საქმე №ას-1162-2018 8 თებერვალი, 2019 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,
ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – გ.ბ. (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „დ.კ.“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 ივნისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. შპს ,,დ.კ–სა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, კრედიტორი, მოწინააღმდეგე მხარე) და გ.ბ–ს (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, მოვალე ან მსესხებელი) შორის, 2014 წლის 23 სექტემბერს, გაფორმდა სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მსესხებლის სახელზე სესხი - 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი - 4372.50 ლარი, 3 თვის ვადით, 2014 წლის 23 დეკემბრის ჩათვლით გაიცა, თვიური საპროცენტო განკვეთი განისაზღვრა 8%-ით. ამავე ხელშეკრულებით, ვალდებულების დარღვევისათვის დადგინდა პირგასამტეხლო, ძირითადი თანხის 0.5%, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, ამასთან, საურავის ჯამური თანხა, სესხის ძირითადი თანხის 10%-ზე მეტი არ უნდა ყოფილიყო (იხ. ხელშეკრულება ტ. 1, ს.ფ 16-19);
2. დასახელებული ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, გირავნობით დაიტვირთა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება - ,,VOLKSWAGEN PASSAT, 2004”, სახელმწიფო ნომრით AC-....-AD, გამოშვების წელი - 2004, საიდენტიფიკაციო N...., ფერი - რუხი 6/8, სატრანსპორტო საშუალების რეგისტრაციის მოწმობა - AL....(იხ. ტ.1, ს.ფ. 21);
3. წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მხარეებს შორის, 2014 წლის 23 დეკემბერს ხელშეკრულება ერთჯერადად, 3 თვის ვადით - 2015 წლის 23 მარტამდე გაგრძელდა (იხ. შეთანხმება, ტ.1, ს.ფ. 22);
4. მოპასუხემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა და, კრედიტორის სასარგებლოდ, 2015 წლის 7 აპრილს გირავნობის N003320 მოწმობა გაიცა (იხ. ტ.1, ს.ფ 28);
5. მოპასუხემ გირავნობის საგანი მოსარჩელეს მფლობელობით გადასცა, ამ უკანასკნელმა კი, 2015 წლის 12 დეკემბერს, პირდაპირი მიყიდვის გზით, 2000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად გაყიდა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 31-34).
6. გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად მოპასუხის დავალიანება დაიფარა შემდეგნაირად: სესხის ძირითადი თანხა - 1396 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, სარგებელი - 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, საურავი - 250 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, გირავნობის მოწმობის, საექსპერტო შეფასებისა და აღსრულების ბაჟი - ჯამში 353 ლარი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 44).
7. სარჩელის საფუძვლები
7.1 კრედიტოორმა 2015 წლის 22 სექტემბერს სარჩელი აღძრა მოპასუხის (მოვალის) წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების - 1104 აშშ დოლარის დაკისრება.
7.2 მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ მსესხებლის დავალიანება შეადგენდა სესხის ძირითად თანხას - 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, პროცენტს - 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, საურავს - 250 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს და მოსარჩელის მიერ გაწეულ ხარჯს - 353 ლარს.
7.3 კრედიტორის განმარტებით, გირავნობის საგნის რეალიზაციის შემდეგ, მოპასუხის დავალიანება, სესხის ძირითადი თანხა - 1104 აშშ დოლარია.
8. მოპასუხის შესაგებელი
8.1 მოვალემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ დაგირავებული ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულება არასწორად შეფასდა, კერძოდ, მისი საბაზრო ღირებულება, შეფასების დასკვნაში მითითებულ საფასურსა და სარეალიზაციო თანხას, 2000 აშშ დოლარს, ბევრად აღემატებოდა.
8.2 მოპასუხემ აღნიშნა, რომ აუდიტის დასკვნის თანახმად, ავტოსატრანსპორტო საშუალება 2400 აშშ დოლარად შეფასდა, თუმცა 2000 აშშ დოლარად გაიყიდა. ამასთან, აუდიტის შეფასებისას, არ იქნა გათვალისწინებული ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება დამატებით გაზის აპარატურით იყო აღჭურვილი, რაც ცალკე მოწყობილობაა, თავისი ფასი აქვს და ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულებას ზრდის.
8.3 მოპასუხემ განმარტა, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომელიც 2200 ლარადაა შეძენილი, ავტოსატრანსპორტო საშუალებას თავიდანვე არ მოჰყოლია და ამით მოგვიანებით აღიჭურვა. იგი ნებისმიერ დროს დამონტაჟდება/მოიხსნება და თავისი საბაზრო ღირებულება აქვს.
8.4 მოპასუხის მტკიცებით, კრედიტორმა ისეთი ნივთი გაყიდა, რომელზეც გირავნობის უფლება არ ჰქონია.
8.5 მოპასუხემ ასევე განმარტა, რომ მისთვის მიყენებული ზიანი - 3 119.2 ლარია, საიდანაც 400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, მანქანის რეალიზაციისთვის დაკლებული თანხაა და 2 200 ლარი - გაზის აპარატურის ღირებულება.
8.6 მოპასუხის მითითებით, ვალდებულების წარმოშობის მომენტიდან, გადახდის ვადის დადგომამდე, ლარის კურსი დოლართან მიმართებაში შეიცვალა, კერძოდ, 1.7490-დან 2.2265-მდე, შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 389-ე მუხლიდან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულება იმ კურსის შესაბამისად უნდა შესრულდეს, რაც ვალდებულების წარმოშობის დროს იყო.
8.7 მოპასუხის განმარტებით, მანქანის რეალიზაციის დროს, ლარის კურსი, დოლართან მიმართებით 1.7490 იყო, შესაბამისად, მისი დავალიანება 5 512.22 ლარს შეადგენდა. ავტოსატრანსპორტო საშუალება 2015 წლის 12 აგვისტოს გაიყიდა და ამონაგებმა თანხამ 2 000 აშშ დოლარი შეადგინა, რომლის ეკვივალენტი ლარი იმ დროისათვის, დადგენილი ოფიციალური კურსის შესაბამისად 4 596 ლარი იყო (2000X2.2980), შესაბამისად, მოვალის გაანგარიშებით - კრედიტორის წინაშე არსებული დავალიანებიდან, 5 512.55 ლარიდან, 4 596 ლარი დაფარული აქვს.
8.8 მოპასუხემ მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მისი დავალიანება მხოლოდ 916.55 ლარია, თუმცა, ვინაიდან მოსარჩელემ (კრედიტორმა) ავტოსატრანსპორტო საშუალება საბაზრო ღირებულებასთან შედარებით ნაკლებ ფასად გაყიდა და გაზის აპარატურის ღირებულებაც არ გაითვალისწინა, სარჩელს არ ცნობდა.
9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები
9.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, კრედიტორის სარჩელი დაკმაყოფილდა;
9.1.1 მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 2014 წლის 23 სექტემბრის სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე - 1104 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრა.
9.2 თბილისის საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 254-ე, 256-ე, 276-ე, 280-ე, 283-ე, 327-ე, 623-ე და 625-ე მუხლებით.
9.3 სასამართლომ დაადგინა, რომ კრედიტორს სსკ-ის 283-ე მუხლით ნაკისრი ვალდებულება არ დაურღვევია და გირავნობის საგანი სამართლიან და გონივრულ ფასად გაყიდა.
9.4 საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება და მასში დამონტაჟებული გაზის აპარატურა, სამეურნეო-ეკონომიკური დანიშნულებით, ეკონომიკურ ერთიანობად მიიჩნევა და გირავნობის უფლება, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე, ასევე, მის საკუთვნებელზეც ვრცელდება, მით უფრო, როცა მხარეთა შეთანხმება საპირისპიროზე, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება.
9.5 სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომლის თანახმადაც, ავტოსატრანსპორტო საშუალების ფასის განსაზღვრისას და მისი რეალიზაციისას, მასში დამონტაჟებული გაზის აპარატურის ღირებულება არ იქნა გათვალისწინებული და განმარტა, რომ აუდიტორ-შემფასებლის მიერ შედგენილ დასკვნაში, სადაც ავტოსატრანსპორტო საშუალების ტექნიკური მახასიათებლებია აღწერილი, გაზის აპარატური არსებობის თაობაზე არაფერია აღნიშნული, თუმცა პროცესზე მიწვეულმა აუდიტორ-შემფასებლის განმარტებით, გაზის აპარატურის არსებობის მიუთითებლობა ტექნიკური შეცდომაა, რომელიც ავტომობილის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას იქნა გათვალისწინებული.
9.6 საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ მოვალემ კრედიტორისგან სესხი - 2500 აშშ დოლარი მიიღო, ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეალიზაციიდან მიღებული თანხის გამოკლების შემდეგ, დარჩენილი დავალიანების გამოთვლა, კურსის ცვლილების შესაბამისად სსკ-ის პრინციპებს ეწინააღმდეგება და მიიჩნევა, რომ ვალდებულება დარჩენილი 1104 აშშ დოლარის გადახდით უნდა შესრულდეს, შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ დავალიანება კურსის ცვლილების შესაბამისად უნდა გამოთვლილიყო.
9.7 საქალაქო სასამართლომ, მხარეთა შორის 2014 წლის 23 სექტემბერს გაფორმებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების 5.3 ქვეპუნქტზე მითითებით, განმარტა, რომ აღნიშნული ქვეპუნქტის დანაწესი, გირავნობის საგნის რეალიზაციით ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლას გამორიცხავს, მაშინ, როცა ამონაგები თანხა არ არის საკმარისი კრედიტორის წინაშე არსებული სასესხო ვალდებულების სრულად დასაფარად.
9.8 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სარჩელი საფუძვლიანი იყო და უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
10. სააპელაციო საჩივარი
10.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ (მოვალემ).
10.2 აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები
11.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 ივნისის განჩინებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
11.2 სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 390.3.-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტი).
11.3 სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 283-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ მოსარჩელე მხარის მიერ წარდგენილი აუდიტორ-შემფასებლის დასკვნის თანახმად, ავტოსატრანსპორტო საშუალების საბაზრო ფასი 2 400 აშშ დოლარია, ხოლო ლიკვიდური ღირებულება - 1920 აშშ დოლარი. წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, ავტომანქანა 2 000 აშშ დოლარად გაიყიდა.
11.4 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, რეალიზაციის ფასი და სპეციალური ლიცენზირებული საექსპერტო დაწესებულების მიერ განსაზღვრული გირავნობის საგნის ღირებულება შესაბამისია, მათ შორის მნიშვნელოვანი სხვაობა არ არის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება არაგონივრულ ფასად გაიყიდა.
11.5 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ექსპერტის დასკვნა ავტომობილის საბაზრო ღირებულებას განსაზღვრავს, რომელიც მისი გასხვისების საშუალო თანხას წარმოადგენს. საბაზრო რისკების გათვალისწინებით, საგანი, ზოგიერთ შემთხვევაში, შესაძლოა, ზუსტად განსაზღვრულ ან მასზე მაღალ ფასად ვერ გაიყიდოს.
11.6 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომლის თანახმად, კრედიტორმა გაზის აპარატურა გაყიდა, რომელზეც გირავნობის უფლება არ ჰქონდა და სსკ-ის 151-ე მუხლზე მითითებით, განმარტა, რომ სსკ-ის მითითებას საკუთვნებლის სანივთო უფლებით დატვირთვის შესახებ არ შეიცავს, თუმცა სახელშეკრულებო სამართლის ზოგადი დებულებები შესაძლებელს ხდის, რომ პირის ვალდებულება, გაასხვისოს ან დატვირთოს ნივთი, გავრცელდეს საკუთვნებელზეც.
11.7 სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 324-ე მუხლზე მითითებით ,,თუ პირი იღებს ვალდებულებას, გაასხვისოს ან დატვირთოს თავისი ნივთი, ეს ვალდებულება ვრცელდება ნივთის საკუთვნებელზეც, თუკი ხელშეკრულებაში სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული“, განმარტა, რომ საკუთვნებელი, როგორც მოძრავი ნივთი, გირავნობის უფლების ობიექტს წარმოადგენს და, ვინაიდან, შესაძლებელია, რომ მთავარი ნივთის მესაკუთრე არ იყოს საკუთვნებლის მესაკუთრეც, მაშინ საკუთვნებელზე საკუთრება მოიპოვება და გირავნობის უფლება წარმოიშობა 187-ე მუხლის შესაბამისად. სსკ-ის 324-ე მუხლი კი, ხელშეკრულების დადების ფარგლებს განმარტავს. იგი საკუთვნებლის სამართლებრივ შედეგებს არ ადგენს და ძალაშია, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ გათვალისწინებულა.
11.8 სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 511-ე მუხლზეც მიუთითა და განმარტა, რომ გამოსყიდვის ხელშეკრულების შემთხვევაში, მყიდველის ვალდებულებას განსაზღვრავს, ნაყიდი ნივთი საკუთვნებელთან ერთად დააბრუნოს. იმ შემთხვევაშიც, მართალია, გამოსყიდვის ხელშეკრულების დებულებები მთავარი ნივთის გაყიდვისას საკუთვნებლის ბედს არ წყვეტს, მაგრამ სსკ-ის 324-ე მუხლიდან გამომდინარეობს, რომ გამოსყიდვის საგანი საკუთვნებელზეც ვრცელდება. მაშასადამე, მყიდველმა, საკუთრება საკუთვნებელზეც მოიპოვა, რომლის საფუძველსაც, მოძრავ ნივთებზე საკუთრების კეთილსინდისიერი შეძენის წესები ქმნის (სსკ-ის 187-ე მუხლი).
11.9 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საკუთვნებლის სამართლებრივი შედეგების თვალსაზრისით, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სსკ-ის 194-ე მუხლი, რომლის თანახმად, თუ მოძრავი ნივთების შერწყმისას ერთ-ერთი ნივთი, დამკვიდრებული შეხედულების მიხედვით, მიჩნეულია მთავარ ნივთად, მაშინ მისი მესაკუთრე მოიპოვებს საკუთრებას საკუთვნებელზედაც (იხ.სამოქალაქო კოდექსის კომენტარები, www.gccc.ge).
11.10 სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან, სამეურნეო-ეკონომიკური დანიშნულებით, ავტოსატრანსპორტო საშუალება და მასში დამონტაჟებული გაზის აპარატურა ეკონომიკურ ერთიანობად მიიჩნევა და სივრცობრივად ერთმანეთს უკავშირდება, მოცემულ შემთხვევაში, გირავნობის უფლება ვრცელდება, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე, ასევე, მის საკუთვნებელზეც, მით უფრო, რომ მხარეთა შეთანხმება საპირისპიროზე საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება.
11.11 სააპელაციო სასამართლომ, ავტოსატრანსპორტო საშუალების ფასის განსაზღვრასთან დაკავშირებით, გაიზიარა წინამდებარე განჩინების 9.5 ქვეპუნქტში მითითებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და განმარტა, რომ მოპასუხეს საპირისპიროს დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენია, რისი ვალდებულებაც, ფაქტის სადავოობისას, სწორედ მას ჰქონდა.
11.12 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის ის პოზიციაც, რომლის თანახმად, დავალიანება უნდა გამოთვლილიყო, ლარის კურსის დოლართან ცვლილების შესაბამისად.
11.13 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ფულადი ვალდებულების შესრულებასთან მიმართებით, უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ისეთ საკითხს, როგორიც არის, ფულადი ვალდებულების წარმოშობიდან მისი შესრულების მომენტამდე, ფულის კურსის შეცვლა.
11.14 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით, არსებობს თანამედროვე მსოფლიო სამართლებრივ სისტემაში მიღებული და უკვე დამკვიდრებული ,,ნომინალიზმის პრინციპი“, რომელიც ქართულ სამართლებრიც რეალობაში სრულად აისახა სსკ-ის 389-ე მუხლში, რომელის შინაარსი ორ სამართლებრივ წინაპირობას ითვალისწინებს, კერძოდ, ნომინალიზმის პრინციპის გამოყენებას ფულადი ერთეულის (კურსის) შემცირებისას და ვალუტის შეცვლისას. ნომინალიზმის პრინციპი სამოქალაქო ბრუნვაში საჯარო წესრიგის მტკიცებულებაა.
11.15 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ნომინალიზმის პრინციპი გულისხმობს, რომ ,,მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით (ნომინალით), რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შესაბამებოდა“ (ბ.ზოიძე, სკ-ის კომენტარი, წიგნი III, მუხლი 389, გვ. 347).
11.16 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფულის ერთეული კურსის გაზრდა ან შემცირება (დენომინაცია) დასაბრუნებელი თანხის ოდენობაზე ზეგავლენას არ ახდენს (ნომინალიზმის პრინციპი).
11.17 სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომლის თანახმადაც, ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხით, მოვალის ვალდებულება შესრულებულად უნდა ჩათვლილიყო.
11.18 სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 276-ე მუხლსა და მხარეთა შორის, 2014 წლის 23 სექტემბრის სესხისა და გირავნობის #1052 ხელშეკრულების 5.3 ქვეპუნქტის დათქმაზე გაამახვილა ყურადღება და განმარტა, რომ აღნიშნული დათქმა (5.3 ქვეპუნქტი) გირავნობის საგნის რეალიზაციით ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლას გამორიცხავს, მაშინ, როცა ამონაგები თანხა არ არის საკმარისი კრედიტორთა წინაშე არსებული სასესხო ვალდებულების სრულად დასაფარად.
12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები
12.1 მოვალემ (მოპასუხემ) საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 ივნისის განჩინება და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
12.2 კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
12.3 კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ საქმეზე დადგენილი და ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად არასწორად შეაფასა და განსახილველი საკითხის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმები არასწორად განმარტა.
12.4 კასატორი, ლარის კურსის ცვლილებასთან დაკავშირებით შესაგებელში მითითებულ პოზიციას იზიარებას (იხ.წინამდებარე განჩინების 8.6 – 8.7 ქვეპუნქტები) საკასაციო საჩივარშიც და განმარტავს, რომ მოვალის ვალდებულება უნდა დაანგარიშებულიყო ეროვნული ვალუტით, ვალდებულების წარმოშობის დღეს არსებული სავალუტო კურსის მიხედვით.
12.5 კასატორის განმარტებით, მოვალის ვალდებულება კრედიტორის წინაშე 2 500 აშშ დოლარს შეადგენდა. ამასთან, კრედიტორის მიერ ავტომანქანის რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხა - 2000 აშშ დოლარია, მაშინ, როდესაც, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დასკვნის თანახმად, მისი ღირებულება 2 400 აშშ დოლარით განისაზღვრა, ამდენად, მოვალის მიერ გადახდილი და მანქანის გაყიდვით ამონაგები თანხით, არსებული დავალიანება სრულად დაიფარა.
12.6 კასატორი შესაგებელში მითითებულ პოზიციაზე უთითებს ავტოსატრანსპორტო საშუალებაში დამონტაჟებულ გაზის აპარატურასთან დაკავშირებითაც და განმარტავს, რომ სასამართლომ სადავო ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებისას, ერთი მხრივ, დაადგინა კრედიტორის მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულებაზე დაბალ ფასად გაყიდვა და ავტომანქანის შეფასებისას გაზის აპარატურის ღირებულების გაუთვალისწინებლობა, თუმცა, მეორე მხრივ, მოვალის მითითება, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება არაგონივრულ ფასად გასხვისდა, არ გაითვალისწინა.
12.7 კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის გარემოება, რომ გაზის აპარატურა და ავტომანქანა ეკონომიკურ ერთიანობად მიიჩნევა, რის გამოც გირავნობის უფლება, როგორც ავტომანქანზე, ასევე - მის საკუთვნებელზეც ვრცელდება. კასატორის განმარტებით, ნათელია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გირავნობის უფლება მხოლოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე ვრცელდებოდა.
12.8. კასატორი სადავოდ ხდის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალების შეფასებასთან დაკავშირებით წარდგენილ დასკვნას და განმარტავს, რომ გაუგებარია, სასამართლომ რის საფუძველზე დაადგინა, რომ მასში ტექნიკური შეცდომა იყო დაშვებული. ამასთან, მოწინააღმდეგე მხარემ, ტექნიკური შეცდომის შესახებ მხოლოდ მას შემდეგ მიუთითა, როცა მოპასუხემ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობა წარადგინა, რაც საქმეში არსებულ დასკვნას კიდევ ერთხელ ეჭქვეშ აყენებს, მით უფრო, როცა მოძრავი ნივთის მხოლოდ გარეგანი დათვალიერებით მომზადდა.
12.9 კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ ექსპერტს კრედიტორთან (მოსარჩელესთან) მრავალწლიანი სამსახურებრივი ურთიერთობა აკავშირებს.
12.10 კასატორის მტკიცებით, მოვალის ვალდებულება ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხით უნდა ჩათვლილიყო შესრულებულად, მიუხედავად იმისა, თანხა იქნებოდა თუ არა საკმარისი ვალდებულების დასაფარად.
12.11 კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენლი ერთგვაროვანი პრაქტიკა, რომელიც სწორედ ამ საკითხს ეხება.
12.12 კასატორი თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მითითებით (საქმე N2/8628-16, 30.09.2016წ.) განმარტავს, რომ სასამართლომ, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ის მუხლი, რომელიც საკრედიტო დაწესებულებას მსესხებლის სხვა აქტივებზე ხელმისაწვდომობას ანიჭებდა, ბათილად ცნო, თუ იპოთეკის საგნის რეალიზაციით მიღებული თანხა კრედიტორის მოთხოვნას სრულად არ დაფარავდა.
12.13 კასატორის მითითებით, მოვალემ ავტოსატრანსპორტო საშუალება კრედიტორს ნებაყოფლობით გადასცა და განმარტა მოპასუხის ვარაუდის შესახებ, რომ ნივთის რეალიზაციის შედეგად მისი ურთიერთობა საკრედიტო დაწესებულებასთან დასრულდა.
13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
13.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2018 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოვალის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:
14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.
16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ-ები # ას-708-662-107, 11.01.2017წ; #ას-506-480-2015, 29.07.2016წ.).
17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:
ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.
18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.
20. კასატორის მტკიცებით, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სსკ-ის 389-ე მუხლის მიხედვით, რომლის თანახმად „თუ გადახდის ვადის დადგომამდე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ვალუტის შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ფულის ამ ერთეულებს შორის“.
21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი მსჯელობა, რომელიც წინამდებარე განჩინების 11.12-11.16 ქვეპუნქტებშია მითითებული, დასაბუთებულია და დამატებით განმარტავს, რომ სსკ-ის 389-ე მუხლის ფულადი ვალდებულების შესრულების ისეთ შემთხვევებს განიხილავს, როცა ვალდებულების წარმოშობის დროს მოქმედი ვალუტა ამავე ვალდებულების შესრულების დროისთვის შეიცვალა, გაუფასურდა და ა.შ. აღნიშნული მუხლი ნომინალიზმის პრინციპს (აღნიშნული პრინციპი გულისხმობს, რომ მოვალე ვალდებულია დააბრუნოს ფულადი ნიშნის იმავე ოდენობა (ნომინალი), რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამებოდა), განამტკიცებს ისეთი შემთხვევებისთვის, როცა ინფლაციის, ან სხვა გარემოებების გამო, ადგილი აქვს დენომინაციას (აღნიშნული გულისხმობს, ქაღალდის ფულის ნიშნების სახელის გამოცვლას და მათი ნომინალური ღირებულების შემცირებას; სსკ-ის 389-ე მუხლის განმარტებასათან დაკავშირებით იხილეთ : იხ.სუსგ-ები: #ას-870-1138-05; #ას-1512-1427-2012; # ას-762-730-2016; # ას-130-122-2017).
22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა შესასრულებელი ვალდებულება, რომელიც სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან წარმოიშვა, კერძოდ, სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებიდან, რომლის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის სახელზე სესხის სახით 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი გასცა.
23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ,,ნომინალიზმის“ პრინციპიდან გამომდინარე, მოვალე ვალდებულია, თანხა ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით დააბრუნოს, რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება.
24. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ თუკი მხარეები ითვალისწინებენ ფულის კურსის შესაძლო ცვლილებას, მათ შეუძლიათ სხვადასხვა დათქმით უარყოფითი შედეგებისაგან თავი დაიზღვიონ. თუ ამას არ ექნება ადგილი, ნომინალიზმი სამართლის ობიექტური ნებით, სავარაუდო პირობა იქნება და, შესაბამისად, მხარეები საკუთარ თავზე აიღებენ მისგან მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების რისკსაც (შდრ. საქმე Nას-1298-2018, 22.03.19წ.).
25. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოვალის მდგომარეობა, კურსის ცვლილებასთან დაკავშირებით, იმდენად არ დამძიმებულა, რომ მისგან ხელშეკრულების უპირობო შესრულების მოთხოვნამ, არამართლზომიერად ხელყოს მისი ინტერესები, შესაბამისად, უპირატესობა ნომინალიზმის პრინციპს უნდა მიენიჭოს, რაზეც სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იმსჯელა.
26. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, კრედიტორმა, გირავნობის საგანი არაგონივრულ ფასში გაყიდა განმარტავს, რომ მოვალის პოზიცია, სსსკ-ის 102-105-ე მუხლების შესაბამისად, არ გამოდგება მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დასკვნის გასაბათილებლად.
27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრედიტორმა დასკვნით (იხ. ტ.1, ს.ფ. 42-43), ავტოსატრანსპორტო საშუალების საშუალო თანხა წარმოადგინა, მოპასუხეს, შესაბამისი მტკიცებულებები, რაც მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებას გააქარწყლებდა და მის უფრო მაღალ საბაზრო ღირებულებას დაადგენდა, არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ არსებობს საბაზრო რისკები, რომლის თანახმადაც, ნივთის საგნის რეალიზაცია შეიძლება ზუსტად განსაზღვრული საბაზრო ღირებულებით ვერ მოხდეს.
28. საკასაციო სასამართლო, ავტოსატრანსპორტო საშუალების შეფასებასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ იურიდული სანდოობის კონტექსტში მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დასკვნა სწორად შეაფასა, მით უფრო, როცა აღნიშნული დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცებულება არ არსებობს საქმეში.
29. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პროცესზე მიწვეულმა აუდიტორ-შემფასებელმა დასკვნაში გაზის აპარატურის არსებობის მიუთითებლობის შესახებ ტექნიკურ შეცდომაზე მიუთითა, რომელიც მისივე განმარტებით, ავტოსატრანსპორტო საშაულების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას გათვალისწინებულია.
30. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, აუდიტორ-შემფასებელის დაინტერესება დავის სამართლებრივი შედეგის მიმართ არ იკვეთება, აღნიშნულიდან გამომდინარე წინამდებარე განჩინების 12.8-12.9 ქვეპუნქტებში მითითებული საკასაციო პრეტენზიები უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.
31. საკასაციო სასამართლო საკუთვნებელთან დაკავშირებით იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომელიც წინამდებარე განჩინების 11.6-11.10 ქვეპუნქტებშია მითითებული და განმარტავს, რომ სსკ-ის 187-ე, 194-ე, 324-ე და 511-ე მუხლების ერთობლიობა ქმნის იმგვარი დასკვნის გაკეთების საფუძველს, რომლის თანახმად, გირავნობის უფლება, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე, ასევე, მასში დამონტაჟებულ გაზის აპარატზეც ვრცელდება.
32. კასატორის პრეტენზიის თაობაზე, მის მიერ მითითებულ პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოების სამართლებრივ პრაქტიკასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნულს ვერ გაიზიარებს, რადგან ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოები პრაქტიკას არ ადგენენ.
33. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის არსებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების 5.3 ქვეპუნქტის იმ შემთხვევაში, თუ გირავნობის საგნის რეალიზაციით მიღებული თანხა სრულად არ ფარავს მოგირავნის მოთხოვნას, მოგირავნე უფლებამოსილია აღსრულება მიაქციოს მსესხებლის სხვა ქონებაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით შესაბამისად, ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხით, მოვალის ვალდებულება შესრულებულად არ უნდა ჩაითვალოს, თუ ეს თანხა საკმარისი არ იქნება მოვალის ვალდებულების დასაფარად, რაც სსკ-ის 319-ე და 327-ე მუხლების საფუძველზე შეთანხმდა მხარეთა შორის.
34. „სამოქალაქო კოდექსი აღიარებს და ეფუძნება „pacta sunt servanda-ს“ (ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს) პრინციპს, რომლის თანახმად, ხელშეკრულების მხარემ, რომელმაც იკისრა ვალდებულება, უნდა შეასრულოს ხელშეკრულებით მისივე ნებით შეთანხმებული უფლება-მოვალეობები. სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია, მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც.... ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა ვალდებულების დარღვევაა. სამოქალაქო კანონმდებლობა ვალდებულების დარღვევის პრევენციისათვის ითვალისწინებს მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო და ვალდებულებით სამართლებრივ საშუალებებს, რომლებიც ვალდებულების შესრულებას ემსახურებიან და რომელთა შერჩევა მხარეთა ნებაზეა დამოკიდებული“ (იხ. სუსგ # ას-1232-1155-2015,27.01.2016წ.).
35. განსახილველ შემთხვევაში უდავოა, რომ მხარეთა შორის დადებული გარიგება წარმოადგენს სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებას და მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმები, სსკ-ის 623-ე და 254-ე მუხლებია. ამ შემთხვევაში, მსესხებელს წარმოეშვა ვალდებულება, ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შეასრულოს ვალდებულება (შდრ. სუსგ # ას-61-59-2014, 17.06.2016წ). მხარეებმა, სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში, ნების თავისუფალი გამოვლენის საფუძველზე, გაითვალისწინეს სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებაში 5.3 ქვეპუნქტი, რაც კასატორის პრეტენზიას საფუძველს აცლის.
36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო კასატორის (მოვალის) საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.
37. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. გ.ბ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. გ.ბ–ს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, მის მიერ, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადასახადო დავალება N54, გადახდის თარიღი 2018 წლის 6 ნოემბერი), 70% – 105 ლარი;
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ბ. ალავიძე
