№ას-1208-1153-2013 29 ივლისი, 2016 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/ მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე) - შ.ც–ძე

წარმომადგენელი - პ.კ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები) - ბინათმესაკუთრეთა ამნახაგობა „გ....“ - თავმჯდომარე ლ.ჭ–ა, ლ.ჯ–ი, დ.ს–ძე (შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე), კ.კ–ი, ი.კ–ი

წარმომადგენლები - ც.დ–ი, ნ.თ–ია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა (სარჩელში), გარიგების ბათილად ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. დ.ს–ძემ (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე), 2005 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ი.კ–აგან თბილისში, ..... მდებარე მრავალბინიან სახლში 24 კვ.მ და 1.5 კვ.მ ინდივიდუალური ფართი შეიძინა და საჯარო რეესტრში საკუთრებად დაირეგისტრირა. პირველი მოპასუხე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „გ...-ის“ (შემდეგში: ამხანაგობა, მეორე მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) წევრი გახდა.

2. შ.ც–ძემ (შემდეგში: მოსარჩელე, კასატორი), 2011 წლის 19 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ნ.ს–გან (შემდეგში: გამყიდველი) თბილისში, ..... მდებარე მრავალბინიან სახლში შეიძინა 25 კვ.მ ფართი, რომელიც საჯარო რეესტრში თავის საკუთრებად დაირეგისტრირა და ამხანაგობის წევრი გახდა.

3. გამყიდველმა 25 კვ.მ ფართზე საკუთრების უფლება მოიპოვა 2011 წლის 8 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე. თავის მხრივ, მამკვიდრებელმა თ.ს–ძემ (შემდეგში: მამკვიდრებელი) 25 კვ.მ ფართზე საკუთრების უფლება მოიპოვა 1992 წლის 9 ივნისს პრივატიზების ხელშეკრულების საფუძველზე. პრივატიზაციის ხელშეკრულების მიხედვით, პრივატიზაციის საგანს წარმოადგენდა ერთოთახიანი ბინა, 12 კვ.მ საცხოვრებელი, ხოლო საერთო ფართით 25 კვ.მ, სამზარეულოს გარეშე.

4. პირველ მოპასუხეს ამხანაგობის 2011 წლის 20 მაისის N5 და 23 მაისის N6 კრების ოქმებით დაუდასტურდა სახლთმფლობელობის მე-3 სართულზე მდებარე 16.71 კვ.მ სამეურნეო სათავსის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის ამოქმედების დროისთვის (2007 წ. აგვისტო) და საჯარო რეესტრში აღირიცხა მის საკუთრებად.

5. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ამხანაგობის, პირველი მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრების - ი.კ–ისა და კ.კ–ის წინააღმდეგ და მოითხოვა:

- უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და ხელშეშლის აღკვეთა;

- ამხანაგობის 2011 წლის 20 მაისისა და 23 მაისის კრების ოქმების ბათილად ცნობა.

6. მოსარჩელის მტკიცებით, პირველმა მოპასუხემ და ამხანაგობამ ისარგებლეს იმ ფაქტით, რომ მოსარჩელის მიერ შეძენილი ფართი შესაბამისი აზომვითი ნახაზით არ იყო რეგისტრირებული, კერძოდ, მოსარჩელის საკუთრებაში აღრიცხული საერთო ფართის განუყოფელი ნაწილი მიიჩნიეს მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ სამეურნეო სათავსოდ და, ყალბი ოქმების საფუძველზე, საჯარო რეესტრის შეცდომაში შეყვანის გზით, პირველი მოპასუხის საკუთრებად აღრიცხეს. მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სათავსო რომ მოსარჩელის მიერ შეძენილი 25 კვ.მ-ს ნაწილია, ადასტურებს 2011 წლის 20 მარტის გაცვლის წინარე ხელშეკრულება, რომელიც გაფორმებულია მოპასუხესა და სადავო ქონების გამყიდველს შორის. ხელშეკრულების თანახმად, „მხარეები ადასტურებენ, რომ გამყიდველის კუთვნილი ქონება მდებარე თბილისში, ...... ხელშეკრულების ხელმოწერისას რეგისტრირებულია როგორც 12 კვ.მ, თუმცა მესაკუთრეს გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი, ფართის დაზუსტების მეშვეობით, 1992 წლის 9 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაზე დაყრდნობით დაარეგისტრიროს, როგორც 25 კვ.მ“.

7. მოპასუხეებმა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ ფართი, რომელზე ამხანაგობის კრების ოქმებით მოპასუხის მფლობელობის ფაქტი დადასტურდა, არავის სახელზე არ ყოფილა რეგისტრირებული და მას წლების მანძილზე პირველი მოპასუხე ფლობდა.

8. პირველმა მოპასუხემ შეგებებული სარჩელი წარადგინა მოსარჩელის წინააღმდეგ და მოითხოვა 2011 წლის 30 მარტის გარიგების ბათილად ცნობა იმ მოტივით, რომ სადავო ფართის პრივატიზება გამყიდველის სახელზე კანონის დარღვევით განხორციელდა, ამხანაგობის წევრებთან შეთანხმების გარეშე, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველია.

9. შეგებებული სარჩელის მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 30.03.2011 წლის საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა ადმნისტრაციული დავის კატეგორიას განეკუთვნება და ამ საკითხის სამოქალაქო სამართალწარმოების გზით გადაწყვეტა დაუშვებელია.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილებით:

- ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის 2011 წლის 20 მაისის №5 და ამავე წლის 23 მაისის №6 კრების ოქმები;

- არ დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნა პირველი მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრთა მხრიდან ხელშეშლისა და აღნიშნულ პირთაგან მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებას განკუთვნილი უძრავი ქონების გამოთავისუფლების შესახებ;

- არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი.

11. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 50-ე, 54-ე, 183-ე, 312-ე მუხლები და ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი და დაასკვნა:

11.1 საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდებოდა მოსარჩელის საკუთრება სადავო ფართზე. ამხანაგობის სადავო კრების ოქმებით კი, უსაფუძვლოდ განიკარგა ამხანაგობის წევრის საკუთრება, კერძოდ, მოსარჩელე, როგორც ბინის მესაკუთრე და ამხანაგობის წევრი, კრებაზე არ ყოფილა მიწვეული. ამასთან, არც ძველი მესაკუთრე არ გაფრთხილებულა კრების თაობაზე. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიმართ დაირღვა ამხანაგობის დებულებითა და ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე მოთხოვნები და სადავო ოქმები ბათილად ცნო.

11.2. სასამართლომ მიუთითა, რომ რიგგარეშე კრება მოიწვიეს დაუყოვნებლივ, სანამ მოსარჩელე მოპასუხეს აცნობებდა უძრავი ქონების გასხვისების შესახებ. ამ უკანასკნელმა ისარგებლა იმ გარემოებით, რომ მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადმოსული ფართი, შესაბამისი აზომვითი ნახაზის წარდგენის გზით, არ იყო დაზუსტებულად რეგისტრირებული. სანამ მოსარჩელე მის საკუთრებაში არსებული ქონებას გამიჯნავდა დაზუსტებული ნახაზის წარდგენის გზით, კანონსაწინააღმდეგო კრების ოქმების საფუძველზე, დამხმარე ფართი საკუთრების უფლებით თავად დაირეგისტრირა.

11.3. ხელშეშლის აღკვეთასა და გამოთავისუფლებელ მდგომარეობაში უძრავი ქონების მოსარჩელისათვის გადაცემის მოთხოვნა, სასამართლომ, დაუსაბუთებლობის გამო, არ დააკმაყოფილა.

11.4. რაც შეეხება შეგებებულ სარჩელს, სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელე ითხოვდა 2011 წლის 30 მარტის გარიგების ბათილად ცნობას, რომელიც საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა. შეგებებული სარჩელის ავტორს არც სასამართლოს სხდომაზე არ დაუზუსტებია, რომელი გარიგების ბათილად ცნობას ითხოვდა. შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ვინაიდან, სასამართლოს აზრით, მხარემ ვერ წარადგინა საკმარისი მტკიცებულებები, მოთხოვნის დასასაბუთებლად.

12. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით. გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს მოპასუხეებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად უარყოფის მოთხოვნით.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით აპელანტთა სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

- თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილების 1.1. და 1.2. პუნქტების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

- მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

- პირველი მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ..... მდებარე მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული ქონების ნაწილი, 12 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახი.

- სარჩელი პირველი მოპასუხისა და მის თანმხლებ პირთა საკუთრებაში არსებული 16.71 კვ.მ სათავსის მოსარჩელისათვის გამოთავისუფლებისა და გადაცემის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

13.1. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 13 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი არ იყო მოპასუხის საკუთრებაში არსებული 16.71 კვ.მ სათავსო. პალატის მითითებით, აღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრა, რომელიც მან ვერ გასწია სათანადოდ.

13.2. ფართების იდენტურობის დასადასტურებლად მოსარჩელე უთითებდა მხარეთა შორის გაცვლის წინარე ხელშეკრულებაზე. 2011 წლის 20 მარტის შეთანხმებით, აღნიშნული ფაქტი დადასტურებულად ვერ მიიჩნევა, ვინაიდან მასში მითითებულია, რომ გამყიდველს საკუთრების უფლება 12 კვ.მ-ზე აქვს რეგისტრირებული, ამავე დროს აქვს სამართლებრივი საფუძველი პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე დაირეგისტრიროს 25 კვ.მ. მითითებული დოკუმენტი არ შეიცავს 13 კვ.მ დამხმარე ფართის მაიდეინტიფიცირებელ მონაცემებს. ამ მონაცემებს არ შეიცავს არც საჯარო რეესტრიდან წარმოდგენილი მონაცემები. საკუთრების უფლება 25 კვ.მ ფართზე დარეგისტრირდა პრივატიზების ხელშეკრულების საფუძველზე, თუმცა არა დაზუსტებული სახით აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა, დადგენილიყო მხარეთა შორის სადავო გარემოება - ფართის ნაწილის (13 კვ.მ სათავსის) მდებარეობა.

13.3. სასამართლოს მითითებით, პირველი მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული 16.71 კვ.მ ფართისა და მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 13 კვ.მ ფართის იდენტურობის დასტურად ვერ მიიჩნეოდა ვერც მოსარჩელის მიერ მითითებული საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება ცნობა-დახასიათების გაცემაზე უარის თქმის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტით, განმცხადებელს უარი ეთქვა 16.71 კვ.მ დამხმარე ფართზე ცნობა-დახასიათების გაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ არაპრივატიზებულ დამხმარე ფართზე უფლება რეგისტრირებული არ იყო. ამ წერილობითი მტკიცებულების შინაარსს მოსარჩელე განმარტავდა იმგვარად, რომ 16.71 კვ.მ ფართი წარმოადგენდა პრივატიზებულ ფართს და, აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ 25 კვ.მ-ის ნაწილს. აღნიშნულ განმარტებას სასამართლო არ დაეთანხმა და მიუთითა, საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილებაში მითითებული ჩანაწერი - არაპრივატიზებულ დამხმარე ფართზე უფლება რეგისტრირებული არ არის - ნიშნავდა იმას, რომ კონკრეტულ ფართზე არ იყო აღრიცხული სახელმწიფოს ან სხვა პირის საკუთრების უფლება. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი იყო საჯარო რეესტრის 2011 წლის 22 მარტის წერილი, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ კერძო საკუთრების საგანს ამ დროისთვის უკვე წარმოადგენდა 25 კვ.მ ფართი, მათ შორის 12 კვ.მ საცხოვრებელი და 13 კვ.მ დამხმარე ფართი, ხოლო 2011 წლის 20 მაისისთვის 16.71 კვ.მ სამეურნეო ფართზე არც სახელმწიფოს და არც სხვა პირის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ ყოფილა.

13.4. სასამართლოს მითითებით, ფართების არაიდენტურობას ადასტურებდა თავად ფართების ოდენობას შორის განსხვავებაც. პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ განსხვავება გამოწვეული იყო ფართობის უზუსტო აღრიცხვით, რაც სხვა მობინადრეების შემთხვევაშიც ვლინდებოდა. თავისთავად, ფართებს შორის დასაშვებია ცდომილების არსებობა, თუმცა დამხმარე ფართი, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს მოსარჩელე 1965 წლისათვის რეგისტრირებული იყო, როგორც 16.2 კვ.მ და მხოლოდ პირველი მოპასუხის საკუთრებაში აღრიცხვის მიზნით შესრულებული აზომვისას დაზუსტდა 16.71 კვ.მ-მდე. ამდენად, 1965 წლიდან მოყოლებული, მამკვიდრებლის მიერ პრივატიზების დროისთვისაც კი, იგი არ ყოფილა 13 კვ.მ და 16.2 კვ.მ-ს შეადგენდა.

13.5. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 16.71 კვ.მ სათავსი 2010 წლის მაისისთვის არ იყო გამყიდველის ინდივიდუალური საკუთრების საგანი, შესაბამისად, იგი ამხანაგობის წევრთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა, იმყოფებოდა პირველი მოპასუხის სარგებლობაში და ამხანაგობა უფლებამოსილი იყო, დაედასტურებინა ეს ფაქტი სადავო ოქმებით „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის საფუძველზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე კი, მოსარჩელეს ვერ ექნებოდა ლეგიტიმური ინტერესი კრების ოქმების ბათილად ცნობის მიმართ. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის ამხანაგობის წევრის კრებაზე მიუწვევლობა ვერ გახდებოდა კრების გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რადგან ამხანაგობამ მიიღო არა საკუთრების განკარგვის, არამედ ამხანაგობის წევრისთვის საერთო საკუთრებაში არსებული ფართის ფლობის დადასტურების შესახებ გადაწყვეტილება, რასაც ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა არ სჭირდებოდა.

13.6. სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელე მოპასუხის მფლობელობაში არსებული 12 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახის მესაკუთრე იყო, თუმცა მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ იგი 16.71 კვ.მ ფართის - სათავსის მესაკუთრეც იყო. ამასთან, პირველმა მოპასუხემ დაადასტურა, რომ 12 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნდა, რის გამოც ამ ფართის გამოთავისუფლების მოთხოვნა პალატამ დააკმაყოფილა. ვინაიდან 16.71 კვ.მ-ის მესაკუთრე პირველი მოპასუხე იყო და არ არსებობდა საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლის გაუქმების რაიმე გარემოება, მოთხოვნა ამ ფართის გამოთხოვის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

14. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

14.1. სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი კრების ოქმების ბათილობასთნ მიმართებით. უდავოა, რომ მოსარჩელე 2011 წლის 19 მაისიდან ამხანაგობის წევრია, შესაბამისად, მისი იურიდიული ინტერესია სადავო კრების ოქმებით გადაწყვეტილების მიღებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენა - თუნდაც სადავო ფართის ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში დაბრუნება, რადგან მოსარჩელე სადავოდ ხდის მოპასუხის მართლზომიერ მფლობელობას ამ ფართზე. შესაბამისად, სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა, ჩატარდა თუ არა კრება კანონის მოთხოვნათა დაცვით, მით უფრო, რომ მოსარჩელემ ამის დასადასტურებლად უტყუარი მტკიცებულებები წარადგინა.

14.2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაასკვნა, რომ ფართების არაიდენტურობაზე მათ ოდენობას შორის განსხვავებაც მიუთითებდა. სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის დასაბუთებული არგუმენტი, რომ განსხვავება გამოწვეული იყო პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში ფართების უზუსტო აღრიცხვით, რაც სხვა მობინადრეებთან, მათ შორის, მოპასუხესთან მიმათებითაც ასე იყო. ამ ფაქტის უარსაყოფად სასამართლომ მიუთითა 1965 წელს შედგენილ გეგმა-ნახაზზე, სადაც სადავო ფართი 16.2 კვ.მ იყო. პალატის მითითებით, 1965 წლიდან მოყოლებული მამკვიდრებლის მიერ სადავო ფართის პრივატიზაციის დროსაც კი, სადავო ფართი არა 13 კვ.მ, არამედ 16.2 კვ.მ იყო. კასატორის აზრით, სწორედ ამ მტკიცებულებით უტყუარად დგინდებოდა, რომ პრივატიზაციას დაექვემდებარა 25 კვ.მ, საიდანაც 13 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი, ხოლო 12 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახი იყო. მით უმეტეს, მხარეები ადასტურებენ, რომ აღნიშნული ფართი მესამე სართულზე მდებარეობს.

14.3. ის გარემოება, რომ მოსარჩელის საკუთრება აზომვითი ნახაზით არ არის რეგისტრირებული, არ უნდა გახდეს სარჩელის უარყოფის საფუძველი, ვინაიდან სადავო მისამართზე არსებულ მრავალბინიან სახლში არცერთი მესაკუთრის ინდივიდუალური საკუთრება არ არის რეგისტრირებული აზომვითი ნახაზით.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

16. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

17. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

18. მოცემულ შემთხვევაში, პალატა მიიჩნევს, რომ მესაკუთრე არამფლობელის სარჩელი, უკანონო მფლობელის წინააღმდეგ ინდივიდუალური ნიშნით განსაზღვრული და ნატურით არსებული ნივთის დაბრუნების თაობაზე, სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველ ნაწილს (მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება) ეფუძნება.

19. ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უფლება. ამდენად, მოსარჩელე იურიდიულად რჩება მესაკუთრე, საკუთრების ტიტულის მატარებელი, თუმცა საკუთრების ხელყოფა ხორციელდება ამ ნივთის ფაქტობრივი ჩამორთმევით.

20. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადავო მისამართზე მდებარე 25 კვ.მ ქონების მესაკუთრეა, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამდენად, მოსარჩელის ნივთზე საკუთრების უფლება დადგენილია.

21. საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ მოპასუხე ამ ნივთის, კერძოდ კი, 16.71 კვ.მ სათავსოს მფლობელია. მოსარჩელის საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში სადავო 13 კვ.მ ფართის აზომვითი ნახაზისა და სხვა მაიდეინტიფიცირებელ მონაცემების გარეშეა რეგისტრირებული. მითითებული ფართის მახასიათებლებსა და ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელ მონაცემებს არ შეიცავს არც პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც წარმოიშვა საკუთრების უფლება სადავო ფართზე. მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია შესაბამისი მტკიცებულება, რომლითაც თავისი კუთვნილი სადავო 13 კვ.მ ფართის მდებარეობა დადგინდებოდა.

22. ამ მიმართებით კასატორის ძირითადი პრეტენზია ის იყო, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით მოსარჩელის კუთვნილი ფართიდან 13 კვ.მ არ იყო მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მფლობელობაში არსებული ფართი, ამასთან, პალატამ არ უარყო სადავო მისამართზე 25 კვ.მ ფართის მოსარჩელისადმი კუთვნილება. ასეთ შემთხვევაში, სასამართლოს აუცილებლად უნდა გაეცა პასუხი კითხვაზე, მაშინ სად მდებარეობს მოსარჩელის კუთვნილი 25 კვ.მ ფართი. სასამართლოს საქმის გარემოებების სრულად გამოკვლევისათვის უნდა დაენიშნა სასამართლო ექსპერტიზა, რომელიც განსაზღვრავდა, განკარგა თუ არა ამხანაგობამ სწორედ მოსარჩელის კუთვნილი ფართის ნაწილი (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 14.07.2016 წლის სხდომის ოქმი).

23. სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან (თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია, თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში, სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება) გამომდინარე, ექსპერტიზის დანიშვნა სასამართლოს უფლებამოსილებაა და არა - ვალდებულება, მით უმეტეს, რომ გასარკვევი არ იყო საკითხი, რომლის გარეშეც გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელი იქნებოდა. იმ პირობებში, როდესაც ექსპერტიზა უნდა ჩატარებულიყო მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დასადგენად, სწორედ მოსარჩელეს ევალებოდა ექსპერტიზის დასკვნის ან სხვა იმგვარი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომლითაც სადავო საკითხი დადასტურდებოდა.

24. კიდევ ერთი არგუმენტი, რომელზეც კასატორი აპელირებს, ისაა, რომ აზომვითი ნახაზით რეგისტრირებული არ არის არა მარტო თავისი 25. კვ.მ, არამედ არც სადავო მისამართზე არსებულ მრავალბინიან სახლში სხვა მესაკუთრეთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართები. პალატა მიუთითებს, რომ ვერც აღნიშნული არგუმენტი ვერ გახდება საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან მოსარჩელე ვალდებულია, მოთხოვნის საფუძვლად არსებული მისთვის ხელსაყრელი და სადავო ფაქტობრივი გარემოებები შესაბამისი მტკიცებულებებით დაადასტუროს. შესაბამისად, მოსარჩელე ვალდებული იყო, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით, დაემტკიცებინა თავისი კუთვნილი ფართიდან სადავო 13 კვ.მ-ის მდებარეობა და ამ ფართის მოპასუხის მიერ ფლობა. შესაბამისად, ამხანაგობის სხვა წევრთა საკუთრებაში არსებული ფართების მდებარეობა მოცემული დავისათვის არარსებითია.

25. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ფართი რომ მოპასუხის მფლობელობაში არსებული (და შემდგომ უკვე საკუთრებად რეგისტრირებული) ფართი არ არის, დასტურდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 20 მაისის ცნობა-დახასიათების გაცემაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებითაც, კერძოდ, აღნიშნული დოკუმენტით, განმცხადებელს უარი ეთქვა ..... მდებარე 16.71 კვ.მ დამხმარე ფართზე ცნობა-დახასიათების გაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ არაპრივატიზებულ დამხმარე ფართზე უფლება რეგისტრირებული არ იყო, მაშინ, როდესაც ამ დროისათვის მოსარჩელის 25 კვ.მ ფართზე საკუთრების უფლება უკვე რეგისტრირებული იყო, ხოლო 16.71 კვ.მ სამეურნეო ფართზე არც სახელმწიფოს არც სხვა პირის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ ყოფილა.

26. განსახილველ შემთხვევაში, მოთხოვნის უფლების მქონე მესაკუთრეს ეკისრებოდა როგორც საკუთრების უფლების, ისე - თავისი საკუთრების მოპასუხის მიერ ფლობის მტკიცების ტვირთი. მოსარჩელემ, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა მის კუთვნილ სადავო ნივთზე მოპასუხის მფლობელობის ფაქტი. ვინაიდან მოთხოვნის უფლების მოწინააღმდეგე მხარე მხოლოდ მფლობელია (ამ ფაქტის დადგენის შემდეგ მოწმდება, ჰქონდა თუ არა მას ამ ნივთის ფლობის უფლება), რაც, მოცემულ შემთხვევაში, ვერ დადასტურდა, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა გამოირიცხა.

27. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მოსარჩელე დაამტკიცებდა, რომ მოპასუხის მფლობელობაში არსებული და შემდეგ უკვე საკუთრებად აღრიცხული 16.71 კვ.მ სამეურნეო სათავსო თავისი 25 კვ.მ ფართის ნაწილია, ის შედეგი, რომელიც მოსარჩელეს სურს, ვინდიკაციური სარჩელით ვერ მიიღწეოდა. ასეთ შემთხვევაში, მას ნივთზე საკუთრების უფლების დაკარგვა უნდა ემტკიცებინა, მოთხოვნა კი, ქონების საკუთრებაში დაბრუნება ყოფილიყო, რადგან ვინდიკაციისას ნივთს ითხოვს მესაკუთრე პირისგან, ვისაც არ წარმოშობია ნივთზე საკუთრება, ხოლო კონდიქციის შემთხვევაში, ნივთი ვითომ-კრედიტორის საკუთრებაშია და ის აბრუნებს უსაფუძვლოდ მიღებულს, ანუ კონდიქციური ვალდებულება ეფუძნება დაზარალებულის მხრიდან საკუთრების უფლების დაკარგვას და შემძენის მიერ მის შეძენას.

28. მოცემულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელე არც უსაფუძვლოდ განკარგული ქონების საკუთრებაში დაბრუნებას ითხოვს და საქმის მასალებით არც მის მიერ ნივთზე საკუთრების უფლების დაკარგვა დგინდება. მართალია, მოსარჩელე კრების ოქმების ბათილობას მოითხოვს და ამტკიცებს, რომ მისი საკუთრება უსაფუძვლოდ განიკარგა, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც მიკუთვნებითი მოთხოვნა არ არსებობს, ოქმების ბათილობით, ის იურიდიული შედეგი, რომელიც მოსარჩელეს სურს, არ მიიღწევა (იხ. პ. 29). ამასთან, როგორც აღინიშნა, მოსარჩელის სახელზე სადავო უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული ჩანაწერი მისი საკუთრების უფლების შესახებ გაუქმებული არ არის, ანუ, სსკ-ის 312-ე მუხლით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე არის სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ მოპასუხემ ისე შეიძინა 16.71 კვ.მ-ის საკუთრების უფლება, რომ მოსარჩელეს არ დაუკარგავს საკუთრება თავის კუთვნილ 13 კვ.მ ფართზე. ამასთან, მოსარჩელე არც საკადასტრო მონაცემების ზედდებაზე აპელირებს.

29. რაც შეეხება ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილობასა და ამ მოთხოვნისადმი მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს, პალატა განმარტავს, რომ, როდესაც სარჩელის მიზანია სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, როგორც წესი, გარიგების კანონსაწინააღმდეგო ხასიათის მტკიცებისათვის დამოუკიდებელი მოთხოვნის დაყენება აუცილებელი არ არის და გარიგების ბათილობა აღნიშნული უფლების დაბრუნების წინაპირობად განიხილება. ამდენად, გარიგების ბათილობის მოთხოვნის გარეშეც, მიკუთვნებით მოთხოვნას იურიდიული საფუძველი აქვს. თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე არ მოითხოვს ქონების საკუთრებაში დაბრუნებას (კონდიქციას), არამედ ვინდიკაციური სარჩელით ედავება მფლობელს და ნივთის არა საკუთრების, არამედ მფლობელობის დაბრუნებას მოითხოვს, რის გამოც სადავო ოქმების კანონშესაბამისობის შემოწმება, სასარჩელო მოთხოვნიდან გამომდინარე, არაარსებითია.

30. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივრებს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 399-ე, 372-ე, 264.3, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ.ც–ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი