საქმე №ას-441-2019 5 ივნისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – მ. თ-ი, დ. თი, მ. (მ.) გ-ე (მოპასუხეები, აპელანტები)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ. მ-ი (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება სარჩელის უარყოფისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარება და საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია

აღწერილობითი ნაწილი:

1. მ. მ-ის (შემდეგში - მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) საკუთრებად საჯარო რეესტრში აღრიცხულია უძრავი ნივთი, მდებარე ქ. თბილისში, წ. I შესახვევი, კორპუსი .., ბინა 22 (შემდეგში - სადავო ნივთი ან სადავო უძრავი ქონება). უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია სამკვიდრო მოწმობა, დამოწმებული ნოტარიუსის მიერ. სადავო უძრავ ქონებას ფლობენ მოსარჩელის და, მ. თ-ი (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან პირველი კასატორი), მისი შვილი, დ. თ-ი (შემდეგში: მეორე მოპასუხე ან მეორე კასატორი) და რძალი - მ. გ-ე (შემდეგში: მესამე მოპასუხე ან მესამე კასატორი), რაც მესაკუთრის ნებას ეწინააღმდეგება.

2. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხის წინააღმდეგ, რომლითაც მოითხოვა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნეს სადავო უძრავი ნივთი და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში უძრავი ნივთი გადაეცეს მოსარჩელეს.

3. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ პირველი მოპასუხე ბინის პრივატიზაციის დროს, 1992 წელს, ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში და ყოველთვის ცხოვრობდა და დღემდე ცხოვრობს სადავო ბინაში, მიუხედავად ქორწინებისა.

4. პირველმა მოპასუხემ შეგებებული სარჩელი წარადგინა, რომლითაც მოითხოვა სადავო უძრავი ნივთის ¼ ნაწილზე საკუთრების უფლების აღირიცხვა საჯარო რეესტრში.

5. მოსარჩელემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის დროს შეგებებული სარჩელის ავტორი უკვე გათხოვილი იყო და თავის ოჯახთან ერთად წლების მანძილზე ცხოვრობდა არა სადავო მისამართზე, არამედ - სხვა მისამართზე თავის მეუღლესთან ერთად.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ნივთი და აღნიშნული უძრავი ნივთი გადაეცა მოსარჩელეს. შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8. 1992 წლის 21 აგვისტოს, სადავო ბინა პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის მამას, გ. მ-ს (შემდეგში - მამკვიდრებელი). მამკვიდრებელი გარდაიცვალა 1999 წლის 21 დეკემბერს და მისი დანაშთი ქონება, მათ შორის, სადავო ბინა, მემკვიდრეობით მიიღო მხარეთა დედამ, მამკვიდრებლის მეუღლემ, რომელიც გარდაიცვალა 2002 წლის 10 მაისს და მისი დანაშთი ქონება, მათ შორის, სადავო უძრავი ქონება, მემკვიდრეობით მიიღო მოსარჩელემ.

9. მოსარჩელის სახელზე გაცემული ორდერით დადგენილია, რომ მოსარჩელის ოჯახის წევრები 1966 წლის 18 ივნისს იყვნენ მეუღლე, და შვილები: პირველი მოპასუხე და მოსარჩელე. პირველი მოპასუხე ორდერის გაცემის დროს იყო 6 წლის. პირველმა მოპასუხემ იქორწინა 1979 წლის 27 ოქტომბერს და მას მიეკუთვნა მეუღლის გვარი.

10. საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის თანახმად, 1992 წლის 26 ივლისისთვის სადავო ბინაში ცხოვრობდნენ მამკვიდრებელი, მამკვიდრებლის მეუღლე და მოსარჩელე. მამკვიდრებლის მიერ ქ. თბილისის ისნის რაიონის N... საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის უფროსის სახელზე შედგენილი განცხადებით დადგენილია, რომ 1992 წელს მამკვიდრებლის ოჯახი შედგებოდა სამი სულისაგან (ს.ფ. 163, 165).

11. სასამართლომ დავა მოაწესრიგა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 170-ე, 172-ე, 168-ე და 312-ე მუხლებით. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი საფუძვლიანი იყო და სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ უნდა ყოფილიყო მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან.

12. იმავდროულად, საქალაქო სასამართლომ იმსჯელა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნაზე და მიიჩნია, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107-ე დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში, მათ მიერ, დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. ამავე დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებლის ნებაა, რომ საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცეთ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადების დროისათვის ამ სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები (თუნდაც არასრულწლოვნები) იყვნენ. სახელმწიფომ ყველა იმ მოქალაქეს, რომელიც დადგენილი წესით იყო შესახლებული ბინაში, დამქირავებელი იქნებოდა იგი, თუ მისი ოჯახის წევრი, მისცა საშუალება, გამხდარიყო ბინის მესაკუთრე. ამ დადგენილების თანახმად, ყველა პირი, ვინც პრივატიზაციის დროს ცხოვრობდა ბინაში, უნდა ჩაითვალოს ბინის თანამესაკუთრედ იმის მიუხედავად, თუ ოჯახის რომელი წევრის სახელზე მოხდა ბინის პრივატიზაცია, ვინაიდან, პრივატიზაციით სახელმწიფომ საკუთრების უფლება მიანიჭა ბინის ყველა დამქირავებელს. აღნიშნული ნორმატიული აქტი არ აყენებს საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არც ერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში. გამონაკლისია ისეთი შემთხვევები, როცა ოჯახის წევრები კანონით დადგენილი წესით უარს აცხადებენ საკუთრებაზე. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე მოპოვებული არ ჰქონდა, ვინაიდან იგი სადავო ბინის პრივატიზაციის დროს არ იყო ჩაწერილი სადავო ბინაში და იგი არ წარმოადგენდა სადავო ბინის პრივატიზაციის მომენტში ბინის დამქირავებელთან, მამკვიდრებელთან, მცხოვრებ პირს.

13. გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს; პირველმა მოპასუხემ აგრეთვე შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება.

15. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ:8-10-ში აღნიშნული და საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

16. სადავო უძრავი ნივთის ვინდიცირების მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში წარდგენილი სააპელაციო საჩივრის დასაბუთებულობის შემოწმებისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ აპელანტი სადავოდ ხდიდა, იმ გარემოებას, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია არამართლზომიერ მფლობელად და არასწორად დაადგინა მისი სადავო ფართიდან გამოსახლება, თუმცა, აპელანტმა მითითებული გარემოების საწინააღმდეგოდ შესაბამისი მტკიცებულებების სასამართლოსთვის წარმოდგენა ვერ შეძლო. სააპელაციო პალატის შეფასებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებობდა სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარემოებები, შესაბამისად პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხეების (თავდაპირველ სარჩელში) უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

17. რაც შეეხება შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის უარყოფის ნაწილში წარდგენილ სააპელაციო პრეტენზიას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოთხოვნა წარმოშობის საფუძველია საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილება.

18. სააპელაციო პალატამ საპრივატიზაციო დოკუმენტაციის საფუძველზე (ტ.1, ს.ფ. 163, 165, 168-171), დადგენილად მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორი პრივატიზაციის მომენტისათვის არ იყო ჩაწერილი და არ ცხოვრობდა სადავო ბინაში.

19. სასამართლოს მიერ საქართველოს ნოტარიუსთა პალატიდან გამოთხოვილი საპრივატიზაციო დოკუმენტაციით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ პრივატიზაციის მომენტისთვის სადავო ბინაში მამკვიდრებელი ცხოვრობდა თავის მეუღლესთან და შვილთან, მოსარჩელესთან ერთად.

20. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ №107 დადგენილებით, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეთა ბინის კონსტიტუციური უფლების რეალიზაციის დაჩქარების მიზნით დადგინდა მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში, მათ მიერ, დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის - პრივატიზაციის წესი. აღნიშნული დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამ დადგენილების გამოყენების ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის პრივატიზაციის დროს, ბინაში კანონით დადგენილი წესით ჩასახლებული და მცხოვრები ყველა პირი (ბინის დამქირავებლები და ამ დამქირავებლის ოჯახის წევრები), მათ შორის, არასრულწლოვანიც, ითვლება ბინის თანამესაკუთრედ, იმისდა მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე განხორციელდება ბინის პრივატიზაცია (იხ., სუსგ №ას-1206-1151-2013, 10 ივლისი, 2015 წ., პ-15; სუსგ №ას-997-1196-08, 31.03.2009წ.).

21. ამდენად, მითითებული დადგენილების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ უდავოდ გამოხატულია კანონმდებლის ნება, რომ საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადასცემოდათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადების დროისათვის ამ სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ. სახელმწიფომ ყველა იმ მოქალაქეს, რომელიც დადგენილი წესით იყო ჩასახლებული ბინაში, დამქირავებელი იქნებოდა იგი, თუ მისი ოჯახის წევრი, მისცა საშუალება, გამხდარიყო ბინის მესაკუთრე. ამ დადგენილების თანახმად, ყველა პირი, ვინც პრივატიზაციის დროს ცხოვრობდა ბინაში, უნდა ჩათვლილიყო ბინის თანამესაკუთრედ იმის მიუხედავად, თუ ოჯახის რომელი წევრის სახელზე მოხდებოდა ბინის პრივატიზაცია, ვინაიდან პრივატიზაციით სახელმწიფომ საკუთრების უფლება მიანიჭა ბინის ყველა დამქირავებელს და ოჯახის წევრს. თუ ამ უკანასკნელებს კანონით დადგენილი წესით უარი არ განუცხადებიათ საკუთრებაზე, ისინი ბინის მესაკუთრეებს წარმოადგენენ, მიუხედავად იმისა, იყვნენ თუ არა პრივატიზაციის ხელშეკრულების უშუალო მხარეები, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ პირი ამ ფართზე უფლებადაკარგულად იქნებოდა ცნობილი ან პრივატიზაციის პერიოდისათვის ამოწერილ იქნებოდა სადავო ბინიდან.

22. საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, დამქირავებლის ოჯახის წევრები, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ, დამქირავებლის თანაბრად სარგებლობენ ყველა უფლებით და ეკისრებათ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ყველა მოვალეობა. ამავე მუხლის მე-2 აბზაცით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად, დამქირავებლის ოჯახის წევრებს განეკუთვნებიან მასთან მუდმივად მცხოვრები დამქირავებლის მეუღლე, მათი შვილები და მშობლები.

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე (აპელანტი) ფართზე უფლებამოპოვებულ პირს არ წარმოადგენდა და მიიჩნია, რომ ამ არგუმენტის გასაქარწყლებლად აპელანტმა ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული შედავება.

24. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების, სარჩელის უარყოფის და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა.

25. კასატორები აღნიშნავენ, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს არასწორად აქვს გამოყენებული და განმარტებული სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლები, საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლი და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 01 თებრვლის №107 დადგენილება. მათი განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია 1966 წლის 18 ივნისს აღმასკომის მიერ გაცემულ სადავო ბინის ორდერზე, რომლითაც უდავოდ არის დადგენილი, რომ მამკვიდრებლის ოჯახის წევრები ბინის მიღების პერიოდში იყვნენ მისი მეუღლე და მათი შვილები და მიუხედავად პირველი მოპასუხის არასრულწლოვანებისა, იგი იყო ბინის კანონიერი მოსარგებლე. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ პირველი მოპასუხე არ ცხოვრობდა სადავო ბინაში, რადგან იგი არ იყო ჩაწერილი.

26. კასატორთა განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს რესპუბლიკის 1992 წლის 01 თებერვლის №107 დადგენილება, რომლის მიხედვითაც, კასატორის განცხადებით, სააპელაციო სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა არა ჩაწერის ფაქტზე, არამედ იმაზე მოპოვებული ჰქონდა თუ არა პირს საკუთრების უფლება ბინაზე.

27. კასატორები აგრეთვე მოითხოვენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 2 მარტის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც მათ უარი ეთქვათ მოწმეთა დაკითხვაზე და აღნიშნავენ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ და თბილისის სააპელაციო სასამართლომ შეზღუდეს მათი უფლებები და არ მისცეს მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა, რადგან მათ უარი ეთქვათ მოწმეთა დაკითხვაზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

29. მოცემულ საქმეზე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შესამოწმებლად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 აპრილის განჩინებით დაინიშნა ზეპირი განხილვა, 2019 წლის 6 მაისს. საქმის ზეპირი განხილვა ჩატარდა აგრეთვე 2019 წლის 21 მაისს. მხარეთა შორის მორიგება მიღწეული ვერ იქნა და საქმეზე საბოლოო შედეგის გამოცხადება გადაიდი 2019 წლის 5 ივნისს.

30. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები სადავოდ ხდიან მათი ბინიდან გამოსახლებას და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში სადავო ბინის მოსარჩელისათვის გადაცემას. მათ მიაჩნიათ, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლები, რასაც საკასაციო პალატა არ ეთანხმება და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი (იხ., სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი, 2017 წელი; Nას-877-825-2010, 28 დეკემბერი, 2010 წელი). ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით). საქმეზე დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მოითხოვს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ნივთის გამოთხოვას.

31. ამდენად, აღძრულია ვინდიკაციური სარჩელი, რომლის სამართლებრივი წინაპირობები გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან.

32. სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ნივთის ფლობის უფლება. სხვისი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის უფლება მესაკუთრის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი უფლებაა და მისი უზრუნველყოფა ხდება სავინდიკაციო სარჩელის შეტანის გზით. მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ შემთხვევაში, სამი წინაპირობის არსებობისას არის შესაძლებელი: პირველი, უნდა არსებობდეს ნივთის მესაკუთრე, მეორე უნდა არსებობდეს ნივთის მფლობელი და მესამე, მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება (იხ.,¹სუს დიდი პალატის გადაწყვეტილება 3კ-624-02, 09 სექტემბერი, 2002).

33. რაც შეეხება მოსარჩელის უფლებას სადავო ბინაზე და სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობების არსებობას, დადგენილია, რომ 1992 წლის 21 აგვისტოს, სადავო ბინა პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა მამკვიდრებელს, რომელიც გარდაიცვალა 1999 წლის 21 დეკემბერს და მისი დანაშთი ქონება, მათ შორის, სადავო ბინა, მემკვიდრეობით მიიღო მხარეთა დედამ, მამკვიდრებლის მეუღლემ, რომელიც გარდაიცვალა 2002 წლის 10 მაისს და მისი დანაშთი ქონება, მათ შორის, სადავო უძრავი ქონება, მემკვიდრეობით მიიღო მოსარჩელემ.

34. მამკვიდრებლის სახელზე გაცემული ორდერით დადგენილია, რომ მამკვიდრებლის ოჯახის წევრები 1966 წლის 18 ივნისს იყვნენ მეუღლე, და შვილები: პირველი მოპასუხე და მოსარჩელე. პირველი მოპასუხე ორდერის გაცემის დროს იყო 6 წლის. პირველმა მოპასუხემ იქორწინა 1979 წლის 27 ოქტომბერს და მას მიეკუთვნა მეუღლის გვარი. ამდენად, დადგენილია, რომ პირველი მოპასუხე დაქორწინდა 1979 წლის 27 ოქტომბერს, ხოლო სადავო ბინის პრივატიზაცია განხორციელდა 1992 წლის აგვისტოს.

35. საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის თანახმად, 1992 წლის 26 ივლისისთვის სადავო ბინაში ცხოვრობდნენ მამკვიდრებელი, მამკვიდრებლის მეუღლე და მოსარჩელე. მამკვიდრებლის მიერ ქ. თბილისის ისნის რაიონის N... საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის უფროსის სახელზე შედგენილი განცხადებით დადგენილია, რომ 1992 წელს მამკვიდრებლის ოჯახი შედგებოდა სამი სულისაგან (ს.ფ. 163, 165).

36. სასამართლოს მიერ საქართველოს ნოტარიუსთა პალატიდან გამოთხოვილი საპრივატიზაციო დოკუმენტაციით დასტურდება, რომ პრივატიზაციის მომენტისთვის სადავო ბინაში მამკვიდრებელი ცხოვრობდა თავის მეუღლესთან და შვილთან, მოსარჩელესთან ერთად. აღნიშნული გარემოება დასტურდება როგორც თავად მამკვიდრებლის წერილობითი განცხადებით, ასევე იმ გარემოებითაც, რომ სადავო ბინის მამკვიდრებლის სახელზე პრივატიზაციისთვის გაცემულია მამკვიდრებლის ოჯახის წევრების, მამკვიდრებლის მეუღლისა და მოსარჩელის თანხმობები (ს.ფ. 165, 168, 170). პირველი მოპასუხის თანხმობა საპრივატიზაციო დოკუმენტაციაში არ იძებნება, რაც ადასტურებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ პირვატიზაციის მომენტისათვის პირველი მოპასუხე არ იყო ჩაწერილი სადავო ბინაში და არ წარმოადგენდა მამკვიდრებელთან ერთად მცხოვრებ პირს. პირველმა მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, რომელიც ნოტარიუსთა პალატიდან სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი მტკიცებულებების საწინააღმდეგოდ, დაადასტურებდა პირველი მოპასუხის პრივატიზაციის მომენტში სადავო ბინაში რეგისტრაციისა და სადავო ბინის დამქირავებელთან, მამკვიდრებელთან ცხოვრების ფაქტს.

37. მაშასადამე, საკასაციო პალატას მიაჩნია მოცემულ საქმეზე განხორციელებულია ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ყველა წინაპირობები.

38. რაც შეეხება პირველი მოპასუხის მიერ აღძრული შეგებებული სარჩელის უარყოფას, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო უძრავ ნივთზე პრივატიზაციის განხორციელების დროს პირველი მოპასუხე უფლებამოპოვებულ პირად მიჩნეული ვერ იქნება (იხ., ამ განჩინების პპ: 33-36), რაც წარუმატებელს ხდის შეგებებული სარჩელს. საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა წარმოშობილია საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილების საფუძველზე და აღნიშნული დადგენილების პირველი ნაწილი საკუთრების მოპოვების სამართლებრივ შედეგს უკავშირებს საცხოვრებელი სახლის (ბინა) დაკავების ფაქტს. ნორმის მიხედვით „ ..პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას..“; ამავე დადგენილების მე-5 ნაწილის თანახმად, „საცხოვრებელი სახლი უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან“. მაშასადამე, 107-ე დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, პირველ მოპასუხეს ევალებოდა იმის დამტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის წარმოადგენდა ბინის დამქირავებელს, მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ბინით (შდრ: სუსგ №ას-471-471-2018, 28 თებერვალი, 2019 წელი; №ას-1765-2018, 7 მარტი, 2019 წელი), რაც მის მიერ ვერ იქნა უზრუნველყოფილი დასაშვები მტკიცებულებების სასამართლოსათვის წარდგენის გზით (იხ., ამ განჩინების პპ: 33-36).

39. კასატორები აგრეთვე მოითხოვენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 2 მარტის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც მათ უარი ეთქვათ მოწმეთა დაკითხვაზე და აღნიშნავენ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ და თბილისის სააპელაციო სასამართლომ შეზღუდეს მათი უფლებები და არ მისცეს მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა, რადგან მათ უარი ეთქვათ მოწმეთა დაკითხვაზე.

40. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ვერც ამ ნაწილშია წარმოდგენილი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). განსახილველ შემთხვევაში, მოთხოვნა წარმოშობილია საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილების სამართლებრივი საფუძვლიდან, აღნიშნული დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, მოსარჩელეს უნდა ემტკიცებინა, რომ სადავო ბინის პრივატიზების დროისათვის იგი წარმოადგენდა ბინის დამქირავებელს, მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ბინით, რომ გამარტივებული წესით მოეპოვებინა მასზე საკუთრების უფლება. დადგენილია, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ დაასაბუთა სადავო მისამართზე მისი ცხოვრების ფაქტობრივი გარემოება პრივატიზების დროისათვის. შესაბამისად, მიჩნეული იქნა, რომ იგი არ წარმოადგენდა ფართზე უფლებამოპოვებულ პირს, ხოლო ამ არგუმენტის გასაქარწყლებლად მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებები არარელევატურია.

41. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

42. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მოცემულ სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

43. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

44. იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორებს გადავადებული ჰქონდათ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა (იხ., საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 28 მარტის განჩინება) 325 ლარის ოდენობით, ხოლო საკასაციო საჩივარი დატოვებულია განუხილველად დაუშვებლობის გამო, სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, კასატორებს უნდა დაეკისროთ მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის 30%, რაც შეადგენს 97.5 ლარს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. თ-ის, დ. თ-ის, მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. კასატორებს: მ. თ-ს (პ/ნ 01029...), დ. თ-ს (პ/ნ 0101....), მ. გ-ეს (პ/ნ 12001...) დაეკისროთ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 97.5 ლარის გადახდა. თანხა შეტანილ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე