლის 07 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-15 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების შესაბამისად, მისი ამხანაგობის წევრობიდან ამორიცხვის ვალდებულება კი, თანახმად ამავე მუხლის მესამე პუნქტისა, გააჩნდა ამხანაგობის თავმჯდომარეს, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ჟურნალის წარმოებაზე, სადაც უნდა აღრიცხულიყო ამხანაგობის წევრები (მათ შორის, ძველი და ახალი წევრებიც).

31. ამდენად, პალატის შეფასებით, ინდივიდუალური ბინათმესაკუთრეობის ამხანაგობა ,,მ -ი 2007"-ის დაფუძნების შესახებ 2007 წლის 07 სექტემბრის ხელშეკრულების თანახმად დგინდება, რომ ამხანაგობის საქმიანობაზე პასუხისმგებელნი იყვნენ ამხანაგობის თავმჯდომარე და მისი დამფუძნებელი წევრები, ხოლო გ. მ–ი არ ყოფილა ამხანაგობის წევრი და არც შემდგომში გამხდარა, რის გამოც, იგი მესამე პირთა წინაშე ამხანაგობის ვალდებულებებზე პასუხისმგებელ პირს მეორე აპელანტი არ წარმოადგენდა.

32. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების, სარჩელის უარყოფის ან საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განსახილველად დაბრუნების მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარმოადგინეს პირველმა აპელანტებმა (იხ., საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა).

33. კასატორი მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული. სასამართლოს არასწორად აქვს გამოყენებული კანონის ნორმები, ასევე არასწორი შეფასებები აქვს გაკეთებული ფაქტობრივ გარემოებებზე.

34. კასატორები აღნიშნავენ, რომ როგორც დადგენილია, რომ 2011 წლის 27 ოქტომბერს მ. ბ–სა და გ. მ–ს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ბ–მა გ. მ–ს მიყიდა უკან გამოსყიდვის უფლებით ამხანაგობაში კუთვნილი წილის უფლება. ამავე ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის თანახმად წილის უფლების მყიდველი - გ. მ–ი ვალდებული იყო მოეხდინა წილის უფლების შესაბამისი რეგისტრაცია ამხანაგობაში და კანონმდებლობით განსაზღვრულ სათანადო ორგანოებში, რაც მას არ განუხორციელებია. გაურკვეველია რატომ არ მოახდინა გ. მ–მა თავისი კუთვნილი წილის რეგისტრაცია. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს დეტალურად რომ გამოეკვლია გარემოებები, კერძოდ, რატომ არ დაარეგისტრირა წილი თავის საკუთრებაში, მივიდოდა დასკვნამდე, რომ 2011 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებული იყო თვალთმაქცურად.

35. ასევე, კასატორები აღნიშნავენ, რომ 2012 წლის 06 იანვარს მოსარჩელეს და გ. მ–ს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულება. საიდანაც დგინდება, რომ ამ დროისათვის, ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო გ. მ–ი. შესაბამისად, 2007 წლის 07 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-15 მუხლის თანახმად გ. მ–ს, როგორც თავმჯდომარეს, ეკისრებოდა მისი (ანუ საკუთარი თავის) ამხანაგობის წევრობიდან ამორიცხვის ვალდებულება, თავად იყო პასუხისმგებელი ჟურნალის წარმოებაზეც, რაც გულისხმობს მოსარჩელის აღრიცხვას ამხანაგობის წევრად.

36. კასატორები მიუთითებენ, რომ გ. მ–ი ამხანაგობას ამარაგებდა საშენი მასალით, კერძოდ რკინის არმატურით. ვინაიდან ამხანაგობამ ვერ შეძლო არმატურის ღირებულების გადახდა, მ. ბ–სა და გ. მ–ს შორის შედგა ზეპირი შეთანხმება, რომ არმატურის ღირებულების სანაცვლოდ გაფორმდებოდა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, რაც რეალურად განხორციელდა კიდეც, აღნიშნული ხელშეკრულება გაუქმდებოდა, მას შემდეგ რაც, ამხანაგობა დაფარავდა არმატურის ღირებულებას. ამხანაგობამ მალევე გაისტუმრა არმატურის ვალი. შესაბამისად ყველასთვის კარგად იყო ცნობილი, რომ ფართზე გ. მ–ს უფლება აღარ გააჩნდა. გამომდინარე აქედან ფართების განაწილების შესახებ მისთვის ცნობილი იყო, პრეტენზია არ განუცხადებია და ვერც განაცხადებდა რადგან იცოდა, რომ არ ეკუთვნოდა. აღნიშნული ცნობილი იყო მოსარჩელისთვისაც, ვინაიდან გ.–ი მას არ უხდიდა თანხას, მათ ერთობლივად განიზრახეს აღნიშნული თანხა დაეკისრებინათ ამხანაგობისთვის.

37. მიუხედავად ზემოთ აღნიშნულისა სააპელაციო სასამართლო სრულად გამორიცხავს გ. მ–ის პასუხისმგებლობის საკითხს. რაც არასწორია, გამომდინარე იმ გარემოებიდან, რომ ზემოთ ხსენებული ორივე ხელშეკრულება გაფორმებული იყო თვალთმაქცურად. გ. მ–ი და მოსარჩელე მოქმედებდნენ არაკეთილსინდისიერად, მათთვის კარგად იყო ცნობილი, რომ ამხანაგობის კუთვნილი ფართი უკვე განაწილებული იყო და თავად ვერაფერს მიიღებდნენ. შესაბამისად სწორედ ამ მიზეზით არ მომხდარა მათ მიერ არანაირი თანხის გადახდა ამხანაგობისთვის.

სამოტივაციო ნაწილი:

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 მარტის თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

39. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები სადავოდ ხდიან მათთვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების დაკისრების კანონიერებას და ერთ ერთ- საკასაციო პრეტენზიას იმ გარემოებაზე ამყარებენ, რომ 2011 წლის 27 ოქტომბერს მ. ბ–სა და გ. მ–ს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ბ–მა გ. მ–ს მიყიდა უკან გამოსყიდვის უფლებით ამხანაგობაში კუთვნილი წილის უფლება. ამავე ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის თანახმად წილის უფლების მყიდველი - გ. მ–ი ვალდებული იყო მოეხდინა წილის უფლების შესაბამისი რეგისტრაცია ამხანაგობაში და კანონმდებლობით განსაზღვრულ სათანადო ორგანოებში, რაც მას არ განუხორციელებია. გაურკვეველია რატომ არ მოახდინა გ. მ–მა თავისი კუთვნილი წილის რეგისტრაცია. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს დეტალურად რომ გამოეკვლია გარემოებები, კერძოდ, რატომ არ დაარეგისტრირა წილი მეორე აპელანტმა თავის საკუთრებაში, მივიდოდა დასკვნამდე, რომ 2011 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებული იყო თვალთმაქცურად.

40. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორთა მითითება მეორე აპელანტის მიერ წილის საკუთრებაში დაურეგისტრირებლობის თაობაზე არ წარმოადგენს 2011 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებად კვალიფიკაციისათვის საკმარის საფუძველს.

41. სსკ-ის 56-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

42. ზემოაღნიშნული ნორმის მიხედვით, თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა, არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში, არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ.

43. საკასაციო სასამართლომ №ას-863-1174-07 სამოქალაქო საქმეზე 2008 წლის 2 აპრილს მიღებულ განჩინებაში ნათლად განმარტა თვალთმაქცური გარიგების არსი და სამართლებრივი მახასიათებლები. ამ განჩინებაში საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ „საქმეში არსებული მასალებით უნდა დასტურდებოდეს თვალთმაქცური გარიგების დროს გამოვლენილი ნების თავისებურებები, რაც, უპირველეს ყოვლისა, გამოიხატება სხვა გარიგების დაფარვის მიზნის არსებობაში. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც მხარეებს სურთ, მიაღწიონ სხვა შედეგს და არა იმ შედეგს, რასაც იძლევა მათ მიერ გარეგნულად გამოხატული ნება. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურებულ იქნეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე.

44. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, 2011 წლის 27 ოქტომბრის მ. ბ–სა და გ. მ–ს შორის დადებული წილის უფლების ნასყიდობის ხელშეკრულების იურიდიული ძალის გასაბათილებლად კასატორებს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ.

45. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლის მიხედვით, 2011 წლის 27 ოქტომბრის გამოსყიდვის უფლებით წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გ. მ–მა შეიძინა წილზე საკუთრების უფლება, შესაბამისად, მოსარჩელეზე გაასხვისა წილი - უფლება ფართზე, ანუ არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. აღსანიშნავია ისიც, რომ გ. მ–ს წილის გასხვისების უფლება გააჩნდა 2007 წლის 07 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-15 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების შესაბამისად, მისი ამხანაგობის წევრობიდან ამორიცხვის ვალდებულება კი, თანახმად ამავე მუხლის მესამე პუნქტისა, გააჩნდა ამხანაგობის თავმჯდომარეს, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ჟურნალის წარმოებაზე, სადაც უნდა აღრიცხულიყო ამხანაგობის წევრები (მათ შორის, ძველი და ახალი წევრებიც).

46. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორთა პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებითაც, რომ ისინი პასუხიმგებელი არ არიან მოსარჩელის მიმართ ზიანის ანაზღაურებაზე.

47. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი წილის შესაბამისი ფართის გადაცემის ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ ეკისრებოდა სწორედ ამხანაგობას და მის თავმჯდომარეს. სწორედ აღნიშნული მიზნით აწერდა ხელს გამყიდველი და გასცემდა თანხმობას ამხანაგობის თავმჯდომარე გ. მ–სა და მოსარჩელეს შორის არსებულ ხელშეკრულებაზე. ამასთან, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2012 წლის 26 დეკემბრის სადავო წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, გ. მ–ს არ აუღია ვალდებულება მოსარჩელისათვის ჩაებარებინა აშენებული ბინა; მშენებლობის დასრულება და ბინის ჩაბარება წარმოადგენდა ამხანაგობის ვალდებულებას. მხარეთა შორის გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.1 მუხლის შესაბამისად, გამყიდველი (გ. მ–ი) იღებდა ვალდებულებას გადაეცა წილის უფლება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ფართზე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე და არ შეეშალა ხელი წილის უფლების მყიდველისათვის საკუთრების უფლების განხორციელებაში. დადგენილია, რომ 2011 წლის 27 ოქტომბრის გამოსყიდვის უფლებით წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გ. მ–მა შეიძინა წილზე საკუთრების უფლება, შესაბამისად, მოსარჩელეზე გაასხვისა წილი - უფლება ფართზე, ანუ არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. წილის შესაბამისი ფართის გადაცემის ვალდებულება კი წილის მესაკუთრისათვის ამხანაგობას ეკისრებოდა და სწორედ აღნიშნული მიზნით აწერდა ხელს გამყიდველი და გასცემდა თანხმობას ამხანაგობის თავმჯდომარე გ. მ–სა და მოსარჩელეს შორის არსებულ ხელშეკრულებაზე.

48. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

49. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მოცემულ სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

50. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

51. იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორებს გადავადებული ჰქონდათ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა (იხ., საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 26 მარტის განჩინება), ხოლო საკასაციო საჩივარზე გადახდილია 2000 ლარი, სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, კასატორებს უკან უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან 300 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ქ-ის, ჰ. დ–ის, ბ. დ–ის, მ. რ–ის, თ. რ–ის, ლ. ლ-ის და მ. ბ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: მ. ქ-ეს, ჰ. დ–ს, ბ. დ–ს, მ. რ–ს, თ. რ–ს, ლ. ლ-ეს და მ. ბ–ს უკან დაუბრუნდეთ დ. ღ-ის მიერ 2019 წლის 19 მარტს დავალება N0 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (2000 ლარი) 300 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე