საქმე №ას-1792-2018 25 აპრილი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. ტ-ე (მოპასუხე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ინდივიდუალური ბინათმშნებლობის ამხანაგობა „გ–ი“ (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 201- წლის 04 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება, კრების ოქმების ბათილად ცნობა, სამშენებლო ნაგვის გატანის ღირებულების დაკისრება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. 2006 წლის 14 სექტემბერს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „გ–სა“ (შემდეგში: ამხანაგობა ან მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) და ნ. ტ-ეს (შემდეგში:მოპასუხე ან კასატორი) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება „ამხანაგობაში გაწევრიანების“ შესახებ. ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხეს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა 2 ოთახიანი საცხოვრებელი ბინა - 54 კვ.მ ოდენობით, და ავტომანქანის სადგომი, ქ. თბილისში, შ-ას ქ. №35-ში (შემდეგში - სადავო მისამართზე) ასაშენებელ სახლში მე-9 სართულზე. სანაცვლოდ მოპასუხეს უნდა განეხორციელებინა ამხანაგობაში შენატანი - 36 400 აშშ დოლარის ოდენობით, საიდანაც, 32 400 აშშ დოლარი არის საცხოვრებელი ფართის ღირებულება, ხოლო 4000 აშშ დოლარი მანქანის ავტოსადგომის ღირებულება.

2. 2010 წლის 22 ივლისს, ამხანაგობასა და მოპასუხეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება „ამხანაგობაში გაწევრიანების“ შესახებ. ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხეს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა 2 ოთახიანი საცხოვრებელი ბინა 54 კვ.მ ოდენობით, და ავტომანქანის სადგომი, ქ.თბილისში, შ-ას ქ.№35-ში, ასაშენებელ სახლში მე-10 სართულზე. ხელშეკრულებით ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება აუშენოს და წევრს საკუთრებაში გადასცეს ახალაშენებულ სახლში საცხოვრებელი ბინა საერთო ფართით - 56.03 კვ.მ., მე-2 სადარბაზო, მე-10 სართული. წევრის შენატანი ამხანაგობაში შეადგენდა - 39 221 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში. მშენებლობის დამთავრების ვადად განისაზღვრა - 2011 წლის მარტი.

3. ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 2013 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით, დადგენილ იქნა, რომ ამხანაგობის წევრებს დამატებით უნდა გადაეხადათ კვ.მ-ზე 23 აშშ დოლარი, ხოლო 2013 წლის 19 სექტემბრის ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა, რომ ამხანაგობის იმ წევრებმა, რომელთაც საკუთრებაში გააჩნდათ საცხოვრებელი ფართები, სრულად უნდა გადაეხადათ 1 კვ.მ.-ზე 43 აშშ დოლარი.

4. ამხანაგობამ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ ამხანაგობის სასარგებლოდ დამატებითი ფულადი ვალდებულების შესრულების, სახელდობრ, მოპასუხისთვის საკუთრებაში გადაცემული საცხოვრებელი ფართის ოდენობიდან გამომდინარე, 1 კვ.მ.-ზე 43 აშშ დოლარის გადახდის, სულ - 4795.79 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე წარმოადგენს ამხანაგობის მონაწილეს, რომელსაც ამხანაგობის წინაშე ფულადი ვალდებულება გააჩნია, მისი მხრიდან თანხის გადაუხდელობა კი, აბრკოლებს ამხანაგობის ერთობლივი საქმიანობის მიზნის საბოლოოდ მიღწევას. მოსარჩელემ მიუთითა 2013 წლის 19 აპრილს გამართულ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებაზე, რომლის დღის წესრიგის ერთ-ერთ საკითხს წარმოადგენდა მშენებარე საცხოვრებელი სახლის ე.წ. ,,შავ კარკასამდე’’ მიყვანისათვის, არსებული ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარე, მენაშენეთა მიერ თანხის დამატება, რაც შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლის თითოეული მესაკუთრისათვის 1 კვ.მ-ზე 43 აშშ დოლარით განისაზღვრა. ამხანაგობის წევრების მიზანი იყო, რომ ერთიანი ძალითა და კრიზისული სიტუაციის სწორი მართვით დასრულებულიყო სამშენებლო სამუშაოები. გასათვალისწინებელი იყო, რომ ამხანაგობის წევრთა უმრავლესობის მიერ დამატებითი თანხების გადახდამ შედეგობრივად გამოიწვია ის, რომ მშენებარე ობიექტზე არ შეჩერებულა სამშენებლო სამუშაოები, ასაშენებელი 1- დონიდან აშენდა 1- დონე. ამასთან, დასრულდა შენობის სახურავის მოწყობის სამუშაოები. მოსარჩელის მტკიცებით, ამხანაგობის წინაშე არსებობს სხვა სახის სერიოზული გამოწვევები, რაც ერთობლივი საქმიანობის მიზნების მიღწევის აუცილებლობიდან გამომდინარე უნდა გადაიჭრას. ყურადსაღებია, რომ ამხანაგობას გააჩნია ფულადი ვალდებულება ქ.თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის წინაშე - გადასახდელია მრავალფუნქციური ობიექტის კოეფიციენტის მოსაკრებელი, 458 659 ლარი, იმ შემთხვევაში კი, თუ ამხანაგობა შენობას ექსპლუატაციაში ვადაში ჩააბარებს, ეპატიება არსებული კოეფიციენტის დავალიანება. ამხანაგობის წევრთა აბსოლუტური უმრავლესობა აღნიშნულ ვალდებულებას ასრულებს კეთილსინდისიერად, დამატებით ფულად თანხას იხდიან დროულად, ერთჯერადად ანდა გარკვეული პერიოდულობით, ხოლო მოპასუხესთან ეს საკითხი გადაუწყვეტელია, რადგანაც, იგი უარს აცხადებს დამატებითი თანხის გადახდაზე.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და წარდგენილი შესაგებლით გამორიცხა მოთხოვნა. მოპასუხის განმარტებით, მან სრულად შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და ამხანაგობას გადაუხადა უძრავი ნივთის საფასური, ხოლო ამხანაგობამ მას საკუთრებაში გადასცა კუთვნილი N1-... და N1-... ბინები. დამატებითი თანხის შეტანასთან დაკავშირებით მოპასუხეს არ შეთანხმებიან. შესაბამისად, იგი არ იყო ვალდებული მოთხოვნილი თანხის გადახდაზე. ამდენად, ამხანაგობა არ იყო უფლებამოსილი, მისთვის დამატებითი შენატანების განხორციელება მოეთხოვა. იგი კეთილსინდისიერად იხდიდა გადასახადს, ხოლო ხელმძღვანელობის გულგრილობისათვის, მან არ უნდა აგოს აპასუხი. გარდა ამისა, ამხანაგობის წევრებმა გადაწყვეტილებები წესების დარღვევით მიიღეს, რაც გარიგებების უცილოდ ბათილობის საფუძველი იყო. მოპასუხის მითითებით, კონკრეტული წევრების მიერ კრების ოქმზე ხელმოწერა, ამხანაგობაში დამატებითი შენატანის განხორციელების ვალდებულებას მას არ წარმოუშობს (იხ., შესაგებელი - ტ.1. ს.ფ. 324-326). ამასთან, მოპასუხემ აღნიშნა, რომ 2013 წლის 19 სექტემბრის კრება არაუფლებამოსილი იყო, რადგან მას ხელს აწერს მოსარჩელისთვის უცნობი პირები. შესაბამისად, კრების ოქმი არ წარმოშობს იურიდიული შედეგს.

6. მოპასუხემ თავდაპირველ სარჩელთან ერთად განსახილველად წარადგინა შეგებებული სარჩელიც, რომლითაც მოითხოვა ამხანაგობის 2012 წლის 19 მარტის კრების ოქმის N1, 2013 წლის 19 აპრილის კრების ოქმის N6 და 2013 წლის 19 სექტემბრის კრების ოქმი N7 ბათილად ცნობა და ამხანაგობისთვის სამშენებლო ნაგვის გატანის საფასურის - 3000 ლარის გადახდის დაკისრება. შეგებებული სარჩელის ავტორის მტკიცებით 2013 წლის 19 აპრილის კრებას სინამდვილეში წევრები არ დასწრებიან და არც დამატებითი თანხის შეტანის ვალდებულება უკისრიათ. მისივე განმარტებით არ ჩატარებულა არც 2013 წლის 19 სექტემბრის კრება. ამ კრების ოქმს ფორმალურადაც კი არ ერთვის წევრთა ხელმოწერები.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 201- წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ამხანაგობის სარჩელი დაკმაყოფილდა. პირველ მოპასუხეს ამხანაგობის სასარგებლოდ დაეკისრა - 4817 აშშ დოლარის გადახდა. შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 201- წლის 04 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 201- წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

11. ამ განჩინების პპ:1-3-ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

12. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს ფულადი ვალდებულება გააჩნდა ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის წინაშე, რაც გამოიხატებოდა იმაში, რომ გადასახდელი იყო ქ. თბილისში, შ-ას ქ. №35-ში მშენებარე მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, სავაჭრო, საოფისე) ობიექტის კოეფიციენტის მოსაკრებელი, რომლის საერთო ოდენობა იმ დროისათვის შეადგენდა - 458 659.25 ლარს, რაც თავის დროზე ამხანაგობის მმართველი სუბიექტის კომპანია „ე-ის“ მიერ გადახდილი არ ყოფილა. იმ შემთხვევაში, თუ ამხანაგობა 2014 წლის დეკემბრის თვისთვის შენობას არ ჩააბარებდა ექსპლუატაციაში, აღნიშნული თანხა ამხანაგობას გადასახდელი ექნებოდა ქ. თბილისის მერიისთვის, ხოლო თუკი ნაგებობა ვადებში ჩაბარდება ექსლუატაციაში, ამ შემთხვევაში, არსებული კოეფიციენტის დავალიანება ამხანაგობას ეპატიებოდა.

13. 2013 წლის 19 სექტემბრის ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების დღის წესრიგის ერთ-ერთ საკითხს წარმოადგენდა ის, რომ მშენებარე საცხოვრებელი სახლის ე.წ. „შავ კარკასამდე“ მიყვანისათვის არსებული ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარე აუცილებელი იყო მენაშენეთა მიერ თანხის დამატება, რაც შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით საცხოვრებელი ფართების მესაკუთრეებისათვის განისაზღვრა სულ - 43 აშშ დოლარის ოდენობით 1 კვ.მ-ზე.

14. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ამხანაგობის 2010 წლის 30 დეკემბრის კრების ოქმის მიხედვით, დღის წესრიგით გათვალისწინებული იყო შემდეგი საკითხების გადაწყვეტა: 1. ამხანაგობის გამგეობის ახალი წევრების არჩევა; 2. სადავო მისამართზე ამხანაგობის შერეული ტიპის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის, საკადასტრო კოდი №01.10.1-.0-...0-... ფართების განაწილება ამხანაგობის წევრებზე; 3. ამხანაგობის წევრთა გასვლა ამხანაგობიდან, რომელთაც არ განუხორციელებიათ შენატანი ამხანაგობაში, ასევე, წევრობის შეწყვეტა.

15. ამხანაგობის თავმჯდომარის - ვლადიმერ ზარდიაშვილის (შემდეგში - თავმჯდომარე) მიერ 2014 წლის 28 ივლისს გაცემული ცნობის მიხედვით, მოპასუხეს სრულად აქვს შესრულებული მისი წილი ფულადი ვალდებულება და ამხანაგობა თანახმაა, რომ მოპასუხეს საკუთრებაში რიცხულ საცხოვრებელ ბინაზე, მდებარე სადავო მისამართზე, მე-10 სართული, მე-2, სადარბაზო, ბინა №1--, უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №01.10.13.0--.0--.01.01.1-- გაუქმდეს ამხანაგობის სასარგებლოდ რეგისტრირებული იპოთეკის უფლება, რომელიც რეგისტრირებულ იქნა მოპასუხის სახელზე რიცხულ საცხოვრებელ ბინაზე 2010 წლის 30 დეკემბრის კრების ოქმის საფუძველზე. შესაბამისად, ამხანაგობის 2010 წლის 30 დეკემბრის კრების ოქმის საფუძველზე, რომელსაც ხელს აწერს მოპასუხე, მას საკუთრებაში გადაეცა სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ბინა: ფართი - 55.73 კვ.მ., სადარბაზო 2, სართული №10, ბინა №1--, საკადასტრო კოდით: 01.10.13.0--.0--.01.01.1--.

16. თბილისის საქალაქო სასამართლო სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 მაისის განჩინებით დამტკიცდა მხარეებს ამხანაგობა (წარმომადგენელი თავმჯდომარე) და მოპასუხეს შორის მორიგება შემდეგი პირობებით: „მხარეები თანხმდებიან, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელე ამხანაგობა „გ–ის“ წინაშე შესასრულებელი ფულადი ვალდებულება (გადაუხდელი შენატანის სახით) შეადგენს სულ 29 221 აშშ დოლარს, რომელიც გამომდინარეობს მხარეთა შორის 2010 წლის 22 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულებიდან. პირველი მოპასუხე ვალდებულებას იღებს ამხანაგობის წინაშე, რომ 2013 წლის მაისის თვის ბოლომდე ამხანაგობის კუთვნილ საბანკო ანგარიშზე გადაიხდის 5 000 აშშ დოლარს. პირველი მოპასუხე ვალდებულებას იღებს ამხანაგობის წინაშე, რომ შემდეგ გადახდას - 5 აშშ დოლარის ოდენობით, ის განახორციელებს მას შემდეგ რაც სადავო მისამართზე მიმდინარე მშენებლობაზე ამხანაგობის მიერ მოხდება მე-16 სართულის იატაკის დასხმის სამუშაოების დასრულება. აღნიშნული სამუშაოების დასრულების შემდეგ პირველი მოპასუხე ვალდებული იქნება გადაიხადოს 5 000 აშშ დოლარი არაუგვიანეს 2013 წლის 15 აგვისტოსი. დარჩენილ ფულად ვალდებულებას პირველი მოპასუხე შეასრულებს შემდეგი პირობით: 2013 წლის სექტემბერის თვიდან 2014 წლის ივნისის თვის ჩათვლით''...

17. დადგენილია, რომ მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ბინა ფართი - 56.26 კვ.მ., სადარბაზო 2, სართული №10, ბინა №1--, საკადასტრო კოდით: 01.10.13.0--.0--.01.01.1--.

18. მიუხედავად ამხანაგობის წინაშე არსებული მთელი რიგი სირთულეებისა მშენებარე ობიექტზე არ შეჩერდა სამშენებლო სამუშაოები, ასაშენებელი 18 დონიდან აშენებულია 18 დონე, ანუ მშენებლობა დასრულებულია.

19. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ ამხანაგობის სასარჩელო მოთხოვნის - თანხის დაკისრების - სამართლებრივ საფუძვლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) სსკ-ის 932-ე მუხლის პირველი ნაწილი მიიჩნია [დისპოზიცია: მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები], ხოლო შეგებებული სარჩელის მოთხოვნების სამართლებრივ საფუძვლად კრების ოქმების ბათილობის ნაწილში სსკ-ის 54-ე მუხლი, ხოლო სამშენებლო ნარჩენების გატანის ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში - სსკ-ის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი [დისპოზიცია: თითოეულ მონაწილეს უფლება აქვს მოსთხოვოს ყოველ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე მოვალეობათა კეთილსინდისიერი შესრულება].

20. უდავოა, რომ ამხანაგობას და მოპასუხეს შორის 2010 წლის 22 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულებით ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება აუშენოს და წევრს საკუთრებაში გადასცეს ახალაშენებულ სახლში საცხოვრებელი ბინა საერთო ფართით - 56.03 კვ.მ., მე-2 სადარბაზო, მე-10 სართული. წევრის შენატანი ამხანაგობაში შეადგენდა - 39 221 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში. მშენებლობის დამთავრების ვადად განისაზღვრა - 2011 წლის მარტი.

21. ამხანაგობას და მოპასუხეს შორის 2006 წლის 14 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით პირველ მოპასუხეს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა ოროთახიანი საცხოვრებელი ბინა - 54 კვ.მ ოდენობით, და ავტომანქანის სადგომი, ქ. თბილისში, შ-ას ქ.№35-ში, ასაშენებელ სახლში მე-9 სართულზე. საცხოვრებელი ფართის ღირებულება განისაზღრა 32 400 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო მანქანის ავტოსადგომის ღირებულება - 4000 აშშ დოლარის ოდენობით.

22. ამხანაგობის წინაშე ზემოხსენებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი შენატანების განხორციელების ვალდებულება მოპასუხემ სრულად შეასრულა. ამხანაგობამ პირველ მოპასუხეს საკუთრებაში გადასცა სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ბინები: 1. სადარბაზო 2, სართული №10, ბინა №1--, ფართი (მშენებარე) - 56.26 კვ.მ., საკადასტრო კოდით: 01.10.13.0--.0--.01.01.1--; 2. სადარბაზო 2, სართული №10, ბინა №1--, ფართი (მშენებარე) - 55.73 კვ.მ, საკადასტრო კოდით: 01.10.13.0--.0--.01.01.1--.

23. ამხანაგობის 2012 წლის 19 მარტის კრების ოქმის საფუძველზე გადარჩეულ იქნა ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჩ-ი, ასევე ამხანაგობის გამგეობის წევრები და მათ ნაცვლად არჩეულ იქნა ახალი თავმჯდომარე, ასევე ახალი გამგეობის წევრები. ახალი თავმჯდომარის და გამგეობის წევრთა არჩევა მოხდა ამხანაგობის ჩვეულებრივი (აპელანტის მსგავსი) წევრებიდან, რითაც ფაქტობრივად დასრულდა ის მოცემულობა, რომ ამხანაგობის მართვას ჩამოშორდა კომპანია „ე-ი“ და მისი თანამშრომლები და ამხანაგობის მართვა სრულად აიღო ამხანაგობის წევრებმა.

24. მიუხედავად ამხანაგობის წინაშე არსებული მთელი რიგი სირთულეებისა მშენებარე ობიექტზე არ შეჩერდა სამშენებლო სამუშაოები, ასაშენებელი 18 დონიდან აშენებულია 18 დონე, ანუ მშენებლობა დასრულებულია. სარჩელით ამხანაგობა საერთო კრების გადაწყვეტილებების საფუძველზე პირველი მოპასუხისაგან მოითხოვდა ამხანაგობაში დამატებითი შენატანის - 4795.79 აშშ დოლარის განხორციელებას. პირველი მოპასუხე სადავოდ ხდიდა ამხანაგობის 2013 წლის 19 აპრილის და 19 სექტემბრის საერთო კრების გადაწყვეტილებებს, მიიჩნევდა, რომ მითითებულ თარიღებში ამხანაგობის საერთო კრებები არ ჩატარებულა, შესაბამისად, №6 და №7 ოქმები გაყალბებულია, მათ ხელს არ აწერენ ამხანაგობის წევრები, არამედ ხელმოწერილია მისთვის უცნობი ორი პიროვნების მიერ. №6 ოქმს ფორმალურად ერთვის ამხანაგობის წევრთა ხელმოწერები, რომლებიც სხვა დოკუმენტთან დაკავშირებით არის გაკეთებული.

25. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 04 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით შეწყდა წარმოება მოპასუხის სააპელაციო საჩივარზე იმ ნაწილში, რომლითაც იგი ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 30.01.2018 წლის გადაწყვეტილების გაუქმებას ამხანაგობის მიერ 2012 წლის 19 მარტით დათარიღებული №1 კრების ოქმის ბათილად ცნობის ნაწილში, ამ ნაწილში, სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო.

26. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ 2013 წლის 19 აპრილს და 19 სექტემბერს ამხანაგობის საერთო კრებები არ ჩატარებულა და №6, №7 ოქმები გაყალბებულია, აპელანტს ეკისრებოდა, რომელმაც სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ შეძლო მის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურება [საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) მე-4, 102-ე მუხლები].

27. ამასთან, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ სადავო ოქმებზე, რომლებიც ხელმოწერილია კრების თავჯდომარის - შ. ო–ის და კრების მდივნის - ე-ე ნ-ას მიერ, რომლებიც იმავდროულად არიან ამხანაგობის გამგეობის წევრებიც (იხ. 2012 წლის 19 მარტის №1 კრების ოქმი). №6 ოქმში მითითებულია, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია ამხანაგობის წევრთა საერთო რაოდენობის უმრავლესობით, 80 წევრის მიერ, ხოლო №7 ოქმში აღნიშნულია, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია ამხანაგობის წევრთა საერთო რაოდენობის უმრავლესობით, 87 წევრის მიერ. №6 ოქმს თან ერთვის ამხანაგობის წევრთა ხემოწერებიც.

28. აღნიშნულის საპირისპირო გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 2013 წლის 19 აპრილს და იმავე წლის 19 სექტემბერს ამხანაგობის საერთო კრებები ჩატარდა და მათზე სადავო გადაწყვეტილებები მიღებულ იქნა ამხანაგობის წევრთა საერთო რაოდენობის უმრავლესობით.

29. სსკ-ის 930-ე მუხლის შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება მრავალმხრივი გარიგებაა, რომელიც აწესრიგებს ურთიერთობას ამხანაგობასა და მესამე პირებს შორის, ასევე ამხანაგობის წევრებს შორის. ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილება წარმოადგენს ამხანაგობის წევრთა ნებაზე დაფუძნებულ სამოქალაქოსამართლებრივ გარიგებას. კრების ოქმი მრავალმხრივი გარიგებაა, რომელიც გარკვეულ უფლება-მოვალეობებს წარმოუშობს გარიგების მონაწილე მხარეებს. ამდენად, საერთო საქმიანობის ხელშეკრულება წარმოადგენს საშუალებას, რომლის მეშვეობითაც ხდება ყველა მონაწილის უფლების დაკმაყოფილება. აღნიშნულის გათვალისწინებით, შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლაში იგულისხმება იმ საშუალების გამოყენება, რომელიც მიმართულია მხოლოდ საერთო მიზნის მიღწევისაკენ.

30. სსკ-ის 932-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები. ერთობლივ საქმიანობაში (ამხანაგობაში) ამხანაგობის წევრის მონაწილეობა უკავშირდება მის მიერ ამხანაგობის მიზნის მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებების შექმნაში (შესატანის შეტანის განხორციელებით) სავალდებულო მონაწილეობას. ასეთი მონაწილეობის გარეშე, ანუ სავალდებულო შესატანის განუხორციელებლობისას, ამხანაგობის წევრად მიღებას აქვს მხოლოდ ფორმალური ხასიათი და ასეთი მონაწილის მიმართ, ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგები არ მიიღება.

31. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ 2010 წლის 22 ივლისის და 2006 წლის 14 სექტემბრის ხელშეკრულებებით, ამხანაგობის 2012 წლის 19 მარტის №1 კრების ოქმით დადგენილია, რომ მოპასუხე წარმოადგენს ამხანაგობის წევრს.

32. უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ აპელანტს 2010 წლის 22 ივლისის და 2006 წლის 14 სექტემბრის ხელშეკრულებებით ნაკისრი შენატანების განხორციელების ვალდებულება შესრულებული აქვს სრულად.

33. დადგენილია, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო რაოდენობის უმრავლესობით მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც საერთო მიზნის მისაღწევად ამხანაგობის წევრებს დაევალათ დამატებითი შენატანის განხორციელება საკუთრებაში მიღებული ფართის თითოეულ კვადრატულ მეტრზე 43 აშშ დოლარის ოდენობით.

34. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვინაიდან ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილება ამხანაგობის წევრებს შორის არსებულ მრავალმხრივ გარიგებას წარმოადგენს, რომელიც მათ სახელშეკრულებო ვალდებულებით ბოჭავს, ამხანაგობის სარჩელი ამხანაგობის წევრის - პირველი მოპასუხის მიმართ დამატებითი შენატანის განხორციელების შესახებ, საფუძვლიანია და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართებულად დაკმაყოფილდა.

35. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი მოპასუხის (აპელანტი) მტკიცება სადავო კრების ოქმების სიყალბესთან დაკავშირებით, გამომდინარე იქიდან, რომ საქმეში აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ მოიპოვებოდა [სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლები].

36. სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს.

37. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი იყო ამხანაგობისგან, ანუ მისი წევრებისგან სოლიდარულად პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ფართიდან სამშენებლო ნაგვის გატანის ღირებულების ანაზღაურება, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ პირველი მოპასუხე თვითონაც ამხანაგობის წევრია, მის მიმართ ამხანაგობის სხვა წევრთა პასუხისმგებლობა, ისევე როგორც მისი პასუხისმგებლობა ნებისმიერი სხვა წევრის მიმართ განისაზღვრება მონაწილეთა წილების პროპორციულად. შესაბამისად, პირველი მოპასუხის მოთხოვნა ამხანაგობის წევრების მიმართ თანხის სოლიდარულად დაეკისრების თაობაზე, უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.

38. ამასთან, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობის წევრთა წილები საკუთრებაში მიღებული ბინებით განისაზღვრება და თითოეულ წევრს გააჩნია თავისი წილის პროპორციული პასუხისმგებლობა ამხანაგობის სხვა წევრების მიმართ, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თითოეული მონაწილის მხრიდან საკუთარი ფართიდან სამშენებლო ნარჩენების დამოუკიდებლად გატანით, დაცული იქნება ამხანაგობის მონაწილეთა ურთიერთპასუხისმგებლობის პროპორციულობის პრინციპი.

39. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების, სარჩელის უარყოფის და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარმოადგინა მოპასუხემ.

40. საკასაციო საჩივარი წარმოდგენილია, როგორც მატერიალურ სამართლებრივი ნორმების არასწორი გამოყენებისა და განმარტების [სსსკ-ის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილი], ისე, საპროცესო სამართლებრივი დარღვევების არსებობის საფუძვლებით [სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი] - იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები.

41. კასატორი უთითებს შეგებებული სარჩელის საფუძვლებსა და შეგებებულ სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ჯეროვნად არ იმსჯელა შეგებებულ სარჩელში მოთხოვნილი კრების ოქმების ბათილობის საფუძვლებზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2013 წლის 19 აპრილის სადავო კრება არ ჩატარებულა და შესაბამისად, კრების სადავო ოქმები კანონსაწინააღმდეგოდაა შედგენილი. კასატორი პრეტენზიას გამოთქვამს სადავო ოქმების შინაარსობრივ მხარეზე და აღნიშნავს, რომ გაურკვევლია თუ რას ეფუძნება ოქმში მითითებული გამოანგარიშებები (არ ერთვის ექსპერტიზის დასკვნა) ნოტარიუსმა კი მხოლოდ ორი პირის ხელმოწერა დაადასტურა, ხოლო სხვა წევრთა ხელმოწერები სადავო ოქმს არ ერთვის.

42. რაც შეეხება 2013 წლის 19 სექტემბრის ოქმს, კასატორი აღნიშნავს, რომ არც აღნიშნული კრება ჩატარებულა და ოქმს არ ერთვის მონაწილე წევრთა ხელმოწერები. ამასთან, სადავო კრების ოქმში მითითებული გარემოება თითქოს წევრთა გარკვეულ ნაწილს გადახდილი ჰქონდა დამატებითი თანხა, სინამდვილეს არ შეესაბამება. ამ ოქმს ხელს კვლავ ორი პირი აწერს - შ. ო–ი და ე-ე ნ-ა, რომელთა ხელმოწერებსაც ამოწმებს ნოტარიუსი.

43. კასატორი სადავო ხდის კრებაზე დადგენილი წესით წევრთა მოწვევის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომელის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის. სააპელაციო სასამართლომ კი, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება უგულვებელყო და იმსჯელა პრობლემის ერთობლივად გადაჭრის მიზანშეწონილობაზე. კასატორის განცხადებით, მხოლოდ აღნიშნული პრობლემის გადაჭრის მიზანი არ განაპირობებს კრების ოქმის ნამდვილობას, როდესაც აშკარაა დარღვევა, რომელიც შეხება კრების ჩატარების კანონით დადგენილი პროცედურის დარღვევას, ამხანაგობის ყველა წევრის მოუწვევლობას, მხოლოდ ორი ხელმოწერის არსებობას.

44. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის ნამდვილ ინტერესს წარმოადგენდა ქონების მიღება და არა შენატანის უკან დაბრუნება. დადგენილია, რომ ამხანაგობის საერთო მიზანი მიღწეულ იქნა ამხანაგობის რიგითი წევრების მიერ განხორციელებული დამატებითი შენატანების ხარჯზე, რომელთაც ზუსტად იგივე უფლება-მოვალეობები ჰქონდათ ამხანაგობის წინაშე, როგორც მოპასუხეს (კასატორს). შესაბამისად, თავდაპირველად არც მას ეკისრებოდა ვალდებულება მათთან დადებული ინდივიდუალური ხელშეკრულების შესაბამისად განეხორციელებინა დამატებითი შენატანები. თუმცა, კასატორმა ამხანაგობის საერთო მიზნიდან გამომდინარე ეს ვალდებულება შეასრულა. საბოლოოდ, საკუთარი სახსრებით, ამხანაგობის ყველა წევრის სასარგებლოდ ბოლომდე ააშენეს საცხოვრებელი კორპუსი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის მიმართ არ დგინდებოდა ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობა (კრების ოქმების ბათილად ცნობა). შეგებებული სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი მდგომარეობდა უკანონოდ ჩატარებულ კრებაზე შედგენილი ოქმის საფუძველზე დაკისრებული თანხისაგან გათავისუფლებაში, ეს ინტერესი ნათელია, ხოლო რომელი იურიდიული ინტერესი ექნება მხარეს, ეს მისი დისკრეციაა: ქონების მიღება, თანხის უკან დაბრუნება თუ დამატებითი თანხის გადახდისაგან გათავისუფლება. აქედან გამომდინარე, კასატორს სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტაცია ამ ნაწილშიც, დაუსაბუთებლად მიაჩნია.

45. კასატორი აღნიშნავს, რომ როგორც სააპელაციო სასამართლო მსჯელობს არც ერთ მოპასუხეს ხელშეკრულებიდან გასვლა და ზიანის ანაზღაურება არ მოუთხოვია, რაც თავისთავად გამორიცხავს სწორ იურიდიულ ინტერესს კრების ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნასთან მიმართებაში. კასატორის განმარტებით, მოცემული მსჯელობით სასამართლომ დაარღვია დისპოზიციურობის პრინციპი. სასამართლოს უნდა ემსჯელა შეგებებულ სარჩელში დაყენებულ მოთხოვნაზე, დავის საგანზე და არა შესაძლო ალტერნატივაზე, რომლის მოთხოვნაც შეეძლო მხარეს. მოსარჩელემ თავად უნდა გადაწყვიტოს რას მოითხოვს სასამართლო გზით, ზიანის ანაზღაურებას თუ უკანონოდ ჩატარებულ კრებაზე მიღებული ოქმის ბათილობას [სსსკ-ის მე-3 მუხლი].

46. კასატორი უთითებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების იმ ნაწილზე, სადაც საუბარია საკუთრების უკანონო ხელშეშლის აღკვეთაზე, კერძოდ, სასამართლოს განმარტებით, სამშენებლო ნარჩენები სამშენებლო კორპუსზე მშენებლობის შედეგად წარმოშობილი ბუნებრივი და ლოგიკური მოვლენაა და არ ემსახურება ვინმესთვის საკუთრების უფლების შეზღუდვას. პირს შეუძლია მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებიდან თავად გაიტანოს ან არ გაიტანოს სამშენებლო ნარჩენები. კასატორის განმარტებით, სასამართლოს დამოკიდებულება აღნიშნულთან დაკავშირებით არის დაუსაბუთებელი, ვინაიდან არ აქვს მნიშვნელობა ხელის შეშლა გამოწვეულია ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორებით, ფაქტია, რომ კასატორს საკუთრებით სარგებლობაში ხელი ეშლება. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, არც ის არგუმენტია მყარი, რომ თავად გადატანა შეუძლია, აღნიშნული შესაძლებლობა არ გამორიცხავს საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტს.

47. კასატორის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოება. კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2018 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილების 3.2.1 ფაქტობრივ გარემოებაში დადგენილად მიიჩნია, რომ კასატორს გააჩნია გარკვეული ვალდებულება ამხანაგობის წინაშე ერთობლივი საქმიანობის ინტერესებიდან გამომდინარე, რაც იმთავითვე ეწინააღმდეგება პირველ მოპასუხეს და ამხანაგობას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების არსს. მხარეთა შორის დადებულია ნარდობის ხელშეკრულება, რაც გულისხმობდა კონკრეტული ფართის კასატორისთვის გადაცემის სანაცვლოდ კონკრეტული საფასურის გადახდას და არა მის რაიმე სახის დაინტერესებას ამხანაგობის საქმიანობასთან ან სარგებელთან დაკავშირებით. ამასთანავე, სასამართლო ამავე ფაქტობრივ გარემოებაში იზიარებს აპელანტის პოზიციას, რომ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება განეკუთვნება ნარდობის ხელშეკრულებას.

48. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც ეხებოდა მერიის წინაშე ამხანაგობის გარკვეული დავალიანების არსებობის ფაქტს, ამხანაგობის წევრთა მიერ დამატებითი ვალდებულებების გადახდის კონტექსტში, ვინაიდან, აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას სადავო საკითხთან არავითარი შემხებლობა არ აქვს.

49. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომლის მიხედვითაც 2013 წლის 19 სექტემბრის სხდომის ოქმის საფუძველზე მესაკუთრეებისათვის განისაზღვრა დამატებითი ვალდებულება 43 აშშ დოლარის ოდენობით 1 მ²-ზე. სასამართლოს მიერ არასწორად დადგენილი აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება არ დასტურდება მტკიცებულებით, ვინაიდან ამგვარი კრება არ ჩატარებულა და შესაბამისად, გადაწყვეტილებაც არ მიღებულა. სასამართლო სწორად მიჯნავს ამხანაგობის რიგით წევრებს (შემკვეთებს) და დამფუძნებელ წევრებს, თუმცა არასწორად მიიჩნევს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ამხანაგობის რიგითმა წევრებმა რაიმე დამატებითი ვალდებულების აღების გადაწყვეტილება მიიღეს. ამასთან, სასამართლო დამატებითი საჭიროებებისა და დამატებით გადასახდელი თანხის განსასაზღვრად დაეყრდნო მხოლოდ ხარჯთაღრიცხვას და არავითარი ობიექტური დაანგარიშება საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა.

50. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომელის მიხედვითაც სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ თავდაპირველად დადებული ხელშეკრულებებში მოპასუხეები მოხსენებულნი არიან როგორც ამხანაგობის წევრები, თუმცა ეს ხელშეკრულებები არ შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის ხელშეკრულებებად. ისინი წარმოადგენენ ნარდობის ხელშეკრულებებს, მეორე მხრივ კი სასამართლო კრების ოქმის ნამდვილობასა და პრობლემის ერთობლივად მოგვარების მიზანშეწონილობაზე მსჯელობს. კასატორის განცხადებით, თუ კი სახეზეა ნარდობის ხელშეკრულება მაშინ რატომ არის რელევანტური კრების ოქმზე მსჯელობა, ნათელია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ემყარება ფაქტობრივ უსწორობებს და ურთიერთსაწინააღმდეგო არგუმენტებს.

51. კასატორის განმარტებით, სამართლებრივ და ფაქტობრივ საფუძველს მოკლებულია სასამართლოს მსჯელობა იმ საკითხთან დაკავშირებით, თითქოს სხვა ჩვეულებრივი წევრების მიერ დამატებითი თანხების გადახდა წარმოშობდეს კასატორის მიერ იმავე შენატანის შესრულების აუცილებლობას ან ვალდებულებას. ამხანაგობაში არსებული თუნდაც კრიზისული მდგომარეობა ვერ იქნება იმის სამართლებრივი საფუძველი, რომ კასატორს, როგორც მენარდეს დაეკისრებოდა დამატებითი ვალდებულება, ვინაიდან მას ამხანაგობასთან გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული ჰქონდა საკუთარი ინტერესი - ბინის მიღება და ვალდებულება - ხელშეკრულებით და ამხანაგობასთან შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი ვალდებულება, რაც კასატორის მხრიდან პირნათლად შესრულდა.

52. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი 3.2.1 ფაქტობრივი გარემოება, არასწორად მიუთითა სამართლებრივი საფუძვლები სსკ-ის 934-ე და 937-ე მუხლები.

53. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც ეხებოდა ამხანაგობის დაფუძნებას.

54. კასატორის განმარტებით, საქალაქო სასამართლოს უნდა დაედგინა და არ დაადგინა, რომ კასატორს უნდა გადასცემოდა ფართი ყოველგვარი დამატებითი ვალდებულების გარეშე.

55. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ არასრულად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომლის მიხედვითაც მხარეთა შორის გაფორმებული მორიგება მოიცავდა არა დამატებითი ვალდებულებების აღებას კასატორის მხრიდან, არამედ მხარეთა შეთანხმებას არსებული ვალდებულებების ორივე მხარის მიერ შესრულების ვადებთან და პირობებთან დაკავშირებით.

56. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც უნდა დაედგინა და არ დაადგინა, რომ საერთო კრება მოწვეული არ ყოფილა კანონის დაცვით და მასზე კასატორი არ ყოფილა მოწვეული, შესაბამისად, მისი მონაწილეობისა და თანხმობის გარეშე, მას ვერანაირ ვალდებულებას ვერ დააკისრებდნენ. აღნიშნულის დასადასტურებლად კასატორი ციტირებს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ 2017 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე Nას-866-808-2017.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

57. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2019 წლის 01 მარტის განჩინებით სააკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის (საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია თუ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე) საპროცესოსამართლებრივი საფუძვლით.

58. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დასაბუთებულია. შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელი უარყოფილ იქნეს, ხოლო შეგებებული სარჩელის უარყოფის ნაწილში უცვლელად დარჩეს, შემდეგი საფუძვლებით:

59. საკასაციო საჩივრით შედავებულია გასაჩივრებული განჩინება პირველი მოპასუხისათვის (კასატორისათვის) ამხანაგობის სასარგებლოდ 4817 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების ნაწილში, აგრეთვე, იმ ნაწილში, რომლითაც უარყოფილია შეგებებული სარჩელის მოთხოვნები 2013 წლის 19 აპრილისა და 2013 წლის 19 სექტემბრის კრების ოქმების ბათილად ცნობაზე უარის თქმისა და ამხანაგობისთვის სამშენებლო ნაგვის გატანის საფასურის - 3000 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში.

60. სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები, ხოლო ამავე კოდექსის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)“. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენებისა და განმარტების კუთხით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) წარმოადგინა.

61. დადგენილია, რომ ამხანაგობის სასარჩელო მოთხოვნა ამხანაგობის სასარგებლოდ დამატებითი ფულადი ვალდებულების შესრულების, სახელდობრ, მოპასუხისთვის საკუთრებაში გადაცემული საცხოვრებელი ფართის ოდენობიდან გამომდინარე, 1 კვ.მ.-ზე 43 აშშ დოლარის გადახდის, სულ - 4795.79 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ (რომლის წარმატების კანონიერებასაც ამოწმებს საკასაციო პალატა), ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ ამხანაგობის წევრებმა იკისრეს ამხანაგობაში დამატებითი თანხის შენატანი ვალდებულება საერთო მიზნის სისრულეში მოსაყვანად (იხ., სარჩელის საფუძველი - ტ.1. ს.ფ. 3, 5).

62. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 2013 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით ამხანაგობის წევრებს მართლაც დაეკისრათ დამატებით კვ.მ-ზე 23 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება, ხოლო 2013 წლის 19 სექტემბრის ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა, რომ ამხანაგობის იმ წევრებმა, რომელთაც საკუთრებაში გააჩნდათ საცხოვრებელი ფართები, სრულად უნდა გადაეხადათ 1 კვ.მ.-ზე 43 აშშ დოლარი.

63. ამასთან, დადგენილია, რომ დამატებითი ვალდებულების მოპასუხისათვის დაკისრების ფაქტობრივ საფუძვლად მოსარჩელე მიიჩნევდა ამ გადაწყვეტილების პ-4, 12-ში მითითებულ გარემოებას, რაც გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ და გასაჩივრებული განჩინებით თანხის მოპასუხისათვის დაკისრების სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნია სსკ-ის 930-ე და 932-ე მუხლები. აღნიშნულ გარემოება შედავებულია საკასაციო საჩივრით, სახელდობრ კასატორს მიაჩნია, რომ მან სრულად გადაიხადა უძრავი ქონების საფასური, ხოლო დამატებითი შენატანის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია (იხ., ამ გადაწყვეტილების პპ: 48-51-ში მითითებული კასატორის პოზიცია. აგრეთვე იხ., მოპასუხის შესაგებელი წარდგენილი პირველი ინსტანციის სასამართლოში - ამ გადაწყვეტილების პ-5).

64. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების (მოპასუხისათვის ამხანაგობის სასარგებლოდ 4817 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში) ნაწილში კასატორმა წარმოადგინა დასაშვები საკასაციო პრეტენზია.

65. პირველ რიგში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კერძო ხასიათის ურთიერთობების სამართლებრივი რეგულირების პროცესში კონკრეტული სამართლის ნორმების საფუძველზე, ამ ურთიერთობის მონაწილეების აღჭურვა განსაზღვრული სუბიექტური უფლებებითა და მოვალეობებით, განაპირობებს შემდგომში მათ ქცევას არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში. სამართლის ნორმა (ნორმები) პირს უნდა ანიჭებდეს უფლებას, მოსთხოვოს ვალდებულ პირს, შეასრულოს სამართლებრივად განპირობებული აუცილებელი მოქმედება ან თავი შეიკავოს მისგან (სსკ-ის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილი). აქედან გამომდინარე, მოთხოვნა ყოველთვის წარუმატებელი იქნება, თუ არ არსებობს კანონის ნორმა, საიდანაც გამომდინარეობს ის სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც მოსარჩელეს სურს (შდრ. სუსგ საქმე Nას-245-233-2017 6.06.2017).

66. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნას - მოპასუხისათვის ფულადი ვალდებულების შესრულების დაკისრების თაობაზე, სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია, კერძოდ, ამ გადაწყვეტილების პპ:1, 2 ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, მოსარჩელეს, როგორც ამხანაგობას ასეთი მოთხოვნის წარდგენის საშუალებას არ იძლევა, რადგანაც მოპასუხეს სრულად შესრულებული აქვს მითითებული შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულება თანხის გადახდის შესახებ და სანაცვლოდ, საკუთრებაში აქვს მიღებული უძრავი ქონება (იხ., ამ გადაწყვეტილების პპ- 15, 17). აქედან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულება მხარეთა შორის შეწყვეტილია (სსკ-ის 427-ე მუხლი).

67. მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობის შეფასების კუთხით საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე ასპექტზე. მათ შორის, მსგავს საქმეზე დადგენილ სასამართლო პრაქტიკაზე (იხ., სუსგ Nას- 866-808-2017, 17.10.2017), რომელშიც საკასაციო პალატამ აღნიშნული ხელშეკრულებების სამართლებრივ ბუნებასთან მიმართებით ამხანაგობის (მოსარჩელის) ყურადღება გაამახვილა შემდეგზე: „....მიუხედავად იმისა, რომ მხარეებმა მათ შორის გაფორმებული შეთანხმებები (შენიშვნა: მოცემულ საქმეში კი, მხედეველობაშია 2010 წლის 22 ივლისის და 2006 წლის 14 სექტემბრის შეთანხმებები - იხ., ამ გადაწყვეტილების პპ:1,2) დაასათაურეს, როგორც „ამხანაგობაში გაწევრიანების შესახებ” ხელშეკრულება, ის ამხანაგობაში მოპასუხეების გაწევრიანების საფუძვლად ვერ მიიჩნევა, რადგანაც 2005 წლის 28 ნოემბრის სადამფუძნებლო ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც უნდა წარმოშობოდათ მოპასუხეებს ე.წ. „ჩვეულებრივი წევრის“ უფლება-მოვალეობები, სანოტარო წესით იქნა დამოწმებული, ანუ მხარეებმა გარიგების ნამდვილობა წერილობითი შეთანხმების სანოტარო წესით დამოწმებას დაუკავშირეს და, აქედან გამომდინარე, ამხანაგობაში გაწევრიანებასთან დაკავშირებით ყველა შემდგომი გარიგებებიც სანოტარო წესით უნდა დამოწმებულიყო (სსკ-ის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილი), რაც მოპასუხეების შემთხვევაში დაცული არ ყოფილა და შესაბამისად, მათ არ წარმოეშობოდათ საერთო საქმიანობიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობები“. გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს ზემოთმოხმობილ საქმეზე (იხ., სუსგ №ას-866-808-2017, 17 ოქტომბერი, 2017 წელი), უზენაესი სასამართლოს განმარტებას, რომლის მიხედვით: ,,..საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას თავისი სპეციფიკა გააჩნია. სსკ-ის 930-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. ნიშანდობლივია, რომ სამოქალაქო კოდექსი არ აკონკრეტებს ხელშეკრულების ამ ტიპისათვის განსაზღვრული მიზნის შინაარსს, ამდენად, გარიგების მხარეთა ინტერესს, შესაძლებელია, წარმოადგენდეს კანონმდებლობით დაშვებული ნებისმიერი მიზანი, მათ შორის, გარკვეული მოგების მიღების სურვილი. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე. პალატას მიაჩნია, რომ ამხანაგობაში უნდა გაიმიჯნონ ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობა დააფუძნეს და ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობა იკისრეს, ისეთი წევრებისაგან, რომლებიც ამხანაგობაში მხოლოდ იმ მიზნით გაწევრიანდნენ, რომ ამხანაგობისაგან ბინა შეეძინათ ან ამხანაგობას მათთვის ბინა აეშენებინა. პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობის მიზნის მიღწევაზე პასუხისმგებელი სუბიექტები არიან არა ამხანაგობის ის წევრები, რომელთა მიზანი მხოლოდ ბინის შეძენა იყო, არამედ ამხანაგობის ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობის სახელით, ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრეს. აღსანიშნავია, რომ ამხანაგობის დასახელებული წევრები პასუხისმგებელი არიან ამხანაგობის ფინანსურ ვალდებულებებზე და მათი მიზანი აღნიშნულ ამხანაგობაში არა მხოლოდ შენატანის პროპორციული უძრავი ქონების მიღება, არამედ ამხანაგობის შემოსავლებში მონაწილეობა და მოგება-ზარალის განაწილებაცაა (სსკ-ის 931-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ე“ ქ/პუნქტი, 935-ე მუხლები). განსახილველ შემთხვევაში კი, ამხანაგობის ე.წ. „ჩვეულებრივ წევრებს“, ამ შემთხვევაში მოპასუხეებს, ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტების მიხედვით, სრული უფლებამოსილება არ გააჩნდათ და ისინი მხოლოდ აშენებული საცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლებით იყვნენ აღჭურვილნი (აგრეთვე შდრ: სუსგ, საქმე Nას-482-458-2013, 16.01.2014წ.; Nას- 630-597-2014, 28.07.2015). იმისათვის, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება გაიმიჯნოს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან, აუცილებელია, უპირველეს ყოვლისა, დავახასიათოთ ამხანაგობის ხელშეკრულების ის მხარეები, რომლითაც იგი ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებას. ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომლებსაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც ჩვენ ყურადღებას ვამახვილებთ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ. ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს, მაგრამ ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება იმაში ვლინდება, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით“.

68. ამდენად, განსახილველი საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა სამართლებრივი შეფასებიდან და მსგავს საქმეზე დადგენილი სასამართლო პრაქტიკიდან გამომდინარე, რომელთან შესაბამისობაშიცაა (იდენტური ფაქტობრივი გარემოებები) მოცემული საქმის ვითარება, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეთან გაფორმებული ხელშეკრულებებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მან სახელშეკრულებო თვითბოჭვის ფარგლებში იკისრა ვალდებულება, ერთობლივად ემოქმედა ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად ამხანაგობის მიზნების მისაღწევად და ამ მიზნების მიღწევისას წარმოშობილ ვალდებულებებზე აიღო პასუხისმგებლობა.

69. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობაში გაწევრიანების შესახებ ხელშეკრულებებში, მოპასუხეების ამხანაგობის წევრებად მოხსენიება არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს იმისთვის, რომ აღნიშნული პირები ამხანაგობის მონაწილე დამფუძნებელ წევრებად და მის ვალდებულებებზე პასუხისმგებელ პირებად მივიჩნიოთ.

70. ამრიგად, ამ გადაწყვეტილების პპ:1, 2-ში მითითებული შეთანხმებები სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საერთო საქმიანობის სამართლებრივ ურთიერთობად და არასწორად გამოიყენა 930-ე და მომდევნო მუხლები.

71. ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნების გაზიარების შემთხვევაშიც კი, არ იარსებებდა სარჩელის დაკმაყოფილების არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი, რადგანაც 2013 წლის 19 აპრილისა და 19 სექტემბრის კრებას მოპასუხე არ ესწრებოდა და მას არ აუღია დამატებითი შენატანების განხორციელების ვალდებულება. ამხანაგობასა და მოპასუხეს შორის ურთიერთობა ნარდობად უნდა შეფასდეს და, შესაბამისად, გამოყენებული უნდა იქნეს ამ ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმები (სსკ-ის 629-ე და მომდევნო მუხლები). სსკ-ის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. ანუ, ნარდობის ძირითადი თავისებურებაა ის, რომ შემკვეთი საკუთრების უფლებას იძენს შესრულებული სამუშაოს რეზულტატზე, რისთვისაც იხდის კონკრეტულ საზღაურს. მოცემულ შემთხვევაში, შინაარსობრივად მხარეთა შორის (ამ გადაწყვეტილების პპ: 1, 2) ხელშეკრულების დადების მიზანი იყო შესრულებული სამუშაოს რეზულტატის, კონკრეტული საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა, რისთვისაც მოპასუხე ახორციელებდა არა არაფულადი სახის რაიმე შენატანს, არამედ იხდიდა კონკრეტული ფართის ბინის განსაზღვრულ ღირებულებას. საკასაციო პალატის განმარტებით, მოპასუხესთან დადებული ხელშეკრულებებით დგინდება, რომ მისი ინტერესი შემოიფარგლებოდა ინდივიდუალურად განსაზღვრული ფართის (ბინის) მიღებით. მან ხელშეკრულება გააფორმა უკვე შექმნილ ამხანაგობასთან. შესაბამისად, მას ამხანაგობის დამფუძნებლებისაგან განსხვავებული სამართლებრივი კავშირი აქვთ ამხანაგობასთან. იგი ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე კი არ გახდა, არამედ შეთანხმებული საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ, ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრების მიერ აშენებულ მრავალბინიან კორპუსში გახდა განსაზღვრული ფართის მესაკუთრე. რადგანაც განსახილველ შემთხვევაში, ნარდობა არ ითვალისწინებდა უძრავი ნივთის დამზადებას (აშენებას) მიახლოებითი ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით (სსკ-ის 629.2-ე და 631-ე.1 მუხლები), ამხანაგობას (მენარდეს) არ შეუძლია, მოითხოვოს მოპასუხისაგან შეთანხმებულ საზღაურზე მეტი.

72. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია, თუ გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ხოლო სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, სარჩელი უარყოფილი უნდა იქნეს და ამ ნაწილში, საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

73. რაც შეეხება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნას (2013 წლის 19 აპრილის კრების ოქმის N6 და 2013 წლის 19 სექტემბრის კრების ოქმი N7 ბათილად ცნობა და ამხანაგობისთვის სამშენებლო ნაგვის გატანის საფასურის - 3000 ლარის გადახდის დაკისრება იხ.,ამ გადაწყვეტილების პ-6), საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში, კასატორმა დასაბუთებული საკასაციო შედავება ვერ წარმოადგინა.

74. ჯერ ერთი, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სარჩელის უარყოფის იურიდული შედეგის გათვალისწინებით (იხ., ამ გადაწყვეტილების პ- 72) შეგებებული სარჩელის იმ მოთხოვნების მიმართ, რომლებიც მოსარჩელისათვის თავდაპირველი სარჩელით მოთხოვნილი დამატებითი შენატანის (4817 აშშ დოლარი) განხორცილების ვალდებულებას შეეხებოდა, კასატორს იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია.

75. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კრების ოქმების ბათილობა თავისი სამართლებრივი ბუნებით აღიარებით სარჩელს წარმოადგენს. შესაბამისად, მისთვის დამახასიათებელია იურიდიული ინტერესის არსებობა. თუმცა, ამ სახის მოთხოვნა, როგორც საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში აისახა და შემდგომ დიდი პალატის გადაწყვეტილებით ხაზი გაესვა, როგორც უფლებადამდგენი სარჩელის დასაშვებობა მკაცრ საპროცესო წინაპირობებს ექვემდებარება (შდრ: დიდი პალატის განჩინება №ას-121-117-2016, 17 მარტი, 2016 წელი; №ას- 782-782-2018, 12 სექტემბერი, 2018 წელი; №ას-609-609-2018, 12 სექტემბერი, 2018 წელი და ა.შ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ ყოველთვის შეზღუდულია იურიდიული ინტერესის არსებობით. ანუ სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს იმ იურიდიული შედეგების მიღწევადობა, რისი დადგომაც სურს მოსარჩელეს ამგვარი აღიარებით. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი მოვლენაა. ასეთი ინტერესის არსებობა ყოველთვის გულისხმობს, რომ მხარე გარკვეულ მნიშვნელობას ანიჭებს ინტერესის ობიექტს. თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ იურიდიული ინტერესი არ განისაზღვრება მხოლოდ პირის სუბიექტური დამოკიდებულებით, ანუ მხოლოდ მისი სურვილით, არამედ, აუცილებელია მისი ობიექტური მხარეც. ობიექტური თვალსაზრისით, ინტერესი მოიცავს შედეგებს, რომელიც კონკრეტული მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად ობიეტურად მიღწევადი უნდა იყოს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე უთითებს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ მოხდა კრების ოქმების ბათილად ცნობა მას არ დაეკისრება დამატებითი ღირებულების გადახდა. იმის გათვალისწინებით, რომ სარჩელი დამატებითი შენატანის მოპასუხისთვის დაკისრების შესახებ წარუმატებელია, კრების ოქმების ბათილობის მიმართ მისი იურიდიული ინტერესი დაუსაბუთებელია.

76. ასევე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დასაშვები საკასაციო პრეტენზია არაა წარმოდგენილი შეგებებული სარჩელის იმ მოთხოვნის უარყოფის ნაწილში, რომელიც შეეხება მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ფართიდან სამშენებლო ნაგვის გატანის ღირებულების ანაზღაურებას. საკასაცო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 172.2-ე მუხლის შესაბამისად, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ამავე კოდექსის 174-ე მუხლის თანახმად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან პატივი სცენ ერთმანეთს. მეზობლად მიიჩნევა ყველა ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შესაძლებელია გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება.

77. ნიშანდობლივია, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა [სსსკ-ის მე-3, მე-4 და 102-ე მუხლები]. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან). მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გავმიჯნოთ ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს - ეს უკვე სასამართლის შეფასების საგანია. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას (კვალიფიციური შედავების მნიშვნელობა ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის მიზნებისათვის). მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. იმავდროულად, ახსნა-განმარტება უნდა დასტურდებოდეს რელევანტური მტკიცებულებებით [სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი].

78. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა ხელშეშლის აღკვეთის და მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ფართიდან სამშენებლო ნაგვის გატანის ღირებულების (3000 ლარი) ანაზღაურების შესახებ, დაუსაბუთებელია, ვინაიდან საკუთრების უკანონო ხელშეშლად შეიძლება ჩაითვალოს ნებისმიერი ქმედება, რაც კანონიერ მესაკუთრეს უზღუდავს საკუთრების ფაქტობრივ ფლობა/განკარგვას. მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ამგვარი ხელშეშლის არსებობა. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ამ ნაწილში კი, უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება.

79. ვინაიდან ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულია სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება (ტ.1. ს.ფ. 224-230), ხოლო წინამდებარე გადაწყვეტილებით სარჩელი უარყოფილია, სსსკ-ის 199¹ მუხლის საფუძველზე უნდა გაუქმდეს კასატორის (მოპასუხე) საბანკო ანგარიშების დაყადაღების ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 მაისის განჩინება.

80. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

81. ვინაიდან სარჩელი უარყოფილია, ამ ნაწილში კასატორის მიერ სააპელაციო და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი უნდა დაეკისროს მოწინააღმდეგ მხარეს კასატორის სასარგებლოდ 936 ლარის ოდენობით. ხოლო იმის გათვალისწინებით, რომ შეგებებული სარჩელი უარყოფილია ამ ნაწილში, სააპელაციო და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 408.3, 411-ე და 199¹-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ნ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ნაწილობრივ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 201- წლის 04 ოქტომბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 201- წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციიო ნაწილის პირველი პუნქტი ნ. ტ-ის მიმართ თანხის დაკისრების ნაწილში, ასევე, მე-3 და მე-5 პუნქტები და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ინდივიდუალური ბინათმშნებლობის ამხანაგობა „გ–ის“ სარჩელი ნ. ტ-ის მიმართ 4795.79 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდეს;

4. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 201- წლის 04 ოქტომბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 201- წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება;

5. ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „გ–ს“ (ს/ნ 1--...) ნ. ტ-ის (პ/ნ 0-...) სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 936 ლარის ანაზღაურება;

6. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 მაისის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება იმ ნაწილში, რომლითაც ყადაღა დაედო საქართველოში მოქმედ ყველა საბანკო დაწესებულებაში ნ. ტ-ის (პ/ნ 0-...) კუთვნილ საბანკო ანგარიშებზე არსებულ ფულად სახსრებს სასარჩელო მთხოვნის - 4817 აშშ დოლარის ფარგლებში;

7. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე