საქმე №ას-384-2019 31 მაისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს. კ. პ.“ (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „პ. ...“ (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სადაზღვევო პრემიის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „ს. კ. პ.“ (შემდეგში - მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა შპს „პ. ...-ის“ (შემდეგში - მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) წინააღმდეგ, სადაზღვევო პრემიის სახით გადაუხდელი 2700 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

2. სარჩელი ეფუძნება იმ გარემოებებს, რომ 2014 წლის 19 დეკემბერს სს „ს. დ. ს.“ (შემდეგში - სადაზღვევო კომპანია) და მოპასუხეს შორის, იმავე დღეს შევსებული განაცხადის საფუძველზე, ერთი წლის ვადით გაფორმდა გადამზიდველისა და ექსპედიტორის პასუხისმგებლობის დაზღვევის ხელშეკრულება, რომელიც ხელმოწერებით დაადასტურეს კომპანიის დირექტორებმა. აღნიშნული ხელშეკრულებით, დაზღვეულ იქნა ტვირთის დანაკარგით ან დაზიანებით გამოწვეული პასუხისმგებლობა. ამ ხელშეკრულებით პრემიის ოდენობად განისაზღვრა 2700 აშშ დოლარი, რომელიც დამზღვევს უნდა გადაეხადა ხელშეკრულებაში მითითებული გრაფიკის მიხედვით ოთხ ნაწილად: 19.12.2014-მდე - 675 აშშ დოლარი, 19.03.2015-მდე - 675 აშშ დოლარი, 19.06.2015-მდე 675 აშშ დოლარი და 19.09.2015-მდე - 675 აშშ დოლარი. ვალდებულება მოპასუხის მიერ არ შესრულებულა. 2015 წლის 20 მაისს სადაზღვევო კომპანიამ გაფრთხილების წერილით მიმართა მოპასუხეს და მოსთხოვა ვალდებულების შესრულება და არსებული დავალიანების გადახდა, თუმცა, მოპასუხის მიერ აღნიშნულს რეაგირება არ მოჰყოლია.

3. მოპასუხემ წარმოადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, რომელშიც მიუთითა, რომ გადამზიდველისა და ექსპედიტორის პასუხისმგებლობის დაზღვევის განაცხადს ხელი მოაწერა მხოლოდ მოპასუხე კომპანიის დირექტორმა. აღნიშნული დოკუმენტი მოპასუხეს მისივე მოთხოვნის საფუძველზე გადაეცა მხოლოდ 2015 წლის 08 ივნისს, ელ.ფოსტის მეშვეობით. მოპასუხეს არ წარმოშობია თანხის გადახდის ვალდებულება, რადგან მას არ მიუღია სადაზღვევო პოლისის დედანი. სადაზღვევო შენატანის განხორციელების ვალდებულება კი, წარმოიშობა მხოლოდ დაზღვევის დამადასტურებელი საბუთის მიღების შემდეგ. პირველი და ერთჯერადი სადაზღვევო შესანატის დროულად გადახდამდე მზღვეველი თავისუფალია თავისი მოვალეობისაგან.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ გადამზიდველისა და ექსპედიტორის პასუხისმგებლობის დაზღვევის ხელშეკრულება-პოლისი და N17.. ინვოისი ერთი მხრივ, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის და მეორე მხრივ, მოპასუხე მხარის დირექტორის მიერ არის ხელმოწერილი. გადამზიდველისა და ექსპედიტორის პასუხისმგებლობის დაზღვევის ხელშეკრულების თანახმად, სადაზღვევო პერიოდად 2014 წლის 19 დეკემბრიდან 2015 წლის 19 დეკემბრის პერიოდი განისაზღვრა. დამზღვევის მიერ გადასახდელი სადაზღვევო პრემიის ოდენობა 2700 აშშ დოლარის ოდენობით განისაზღვრა, რომელიც მოპასუხე კომპანიის ხელშეკრულებაში მითითებული გრაფიკის მიხედვით, ოთხ ნაწილად: 19.12.2014-მდე - 675 აშშ დოლარი, 19.03.2015-მდე - 675 აშშ დოლარი,06.2015-მდე 675 აშშ დოლარი და 19.09.2015-მდე - 675 აშშ დოლარი, უნდა გადაეხადა (ს.ფ. 15-19, 21-25, 26-37).

8. მოპასუხეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სადაზღვევო პრემია არ გადაუხდია.

9. 2015 წლის 20 მაისს სადაზღვევო კომპანიამ გაფრთხილების წერილით მიმართა მოპასუხეს და მოსარჩელის მიმართ არსებული დავალიანების გადახდა ორი კვირის ვადაში მოითხოვა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 817-ე მუხლის თანახმად მზღვეველი იხსნიდა პასუხისმგებლობას აენაზღაურებინა ვადის გასვლის შემდეგ დამდგარი სადაზღვევო შემთხვევა. ასევე, იტოვებდა უფლებას თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში, მიემართა სასამართლოსათვის (ს.ფ. 38).

10. 2015 წლის 02 ივნისს სადაზღვევო კომპანიის 2015 წლის 20 მაისის შეტყობინების პასუხად, მოპასუხემ მოსარჩელისაგან მოქმედი პოლისისა და სადაზღვევო ხელშეკრულების ორი კვირის ვადაში მოწოდება მოითხოვა.

11. სადაზღვევო კომპანიას სახელწოდება შეეცვალა და მის საფირმო სახელწოდებად მოსარჩელის ამ განჩინების პ-1-ში მითითებული სახელწოდება განისაზღვრა.

12. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივ გარემოება მასზედ, რომ მოდავე მხარეთა შორის სადაზღვევო ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებები არ წარმოშობილა.

13. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ დაზღვევის ხელშეკრულება ორმხრივი, სასყიდლიანი და რეალური ხელშეკრულებაა. ამასთან, დაზღვევის ხელშეკრულება ორმხრივ მავალდებულებელი ხელშეკრულებაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ დამზღვევი მოვალეა გადაიხადოს სადაზღვევო შენატანი, ხოლო მზღვეველი მოვალეა აანაზღაუროს სადაზღვევო შემთხვევის დადგომით მიყენებული ზიანი. დაზღვევის ხელშეკრულების საგანია მზღვეველის მიერ დამზღვევისათვის სადაზღვევო შემთხვევის დადგომით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უზრუნველყოფა, ხოლო ის, თუ რა შეიძლება იყოს დაზღვევის ობიექტი, მოცემულია სსკ-ის 820-858-ე მუხლებში, კერძოდ, ასეთი შეიძლება იყოს ქონება ან პიროვნება. აქედან გამომდინარე, დაზღვევის ხელშეკრულება შეიძლება განვიხილოთ, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა უფლებების დაცვის მნიშვნელოვანი გარანტია. სსკ-ის 799-858-ე მუხლებში დაზღვევის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმებია განმტკიცებული. სამართლის თეორიაში რეალურ ხელშეკრულებათა რიგს განეკუთვნება ისეთი ხელშეკრულებები, რომელთა ნამდვილობისთვის მხარეთა მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტი, გამოხატული ნება, არ კმარა და კონკრეტული სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე მოქმედებების განხორციელებაა საჭირო.

14. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ სსკ-ის 806-ე მუხლით დაზღვევის ხელშეკრულების დაწყების დრო დაკავშირებულია ხელშეკრულების დადების დღის ოცდაოთხ საათთან, მაშინ, როდესაც 815-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამზღვევი მხოლოდ მას შემდეგაა მოვალე გადაიხადოს სადაზღვევო შესატანი, რაც მზღვეველი დაზღვევის დამადასტურებელ საბუთს გადასცემს, ამასთანავე, 816-ე მუხლის მიხედვით, პირველი ან ერთჯერადი შესატანის დროულად გადახდამდე მზღვეველი თავისუფალია თავისი მოვალეობისგან. ხსენებული ნორმების ერთობლივი ანალიზის შედეგად ისმება ლოგიკური კითხვა, დაზღვევის ხელშეკრულება ითვლება თუ არა დადებულად იმ პირობებში, როდესაც დაზღვეულს დაზღვევის დამადასტურებელი საბუთი არ მიუღია ან/და პირველადი შენატანი არ გადაუხდია, ვინაიდან ცალსახაა, რომ პირველადი სადაზღვევო შენატანის გადაუხდელობა მზღვეველს უმთავრესი ვალდებულებისგან - სადაზღვევო ანაზღაურებისგან ათავისუფლებს. სააპელაციო სასამართლომ აღინიშნა, რომ ციტირებული ნორმები სპეციალურ და ამასთანავე, იმპერატიულ ნორმებს წარმოადგენენ. შესაბამისად, მათი კონკურენციის პირობებში, რომელიმე მათგანს კი არ უნდა მიენიჭოს უპირატესობა, არამედ ნორმათა ერთობლივი ანალიზის შედეგად, კანონმდებლის მიზნების გათვალისწინებით, მათი გამოყენების ფარგლები უნდა დადგინდეს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ თავისუფალი ნების გამოვლენის პირობებში, მხარეები ხელშეკრულებით შეთანხმდებიან, რომ დამზღვევს სადაზღვევო შესატანის გადახდის ვალდებულება სადაზღვევო დოკუმენტაციის გადაცემის მიუხედავად გააჩნია ან/და პირველი სადაზღვევო შენატანის შეუტანლობის შემთხვევაშიც სადაზღვევო კომპანია ვალდებულია სადაზღვევო ანაზღაურება განახორციელოს, სადავოობის შემთხვევაში, აღნიშნული შეთანხმება იქნება ბათილი, რადგან სამოქალაქო კოდექსის სპეციალური და იმპერატიული ნორმებით მსგავსი შემთხვევები სხვაგვარადაა დარეგულირებული. სსკ-ის 815-ე და 816-ე მუხლების მსგავსი სახით რეგლამენტირება დაკავშირებულია ისეთი სამართლებრივი სიკეთეების დაცვასთან როგორიცაა მომხმარებლის ინტერესი, სადაზღვევო ბაზრის სტაბილურობა და ა.შ. კერძოდ, საქართველოში სადაზღვევო საქმიანობა ლიცენზირებულ საქმიანობათა წრეს განეკუთვნება, რომელზეც სახელმწიფო კონტროლი ხორციელდება, აღნიშნული თავისთავად ნიშნავს იმას, რომ სადაზღვევო ურთიერთობებში, კომპანიას მომხმარებლების მიმართ იმაზე მეტი ვალდებულებები გააჩნია ვიდრე სხვა სტანდარტული მომხსახურების გამწევ საწარმოებს. მაშინ, როდესაც სამოქალაქო კოდექსის არაერთი მუხლი (მაგ: 808-ე, 809-ე, 810-ე და ა.შ.) იცავს კომპანიებს არაკეთილსინდისიერი მომხმარებლისგან 815-ე მუხლის პირველი ნაწილი, დაზღვეული პირის დაცვით მექანიზმს წარმოადგენს. მას მიუხედავად ხელშეკრულების გაფორმებისა, სადაზღვევო შენატანის განხორციელება მხოლოდ მაშინ ევალება, როდესაც კომპანია სადაზღვევო დოკუმენტაციას გადასცემს. სადაზღვევო დოკუმენტაციაში იგულისხმება მხარეებს შორის გაფორმებული, ინფორმაციული თუ იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტი, რომელთა შორის უმთავრესია სადაზღვევო პოლისი. აღნიშნული დანაწესით მომხმარებელს უფლება აქვს შეამოწმოს სადაზღვევო აგენტთან შეთანხმებული პირობების პოლისთან სრული შესაბამისობა, ამ მომენტიდან მას სადაზღვევო შენატანის გადახდის ვალდებულება წარმოეშვება. პირველადი ან/და ერთჯერადი სადაზღვევო შენატანის გადაუხდელობა და შემდგომი შესატანის გადაუხდელობა/დაგვიანებით გადახდა სამოქალაქო კოდექსის სხვადასხვა მუხლებითაა რეგლამენტირებული, რაც თავისთავად ცხადყოფს კანონმდებლის ნებას, ერთმანეთისგან გაემიჯნა ეს ორი მოვლენა და სხვადასხვა სამართლებრივი შედეგები დაეკავშირებინა. როგორც შინაარსობრივი ასევე, სიტყვა-სიტყვითი განმარტების შედეგად მივდივართ დასკვნამდე, რომ 816-ე მუხლი გამოყენებულ უნდა იქნეს 815-ე და 806-ე მუხლებთან ერთობლიობაში, მათი შეუსრულებლობის შემთხვევაში კი, ხელშეკრულება დადებულად არ უნდა ჩაითვალოს. ხოლო, 817-ე და 818-ე მუხლების გამოყენება უნდა მოხდეს არა პირველადი/ერთჯერადი, არამედ შემდგომი გადახდის ვალდებულების დარღვევის დროს, ვინაიდან 818-ე მუხლის თანახმად, თუ დამზღვევმა თავის დროზე არ შეიტანა სადაზღვევო შენატანი, მზღვეველს შეუძლია ერთი თვით ადრე გააფრთხილოს დამზღვევი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე და ამ ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ მოშალოს იგი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ დანაწესით კანონმდებელი არ გულისხმობდა 816-ე მუხლით გათვალისწინებული ერთჯერად ან/და პირველად სადაზღვევო შენატანს, ვინაიდან როგორც წესი, სადაზღვევო ანაზღაურების ვალდებულება ხელშეკრულების პირველივე თვეს წარმოიშვება, რაც პირველი შესატანის გადაუხდელობის შემთხვევაში, სადაზღვევო კომპანიის მიერ დაზღვეული პირის ერთი თვით ადრე გაფრთხილების შესაძლებლობას გამორიცხავს. აქვე, სააპელაციო სასამართლო საკითხის სრულად ამოწურვის მიზნებისთვის მნიშვნელოვნად მიიჩნევს აღნიშნოს, რომ ზემოთგანვითარებული მსჯელობა არამც და არამც არ იწვევს 817-ე და 818-ე მუხლების იდენტურ დებულებებად ქცევას, ვინაიდან 817-ე მუხლი აწესრიგებს იმ შემთხვევას, როდესაც სადაზღვევო შენატანის დროულად გადაუხდელობის გამო, ორკვირიანი ვადის დაწესების შემდეგ, სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის პირობებში, მზღვეველი თავისი ვალდებულებისგან თავისუფალია ყოველგვარი ზედმეტი ფორმალური ქმედებების განხორციელების გარეშე, თუმცა, სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის შემთხვევაშიც კი, შემდგომი გადახდის განხორციელების შემდგომ სადაზღვევო ხელშეკრულების მოქმედება გრძელდება, ანუ 817-ე მუხლს შესაძლებელია გარკვეული სუსპენზიური ეფექტი ჰქონდეს, მაშინ როდესაც 818-ე მუხლით განმტკიცებულია ხელშეკრულების მოშლის წესი (ხელშეკრულების მოქმედება სრულდება), რისი დაცვაც სადაზღვევო კომპანიას სამოქალაქო კოდექსის იმ ნორმების გამოყენების შესაძლებლობას მისცემს რაც ხელშეკრულების მოშლის ინსტიტუტთანაა დაკავშირებული. ზემოაღნიშნული ნორმის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ დაზღვევის ხელშეკრულება ე.წ. რეალურ ხელშეკრულებათა კატეგორიას განეკუთვნება. მხარეთა უფლება–მოვალეობები წარმოიშობა და ხელშეკრულება დადებულად ითვლება მხოლოდ მზღვეველის მიერ გაცემული დაზღვევის დამადასტურებელი საბუთის საფუძველზე სადაზღვევო შენატანის გადახდის შემდეგ. აღნიშნულ მოსაზრებას ამყარებს 806-ე მუხლის დანაწესიც, რომლის თანახმად, დაზღვევის ხელშეკრულება მისი დადების დღის ოცდაოთხ საათზე იწყება,

15. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, დაზღვევის სამართლებრივი ურთიერთობის დაწყება დაკავშირებულია არამარტო დაზღვევის ხელშეკრულების დადებასთან, არამედ სადაზღვევო პრემიის გადახდასთანაც. ის გარემოება, რომ მზღვეველის მოვალეობა წარმოიშობა არა მხარეთა შეთანხმების, არამედ პრემიის გადახდის მომენტიდან, დაზღვევის მნიშვნელოვან თავისებურებას წარმოადგენს და აქცევს მას რეალურ ხელშეკრულებად.

16. მოცემულ შემთხვევაში, სადაზღვევო კომპანია ედავება დაზღვეულ პირს და მისგან სადაზღვევო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სრული თანხის ანაზღაურებას მოითხოვს.

17. შესაგებლით დაზღვეულმა პირმა განაცხადა, რომ მისთვის სადაზღვევო დოკუმენტაცია არ გადაუციათ.

18. სააპელაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მართალია მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი შედავება მასზედ, რომ სადაზღვევო კომპანიას დოკუმენტაცია და პოლისი არ გადაუცია მას მტკიცების ტვირთისგან არ ათავისუფლებს, მეტიც, იმ პირობებში, როდესაც საქმეში არსებობს სადაზღვევო ხელშეკრულების ასლი, რომელიც ორივე მოდავე მხარის უფლებამოსილი პირის მიერაა ხელმოწერილი და ხელმოწერების არსებობა არცერთ ეტაპზე სადავო არ გამხდარა, ქმნის პრეზუმფციას, რომ ხელმოწერის დროს დაზღვეულ პირს შესაბამისი დოკუმენტაცია გადაეცა. თუმცა, აღნიშნული პრეზუმფცია ქარწყლდება შემდგომში განვითარებული მოვლენებით, კერძოდ: პირველ ინსტანციაში დაკითხულმა მოწმემ, პირმა რომელიც სადაზღვევო ხელშეკრულების პირობებზე შეთანხმებას აწარმოებდა მოპასუხესთან, ვერ დაადასტურა თუ ვის, რა პირობებში და როდის გადასცა სადაზღვევო დოკუმენტაცია, მათ შორის, პოლისი. ამასთანავე, მოდავე მხარეთა შორის პირველივე კომუნიკაციის დროს, მოპასუხე მხარე მიუთითებდა, რომ კომპანიის მიერ მას არ გადასცემია შესაბამისი დოკუმენტაცია, რის გამოც, იგი სადაზღვევო შესატანის გადახდას არ ახდენდა, და მოითხოვდა შესაბამისი დოკუმენტაციის გადაცემას, მოპასუხე მხარის სასარგებლოდ მოქმედებს ასევე ის გარემოება, რომ სასამართლო წარმოების დროსაც მოსარჩელე მხარემ სადაზღვევო დოკუმენტების დედნები ვერ წარმოადგინა. შესაბამისად, პირის სამოქალაქო პასუხისმგებლობა და რისკი, იცოდეს რას აწერს ხელს და ხელმოწერის შემდგომ დაუყოვნებლივ მიიღოს ხელმოწერილი დოკუმენტაციის ასლი/თანაბარმნიშვნელოვანი დედანი, გადაწონილია იმ ფაქტობრივი გარემოებებით, რომლებიც მოცემული დავის გადაწყვეტისთვის უმნიშვნელოვანესია.

19. დადგენილია, რომ დაზღვეულმა პირმა ჯერ კიდევ, 2015 წლის აპრილში მოითხოვა სადაზღვევო დოკუმენტაციის გადაცემა, რასაც შედეგი არ მოჰყოლია, 2015 წლის მაისში სადაზღვევო კომპანიამ კვლავ მოითხოვა სადაზღვევო თანხის გადახდა, თუმცა, ამჯერადაც 06 მაისს, მოპასუხის მიერ ეცნობა, რომ ელოდებოდნენ შესაბამისი დოკუმენტაციის გადაცემას, აღნიშნული დოკუმენტაცია მოპასუხეს ელ. ფოსტის მისამართზე გადაეგზავნა მხოლოდ 2015 წლის 08 ივნისს.

20. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსი კერძო სამართლის სუბიექტებს ავალდებულებს, რომ იმოქმედონ კეთილსინდისიერების ფარგლებში. სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. პალატამ მიუთითა, რომ ნებისმიერი სახის გარიგების სადავოობისას სასამართლო მხარეთა მართლზომიერი და კეთილსინდისიერი ქცევის სტანდარტს ამოწმებს. გარიგების მონაწილეთა ქცევის კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვას სამი ფუნქცია გააჩნია: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და „მაკორექტირებელი“ ფუნქცია.

21. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, რომც ყოფილიყო გასაზიარებელი აპელანტის მოსაზრება ხელშეკრულების დადებასთან მიმართებით, სარჩელის წარმატების პერსპექტივა მაინც სადავო იქნებოდა. ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის შემდეგ (2014 წლის 19 დეკემბერი) მხარეთა შორის არანაირი კომუნიკაციას არ შემდგარა, სადაზღვევო კომპანიამ 2015 წლის 20 მაისს მოპასუხეს გაუგზავნა წერილი, სადაც სადაზღვევო შესატანის გადახდას სთხოვდა და მისი შეუსრულებლობის შემთხვევაში, შესაბამისი ზომების მიღების თაობაზე აფრთხილებდა.

22. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების ვადა განსაზღვრული იყო ერთი წლით 2015 წლის 19 დეკემბრამდე. ამასთანავე, მიუხედავად იმისა რომ კონტრაჰენტის ინფორმირებიდან უმოკლეს დროში, მოპასუხის წერილითა და ელექტრონული მიმოწერით სადაზღვევო კომპანიისათვის ცხადი გახდა, რომ დამზღვევი არ აპირებდა სადაზღვევო პრემიის ანაზღაურებას, მეტიც, გამოთქვამდა მზაობას 2015 წლის პირველი ივლისიდან - 2016 წლის პირველ ივლისამდე სადაზღვევო პერიოდით ახალი ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე. შესაბამისად, სადაზღვევო კომპანია, რომლის მიმართაც ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე დაირღვა სადაზღვევო პრემიის გადახდის პირველივე ვალდებულება, დაელოდა სადაზღვევო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვას და მხოლოდ, ამ ვადის სრულად ამოწურვამდე რამდენიმე დღით ადრე (სარჩელი აღძრულია 2015 წლის 16 დეკემბერს) მოითხოვა საკუთარი დარღვეული უფლების სასამართლო წესით დაცვა. მან არ გამოიყენა მისთვის სამოქალაქო კოდექსით მინიჭებული ხელშეკრულების მოშლის შესაძლებლობა, რაც, რა თქმა უნდა კეთილსინდისიერი მეწარმისთვის დამახასიათებელ ქმედებად ვერ შეფასდებოდა, რადგან სადაზღვევო შესატანის შეთანხმებულ ვადაში გადაუხდელობისას ხელშეკრულება გონივრულ ვადაში უნდა მოშლილიყო.

23. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა აგრეთვე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 01 მაისით დათარიღებული საქმის მასალებიდან გადაზიდვის ხელშეკრულებისა და თანდართული ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანის ამოღების შესახებ საოქმო განჩინების კანონიერებაზე და მიიჩნია, რომ მისი გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა შემდეგი დასაბუთების გამო:

24. სადავო მტკიცებულება საქმის მასალებიდან ორი გარემოების გამო ამოირიცხა: პირველი და უმთავრესი იგი არ იყო სრული სახით წარდგენილი და მეორე, იგი წარმოადგენდა დოკუმენტის ასლს.

25. აპელანტმა ვერც საქალაქო და ვერც სააპელაციო სასამართლოში ვერ წარმოადგინა კვალიფიციური შედავება დოკუმენტის სისრულესთან დაკავშირებით.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 135-ე მუხლის თანახმად, დოკუმენტის ასლისთვის მტკიცებულებითი ძალის მინიჭება სასამართლოს პრეროგატივაა, იმ პირობებში, როდესაც დოკუმენტის სისრულე დადასტურებული არ არის სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სსსკ-ის 135-ე მუხლით და სწორად ამორიცხა იგი საქმიდან.

27. სსსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს ამყარებს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. დასახელებული ნორმის თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით, მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა დაადასტურონ. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომლებიც მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესს ადგენს, მოსარჩელეს სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება ევალება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, ისეთი მტკიცებულებები წარადგინოს, რომლებიც მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს გააქარწყლებს.

28. სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების სტანდარტს. სასამართლოსთვის არავითარ მტკიცებულებას წინასწარ დადგენილი ძალა არა აქვს. სასამართლო მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით აფასებს, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც, მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, გადაწყვეტილებაში უნდა აისახოს.

29. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს რეალური ხელშეკრულების დადებისა და კეთილსინდისიერი მეწარმისთვის დამახასიათებელი ქცევის სტანდარტის მოქმედება უნდა დაედასტურებინა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, ვერ განხორციელდა.

30. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა დაზღვევის სამართლის სფეროში ევროპის კავშირის ქვეყნების კონსესუსის შედეგად შექმნილ „სადაზღვევო სახელშეკრულებო სამართლის პრინციპების“ სარეკომენდაციო ხასიათზე და აღნიშნა, რომ ევროკავშირშიც კი, მრავალი ქვეყანა აღნიშნულ პრინციპებს არ იზიარებს (მაგალითად ლატვია), შესაბამისად, იგი საერო სასამართლოების მიერ ირიბი შემეცნების წყაროდაც კი ვერ იქნება გამოყენებული, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებულ დებულებებს არ შეესაბამება.

31. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

32. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ დაზღვევის ხელშეკრულება არის რეალური ხელშეკრულება, ანუ დადებულად ჩაითვლება მხოლოდ დამზღვევის მიერ პრემიის თანხის გადახდის მომენტიდან. კასატორი მიიჩნევს, რომ ამით სააპელაციო სასამართლომ, ერთი მხრივ უკან დასწია ქართული კერძო სამართლის განვითარება, რადგანაც გაიმეორა 90-იანი წლების სასამართლო პრაქტიკასა და იურიდიულ ლიტერატურაში არასწორად გამოთქმული პოზიცია, რომელიც ამჟამად უკვე დიდი ხანია უარყოფილია თვით ამ პოზიციის ძველი მომხრეების მიერაც და მეორე მხრივ, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, არ გაითვალისწინა ევროკავშირში მოქმედი დაზღვევის მომწესრიგებელი ნორმები ((EUROPEAN UNION (INSURANCE AND REINSURANCE) REGULATIONS), მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტმა პირდაპირ მიუთითა ამ ნორმებზე.

33. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ძირითადი უზუსტობა მდგომარეობს დაზღვევის ხელშეკრულების რეალურ ხელშეკრულებად მიჩნევაში. კასატორი ციტირებს სსკ-ის 802-ე მუხლს და განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლის და დაზღვევის სამართლის სხვა ნორმების შინაარსის გათვალისწინებით, დაზღვევის ხელშეკრულება არის არა რეალური, არამედ კონსესუალური ხელშეკრულება. კასატორი ციტირებს ასევე 799-ე მუხლის შინაარს და განმარტავს, რომ დაზღვევის ხელშეკრულება რომ კონსესუალურია კარგად ჩანს აღნიშნული მუხლის დეფინიციიდან.

34. კასატორი ციტირებს სტატიას და იზიარებს პოზიციას დაზღვევის ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით, რომლის მიხედვითაც, 806-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის განმარტებით, დაზღვევის ხელშეკრულება კონსესუალურ ხელშეკრულებად განიხილება.

35. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ უყურადღებოდ დატოვა ის ფაქტი, რომ სადაზღვეო კომპანიის მიერ, თავის მხრივ, გადაზღვეულ იქნა რისკი, რის დასტურადაც პირველ ინსტანციაში წარმოდგენილ იქნა გადაზღვევის ხელშეკრულება. გადაზღვევის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით, გასწია გარკვეული ხარჯი და რაც მთავარია, იკისრა მნიშვნელოვანი ფინანსური რისკი სადაზღვეო შემთხვევის დადგომასთან დაკავშირებით.

36. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წერილობითი ფორმით დაიდო დაზღვევის ხელშეკრულება და მოპასუხე მხარეს გადაეცა სრული სადაზღვეო დოკუმენტაციის პაკეტი. ეს ფაქტობრივი გარემოება ცალსახად მტკიცდება საქმეში არსებული მტკიცებულებების სათანადო სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე. სასამართლომ ვერ მისცა სათანადო სამართლებრივი შეფასება საქმეში წარმოდგენილ დოკუმენტებს: ხელშეკრულებას, პოლისსა და ინვოისს.

37. სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა, ასევე მოპასუხე მხარის აღიარებას ხელშეკრულების დადებაზე წერილობითი ფორმით ნების გამოვლენასთან დაკავშირებით. კასატორის განცხადებით, სადაზღვევო პაკეტის, მათ შორის, პოლისის გადაცემის ფაქტი დაადასტურა მოწმემაც, რომელმაც განაცხადა, რომ ეს პროცედურა (ხელმოწერა და დოკუმენტების გადაცემა) სრულიად სტანდარტული იყო მის ფილიალში - ფოთში და რომ დოკუმეტები ყველა შემთხვევაში გადაეცა უშუალოდ მოპასუხის წარმომადგენელს, რომელიც თავად გამოცხადდა სადაზღვევო კომპანიის ოფისში.

38. კასატორისთვის გაუგებარია, რა მტკიცების ტვირთსა და „ჩაუბარებელ დედანზეა" საუბარი, როდესაც მოპასუხეს ხელმოწერილი აქვს ყველა დოკუმენტი, რომელიც შედის სადაზღვევო პაკეტში.

39. კასატორის განცხადებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მზღვეველი არაკეთილსინდისიერად მოიქცა, როდესაც პრემიის გადაუხდელობის გამო, არ გამოიყენა სსკ-ის 818-ე მუხლით მინიჭებული უფლება და არ გააუქმა პოლისი. როგორც სასამართლო აღნიშნავს, აღნიშნული მუხლი მზღვეველს ანიჭებს შესაბამის უფლებას და არ არის მავალდებულებელი ნორმა თანხის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში მზღვეველის მიერ ცალმხრივად მოშლილ იქნას სადაზღვეო ხელშეკრულება. ვინაიდან სადაზღვეო ხელშეკრულების დავალიანების საკითხზე, მათ შორის, დოკუმენტაციის მიწოდებაზე მხარეებს შორის მიმდინარეობდა წერილობითი კომუნიკაცია, მზღვეველს ქონდა მოლოდინი, რომ საბოლოო ჯამში, მოხდებოდა დამზღვევის მიერ სადაზღვეო პოლისის თანახმად ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. მთელი სადაზღვეო პერიოდის განმავლობაში, დამზღვევს შესაძლებლობა ქონდა ესარგებლა სადაზღვეო პოლისით ზარალის დადგომის შემთხვევაში.

40. კასატორის განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ სადაზღვეო პრემია არ იყო გადახდილი სადაზღვეო შემთხვევის დადგომისას, არ უნდა იქნეს გაგებული ისე, რომ მზღვეველი ასეთ მოცემულობაში არ აანაზღაურებდა ზარალს და ამოეფარებოდა სსკ-ის 816-ე მუხლს. მიუხედავად სადაზღვეო პრემიის გადაუხდელობისა, მზღვეველი მაინც ატარებს რისკს მთელი სადაზღვეო პერიოდის განმავლობაში და თუ შეიქმნება მოცემულობა, როდესაც არ არის გადახდილი სადაზღვეო პრემია და დადგა ზიანი, რეპუტაციის გაფრთხილების მიზნით, შესაძლოა მზღვეველმა აანაზღაუროს ზიანი.

41. კასატორს მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ გადაზღვევის ხელშეკრულების დედნის და მისი ნოტარიული წესით დამტკიცებული თარგმანის საქმიდან ამოღებით დაირღვა სსსკ-ის მე-4 მუხლი.

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

43. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

44. განსახილველ შემთხვევაში, სადავოა წარმოშობილია თუ არა სადაზღვევო ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებები მხარეებს შორის.

45. სადავო საკითხის ირგვლივ საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: გადამზიდველისა და ექსპედიტორის პასუხისმგებლობის დაზღვევის ხელშეკრულება-პოლისი და N17... ინვოისი ერთი მხრივ, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის და მეორე მხრივ, მოპასუხე მხარის დირექტორის მიერ არის ხელმოწერილი. გადამზიდველისა და ექსპედიტორის პასუხისმგებლობის დაზღვევის ხელშეკრულების თანახმად, სადაზღვევო პერიოდად 2014 წლის 19 დეკემბრიდან 2015 წლის 19 დეკემბრის პერიოდი განისაზღვრა. დამზღვევის მიერ გადასახდელი სადაზღვევო პრემიის ოდენობა 2700 აშშ დოლარის ოდენობით განისაზღვრა, რომელიც მოპასუხე კომპანიის ხელშეკრულებაში მითითებული გრაფიკის მიხედვით, ოთხ ნაწილად: 19.12.2014-მდე - 675 აშშ დოლარი, 19.03.2015-მდე - 675 აშშ დოლარი, 06.2015-მდე 675 აშშ დოლარი და 19.09.2015-მდე - 675 აშშ დოლარი, უნდა გადაეხადა. მოპასუხეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სადაზღვევო პრემია არ გადაუხდია.

46. დადგენილია, რომ 2015 წლის 20 მაისს სადაზღვევო კომპანიამ გაფრთხილების წერილით მიმართა მოპასუხეს და მოსარჩელის მიმართ არსებული დავალიანების გადახდა ორი კვირის ვადაში მოითხოვა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სსკ-ის 817-ე მუხლის თანახმად მზღვეველი იხსნიდა პასუხისმგებლობას აენაზღაურებინა ვადის გასვლის შემდეგ დამდგარი სადაზღვევო შემთხვევა. ასევე, იტოვებდა უფლებას თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში, მიემართა სასამართლოსათვის.

47. 2015 წლის 02 ივნისს სადაზღვევო კომპანიის 2015 წლის 20 მაისის შეტყობინების პასუხად, მოპასუხემ მოსარჩელისაგან მოქმედი პოლისისა და სადაზღვევო ხელშეკრულების ორი კვირის ვადაში მოწოდება მოითხოვა.

48. მხარეთა შორის წარმოშობილი დავის მოსაწესრიგებლად სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 815-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმად, დამზღვევი მხოლოდ მას შემდეგაა მოვალე გადაიხადოს სადაზღვევო შესატანი, რაც მზღვეველი დაზღვევის დამადასტურებელ საბუთს გადასცემს. ამასთანავე, 816-ე მუხლის მიხედვით, პირველი ან ერთჯერადი შესატანის დროულად გადახდამდე მზღვეველი თავისუფალია თავისი მოვალეობისგან.

49. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას სადავოდ ხდის კასატორი. მისი მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ძირითადი უზუსტობა მდგომარეობს დაზღვევის ხელშეკრულების რეალურ ხელშეკრულებად კვალიფიცირებაში. კასატორი ციტირებს სსკ-ის 802-ე მუხლს და განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლის და დაზღვევის სამართლის სხვა ნორმების შინაარსის გათვალისწინებით, დაზღვევის ხელშეკრულება არის არა რეალური, არამედ კონსესუალური ხელშეკრულება. კასატორი ციტირებს ასევე 799-ე მუხლის შინაარს და განმარტავს, რომ დაზღვევის ხელშეკრულება კონსესუალურია, რაც კარგად ჩანს აღნიშნული მუხლის დეფინიციიდან.

50. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორმა დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადინა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 815-ე მუხლის პირველი ნაწილი აწესრიგებს პირველ სადაზღვევო შესატანთან დაკავშირებულ შემთხვევებს და მიუთითებს, რომ აღნიშნული ვალდებულება უნდა შესრულდეს მხოლოდ დაზღვევის დამადასტურებელი საბუთის მიღების შემდეგ. სადაზღვევო პრაქტიკაში, როგორც წესი, პირველი სადაზღვევო შესატანის გადახდა ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე ხდება. თუმცა, თუ დამზღვევი სადაზღვევო შესატანს გადაიხდის და მზღვეველი უარს იტყვის პრემიის გაცემაზე, გადახდილი პრემია დაბრუნდება.

51. ამასთან, მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარეობს, რომ მზღვეველს არ გაუცია პოლისი. შესაბამისად, არც ხელშეკრულება დადების პრეზუმფცია არსებობს. ხელშეკრულების არარსებობის პირობებში ადგილი არც მზღვეველის მიერ რისკის ტარებას აქვს. შედეგად, პრემია გამომუშავებულად არ ჩაითვლება (შდრ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი (მუხლი 815-ე) http://www.gccc.ge).

52. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სსკ-ის 816-ე მუხლის თანახმად, დაზღვევის ხელშეკრულება რეალური ხელშეკრულებაა. დაზღვევის ხელშეკრულება ვალდებულებებს წარმოშობს არა მისი დადების ან სადაზღვევო პოლისის გაცემის, არამედ პირველი სადაზღვევო შენატანის განხორციელების მომენტიდან. (შდრ: 2013 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-1708-1602-2012, რომელშიც დაზღვევის ხელშეკრულება განიმარტა, როგორც რეალური ბუნების, ორმხრივ მავალდებულებელი გარიგება, ასევე იხ., სუსგ №ას-1308-1246-2014, 03 აპრილი, 2015 წელი). ის გარემოება, რომ მზღვეველის მოვალეობა წარმოიშობა არა მხარეთა შეთანხმების, არამედ პრემიის გადახდის მომენტიდან, დაზღვევის მნიშვნელოვან თავისებურებას წარმოადგენს და აქცევს მას რეალურ ხელშეკრულებად.

53. მოცემულ შემთხვევაში, სადაზღვევო კომპანია შეედავა დაზღვეულ პირს და მისგან სადაზღვევო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სრული თანხის ანაზღაურება მოითხოა (იხ., სარჩელის საგანი და საფუძველი), რასაც არ გააჩნია წარმატების პერსპექტივა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე.

54. ხოლო რაც შეეხება კასტორის პრეტენზიას, რომლითაც შედავებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 01 მაისით დათარიღებული საქმის მასალებიდან გადაზიდვის ხელშეკრულებისა და თანდართული ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანის ამოღების შესახებ საოქმო განჩინების კანონიერება, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არც ამ ნაწილშია წარმოდგენილი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეენზია.

55. შესაბამისად, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც, საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

56. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

57. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წიანმდებარე განჩინებაში.

58. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

59. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. კ. პ.“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს. კ. პ.“ უკან დაუბრუნდეს ელენე თბილელის მიერ 2019 წლის 25 თებერვალს საგადასახადო დავალება N0 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (359.10 ლარი) 251.37 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი