საქმე №ას-1765-2018 7 მარტი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ტ–ი (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ე. გ–ი, მ. ვ-ია (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

თავდაპირველი მოსარჩელე - მ. გ–ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება მ. ტ–ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მ. ტ–ის სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანამესაკუთრედ ცნობა, ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ქ. რ-ში, მე-7 მრ/ნი, №6/55 ში მდებარე ბინა (შემდეგში: სადავო უძრავი ქონება ან სადავო ბინა), საკუთრების უფლებით ირიცხება ე. გ–ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან პირველი მოწინააღმდეგე მხარე) სახელზე.

2. სადავო ბინა, მიიღო 1975 წელის 30 სექტემბერს მ. ტ–ის (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე ან პირველი აპელანტი ან კასატორი) მეუღლემ ნ. გ–მა (შემდეგში - მამკვიდრებელი), რაზეც გაიცა შესახლების ორდერი №2008.

3. სადავო ბინის მიღების დროს მამკვიდრებელს ჰყავდა მეუღლე - პირველი მოსარჩელე და სამი შვილი: ზ., მ. და პირველი მოპასუხე. ოთხივე მათგანი შეყვანილი იქნა ორდერში ბინის კანონიერი სარგებლობის უფლებით.

4. მამკვიდრებელი გარდაიცვალა 1991 წლის 31 დეკემბერს. მამკვიდრებლის გარდაცვალების მომენტისთვის ბინა არ იყო პრივატიზებული.

5. პირველმა და მეორე მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა პირველი მოპასუხის მიმართ, მესამე პირად მიუთითა მ. ვ-ია, რომლითაც მოითხოვა პირველი მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სადავო ბინის ¼ -¼ წილის მესაკუთრედ ცნობა (სააპელაციო სასამართლოში მესამე პირი საქმეში ჩართული იქნა მოპასუხის მხარეზე).

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინეს მოსარჩელეებმა.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის უარყოფის შესახებ.

9. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ამ განჩინების პპ:1-4-ში მითითებული და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. იმავდროულად, დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ 2006 წლის 18 მაისს ქ.რ-ის ადგილობრივი თვითმმართველობის ჟ.შ-ას სახელობის მართის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის მ/შ -სა და პირველ მოპასუხეს შორის გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე მდებარე, ბინა პრივატიზაციის ხელშეკრულების შედგენის მიზნით წარმოებულ სანოტარო საქმეში (რეესტრის #1-...) დაცული მასალების მიხედვით, ჟ. შ-ავას სახელობის მართვის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის მიერ 2006 წლის 4 მაისს გაცემული ინფორმაციის თანახმად ბინაში რეგისტრირებული იყვნენ და ცხოვრობდნენ პირველი მოპასუხე, ზ. გ–ი და ნ. მ-ე. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს საინფორმაციო-სამისამართო ბიუროს მიერ გაცემული ცნობების მიხედვით მამკვიდრებლის სახელზე ქ. რ-ი, მე-7 მ/რ 6-55 მდებარე ბინაზე გაცემულ ორდერში დაფიქსირებული პირები: მამკვიდრებელი, მ. გ-–ი (შემდეგში: მეორე მოსარჩელე), პირველი მოსარჩელე აღარ არიან რეგისტრირებულნი. ცნობები გაცემულია 2006 წლის 8 მაისს. მამკვიდრებელი რეგისტრაციიდან მოიხსნა 1982 წლის აგვისტოს, თავდაპირველ მოსარჩელეს რეგისტრაციიდან მოხსნის თარიღად მითითებული აქვს 1995 წლის 29 ნოემბერი, ხოლო პირველ მოსარჩელეს - 1995 წლის 4 სექტემბერს (ს.ფ.123-129 ტ.1).

10. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ქ. რ-ის სამსახურის 2006 წლის 16 მაისის წერილით დადგენილია, რომ სამსახურში დაცული კომპიუტერული ბაზის მონაცემების მიხედვით ზ. გ–ი ბინაში რეგისტრირებულად არ ითვლება.

11. 2006 წლის 16 მაისს სანოტარო წესით ნ. მ-ის მიერ გაცემულ იქნა თანხმობა, რომლის მიხედვით ნ. მ-ე თანახმაა პირველმა მოპასუხემ მოახდინოს ბინის პრივატიზაცია, იგი თმობს საკუთარ წილს და არანაირ პრეტენზიას არ აცხადებს. სანოტარო საქმეში პირველი მოსარჩელის ან პირველი მოპასუხის თანხმობები, რომ პირებმა მოპასუხემ განახორციელოს პრივატიზება საკუთარ სახელზე, არ მოიპოვება. ასეთი თანხმობები ნოტარიუსს არ გამოუთხოვია მათგან (ს.ფ.118-145 ტ.1).

12. 2008 წლის 31 ივლისს მ. ვ-იასა (შემდეგში - მეორე მოპასუხე) და პირველ მოპასუხეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მეორე მოპასუხემ პირველ მოპასუხეს ასესხა 5000 აშშ დოლარი, ყოველთვიურად 5% დარიცხვით. პირველმა მოპასუხემ მეორე მოპასუხის მიმართ არსებული ვალდებულება არ შეასრულა (ს.ფ.46.ტ/1). თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 ნოემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით პირველ მოპასუხეს დაეკისრა მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ 21450 აშშ დოლარი. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

13. 2010 წლის 22 მარტს პირველმა მოპასუხემ სადავო ბინა ჩუქების ხელშეკრულებით გადასცა პირველ მოსარჩელეს. რ-ის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა რა მეორე მოპასუხის სარჩელი ბათილად იქნა ცნობილი აღნიშნული ჩუქების გარიგება. გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. ამდენად, პირველი მოპასუხე საჯარო რეესტრში კვლავ რეგისტრირებულია სადავო ქონების მესაკუთრედ.

14. აღსრულების ეროვნული ბიუროს ქვემო ქართლის სააღსრულებო ბიუროში მიმდინარეობს სააღსრულებო წარმოება მოვალის - პირველი მოპასუხის მიმართ. სააღსრულებო ბიუროს მიერ დაყადაღებულია პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული სადავო ბინა.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ განჩინების პ-5-ში მითითებული სარჩელის მოთხოვნა დაზუსტდა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე - იხ., საპელაციო სასამართლოს განჩინება - პ-16.

16. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველმა მოპასუხემ ცნო სარჩელი, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 19 სექტემბრის საოქმო განჩინებით მესამე პირი მ. ვ-ია საქმეში ჩართული იქნა მოპასუხედ/ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარედ, რომლიც არ დაეთანხმა სარჩელს, ვინაიდან მიიჩნია, რომ სარჩელი წარმოადგენდა ვალდებულების შესრულებისაგან თავის არიდების საშუალებასა და პირველი მოპასუხის წილის შემცირების მცდელობას სადავო ბინაზე.

17. სააპელაციო სასამართლომ დავის სამართლებრივი შეფასებისას აღნიშნა, რომ დავის საგანს წარმოადგენს მესაკუთრედ ცნობა და ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება, მოსარჩელის მოთხოვნა კი, ეფუძნება „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის N107 დადგენილებას (შემდეგში - N107-ე დადგენილება) და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში - სპეციალური კანონი) 32-ე მუხლს.

18. სპეციალური კანონის 32-ე მუხლით დადგენილია აღსრულების საგანზე მესამე პირის უფლების დაცვის გარანტია და ნორმის პირველი და მე-2 პუნქტების თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს. აღნიშნული დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

19. N107 -ე დადგენილების პირველ პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. ამავე დადგენილების მე-5 პუნქტით განსაზღვრულია პრივატიზაციის განხორციელების სუბიექტების ცნება, ასევე პრივატიზაციისგანხორციელების წესი და ნორმის პირველი წინადადებით დადგენილია, რომ საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან.

20. უდავო გარემოებას წარმოადგენდა, რომ 2006 წლის 18 მაისს ქ. რ-ის ადგილობრივი თვითმმართველობის ჟ. შ-ავას სახელობის მართის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის მ/შ გ. ქ–სა და პირველ მოპასუხეს შორის გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება სადავო უძრავ ქონებაზე. მოსარჩელეთა მოსაზრებით, 1975 წლის 30 სექტემბერს, მამკვიდრებლის სახელზე გაცემულ ორდერში მოხსენიებული იყვნენ ოჯახის წევრები, როგორ მ. ტ–ი ასევე მ. გ–ი, მათ ასევე აღნიშნეს, რომ, ის ფაქტი, რომ უძრავი ქონების რეგისტრაცია პირველი მოპასუხის სახელზე, არ ნიშნავს, იმას, რომ მათ უარი თქვეს საკუთრების უფლებაზე. შესაბამისად, მათაც, ისევე როგორც, ორდერში მოხსენიებულ სხვა პირებს უფლება აქვთ დარეგისტრირდნენ ¼ - ¼ წილის მესაკუთრეებად.

21. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და N107-ე დადგენილების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე დაასკვნა, სადავო ბინის პრივატიზაციისას თანაბარი უფლებებით სარგებლობენ ის პირები, ვინც წარმოადგენენ ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით პრივატიზაციის გზით საკუთრების უფლების მოპოვების დამატებით წინაპირობას წარმოადგენს ბინაში ცხოვრების ფაქტი (იხ. სუსგ-ებები: #-284-610-05, 26 ივლისი, 2004 წელი; #ას-265-594-05, 14 ივნისი, 2005 წელი; #ას-516-838-05, 14 ნოემბერი, 2005 წელი №ას-1148-1077-2012). საქართველოს უზენაესი სასამართლო ამ ტიპის დავების გადაწყვეტისას ითვალისწინებს, თუ ვინ იყო პრივატიზების მომენტისათვის ჩაწერილი, ვის მფლობელობაში იყო სადავო ბინაში და განმარტავს, რომ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას სწორედ აღნიშნული პირები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებით მოიპოვონ საკუთრების უფლება მათ მიერ დაკავებულ ბინაზე (საქმეზე №ას-1148-1077-2012), იქვე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მიუთითა, რომ პრივატიზებასთან დაკავშირებული უფლებები წარმოეშობათ ბინის დამქირავებელსა და მასთან ერთად მცხოვრებ პირებს და მათი რეალიზების შესაძლებლობა ნათესაობის ხარისხით არ ფასდება. პრივატიზაციის უფლების მქონე ერთ-ერთ პირზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა, არ ნიშნავს იმას, რომ მასთან მცხოვრებმა ოჯახის წევრებმა უარი განაცხადეს საკუთრების უფლების მოპოვებაზე. ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია, რომ პრივატიზაციის განხორციელებაზე ოჯახის ყველა წევრის ნების არსებობა გულისხმობს საკუთრების უფლების მოპოვებას ოჯახის ყველა წევრის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება შეიძლება რეგისტრირებულ იქნეს მხოლოდ ერთ-ერთ დამქირავებელზე. ამ შემთხვევაში არ შეიძლება საკუთრების ინსტიტუტი განვმარტოთ მხოლოდ უძრავი ნივთების შეძენის იურიდიული დეფინიციის ფარგლებში. კონკრეტულ შემთხვევაში მას გააჩნია სოციალური დანიშნულება, რაც პოზიტიურ-სამართლებრივი სახით ვლინდება №107 დადგენილებაში პირველ აბზაცში. (იხ. სუსგ № ას-934-877-2012 24 დეკემბერი, 2012 წელი).

22. ამავდროულად, სააპელაციო პალატა ყურადღება გაამახვილა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს საინფორმაციო - სამისამართო ბიუროს ცნობაზე (ტომი 1. ს.ფ 123), რომლის მიხედვითაც 1995 წლის 29 ნოემბერს, მეორე მოსარჩელე მოიხსნა რეგისტრაციიდან იმ მისამართზე, სადაც მდებარეობს სადავო უძრავი ქონება. ამას გარდა, ცნობაში, რომელიც გაცემულია პირველი მოსარჩელის სახელზე (ტომი 1, ს.ფ 129), აღნიშნულია, რომ 1995 წლის 04 სექტემბერს, მოხდა პირველი მოსარჩელის რეგისტრაცია სხვა უძრავ ქონებაზე, კერძოდ, ქ.რ-ი. მე-19 მ/რ. #6-23. ხოლო პრივატიზაციის დროისათვის ბინაში ცხოვრობდნენ და რეგისტრირებული იყვნენ პირველი მოპასუხე, ზ. გ–ი და ნ. მ-ე. (იხ. პრივატიზაციის ხელშეკრულების შედგენის მიზნით წარმოებულ სანოტარო საქმე რეესტრის #1-... დაცული მასალები და ჟ. შ-ავას სახელობის მართვის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის მიერ 2006 წლის 4 მაისს გაცემული ინფორმაცია ს.ფ. 118-144).

23. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, პირველი და მეორე მოსარჩელის მფლობელობა სადავო ნივთზე პრივატიზაციის დროისათვის საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დადასტურდა, მათი რეგისტრაციაც ამ მისამართზე არ დადგინდა, რის გამოც, სანოტარო მოქმედების შესრულების დროს არ იყო გამოთხოვილი მოსარჩელეთა თანხმობებიც.

24. სსსკ-ის მე-3, მე-4 და 102-ე მუხლების საფუძველზე მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწლების შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოადგენილი მტკიცებულებებით მოსარჩელეებმა (აპელანტები) ვერ შეძლეს მათზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება, რომ მოსარჩელეები პრივატიზაციის დროისათვის ცხოვრობდნენ სადავო ბინაში.

25. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

26. მეორე მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით.

27. პირველი მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ საკასაციო პრეტენზიებს:

28. საკასაციო საჩივარი წარმოდგენილია მტკიცებულებების არასწორი შეფასების კუთხით (იხ., კასაციის საფუძვლები (მიზეზები), სახელდობრ, კასატორი აღნიშნავს, რომ სამისამართო ინფორმაციაში, დოკუმენტში, რომელიც ინახებოდა სანოტარო მასალებში და ინახება საქმეში, რეგისტრაციის თარიღი და რეგისტრაციიდან მოხსნის თარიღი გადახაზულია. შესაბამისად, კასატორისათვის გაურკვეველია, რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით მიიჩნია სასამართლომ, რომ პირველი მოსარჩელე პრივატიზაციის მომენტში სადავო ბინაში არ ცხოვრობდა და არც ჩაწერილი ყოფილა. კასატორი აღნიშნავს, რომ კანონის მიხედვით, თუ პრივატიზაციის დროს ფიქსირდება ორდერში შეტანილი პირების ჩაწერის და ცხოვრების ფაქტი, მაშინ მათ აქვთ უფლება მოითხოვონ საკუთარი წილი უძრავ ქონებაში (იხ., პრეტენზია ფაქტობრივ გარემოებაზე).

სამოტივაციო ნაწილი:

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

30. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

31. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

32. სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ., სუსგ №ას-973-1208-04; №ას-1338-2018,25 იანვარი, 2019 წელი, პ-17). მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა კანონისმიერი საფუძვლიდან.

33. განსახილველ შემთხვევაში, პირველი მოსარჩელე სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნას ამყარებდა N107 დადგენილებას, რომლის მიხედვით, ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეებისათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას; საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან; მოქალაქეების მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემა მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით. საცხოვრებელი სახლი (ბინა) მათი სურვილისამებრ შეიძლება გადაეცეს მათ სართო საკუთრებაში. ოჯახში მცხოვრებ სრულწლოვან წევრთა თანხმობა სავალდებულოა დამოწმებული იყოს სანოტარო წესით) პუნქტებს.

34. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ აღნიშნული დადგენილების მიზანს წარმოადგენდა მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში, მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემა. მაშასადამე, 107-ე დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, მოსარჩელეს ევალებოდა იმის დამტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის იგი წარმოადგენდა ბინის დამქირავებელს, მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ბინით, რაც მან ვერ შეძლო უტყუარი და დასაშვები მტკიცებულებების სასამართლოსათვის წარდგენის გზით (შდრ. სუსგ №ას-1204-1124-2017, 26.10.2018; №ას-973-1208-04; №ას-1338-2018,25 იანვარი, 2019 წელი). შესაბამისად, აღნიშნული მოთხოვნა განხორციელებადი იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი მოსარჩელე დამაჯერებლად და სარწმუნოდ დაასაბუთებდა პრივატიზების დროისათვის სადავო მისამართზე ცხოვრებისა და ნივთით სარგებლობის ფაქტს.

35. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული საკასაციო შედავება, მათ შორის, ამ განჩინების პ-28 ში მითითებულ მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რაშიც იგულისხმება იმ საპროცესო დარღვევებზე მითითება, რომელსაც არსებითი გავლენის მოხდენა შეეძლო საქმის მატერიალურსამართლებრივ შედეგზე [სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი].

36. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას, რომ პირველი მოსარჩელის მფლობელობა სადავო ნივთზე პრივატიზაციის დროისათვის საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დადასტურდა, მისი რეგისტრაციაც ამ მისამართზე არ დადგინდა, რის გამოც, დავის მომწესრიგებელი ნორმატიული აქტების შესაბამისად, სადავო ბინაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს გამორიცხავს, სახელდობრ, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს საინფორმაციო - სამისამართო ბიუროს ცნობაში (ტომი 1, ს.ფ 129) აღნიშნულია, რომ 1995 წლის 04 სექტემბერს რეგისტრაციიდან მოიხსნა პირველი მოსარჩელე, კერძოდ, ქ.რ-ში, მე-19 მ/რ. #6-23 ბინიდან. ხოლო პრივატიზაციის დროისათვის ბინაში ცხოვრობდნენ და რეგისტრირებული იყვნენ პირველი მოპასუხე, ზ. გ–ი და ნ. მ-ე (იხ. პრივატიზაციის ხელშეკრულების შედგენის მიზნით წარმოებულ სანოტარო საქმე რეესტრის #1-3460 დაცული მასალები და ჟ. შ-ავას სახელობის მართვის ტერიტორიული სამსახურის უფროსის მიერ 2006 წლის 4 მაისს გაცემული ინფორმაცია ს.ფ. 118-144).

37. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობასა და დასკვნებს და აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, მართებულად იქნა უარყოფილი.

38. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ საკასაციო პრეტენზია ემყარება მხოლოდ იმ საფუძველს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს საქის განხილვისას კანონი არ დაურღვევიათ და რომ კასატორს მხოლოდ მტკიცებულებათა არასწორ შეფასებაზე გააჩნია პრეტენზია (იხ., კასაციის საფუძვლები (მიზეზები), სახელდობრ, კასატორი აღნიშნავს, რომ სამისამართო ინფორმაციაში, დოკუმენტში, რომელიც ინახებოდა სანოტარო მასალებში და ინახება საქმეში, რეგისტრაციის თარიღი და რეგისტრაციიდან მოხსნის თარიღი გადახაზულია. კასატორისათვის გაურკვეველია, რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით მიიჩნია სასამართლომ, რომ პირველი მოსარჩელე პრივატიზაციის მომენტში სადავო ბინაში არ ცხოვრობდა და არც ჩაწერილი ყოფილა. კასატორი აღნიშნავს, რომ კანონის მიხედვით, თუ პრივატიზაციის დროს ფიქსირდება ორდერში შეტანილი პირების ჩაწერის და ცხოვრების ფაქტი, მაშინ მათ აქვთ უფლება მოითხოვონ საკუთარი წილი უძრავ ქონებაში (იხ., საკასაციო პრეტენზია). საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, წინამდებარე საქმეში არსებულ სამართლებრივ საკითხებზე დადგენილია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივრები, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დაადგინა:

1. მ. ტ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ. ტ–ს (პ/ნ 35001005607) დაუბრუნდეს ლ. შ–ის მიერ 2018 წლის 17 დეკემბერს №19 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (375 ლარის) 70% – 262.5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე