საქმე №ას-431-2019 5 ივნისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ჯ. ს-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. და ი. ვ-ები (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 22 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ჯ. ს-მა (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. და ი. ვ-ების (შემდგომში – მოპასუხე) მიმართ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ საბაზრო ღირებულების 25%-ის კომპენსაციის თანხის გადახდის გარეშე.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 1963 წელს მისმა მშობლებმა შინაურული ხელწერილის გაფორმების გზით, 2500 მანეთად იყიდეს უძრავი ქონება. საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შინაურული ხელწერილი გაფორმდა მოსარჩელის მამასთან. ამასთან, რამდენადაც მესაკუთრემ არ იცოდა წერა, ხელშეკრულება შეადგინა მისმა შვილმა. მოსარჩელე თავისი მშობლების მემკვიდრეა, რადგან მისმა ძმამ კუთვნილი წილი მას დაუთმო.

3. 1963 წლიდან დღემდე აღნიშნულ ქონებით სარგებლობს მოსარჩელის ოჯახი და იხდის კომუნალურ გადასახადებს. ქონების მესაკუთრე 1964 წლის 2 თებერვალს გარდაიცვალა, მისი მემკვიდრე გახდა შვილი, რომლის მემკვიდრეებს 1964 წლიდან დღემდე სამკვიდრო არ მიუღიათ, რის გამოც მოსარჩელემ მიმართა სასამართლოს საცხოვრებელი სადგომის უმკვიდროდ ცნობისა და საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის მოთხოვნით.

4. მითითებულ სამოქალაქო საქმეზე სავარუდო მემკვიდრეებმა წარმოადგინეს შესაგებელი და განაცხადეს, რომ აპირებენ სამკვიდროს მიღებას და მოსარჩელეს გადაუხდიდნენ თანხას, მაგრამ უშედეგოდ, 2015 წლის 2 ნოემბერს გავიდა ხანგრძლივი დრო, მათ არ უცდიათ მოეგვერებინათ ურთიერთობა მოსარჩელის ოჯახთან. მისმა დედამ ხის ფიცრული ღია აივანი დაშალა, ააშენა კაპიტალური კედელი, გადახურა ოთახი, ხის აივანი გააკეთა შემინულ კაპიტალურ აივნად, ეზოში ხის ფიცრული დაშალა და მის ნაცვლად ააშენა, მიაშენა და მოაწყო ცალკე სველი წერტილები.

მოპასუხის პოზიცია:

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ხელწერილი არ არის სათანადო ფორმით შედგენილი და მისი შინაარსი არ ასახავს რეალობას. ხელწერილს აწერს ხელს არა მესაკუთრე, არამედ მისი შვილი. აღნიშნული დოკუმენტის თანახმად, ქონების სანაცვლოდ, მხარეს უნდა მიეღო 2500 მანეთი და შედეგად უფლება გააჩნდა, 2 წლის ვადით ესარგებლა სადგომით. თანხის გადახდა ამ ხელწერილით არ დასტურდება. მოპასუხეთა განმარტებით, მოსარჩელესა და მის ძმას არ აქვთ მიღებული მამის სამკვიდრო. ამასთან, სამკვიდრო არც მოსარჩელის დედას მიუღია, რადგან განქორწინებული იყო. მართალია, მოსარჩელემ მიიღო დედის მემკვიდრეობა, თუმცა მამკვიდრებელი სადავო ქონების შემძენი არ ყოფილა და იგი სამკვიდრო აქტივში არ განიხილება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 22 იანვრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების შესაბამისად, სადავო სახლთმფლობელობა მოიცავს არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 203.08 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, მათ შორის: ლიტერი „ა“ მოიცავს 122.51 კვ.მ საცხოვრებელი ფართს და 80.57 კვ.მ დამხმარე ფართს ასევე, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, არსებული 222.41 კვ.მ ფართს; ლიტერ „ვ“ მოიცავს, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, არსებულ 23.10 კვ.მ საცხოვრებელ ფართს; ლიტერ „დ“ – უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, არსებულ 35.01 კვ.მ საცხოვრებელ ფართს; ლიტერ „ბ-ტ-კ-მ-ც-ვ“ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებულ 71.80 კვ.მ დამხმარე ფართს; ლიტერი „გ“ – უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, არსებულ 65 კვ.მ დამხმარე ფართს.

9. აღნიშნული სახლთმფლობელობის მესაკუთრე/მოსარგებლეებად მითითებულია სამი თანამესაკუთრე 1/3-1/3 ნაწილებით, მათ შორის, სადავო ქონების მესაკუთრე.

10. აღნიშნული ნივთი მოიცავს 775 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებს – №1-დან №19-ის ჩათვლით.

11. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1969 წლის 4 იანვარს სადავო ქონების მესაკუთრის შვილსა და მოსარჩელის მამას შორის გაფორმდა შინაურული ხელწერილი, რომლის ფარგლებშიც მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოსარჩელის მამა, 2500 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ, 2 წლის ვადით „ასტუპნოის“ პირობით ესარგებლა სადავო უძრავი ნივთით, ხელშეკრულებით ასევე განისაზღვრა მოსარჩელის მამის ვალდებულება, ყოველთვიურად გადაეხადა 8 მანეთი შუქითა და წყლით სარგებლობისათვის.

12. მოსარჩელის მშობლები არიან დაქორწინდნენ 1962 წლის 30 იანვარს, ხოლო განქორწინდნენ 1980 წლის 16 აპრილს. მოსარჩელის გარდა ჰყავდათ ვაჟი.

13. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის შესაბამისად, მოსარჩელის დედა 1995 წლიდან რეგისტრირებულია სადავო მისამართზე. სს „თელასის“ მიერ გაცემული ინფორმაციის შესაბამისად, აღნიშნულ მისამართზე კონკრეტული სააბონენტო ნომრით 1996 წლიდან რეგისტრირებულია მოსარჩელის გვარი. მოპასუხეები ადასტურებენ მოსარჩელის დედის სადავო მისამართზე ცხოვრების ფაქტს და არ უარყოფენ გათხოვებამდე მოსარჩელის იქვე ცხოვრებას. მოსარჩელე დღეის მდგომარეობითაც რეგისტრირებულია მითითებულ მისამართზე.

14. სახლთმფლობელობის შესაბამისი სადავო წილის მესაკუთრე გარდაიცვალა 1964 წლის 2 თებერვალს. მისი სამკვიდროსა და ანდერძის თაობაზე ინფორმაცია არ მოიპოვება არც ერთიანი ელექტრონული სამემკვიდრეო რეესტრში და არც ანდერძების ერთიან ელექტრონულ რეესტრში. მესაკუთრის შვილი გარდაიცვალა 1977 წლის 25 სექტემბერს. ამ უკანასკნელის მემკვიდრეები არიან მოპასუხეები. სამკვიდრო აქტივი მოიცავდა მესაკუთრის შვილის სამკვიდროში შემავალი მთელი სახლთმფლობელობის 1/3 წილს შესაბამის მიწის ნაკვეთთან ერთად, რომელიც ირიცხება 1964 წლის 2 თებერვალს გარდაცვლილი მესაკუთრის სახელზე, რომლის მემკვიდრეც იყო 1977 წლის 25 სექტემბერს გარდაცვლილი შვილი. მან სიცოცხლეში ვერ გადაიფორმა კუთვნილი სამკვიდრო. მესაკუთრის სახელზე რიცხული დანაშთი სადავო ქონება მემკვიდრეობის საფუძველზე მიეკუთვნა მოპასუხეებს.

15. მოსარჩელის მამა გარდაიცვალა 2009 წლის 21 აპრილს. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება ინფორმაცია მისი სამკვიდროს თაობაზე. მოსარჩელის დედა გარდაიცვალა 2013 წლის 5 ნოემბერს, რომლის სამკვიდროც მიიღო მოსარჩელემ.

16. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2012 წლის 10 თებერვლის ექპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, შენობა-ნაგებობიდან განმცხადებლის მიერ მითითებული, ნახევარსარდაფში მდებარე ფართი შეადგენს 32.52 კვ.მ-ს, ეზოში მდებარე სველი წერტილის ფართი კი, – 4.48 კვ.მ-ს, ექსპერტიზაზე შესაფასებლად წარდგენილი უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება 2012 წლის თებერვლის თვის მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენდა 18 513 ლარს.

17. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2015 წლის 7 დეკემბრის დასკვნის შესაბამისად, სადავო საცხოვრებელ სახლში შესრულებული სამუშაოებისათვის ამჟამინდელი მდგომარეობით საჭირო ჩასატარებელი სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება განისაზღვრა საორიენტაციოდ 10 239.10 ლარით. ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია, რომ გამოსაკვლევი ობიექტი არის საცხოვრებელი სახლი, რომელიც წარმოადგენს ერთსართულიან კაპიტალურ ნაგებობას. საკვლევი სახლი არის ერთოთახიანი ბინა. მას გააჩნია დამხმარე სათავსები (სამზარეულო, ლოჯიის ტიპის შემინული აივნიდან ცალკე მდგომი სველი წერტილები). დასკვნაში აღნიშნულია, რომ ექსპერტიზის ჩატარების დროს შესაფასებელ ბინაში ჩატარებული იყო რიგი ძველი სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოები. ექსპერტის მიერ გაიზომა წარდგენილ განცხადებაში ჩამოთვლილი სამუშაოების მოცულობა, კერძოდ: ტიხრების მოწყობის, შელესვითი, სახურავის მოწყობის, წყალსადენ-კანალიზაციის სამუშაოები, იატაკების და ჭერების მოწყობის, სამღებრო, კარ-ფანჯრების მოწყობის, ელსამონტაჟო და სხვა სამუშაოები.

18. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 აგვისტოს დასკვნის შესაბამისად, ექსპერტიზაზე შესაფასებლად წარდგენილი 21.96 კვ.მ ოთახის საბაზრო ღირებულება, 2016 წლის 4 აგვისტოს მდგომარეობით, საორიენტაციოდ შეადგენდა 6 522 აშშ დოლარს, ხოლო 15.04 კვ.მ-ს (შესასვლელი, სამზარეულო, აბაზანა-საპირფარეშო) საბაზრო ღირებულება – 4 903 აშშ დოლარს.

19. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) 105-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის მტკიცებას, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მამამ ხელშეკრულება გააფორმა არა უძრავი ნივთის მესაკუთრესთან – პეტროს ვართანიანთან, არამედ მის შვილთან, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი, განეკარგა სხვის საკუთრებაში არსებული ნივთი.

20. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 1969 წლის 4 იანვარს მესაკუთრის შვილსა და მოსარჩელის მამას შორის გაფორმდა შინაურული ხელწერილი, რომლის ფარგლებშიც მხარეები შეთანხმდნენ, 2500 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ, 2 წლის ვადით, მოსარჩელის მამას ესარგებლა სადავო უძრავი ნივთით, ამავე ხელშეკრულებით ასევე განისაზღვრა მოსარჩელის მამის ვალდებულება, რომ ყოველთვიურად გადაეხადა 8 მანეთი ელექტროენერგიისა და წყლით სარგებლობისათვის. დადგენილია და მხარეები არ დავობენ, რომ მესაკუთრის არ იყო სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების შესაბამისადაც, უძრავი ნივთის 1/3 ნაწილის მესაკუთრე/მოსარგებლეებად მითითებულია თავად მესაკუთრე. ამდენად, პალატის შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად იმსჯელა, რომ განკარგვა განხორციელდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ, რომელიც, მესაკუთრის თანხმობის გარეშე, არ იყო უფლებამოსილი, განეკარგა სხვისი ქონება, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით არ დგინდება აპელანტის პოზიციის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მესაკუთრემ არ იცოდა წერა-კითხვა და ხელშეკრულებაზე ხელი მისმა შვილმა ამის გამო მოაწერა, მეტიც, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარდაცვალების მოწმობით არ დასტურდება არც ის ფაქტი, რომ მესაკუთრეს ჰქონდა სკლეროზი და შვილის ახორციელებდა მის მეურვეობას. ამდენად, პალატის შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულიად მართებულად მიიჩნია, რომ ხსენებული ხელშეკრულება სადგომის მესაკუთრესთან არ გაფორმებულა.

21. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ხელწერილი უფლებამისილი პირის მიერ დადებულ ხელშეკრულებადაც რომ ჩაითვალოს, მაინც შეუძლებელია იმ დასკვნის გაკეთება, რომ მესაკუთრემ აღნიშნული ფართი გარიგებით საკუთრებაში გადასცა მოსარჩელის მამას. მასში საუბარია 2 წლის ვადით „ასტუპნოის“ პირობით სარგებლობაზე, რაც თავისთავად გამორიცხავს საკუთრების უფლების გადასვლას სადავო ფართზე. ხოლო მითითება იმაზე, რომ მან ხელწერილში მოხსენიებულია ტერმინი „გაყიდვა“, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ნასყიდობა შესაძლებელია, მოხდეს არა მხოლოდ კონკრეტული ნივთის, არამედ უფლებისაც, რაც ცალსახად ჩანს სადავო მტკიცებულწებიდან. საკუთრების უფლების დროებით გადაცემა შეიძლება მოხდეს მხოლოდ მკაცრად განსაზღვრულ შემთხვევებში (მაგალითად აღნაგობის უფლება), რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

22. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის, მე-2 მუხლის „ვ“ პუნქტის თანახმად, კომპენსაცია არის თანხა, რომელიც გამოიანგარიშება საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების შესაბამისი პროცენტის სახით. ამასთანავე, მოსარგებლის მიერ გადასახდელი კომპენსაციის დადგენისას საცხოვრებელი სადგომის ღირებულებას აკლდება მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და საცხოვრებელი სადგომის სხვა არსებითი გაუმჯობესების ღირებულება. მოსარგებლისათვის გადასახდელი კომპენსაციის დადგენისას საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების (მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და საცხოვრებელი სადგომის სხვა არსებითი გაუმჯობესების ღირებულების გამოკლებით) შესაბამის პროცენტს ემატება მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და საცხოვრებელი სადგომის სხვა არსებითი გაუმჯობესების ღირებულების სრული ოდენობა.

23. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არ არის ის გარემოება, რომ მოსარჩელის დედა სადავო მისამართზე ცხოვრობდა. კონკრეტულ მისამართზე მისი 1995 წლიდან რეგისტრაცია დასტურდება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის საინფორმაციო ბარათითაც. საქმეში წარმოდგენილი კომუნალური მომსახურების ქვითრებითაც დასტურდება, რომ კომუნალური მომსახურების მიღებასა და გადახდას ახორციელებდა აპელანტის ოჯახი. მხარეები არც იმაზე დავობენ, რომ მოსარჩელე გათხოვებამდეც ცხოვრობდა მითითებულ მისამართზე. მან სადავო საცხოვრებელი სადგომი გააუმჯობესა, თუმცა მოსარჩელის დედა არ იყო სადავო ქონებით მოსარგებლის სტატუსის მატარებელი პირი.

24. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ იგი სრულად უნდა გათავისუფლდეს კანონით დადგენილი კომპენსაციის გადახდისაგან.

25. ექსპერტიზის დასკვნების მიხედვით, სადავო საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 11 425 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, ხოლო მოსარჩელის ოჯახის მიერ სადავო ფართზე განხორციელებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულება შეადგენს 10 239.10 ლარს. კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, კომპენსაციის ოდენობის გამოთვლისას ქონების საბაზრო ღირებულებას (კონკრეტულ შემთხვევაში – 11 425 აშშ დოლარს) აკლდება მოსარგებლის მიერ განხორციელებული სარემონტო სამუშაოების ჯამური ღირებულება (10 239.10 ლარი) და მიღებული სხვაობის შესაბამისი პროცენტი არის კომპენსაციის ის ოდენობა, რაც უნდა გადახდეს ქონებით მოსარგებლეს მესაკუთრის სასარგებლოდ.

26. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ კანონმდებელი კომპენსაციის ოდენობის გამოთვლისას მხედველობაში არ იღებს უშუალოდ სარემონტო სამუშაოების შესაბამის ღირებულებას, რადგან, თუ დადასტურდა, რომ მოსარგებლის მიერ გაღებულია ხარჯი სარემონტო სამუშაოების განხორციელებისათვის, აღნიშნულ ნაწილში მესაკუთრეს ვერ მიეკუთვნებოდა კომპენსაცია, რამეთუ მესაკუთრე უფლებამოსილია, კანონის მიზნიდან გამომდინარე, მოითხოვოს კომპენსაცია, მის საკუთრებაში არსებული ქონებიდან გამომდინარე, და არა სარემონტო სამუშაოების შედეგად გაუმჯობესებული ქონებიდან გამომდინარე.

27. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ კომპენსაცია გამოითვლება ქონების საბაზრო ღირებულებას გამოკლებული მოსარგებლის მიერ სარემონტო სამუშაოების განხორციელებისათვის გაწეული ხარჯებისა და მიღებული სხვაობის შესაბამისი კანონით დადგენილი პროცენტით, შესაბამისად, მიუხედავად განხორციელებული სარემონტო სამუშაოების მოცულობისა და ჯამური ღირებულებისა, იგი ვერასდროს ვერ წარმოშობს მოსარგებლის უფლებას, უარი თქვას შესაბამისი ქონების საკუთრებაში გადაცემისათვის დადგენილის კომპენსაციის გადახდაზე, რადგანაც იგი საკუთრებაში იღებს იურიდიულად სხვის კუთვნილ ქონებას, რის სანაცვლოდაც მოსარგებლე ვალდებულია, შესაბამისი ქონების თავდაპირველი იერსახიდან გამომდინარე, გადაუხადოს მესაკუთრეს კომპენსაცია, მით უფრო იმ შემთხვევაში, როდესაც დადგენილია, რომ აპელანტი არ წარმოადგენს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ სუბიექტს ან მის უფლებამონაცვლეს, რომელიც უფლებამოსილია, მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა კომპენსაციის გადახდის გარეშე.

28. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა სარჩელი, ვერც სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში აპელანტმა ვერ დაასაბუთა საკუთარი პოზიციის საფუძვლიანობა, შესაბამისად, არ არსებობს სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

29. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:

30. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა 1969 წლის 4 იანვრის ხელწერილი. მოპასუხეებს აღნიშნული ხელწერილი სადავოდ არ გაუხდიათ და არც კალიგრაფიული ექსპერტიზის ჩატარება მოუთხოვიათ, სასამართლომ კი თავისი ინიციატივით მიიჩნია იგი სადავოდ,

31. სსკ-ის 338-ე მუხლის საფუძველზე ხელწერილის შინაარსის შეფასების შედეგად კასატორმა განმარტა, რომ ზემოხსენებული ხელშეკრულება თავისი შინაარსით წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებას, ხოლო მოსარჩელე სადავო ფართის მოსარგებლეა.

32. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტი და არასწორად დაიანგარიშა კომპენსაციის ოდენობა, რომლის გადახდის სანაცვლოდ, მოსარჩელე უნდა გახდეს სადგომის მესაკუთრე, კერძოდ, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2012 წლის 10 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ქ. თბილისში, ნახევარსარდაფში მდებარე ფართისა და ეზოში არსებული სველი წერტილის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 18 513 ლარს, 2015 წლის 7 დეკემბრის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება განისაზღვრა 10 239.10 ლარით, 2016 წლის 5 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ოთახის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 6 522 აშშ დოლარით, ხოლო მოსარგებლის მიერ მიშენებული შესასვლელისა და სველი წერტილების საბაზრო ღირებულება – 4 903 აშშ დოლარს.

33. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომის ღირებულება უნდა განისაზღვროს 11 425 აშშ დოლარით, კომპენსაცია – 25% შეადგენს 2856 აშშ დოლარს, რასაც უნდა გამოაკლდეს საცხოვრებელი სადგომის არსებითი გაუმჯობესების, მიშენება-დაშენებისთვის გაწეული ხარჯები 1 კვ.მ ფიცრული საპირფარეშოს ადგილზე კაპიტალურად აშენებული სველი წერტილების ღირებულება – 4903 აშშ დოლარი და ნახევრადსარდაფის ჭერის ამაღლების, სახურავისა და ხის შემინული აივნის კაპიტალურ შენობად, ასევე, სამზარეულოს აშენების ხარჯი – 10 239 ლარი. ამასთან, კასატორმა მიუთითა, რომ რადგან აღნიშნული ხარჯი კომპენსაციის ოდენობას აღემატება, მოსარჩელე თავისუფლდება კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებისაგან.

34. კასატორმა იშუამდგომლა საქმეზე ახალი მტკიცებულების დართვის შესახებ, რომელიც დაადასტურებს, რომ მოსარჩელის მამის სამკვიდრო მის შვილებს ეკუთვნით.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 მარტის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

36. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

37. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1969 წლის 4 იანვარს სადავო ქონების მესაკუთრის შვილსა და მოსარჩელის მამას შორის გაფორმდა შინაურული ხელწერილი, რომლის ფარგლებშიც მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოსარჩელის მამა, 2500 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ, 2 წლის ვადით „ასტუპნოის“ პირობით ესარგებლა სადავო უძრავი ნივთით, ხელშეკრულებით ასევე განისაზღვრა მოსარჩელის მამის ვალდებულება, ყოველთვიურად გადაეხადა 8 მანეთი შუქითა და წყლით სარგებლობისათვის.

38. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის შესაბამისად, მოსარჩელის დედა 1995 წლიდან რეგისტრირებულია სადავო მისამართზე. სს „თ.“ მიერ გაცემული ინფორმაციის შესაბამისად, აღნიშნულ მისამართზე კონკრეტული სააბონენტო ნომრით 1996 წლიდან რეგისტრირებულია მოსარჩელის გვარი. მოპასუხეები ადასტურებენ მოსარჩელის დედის სადავო მისამართზე ცხოვრების ფაქტს და არ უარყოფენ გათხოვებამდე მოსარჩელის იქვე ცხოვრებას. მოსარჩელე დღეის მდგომარეობითაც რეგისტრირებულია მითითებულ მისამართზე.

39. სახლთმფლობელობის შესაბამისი სადავო წილის მესაკუთრე გარდაიცვალა 1964 წლის 2 თებერვალს. მისი სამკვიდროსა და ანდერძის თაობაზე ინფორმაცია არ მოიპოვება არც ერთიანი ელექტრონული სამემკვიდრეო რეესტრში და არც ანდერძების ერთიან ელექტრონულ რეესტრში. მესაკუთრის შვილი გარდაიცვალა 1977 წლის 25 სექტემბერს. ამ უკანასკნელის მემკვიდრეები არიან მოპასუხეები. სამკვიდრო აქტივი მოიცავდა მესაკუთრის შვილის სამკვიდროში შემავალი მთელი სახლთმფლობელობის 1/3 წილს შესაბამის მიწის ნაკვეთთან ერთად, რომელიც ირიცხება 1964 წლის 2 თებერვალს გარდაცვლილი მესაკუთრის სახელზე, რომლის მემკვიდრეც იყო 1977 წლის 25 სექტემბერს გარდაცვლილი შვილი. მან სიცოცხლეში ვერ გადაიფორმა კუთვნილი სამკვიდრო. მესაკუთრის სახელზე რიცხული დანაშთი სადავო ქონება მემკვიდრეობის საფუძველზე მიეკუთვნა მოპასუხეებს.

40. მოსარჩელის მამა გარდაიცვალა 2009 წლის 21 აპრილს. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება ინფორმაცია მისი სამკვიდროს თაობაზე. მოსარჩელის დედა გარდაიცვალა 2013 წლის 5 ნოემბერს, რომლის სამკვიდროც მიიღო მოსარჩელემ.

41. წინამდებარე საკასაციო საჩივარში მხარემ განმარტა, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა 1969 წლის 4 იანვრის ხელწერილი, როდესაც მოსარჩელეს სადავო სადგომით მოსარგებლის სტატუსი არ მიანიჭა. ასევე, არასწორია პალატის მსჯელობა კომპენსაციასთან დაკავშირებით.

42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

43. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

44. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი (ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს), მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი (მოსარგებლე – პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით), 3.1. (მოსარგებლე, რომელმაც მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადო წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება და რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს, უფლებამოსილია სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვოს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა (ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ სარჩელი), ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილება საჯარო რეესტრში შესაბამისი რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველია) და 5.2. მუხლებიდან (საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა) გამომდინარეობს (იხ. სუსგ 25.09.2018წ. საქმე №ას-781-781-2018).

45. გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ თავისი შინაარსით არატიპიურ სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა და იგი საბჭოთა სინამდვილეში ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის სახით არსებობდა. ეს სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეიცავდა სხვადასხვა გარიგების ნიშნებს (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა), თუმცა ამავდროულად რადიკალურად განსხვავდებოდა მათგან თავისი შინაარსით და სპეციფიკური პირობებით, კერძოდ, მისი არსებობისას: მოსარგებლე მესაკუთრეს ერთჯერადად უხდიდა გარკვეული რაოდენობის თანხას ფართის სარგებლობაში მიღების სანაცვლოდ, ამასთან, მესაკუთრეს ყოველთვიურად უხდიდა ბინის ქირასაც; მოსარგებლე რეგისტრირდებოდა საცხოვრებელ ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს; მესაკუთრის მიერ თანხის დაბრუნების შემთხვევაში მოსარგებლე ვალდებული იყო, გამოეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი, თუმცა ხშირ შემთხვევებში, მესაკუთრე თანხას ვერ აბრუნებდა, ურთიერთობა ხანგრძლივ ხასიათს იღებდა და უფლება მემკვიდრეებზე გადადიოდა; მესაკუთრის მიერ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლების გადაცემა მოსარგებლეზე ფაქტობრივად ხდებოდა „სამუდამოდ“, ანუ ეს ურთიერთობა არ ატარებდა დროებით (ხანმოკლე) ხასიათს; ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე იძენდა დათმობილი სარგებლობის უფლების გასხვისების შესაძლებლობასაც, რაც მოსარგებლეთა შეცვლას იწვევდა. ამ სპეციფიკური ნიშნებიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების სუბიექტთა სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგება მსგავსი ხელშეკრულებების (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) ნორმებით შეუძლებელი იყო და კანონმდებელმაც სპეციალური კანონით მოწესრიგებას დაუქვემდებარა. ამასთან, ამ კანონით რეგულირდება მხოლოდ ის ურთიერთობები, რომლებიც ზემოთ დასახელებულ ნიშნებს უტყუარად შეიცავენ, შესაძლებელია ეს ნიშნები არსებობდეს კუმულატიურადაც ან მხოლოდ ზოგიერთი მათგანის სახითაც (იხ. სუსგ 17.02.2017წ. საქმე №ას-1115-1072-2016).

46. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილი, რომელზეც მოსარჩელე თავის მოთხოვნას აფუძნებს, თავისი შინაარსით საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის მიერ მოსარგებლისათვის სამუდამოდ დათმობის შეთანხმებად ვერ შეფასდება, რადგან ხელწერილში დაფიქსირებულია კონკრეტული ვადა – 2 წელი, რომლის განმავლობაშიც მესაკუთრე თანხმობას გამოთქვამს, რომ სადგომი მოსარჩელის მამას დაუთმოს.

47. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. მითითებული ნორმის მიზანია, დავის შემთხვევაში გაირკვეს, რა განზრახვა ჰქონდათ მხარეებს ხელშეკრულების დადებისას და როგორ უნდა გავიგოთ ხელშეკრულების სადავო გამონათქვამი. ასეთ შემთხვევაში მხარეების მიერ ხელშეკრულებაში განსაზღვრული გამონათქვამი განსხვავებულად არის გაგებული. აღნიშნული გამორიცხავს ხელშეკრულების განმარტების შესაძლებლობას იმის მიხედვით, თუ რას ფიქრობდა ნების გამომვლენი ან ნების მიმღები. სწორედ ამიტომაც, კანონით გადამწყვეტია „ნების გონივრული განსჯა“, რაც ნიშნავს სადავო გამონათქვამის იმ მნიშვნელობის დადგენას, რომელსაც გონიერი ადამიანი ანალოგიურ პირობებში მიანიჭებდა. გონივრულობა მოცემული ურთიერთობის სრულად აღქმა და განსჯაა და არა გამოყენებული გამონათქვამის ვიწრო გაგება (სუსგ 25.05.2010წ. საქმე №ას-1220-1480-09).

48. საკასაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

49. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ.

50. ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს.

51. „ხელშეკრულების გამონათქვამების განმარტება“ და „ხელშეკრულების შევსებითი განმარტება“ განსხვავებული ცნებებია. სხვადასხვანაირი, ორაზროვანი და მრავალმნიშვნელოვანი გამონათქვამების დაზუსტების აუცილებლობას ადგილი აქვს, როდესაც მხარეები ხელშეკრულების გამონათქვამების მიღმა არსებულ მნიშვნელობებზე დავობენ. ხოლო ხელშეკრულების შევსებით განმარტებას მაშინ აქვს ადგილი, როდესაც მხარეებს ხელშეკრულების ტექსტში გამორჩენილი აქვთ ცალკეულ საკითხთა მოწესრიგება ან ხელშეკრულების პირობები გარკვეული ხარვეზებითაა მოცემული.

52. ხელშეკრულების გამონათქვამების განმარტების დროს უნდა დადგინდეს მხარის შინაგანი ნების შესაბამისობა მის გამოხატულებასთან. ხელშეკრულების განმარტების მიზანი მისი შინაარსის დადგენაა. განმარტებას შეიძლება საჭიროებდეს, როგორც მთელი ხელშეკრულება, ასევე მისი რომელიმე ნაწილი ან თუნდაც რომელიმე პუნქტი (პირობა). ხელშეკრულების პირობები იმგვარად უნდა იქნას განმარტებული, რომ ყველა მათგანს მიეცეს მნიშვნელობა და არა რომელიმე მათგანს წაერთვას ძალა.

53. ხელშეკრულების გამონათქვამების სხვადასხვანაირობა გულისხმობს, რომ ხელშეკრულების ცალკეული გამონათქვამები შეიძლება სხვადასხვანაირად იქნას გაგებული. გამონათქვამთა საგულდაგულო შერჩევის მიუხედავად, დოკუმენტი ყოველთვის ერთნაირად ვერ იქნება აღქმული მისი წამკითხველების მიერ. გამონათქვამების შინაარსის დადგენა უნდა მოხდეს ხელშეკრულების საერთო ტექსტით ან ხელშეკრულების იმ ნაწილებით, რომლებიც განსამარტავ გამონათქვამებს შეიცავენ.

54. ხელშეკრულების განმარტების საფუძვლებთან დაკავშირებით საინტერესოა ევროპული სახელშეკრულებო სამართლის ძირითადი პრინციპების (დებულებების) 5:101-5:107 მუხლების დანაწესები, კერძოდ, ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს მხარეთა საერთო ნების შესაბამისად იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იგი განსხვავდება სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობისაგან. მხარეთა საერთო ნების დადგენის შეუძლებლობის შემთხვევაში, განმარტების კრიტერიუმად მიიჩნევა ხელშეკრულების მხარეთა მსგავსი გონივრული აზროვნების მქონე პირთა შეფასება მოცემულ გარემოებებში. ხელშეკრულების ცალკეული გამონათქვამი (პირობა) უნდა განიმარტოს იმ მთლიანი ხელშეკრულების ჭრილში, რომელშიც ისინი არის მოცემული (სუსგ 23.02.2015 საქმე №ას-1144-1090-2014).

55. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია, რომ სადავო შეთანხმების შინაარსი და მესაკუთრის მიერ სადავო საცხოვრებელი სადგომის გარკვეული დროის მონაკვეთით გადაცემა გამორიცხავს ხელწერილის სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობად მიჩნევის შესაძლებლობას. მით უფრო, რომ ერთმნიშვნელოვნად არ დგინდება ხელწერილში გამოვლენილი ნების სადავო ნივთის მესაკუთრისათვის კუთვნილების ფაქტი, მას ხელს აწერს მესაკუთრის შვილი.

56. ამდენად, კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით ვერ დაადასტურა, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის სტატუსი გააჩნია. ასევე, კასატორმა ვერ უარყო გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა, რომ მის მიერ სადავო ქონების გაუმჯობესება ვერ წარმოშობს მოსარგებლის უფლებას, უარი თქვას შესაბამისი ქონების საკუთრებაში გადაცემისათვის დადგენილის კომპენსაციის გადახდაზე. ამასთან, ზემოაღნიშნული კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის ოდენობაზე მსჯელობა საფუძველს მოკლებულია, რადგან მოსარჩელე მითითებული კანონის სუბიექტს არ წარმოადგენს.

57. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის შუამდგომლობას საქმეზე ახალი მტკიცებულებების დართვის შესახებ, ვინაიდან სსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში.

58. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება.

59. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

60. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

61. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

62. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

63. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ჯ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი